ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଶୁଭକର୍ମଣି ନିଷ୍ପନ୍ନେ ଯାସ୍ଯନ୍ତି ଯେ ସମାଗତାଃ । ଶିଵବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵା ମୁନଯଶ୍ଚ ତଥାଽପରେ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଯେମାନେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି ସେମାନେ — ଶିବ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଋଷିମାନେ — ସମସ୍ତେ ଚାଲିଯିବେ।
ଭଵାଶ୍ଚ ଯାଦଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ପ୍ରଵିଶ ଦ୍ଵାରକାଂ ପୁରୀମ୍ । ମତ୍ପିତ୍ରା ମାତୃଭିଃ ସାର୍ଧ ମାହେନ୍ଦ୍ରେ ଚ କ୍ଷଣେ ନୃପ
ତୁମେ ଯାଦବମାନେ ସହିତ, ମୋର ପିତା ଓ ମାଆମାନେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଦ୍ୱାରକା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କର।
ଅପରେ ଯଦଵୋଽନ୍ଯେ ଚ ଯାସ୍ଯନ୍ତି ମଥୁରାଂ ପୁରୀମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵେତି ଵିରସୋ ରାଜା ତମୁଵାଚ ଭଯାକୁଲଃ
ଅନ୍ୟ ଯାଦବମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଥୁରା ନଗରକୁ ଯିବେ; ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜା ମନ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ ଓ ଭୟରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଉଗ୍ରସେନ ଉଵାଚ ଵାସୁଦେଵ ନ ଯାସ୍ଯାମି ଭୂମିଂ ତାଂ ପୈତୃକୀଂ ପୁନଃ । ସର୍ଵତୀର୍ଥପରାଂ ଶୁଦ୍ଧାଂ ଦୈଵେ କର୍ମଣି ପୈତୃକେ
ଉଗ୍ରସେନ କହିଲେ: ବାସୁଦେବ, ମୁଁ ପୁଣି ସେ ପୂର୍ବଜମାନେର ଭୂମିକୁ ଯିବିନି, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଠାରୁ ପବିତ୍ର ଓ ପୂର୍ବଜ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସେଇ ଭୂମିକୁ ମୁଁ ଛାଡିଦେଉନି।
ପାଵକେ ଭୂମିଦେଶେ ଚ ପିତୄଣାଂ ନିର୍ଵପେତ୍ତୁ ଯଃ । ତଦ୍ଭୂମିଃ ସ୍ଵାମିପିତୃଭିଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମଣି ହନ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠାରେ କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ପୂର୍ବଜ ଭୂମିରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ପିତା ଓ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସେଇ ଭୂମି ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ପିତୄଣାଂ ନିଷ୍ଫଲଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଦେଵାନାମପି ପୂଜନମ୍ । କିଂଚିତ୍ଫଲପ୍ରଦଂ ଚୈଵ ସଂପୂର୍ଣେ ପୈତୃକେ ସ୍ଥଲେ
ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ପୂଜା କିଛି ଫଳ ଦିଏ; ଯଦି ସେଠା ପୂର୍ବଜ ଭୂମି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉପଯୋଗ ହୁଏ।
ପୁତ୍ରପୌତ୍ରକଲତ୍ରେଭ୍ଯଃ ପ୍ରାଣେଭ୍ଯଃ ପ୍ରେଯସୀ ସଦା । ଦୁର୍ଲଭା ପୈଦୃକୀ ଭୂମିଃ ପିତୁର୍ମାତୁର୍ଗରୀଂଯସୀ
ପୁଅ, ପଉତ, ଜଣେ ଜଣେ ଜୀବନ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବଜ ଭୂମି ସବୁବେଳେ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ; ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ପିତା ମାଆଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼।
ତତ୍ସତ୍ଯଂ ଚ ପଵିତ୍ରଂ ଚ ଦୈଵେ କର୍ମଣି ପୈତୃକେ । କ୍ରୀଡାଂ ଚ ଦତ୍ତେ ଦାନଂ ଚ ପରଦତ୍ତମଶୁଦ୍ଧକମ୍
ଦେବତା ଓ ପୂର୍ବଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏହା ସତ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ର; କିନ୍ତୁ ଖେଳ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବସ୍ତୁ ଅପବିତ୍ର।
ମ୍ରିଯତେ ପୈତୃକୀଭୂମ୍ଯଂ ତୀର୍ଥତୁଲ୍ଯଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ଗଙ୍ଗାଜଲସମଂ ପୂତଂ ପତୃଖାତୋଦକଂ ହରେ
ଯିଏ ପୂର୍ବଜ ଭୂମିରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ତୀର୍ଥ ସମାନ ଫଳ ପାଏ; ସେଠାରେ ଖୋଦା କୁଆଁର ପାଣି ଗଙ୍ଗା ଜଳ ସମାନ ପବିତ୍ର, ହେ ହରି।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଜଲେ ପୂତେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ପିତଣାଂ ତର୍ପଣାଂ ତତ୍ର ପଵିତ୍ରଂ ଦେଵପୂଜନମ୍
ସେଠାରେ ପବିତ୍ର ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଗଙ୍ଗା ସ୍ନାନ ଫଳ ମିଳେ; ସେଠାରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ ଓ ଦେବପୂଜା ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ପୈତୃକୀ ଜନ୍ମଭୂମିଶ୍ଚେଦ୍ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ତତ୍ଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ପୈତୃକୀଭୂମିତୁଲ୍ଯାଚ ଦାନଭୂମିଃ ସତାମପି
ଯଦି ସେଠା ନିଜର ପୂର୍ବଜ ଜନ୍ମଭୂମି, ତେବେ ଫଳ ଦୁଇଗୁଣା ମିଳେ; ନିଜର ପୂର୍ବଜ ଭୂମି ସମାନ ଦାନ ଭୂମି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଵାସୁଦେଵ ଉଵାଚ ଭୋଗାସ୍ତେ ଵଚନଂ କିଂ ଵା ନିଷେକଃ କେନ ଵାର୍ଯଂତେ । ପୈତୃକୀ ତୀର୍ଥତୁଲ୍ଯା ସା କିଂ ତୀର୍ଥଂ ଦ୍ଵାରକାପରମ୍
ବାସୁଦେବ କହିଲେ: କେଉଁ ଭୋଗ, କେଉଁ ଆଦେଶ କିମ୍ବା କେଉଁ ନିଷେଧ ରହିପାରିବ? ସେ ପୂର୍ବଜ ଭୂମି ତୀର୍ଥ ସମାନ — ଦ୍ୱାରକା ଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ କଣ ଅଛି?
ସର୍ଵତୀର୍ଥପରା ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଦ୍ଵାରକା ବହପୁଣ୍ଯଦା । ଯସ୍ଯାଃ ପ୍ରଵେଶମାତ୍ରେଣ ନରାଣାଂ ଜନ୍ମଖଣ୍ଡନମ୍
ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱାରକା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବହୁ ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଥିବା; ଏଠାରେ କେବଳ ପ୍ରବେଶ କଲେ ମାନବମାନେ ଜନ୍ମବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଦାନଂ ଚ ଦ୍ଵାରକାଯାଂ ଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଚ ଦେଵପୂଜନମ୍ । ଚତୁର୍ଗୁଣଂ ଚ ତୀର୍ଥାନାଂ ଗଙ୍ଗାଦୀନାଂ ଚ ଭୂମିପ
ଦ୍ୱାରକାରେ ଦାନ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଦେବପୂଜା କଲେ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥ, ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଠାରୁ ଚାରିଗୁଣା ଫଳ ମିଳେ, ହେ ରାଜା।
ଗଚ୍ଛ ବ୍ରହ୍ମଦିଭିଃ ସାର୍ଧ ମୁନିଭିର୍ଯାଦଵୈଃ ସହ । ରାଜେନ୍ଦ୍ରଭଵନଂ ତତ୍ର ଗୃହାଣାଂ ସାଦରଂ ପୁନଃ
ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ଋଷିମାନେ ଏବଂ ଯାଦବମାନେ ସହିତ ରାଜାଙ୍କର ମହଳକୁ ଯାଅ; ସେଠାରେ ପୁନି ଆଦର ସହିତ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କର।
କରୋତି ଶଶ୍ଵନ୍ନ୍ଯକ୍କାରଂ ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାମରାଵତୀମ୍ । ନିଵସ ତ୍ଵଂ ସୁଧର୍ମାଯାଂ ମାହେନ୍ଦ୍ରେ ଚ କ୍ଷଣେ ନୃପ
ସେ ସଦା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅମରାବତୀକୁ ଅପମାନ କରେ; ରାଜା, ତୁମେ ସୁଧର୍ମା ଓ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଭାରେ କିଛି ସମୟ ରୁହ।
ଜମ୍ବୁଦ୍ଵୀପସ୍ଥିତା ଭୂପା ରାଜେନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଲେଶ୍ଵରାଃ । କରଂ ଦାସ୍ଯନ୍ତି ତୁଭଯଂ ଚ ମହେନ୍ଦ୍ରାଯ ସୁରା ଯଥା
ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ରାଜ୍ୟମଣ୍ଡଳର ଅଧିପତିମାନେ, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯେପରି ସୁରମାନେ କର ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେପରି ତୁମକୁ କର ଦେବେ।
ଭୂଯାଜ୍ଜିତଃ କୁବେରଶ୍ଚ ଧନେନ ଧନସଂପଦା । ତେଜସା ଭାସ୍କରଶ୍ଚାପି ମହେନ୍ଦ୍ରଃ ସଂପଦଃ ତଥା
ଧନ ଓ ଧନ-ସମ୍ପଦରେ କୁବେର ହରାଯାଇଛନ୍ତି; ତେଜରେ ଭାସ୍କର ଓ ସମ୍ପଦରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ହରାଯାଇଛନ୍ତି।
ଦେଵା ଜିତା ରଣେନୈଵ ପୁଣ୍ଯେନ ମୁନଯୋ ଜିତାଃ । ତପସ୍ଵିନଶ୍ଯ ତପସା ଵ୍ରତୀନଶ୍ଚ ଵ୍ରତେନ ଚ
ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଯାନ୍ତି, ମୁନିମାନେ ପୁଣ୍ୟରେ; ତପସ୍ୱୀମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଓ ବ୍ରତୀମାନେ ବ୍ରତରେ ହରାଯାନ୍ତି।
ଉଗ୍ରସେନସମୋ ରାଜା ନ ଭୂତୋ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି । ସଭାଯାଂ ଯସ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ବଲଦେଵୋ ମହାବଲଃ
ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପରି ରାଜା କେବେ ହୋଇନାହାନ୍ତି, ନ ହେବେ; ଯାହାଙ୍କ ସଭାରେ ଭଗବାନ ବଳରାମ, ମହାବଳଶାଳୀ, ବସିଛନ୍ତି।
ଵିଶ୍ଵଂ ଚ ଯସ୍ଯ ଶିରସାଂ ସହସ୍ରାଣଂ ନରେଶ୍ଵର । ଏକସ୍ମିଞ୍ଶିରସି ନ୍ଯସ୍ତଂ ଶୂର୍ପେ ଚ ସର୍ଷପୋ ଯଥା
ହେ ନରେଶ୍ୱର, ହଜାର ରାଜାଙ୍କର ଶିର ଯିଏଙ୍କ ପାଖରେ ଏକ ମାଥାରେ ଝାଲାରେ ସରଷପ ବିଛାଇବା ପରି ଅନୁଗତ ହୁଏ, ସେଠି ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ନ ହ୍ଯନନ୍ତସମୋ ଦେଵୋ ବଲେନ ବଲଵତ୍ତରଃ । ଯଦ୍ଗୁଣାନାଂ ଚ ନାସ୍ତ୍ଯନ୍ତସ୍ତେନାନନ୍ତଂ ଜଗୁର୍ବୁଧାଃ
ଶକ୍ତିରେ କିମ୍ବା ବଳରେ ଅନନ୍ତଙ୍କ ସମାନ କିଛି ଦେବତା ନାହାନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଗୁଣର କେବେ ଶେଷ ନାହିଁ, ଏହିକାରଣରେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ଅନନ୍ତ' ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଵସଵୋଽଷ୍ଟୌ ମହାଭାଗା ରୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ଶଂକରଂ ଵିନା । ବଲିନୋ ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯା ମହେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ସୁରୈଃ ସମଃ
ଅଷ୍ଟ ଵସୁ, ଶିବାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ରୁଦ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାରଟି ଆଦିତ୍ୟ ଓ ମହେନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ।
ନ ସମର୍ଥା ଧ୍ରୁଵଂ ଜେତୁମୁଗ୍ରସେନଂ ନୃପେଶ୍ଵରମ୍ । କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରସନ୍ନଵଦନୋ ନୃପଃ
ଉଗ୍ରସେନ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ, ତାଙ୍କୁ କେହି ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ; କୃଷ୍ଣଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ରାଜାଙ୍କ ମୁହଁ ଆନନ୍ଦରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା।
ପ୍ରଯଯୌ ଯାଦଵୈଃ ସାର୍ଧ ମହେନ୍ଦ୍ରଭଵନାତ୍ପରମ୍ । ସ୍ଵାଲଯଂ ଦ୍ଵାରକାମଧ୍ଯେ ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ମଣିତେଜସା
ସେ ଯାଦବମାନେ ସହିତ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭବନରୁ ନିଜ ଘରକୁ, ଦ୍ୱାରକା ମଧ୍ୟରେ ରତ୍ନର ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ, ଚାଲିଗଲେ।
ସହସ୍ରୈଦ୍ଵରିପାଲୈଶ୍ଚ ଶୂଲିଭିର୍ଦଣ୍ଡହସ୍ତକୈଃ । ନିଯୁକ୍ତୈ ରକ୍ଷିତଂ ଦ୍ଵାରଂ ଦଦର୍ଶ ମାନଵେଶ୍ଵରଃ
ହଜାର ରକ୍ଷାକାରୀ, ଯେଉଁମାନେ ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଦ୍ୱାରକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ନରେଶ୍ୱର ଦେଖିଲେ।
ଅଭ୍ଯନ୍ତରେ ଚ ଶିବିରଂ ଦ୍ଵାରେଭ୍ଯଃ ଷଡ୍ଭ୍ଯ ଏଵ ଚ । ମନ୍ଦିରାଣାଂ ଚ ଶତକୈ ରତ୍ନାନାଂ ପରିଭୂଷଣମ୍
ଭିତରେ, ଛଅଟି ଦ୍ୱାର ଏବଂ ଶିବିର ନିକଟରେ, ଏବଂ ଶତଶଃ ମହଳରେ, ସେ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର ଶୋଭା ଦେଖିଲେ।
କୋଟିଂ ମତ୍ତଗଜେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଦଦର୍ଶ ଗଜମନ୍ଦିରେ । ଚତୁର୍ଯୁଗଂ ଗଜୌଘଂ ଗଜାନାଂ ଷଡ୍ଗୁଣଂ ତଥା
ଗଜମନ୍ଦିରରେ ସେ କୋଟି କୋଟି ମଦୋନ୍ମତ ଗଜେନ୍ଦ୍ର, ଚାରିଯୁଗ ପାଇଁ ଗଜମାଳା, ଏବଂ ଗଜମାନେ ଛଅଗୁଣ ଅଧିକ ଦେଖିଲେ।
ମହାବଲାଂଶ୍ଚ ତୁରଗାନ୍ସୂର୍ଯାଶ୍ଵଂ ଚ ହସନ୍ତି ଯେ । ଗଜେନ୍ଦ୍ରରାଜଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଵାହନାନାମପୀଶ୍ଵରମ୍
ସେ ମହାବଳୀ ଘୋଡ଼ା, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅଶ୍ୱ ସମାନ ଦୃତ ଘୋଡ଼ା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯାନର ରାଜା ଗଜେନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ।
ହସତ୍ଯୈରାଵତଂ ଶଶ୍ଵନ୍ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଚ ନାରଦ । ଅତ୍ଯୁଚ୍ଚୈରୁଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵମାଂ ଦଦର୍ଶ କୋଟିମୀପ୍ସିତମ୍
ନାରଦ, ସେ ସଦା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହସ୍ତୀ ଏୟାରାବତ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଅତି ଉଚ୍ଚ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ଏବଂ ଇଚ୍ଛାମତ ଏକ କୋଟି ଦେଖିଲେ।