ଗୋତମସ୍ଯ ଶତାନନ୍ଦୋ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗଃ । ଆପ୍ତଃ ପ୍ରଵକ୍ତା ଵିଜ୍ଞଶ୍ଚ ଧର୍ମୀ କୁଲପୁରୋହିତଃ
ଗୌତମଙ୍କର ପୁଅ ଶତାନନ୍ଦ, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିବା, ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଚତୁର୍, ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମିକ ଏବଂ କୁଳପୁରୋହିତ ଥିଲେ।
ଶତାନନ୍ଦ ଉଵାଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତ୍ଵଂ ଚ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ । ପୃର୍ଵାଖ୍ଯାନଂ ଚ ଵେଦୋକ୍ତଂ କଥଯାମି ନିଶାମଯ
ଶତାନନ୍ଦ କହିଲେ: ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଆପଣ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ; ମୁଁ ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ପୁରୁଣା କଥା କହିବି—ସାବଧାନ ହୋଇ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଭୁଵୋ ଭାରାଵତରଣେ ସ୍ଵଯଂ ନାରାଯଣୋ ଭୁଵି । ଵସୁଦେଵସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ପରିବୂର୍ଣତମଃ ପ୍ରଭୁଃ
ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ, ନାରାୟଣ ସ୍ୱୟଂ, ବସୁଦେବଙ୍କର ପୁଅ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଭୂମିରେ ଅବତରିଲେ।
ଵିଧାତୁଶ୍ଚ ଵିଧାତା ଚ ବ୍ରହ୍ମେଶଶେଷଵନ୍ଦିତଃ । ଜ୍ଯୋତିଃସ୍ଵରୂପଃ ପରମୋ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହଃ
ଯିଏ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଓ ଶେଷଙ୍କର ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଯାହାଙ୍କ ଦେହ ଆଲୋକର ରୂପ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରିଥିବା।
ପରମାତ୍ମା ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରାଣିନାଂ ପ୍ରକୃତେଃ ପରଃ । ନିର୍ଲିପ୍ତଶ୍ଚ ନିରୀହପ୍ତଶ୍ଚ ସାକ୍ଷୀ ଚ ସର୍ଵକର୍ମଣାମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପରମାତ୍ମା, ପ୍ରକୃତିରୁ ଉପରେ, ଅଲିପ୍ତ ଏବଂ ନିର୍ଲୋଭ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ସାକ୍ଷୀ।
ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତସ୍ମୈ କନ୍ଯାଂ ଚ ପରିପୂର୍ଣତମାଯ ଚ । ଦତ୍ତ୍ଵା ଯାସ୍ଯସି ଗୋଲୋକଂ ପିତୄଣାଂ ଶତକୈଃ ସହ
ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଆପଣ ଯଦି ତାଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କୁ, ଝିଅ ଦେଇଦେବେ, ତେବେ ଆପଣ ଶତଶତ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ସହିତ ଗୋଲୋକକୁ ଯିବେ।
ଲଭ ସାରୂପ୍ଯମୁକ୍ତିଂ ଚ କନ୍ଯା ଦତ୍ତ୍ଵାଂ ପରତ୍ର ଚ । ଇହୈଵ ସର୍ଵପୂଜ୍ଯଶ୍ଚ ଭଵ ଵିଶ୍ଵଗୁରୋର୍ଗୁରୁଃ
ଝିଅ ଦେଇ, ପରଲୋକରେ ସାରୂପ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ପାଇବେ; ଏଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଏବଂ ବିଶ୍ୱର ଗୁରୁଙ୍କର ଗୁରୁ ହେବେ।
ସର୍ଵସ୍ଵଂ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଚ ରୁକ୍ମିଣୀମ୍ । ସମର୍ପଣଂ କୁରୁଵିଭୋ କୁରୁଷ୍ଵ ଜନ୍ମଖଣ୍ଡନମ୍
ସମସ୍ତ ଧନ ଦକ୍ଷିଣା ଭାବେ ଦେଇ, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଜନ୍ମବନ୍ଧନ କାଟିବା କ୍ରିୟା କରନ୍ତୁ।
ଵିଧାତା ନିଖିତୋ ରାଜନ୍ସଂବନ୍ଧଃ ସର୍ଵସଂମତଃ । ଦ୍ଵାରକାନଗରେ କୃଷ୍ଣଂ ଶୀଘ୍ରଂ ପ୍ରସ୍ଥାପଯ ଦ୍ଵିଜମ୍
ଏହି ସମ୍ପର୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ୟତ; ରାଜା, ଦ୍ୱାରକା ନଗରକୁ ଶୀଘ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ପଠାନ୍ତୁ।
କୃତ୍ଵା ଶୁଭକ୍ଷଣଂ ତୂର୍ଣ ସର୍ଵେଷାମପି ସଂମତମ୍ । ଆନୀଯ ପରମାତ୍ମାନଂ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ଏକ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଚୟନ କରି, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରୁଥିବା ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଆଣନ୍ତୁ।
ଧ୍ଯାନାନୁରୋଧହେତୁଂ ଚ ନିତ୍ଯଦେହମନୁତ୍ତମମ୍ । ଦୃଷ୍ଟିମାତ୍ରାତ୍କୁରୁ ନୃପ ସ୍ଵଜନ୍ମକର୍ମଖଣ୍ଡନମ୍
ସେ ନିତ୍ୟ ଏବଂ ଅପୂର୍ବ ଦେହ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଭକ୍ତିର କାରଣ; ରାଜା, କେବଳ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଓ କର୍ମର ବନ୍ଧନ କାଟିଦେବେ।
ଯଂ ନ ଜାନନ୍ତି ଚତ୍ଵାରୋ ଵେଦାଃ ସଂତଶ୍ଚ ଦେଵତାଃ । ସିଦ୍ଧେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚ ଦେଵା ବ୍ରହ୍ମାଦଯସ୍ତଥା
ଯାହାକୁ ଚାରିଟି ବେଦ, ଋଷି, ଦେବତା, ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ, ମହାମୁନି, ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହାନ୍ତି।
ଧ୍ଯାଯନ୍ତେ ଧ୍ଯାନପୂତାଶ୍ଚ ଯୋଗିନୋ ନ ଵିଦନ୍ତି ଯମ୍ । ସରସ୍ଵତୀ ଜଡୀଭୂତା ଵେଦାଃ ଶାସ୍ତ୍ରାଣିଯାନି ଚ
ଧ୍ୟାନରେ ପବିତ୍ର ଯୋଗୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ସରସ୍ୱତୀ ନିର୍ବାକ ହୋଇଯାନ୍ତି, ବେଦ ଓ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ମୌନ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ସହସ୍ରଵକ୍ତ୍ରଃ ଶେଷଶ୍ଚ ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରଃ ସଦାଶିଵଃ । ଚତୁର୍ମୁଖୋ ଜଗଦ୍ଧାତା କୁମାରଃ କାର୍ତିକସ୍ତଥା
ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ଶେଷ, ପାଞ୍ଚ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ସଦାଶିବ, ଚାରିମୁଖି ବ୍ରହ୍ମା, ଜଗତ୍ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, କୁମାର ଓ କାର୍ତ୍ତିକେୟ—
ଋଷଯୋ ମୁନଯଶ୍ଚୈଵ ଭକ୍ତାଃ ପରମଵୈଷ୍ଣଵାଃ । ଅକ୍ଷମାଃ ସ୍ତଵନେ ଯସ୍ଯ ଧ୍ଯାନାସାଧ୍ଯଶ୍ଚ ଯୋଗିନାମ୍
ଋଷି, ମୁନି ଏବଂ ପରମ ବୈଷ୍ଣବ ଭକ୍ତମାନେ—ସେଠାରେ ଯାହାଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ, ଯୋଗୀମାନେ ଧ୍ୟାନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ବାଲକୋଽହଂ ମହାରାଜ ତଦ୍ଗୁଣଂ କଥଯାମି କିମ୍ । ଶତାନନ୍ଦଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଫୁଲ୍ଲଵଦନୋ ନୃପଃ
ମହାରାଜ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଏକ ଶିଶୁ—ତାଙ୍କର ଗୁଣ କଣ କହିପାରିବି? ଶତାନନ୍ଦଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାଜାଙ୍କ ମୁହଁ ଆନନ୍ଦରେ ଖିଲିଉଠିଲା।
ଆନିଙ୍ଗନଂ ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ସମୁତ୍ଥାଯ ଜଵେନ ଚ । ନାନାରତ୍ନଂ ମୁଵର୍ଣ ଚ ଵସ୍ତ୍ରଂ ଚ ରତ୍ନଭୂଷଣମ୍
ସେ ଦ୍ରୁତ ଉଠି, ତାଙ୍କୁ ଏକ ହାର, ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ, ସୁନା, ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ଓ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ଗହନା ଦେଲେ।
ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ପ୍ରଦାନଂ ଚ ପ୍ରସାଦସୁମୁଖୋ ନୃପଃ । ଗଜେନ୍ଦ୍ର ତୁରଗଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ରଥଂ ଚ ମଣିନିର୍ମିତମ୍
ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ମୁହଁରେ, ତାଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେଲେ—ମହାଗଜ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ଓ ମଣିରେ ତିଆରି ରଥ।
ରତ୍ନସିହାସନଂ ରମ୍ଯଂ ଧନଂ ଚ ଵିପୁଲଂ ତଥା । ଭୂମିଂ ଚ ସର୍ଵସସ୍ଯାଢ୍ଯାଂ ଶଶ୍ଵଦ୍ଵୃଷ୍ଟିକରୀଂ ଶୁଭାମ୍
ସେ ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟ ରତ୍ନସିଂହାସନ, ବହୁତ ଧନ ଓ ସମସ୍ତ ଫସଲରେ ପ୍ରଚୁର ଭୂମି, ଯାହା ସଦା ବର୍ଷାରେ ଭଲ ଓ ଶୁଭ ଦେଲେ।
ଅକୃଷ୍ଟସାଧ୍ଯାଂ ପୂଜ୍ଯାଂ ଚ ଗ୍ରାମଂ ସର୍ଵପ୍ରଶଂସିତମ୍ । ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ରୁକ୍ମିଶ୍ଚୁକୋପ ନୃପନନ୍ଦନଃ
ସେ ଏକ ଅପ୍ଲୃଷ୍ଟ ଭୂମି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜ୍ୟ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ଗ୍ରାମ ଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରୁକ୍ମି ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟପୁତ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
କମ୍ପିତୋଽଧର୍ମଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ରକ୍ତାସ୍ଯୋ ରକ୍ତଲୋଚନଃ । ଉଵାଚ ପିତରଂ ଵ୍ରିପ୍ରଂ ସଭାଯାମସ୍ଥିରସ୍ତଦା
ସେ ଅଧର୍ମରେ ଲିପ୍ତ, ଶରୀର କମ୍ପିତ, ମୁହଁ ଓ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତ ହୋଇ, ସଭାରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ତାଙ୍କ ପିତା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଉତ୍ଯାଯ ତିଷ୍ଠନ୍ପୁରତଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ସଭାସଦାମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ସଭ୍ୟଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ—
ରୁକ୍ମିରୁଵାଚ ଶ୍ରୃଣୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଵଚନଂ ହିତଂ ତଥଯଂ ପ୍ରଶଂସିତମ୍ । ତ୍ଯଜ ଵାକ୍ଯଂ ଭିକ୍ଷୁକାଣାଂ ଲୋଭିନାଂ କ୍ରୋଧିନାମହୋ
ରୁକ୍ମି କହିଲେ: ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଉପକାରକ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଭିକାରୀ, ଲୋଭୀ ଓ କ୍ରୋଧୀଙ୍କ କଥା ଛାଡନ୍ତୁ।
ନର୍ତକାନାଂ ଚ ଵୈଶ୍ଯାନାଂ ଭଟ୍ଟାନାମର୍ଥିନାମପି । କାଯସ୍ଥାନାଂ ଚ ଭିକ୍ଷୂଣାମସତ୍ଯଂ ଵଚନଂ ସଦା
ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା, ବ୍ୟପାରୀ, ଭଡ଼ାଟିଆ, ଅନୁରୋଧକ, କାୟସ୍ଥ ଓ ଭିକାରୀମାନଙ୍କ କଥା ସଦା ମିଥ୍ୟା।
ଘଟକାନାଂ ନାଟକାନାଂ ସ୍ତ୍ରୀଲୁବ୍ଧାନା ଚ କାମିନାମ୍ । ଦରିଦ୍ରାଣାଂ ଚ ମୂର୍ଖାଣାଂ ସ୍ତୁତିପୂର୍ଵ ଵଚଃ ସଦା
କୁମ୍ଭକାର, ନାଟ, ମହିଳାସଙ୍ଗୀ, କାମୀ, ଦରିଦ୍ର ଓ ମୂର୍ଖମାନେ ସଦା ଚାଟୁକାରି କଥା କହନ୍ତି।
ନିହତ୍ଯ କାଲଯଵନଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ରଂ ଦୂରତୋ ଭିଯା । ଉଵାଯେନ ମହାବାହୋ ଲବ୍ଧଂ କୃଷ୍ଣେନ ତଦ୍ଧନମ୍
କାଳୟବନଙ୍କୁ ମାରି, ମହାବାହୁ କିଶୋର, କୃଷ୍ଣ ଭୟରୁ ଦୂରରୁ ଚତୁରତାରେ ସେଇ ଧନ ନେଇଥିଲେ।
ଦ୍ଵାରକାଯା ଧନୀ କୃଷ୍ଣୋ ଯଵନସ୍ଯ ଧନେନ ଚ । ଜରାସଂଧଭଯେନୈଵ ସମୁଦ୍ରାଭ୍ଯନ୍ତରେ ଗୃହୀ
ଦ୍ୱାରକାରେ କୃଷ୍ଣ ଯବନଙ୍କ ଧନରେ ଧନୀ ହେଲେ, ଓ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଭୟରେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।
ଜରାସଂଧଶତଂ ଚୈଵ କ୍ଷଣେନୈଵ ଚ ଲୀଲଯା । କ୍ଷମୋଽହଂ ହନ୍ତୁମେକାକୀ ରାଜ୍ଞଶ୍ଚାନ୍ଯସ୍ଯ କା କଥା
ମୁଁ ଏକା ମାନେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶତଜନ ଜରାସନ୍ଧକୁ ମାରିପାରିବି; ତେଣୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରାଜାର କଥା କଣ?
ଦୁର୍ଵାସସଶ୍ଚ ଶିଷ୍ଯୋଽହଂ ରଣଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ । ଧ୍ରୁଵଂ ଭୀଷ୍ମକ ତେନୈଵ ଵିଶ୍ଵଂ ସଂହର୍ତୁମୀଶ୍ଵରଃ
ମୁଁ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଏହି ଶକ୍ତିରେ, ଭୀଷ୍ମକ, ସାରା ସଂସାରକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବି।
ମତ୍ସମଃ ପର୍ଶୁରାମଶ୍ଚ ଶିଶୁପାଲଶ୍ଚ ମତ୍ସମଃ । ସଖା ଚ ବଲଵାଞ୍ଛୂରଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଜେତୁଂ ସ ଚ କ୍ଷମଃ
ପରଶୁରାମ ମୋ ପରି, ଶିଶୁପାଳ ମଧ୍ୟ ମୋ ପରି। ମୋ ସାଙ୍ଗ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିପାରିବ।