ହେ କାରୋ ତିନ୍ତିଡୀଵୃକ୍ଷୋ ଯତ୍ନାତ୍ତଂ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍ । ଶତେନ ଧନହାନିଃ ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରଜାହାନିର୍ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ହେ କାର, ଟିଂଟିଡି ଗଛକୁ ସାବଧାନ ଭାବରେ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ; ଏହା ଶତ ଶତ ଧନ ହାରାଇ ଦେଇଥାଏ ଓ ପ୍ରଜା ହାରାଇ ଦେଇଥାଏ।
ଶିବିରେଽତିନିଷିଦ୍ଧଶ୍ଚ ନଗରେ କିଂଚିଦେଵ ଚ । ନ ନିଷିଦ୍ଧଃ ପ୍ରସିଦ୍ଧଶ୍ଚ ଗ୍ରାମେଷୁ ନଗରେଷୁ ଚ
ଶିବିରରେ ଏହା ବହୁତ ନିଷିଦ୍ଧ, ସହରରେ କିଛି ନିଷିଦ୍ଧ; ଗ୍ରାମ ଓ ସହରରେ ଏହା ନିଷିଦ୍ଧ ନୁହେଁ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଵିଦ୍ଯାମତିନିଷିଦ୍ଧଶ୍ଚ ପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ତଂ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍ । ଖର୍ଜୂରଶ୍ଚ ଗହୁଶ୍ଚୈଵ ନିଷିଦ୍ଧଃ ଶିବିରେ ତଥା
ପାଣ୍ଡିତମାନେ ପାଇଁ ଏହା ବହୁତ ନିଷିଦ୍ଧ, ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ; ଖରଜୁରୀ ଓ ଗହୁ ମଧ୍ୟ ଶିବିରରେ ନିଷିଦ୍ଧ।
ନ ନିଷିଦ୍ଧଃ ପ୍ରସିଦ୍ଧଶ୍ଚ ଗ୍ରାମେଷୁ ନଗରେଷୁ ଚ । ଵୃକ୍ଷଶ୍ଚ ଚଣକାଦୀନାଂ ଧାନ୍ଯଂ ଚ ମଙ୍ଗଲପ୍ରଦମ୍
ଗ୍ରାମ ଓ ସହରରେ ଏହା ନିଷିଦ୍ଧ ନୁହେଁ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଚଣା ଓ ଏହା ପରି ଧାନ୍ୟ ଗଛ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ।
ଗ୍ରାମେଷୁ ନଗରେ ଚାପି ଶିବିରେ ଚ ତଥୈଵ ଚ । ଇକ୍ଷୁଵୃକ୍ଷଶ୍ଚ ଶୁଭଦଃ ସଂତତଂ ଶୁଭଦସ୍ତଥା
ଗାଁ, ସହର ଓ ଶିବିରରେ ଇଖୁ ଗଛ ସବୁବେଳେ ଶୁଭ ଓ ଭଲ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଅଶୋକଶ୍ଚ ଶିରୀଷଶ୍ଚ କଦମ୍ବଶ୍ଚ ଶୁଭପ୍ରଦଃ । କଚ୍ଚିଦ୍ଧରିଦ୍ରା ଶୁଭଦା ଶୁଭଦଶ୍ଚାଽଽର୍ଦ୍ରକସ୍ତଥା
ଅଶୋକ, ଶିରୀଷ ଓ କଦମ୍ବ ଗଛ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ; କେବେ କେବେ ହଳଦୀ ଓ ଅଦା ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ହରୀତକୀ ଚ ଶୁଭଦା ଗ୍ରାମେଷୁ ନଗରେଷୁ ଚ । ନ ଵାଦ୍ଯା ଭଦ୍ରଦା ନିତ୍ଯଂ ତଥା ଚାଽଽମଲକୀ ଘ୍ରୁଵମ୍
ହରୀତକୀ ଗାଁ ଓ ସହରରେ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ; ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ସବୁବେଳେ ଭଲ ନୁହେଁ, ଏହିପରି ଆମଳକୀ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶୁଭ ନୁହେଁ।
ଗଜାନାମସ୍ଥି ଶୁଭଦମଶ୍ଵାନାଂ ଚ ତଥୈଵ ଚ । କଲ୍ଯାଣମୁଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵସାଂ ଵାସ୍ତୌ ସ୍ଥାପନକାରିଣାମ୍
ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାର ହାଡ଼ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ; ଉଚ୍ଚୈଶ୍ରବାସହିତ ଘରରେ ଏହାକୁ ରଖିବା ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଆଣେ।
ନ ଶୁଭପ୍ରଦମନ୍ଯେଷାମୁଚ୍ଛିନ୍ନକାରଣଂ ପରମ୍ । ଵାନରାଣାଂ ନରାଣାଂ ଚ ଗର୍ଦଭାନାଂ ଗଵାମପି
ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ହାଡ଼, ବିଶେଷକରି କାଟି ନେଇଥିଲେ, ଶୁଭ ନୁହେଁ; ବାନର, ମଣିଷ, ଗଧା ଓ ଗାଈଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।
କୁକ୍କୁରାଣାଂ ଶୃଗାଲାନାଂ ମାର୍ଜାରାଣାମଭଦ୍ରକମ୍ । ଭେଟକାନାଂ ସୂକରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ଶୁଭପ୍ରଦମ୍
କୁକୁର, ଶିଆଳ, ବିଲେଇ, ଛୋଟ ଛୋଟ ଛାଗ ଓ ଶୁଆଁ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ ନୁହେଁ; ଏମାନେ କୌଣସି ଭଲ ଫଳ ଦେଇନାହାନ୍ତି।
ଈଶାନେ ଚାପି ପୂର୍ଵସ୍ମିନ୍ପଶ୍ଚିମେ ଚ ତଥୋତ୍ତରେ । ଶିବିରସ୍ଯ ଜଲଂ ଭଦ୍ରମନ୍ଯତ୍ରାଶୁଭମେଵ ଚ
ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ, ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଶିବିରରେ ପାଣି ରହିଲେ ଶୁଭ ହୁଏ; ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଅଶୁଭ ହୁଏ।
ଦୀର୍ଘେ ପ୍ରସ୍ଥେ ସମାନଂ ଚ ନ କୁର୍ଯାନ୍ମନ୍ଦିରେ ବୁଧଃ । ଚତୁରସ୍ରେ ଗୃହେ କାରୋ ଗୃହିଣାଂ ଧନନାଶନମ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଦୀର୍ଘ ବା ଚତୁର୍ଭୁଜ ଘର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଚତୁରସ୍ର ଘର ଘରମାଳିକଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ ନାଷ୍ଟ କରେ।
ଦୀର୍ଘପ୍ରସ୍ଥଃ ପରିମିତୋ ନେତ୍ରାଙ୍କେନାପି ସଂହୃତମ୍ । ଶୂନ୍ଯେନ ରହିତଂ ଭଦ୍ରଂ ଶୂନ୍ଯଂ ଶୂନ୍ଯପ୍ରଦଂ ନୃଣାମ୍
ଦୀର୍ଘ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଘର ଯଦି ଖାଲି ରହିଥାଏ, ତେବେ ଶୁଭ ହୁଏ; ଖାଲି ଘର ଲୋକଙ୍କୁ ଖାଲିପଣି ଦେଇଥାଏ।
ପ୍ରସ୍ଥେ ହସ୍ତଦ୍ଵଯାତ୍ପୂର୍ଵଂ ଦୀର୍ଘେ ହସ୍ତତ୍ରଯଂ ତଥା । ଗୃହାଣାଂ ଶୁଭଦଂ ଦ୍ଵାରଂ ପ୍ରାକାରସ୍ଯ ଗୃହସ୍ଯ ଚ
ଚତୁର୍ଭୁଜ ଘରରେ ଦ୍ୱାର ଆଗରୁ ଦୁଇ ହାତ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍; ଦୀର୍ଘ ଘରରେ ତିନି ହାତ ଦୂରେ; ଘର ଓ ପ୍ରାକାରର ଦ୍ୱାର ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ।
ନ ମଧ୍ଯଦେଶେ କର୍ତଵ୍ଯଂ କିଂଚିନ୍ନ୍ଯୂନାଧିକେ ଶୁଭମ୍ । ଚତୁରସ୍ରଂ ଚନ୍ଦ୍ରଵେଧଂ ଶିବିରଂ ମଙ୍ଗଲପ୍ରଦମ୍
ମଧ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ କିଛି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କମ୍ ବା ବେଶି ହେଲେ ମଧ୍ୟ; ଚତୁରସ୍ର ଶିବିର ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ବିଧି ଥିଲେ ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ।
ଅଭଦ୍ରଦଂ ସୂର୍ଯଵେଧଂ ଶିବିରଂ ମଙ୍ଗଲପ୍ରଦମ୍ । ଅଭଦ୍ରଦଂ ସୂର୍ଯଵେଧଂ ପ୍ରାଙ୍ଗଣଂ ଚ ତଥୈଵ ଚ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିଧି ଥିବା ଶିବିର ଅଶୁଭ ଦେଇଥାଏ, ଯଦିଓ କେବେ କେବେ ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ; ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିଧି ମଧ୍ୟ ଅଶୁଭ।
ଶିବିରାଭ୍ଯନ୍ତରେ ଭଦ୍ରା ସ୍ଥାପିତା ତୁଲସୀ ନୃଣାମ୍ । ଧନପୁତ୍ରପ୍ରଦାତ୍ରୀ ଚ ପୁଣ୍ଯଦା ହରିଭକ୍ତିଦା
ଶିବିର ଭିତରେ ତୁଳସୀ ରଖିଲେ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ ହୁଏ; ଏହା ଧନ, ସନ୍ତାନ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ହରିଭକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ପ୍ରଭାତେ ତୁଲସୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଣଦାନଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ମାଲତୀ ଯୂଥିକା କୁନ୍ଦଂ ମାଧଵୀ କେତକୀ ତଥା
ସକାଳେ ତୁଳସୀ ଦେଖିଲେ ସୁନା ଦାନ କରିବାର ଫଳ ମିଳେ; ମଲତୀ, ଯୁଥିକା, କୁନ୍ଦ, ମାଧବୀ ଓ କେତକୀ ମଧ୍ୟ ଏମିତି।
ନାଗେଶ୍ଵରଂ ମଲ୍ଲିକାଂ ଚ କାଞ୍ଚନଂ ବକୁଲଂ ଶୁଭମ୍ । ଅପରାଜିତା ଚ ଶୁଭଦା ତେଷାମୁଦ୍ଯାନମୀପ୍ସିତମ୍
ନାଗେଶ୍ୱର, ମଲ୍ଲିକା, କାଞ୍ଚନ, ବକୁଳ ଓ ଅପରାଜିତା ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ; ଏମାନଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନ ଆକାଂକ୍ଷିତ।
ପୂର୍ଵେ ଚ ଦକ୍ଷିଣେ ଚୈଵ ଶୁଭଦଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଊର୍ଧ୍ଵଂ ଷୋଡଶହସ୍ତେଭ୍ଯୋ ନୈଵ କୁର୍ଯାଦ୍ଗୃହଂ ଗୃହୀ
ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶୁଭ ହୁଏ; ଉପରେ ଷୋଳ ହାତ ଉଚ୍ଚରୁ ଅଧିକ ଘର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଉର୍ଧ୍ଵଂ ଵିଂଶତିହସ୍ତେଭ୍ଯଃ ପ୍ରାକାରଂ ନ ଶୁଭପ୍ରଦମ୍ । ସୂତ୍ରଧାରଂ ତୈଲାକାରଂ ସ୍ଵର୍ଣକାରଂ ଚ ହୀରକମ୍
କୋଠା ବିଶି ହାତ ଉଚ୍ଚ ହେଲେ ପ୍ରାକାର ଶୁଭ ନୁହେଁ; ମିସ୍ତ୍ରୀ, ତେଲି, ସୁଆଣି ଓ ହୀରା କାରିଗରଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏମିତି।
ଵାଟୀମୂଲେ ଗ୍ରାମମଧ୍ଯେ ନ କୁର୍ଯାତ୍ସ୍ଥାପନଂ ବୁଧଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣଂ କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯଂ ଵୈଶ୍ଯଂ ସଚ୍ଛୂଦ୍ରଂ ଗଣକଂ ଶୁଭମ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ବାଗିଚାର ମୂଳ ଓ ଗାଁ ମଧ୍ୟରେ ଘର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ସତ୍ ଶୂଦ୍ର ଓ ଭଲ ଜ୍ୟୋତିଷୀ ଶୁଭ।
ଭଟ୍ଟଂ ଵୈଦ୍ଯଂ ପୁଷ୍ପକାରଂ ସ୍ଥାପଯେଚ୍ଛିବିରାନ୍ତିକେ । ପ୍ରସ୍ଥେ ଚ ପରିଖାମାନଂ ଶତହସ୍ତଂ ପ୍ରଶସ୍ତକମ୍
ଏକ ଯଜ୍ଞିକ, ଏକ ଚିକିତ୍ସକ ଏବଂ ଫୁଲ ଶୋଭା କରିବାକୁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଶିବିର ନିକଟରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହା ସହିତ, ଶିବିର ଚାରିପାଖରେ ଶତହସ୍ତ ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଭଲ ଭାବରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏକ ଖାଲି ଖୋଦିବା ଉଚିତ।
ପରିତଃ ଶିବିରାଣାଂ ଚ ଗମ୍ଭୀରଂ ଦଶହସ୍ତକମ୍ । ସଂକେତପୂର୍ଵକଂ ଚୈଵ ପରିଖାଦ୍ଵାରମୀପ୍ସିତମ୍
ଶିବିର ଚାରିପାଖରେ ଦଶହସ୍ତ ଗଭୀର ଏକ ଖାଲି ଖୋଦିବା ଉଚିତ। ଏହି ଖାଲିର ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାର ପୂର୍ବରୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ରଖିବା ଦରକାର।
ଶତ୍ରୋରଗମ୍ଯଂ ମିତ୍ରସ୍ଯ ଗମ୍ଯମେଵ ସୁଖେନ ଚ । ଶାଲ୍ମଲୀନାଂ ତିନ୍ତିଡୀନାଂ ହିନ୍ତାଲାନାଂ ତଥୈଵ ଚ
ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏମିତି ହେବା ଉଚିତ ଯେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମିତ୍ରମାନେ ସହଜରେ ଆସିପାରିବେ। ଏହିପରି, ଶାଲମଳୀ, ଟିଂଟିଡି, ହିନ୍ତାଳ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ନିମ୍ବାଣାଂ ସିନ୍ଧୁଵାରାଣାଂ ବଦରୀଣାମଭଦ୍ରକମ୍ । ଧତ୍ତୂରାଣାଂ ଵଟାନାଂ ଚାପ୍ଯେରଣ୍ଡାନାମଵାଞ୍ଛିତମ୍
ନିମ୍ବ, ସିନ୍ଧୁବାର, ବଦରୀ, ଅଭଦ୍ର, ଧତୂରା, ବଟ ଏବଂ ଏରଣ୍ଡ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ।
ଏତେଷାମତିରିକ୍ତାନାଂ ଶିବିରେ କାଷ୍ଠମୀପ୍ସିତମ୍ । ଵୃକ୍ଷଂ ଚ ଵଜ୍ରହସ୍ତଂ ଚ ଭୂଧରୋ ଵର୍ଜଯେଦଧଃ
ଏହି ଗଛମାନେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାଠ ମଧ୍ୟ ଶିବିର ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। କିନ୍ତୁ ବିଜୁଳି ପଡ଼ିଥିବା କିମ୍ବା ପିଲାମାଟି ଉପରେ ବଢ଼ିଥିବା ଗଛ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପୁତ୍ରଦାରଧନଂ ହନ୍ଯାଦିତ୍ଯାହ କମଲୋଦ୍ଭଵଃ । କଥିତଂ ଲୋକଶିକ୍ଷାର୍ଥଂ କୁରୁ କାଷ୍ଠଂ ଵିନା ପୁରୀମ୍
କମଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମା କହିଛନ୍ତି, ଏପରି ଗଛ ବ୍ୟବହାର କଲେ ସନ୍ତାନ, ଜନାନୀ ଓ ଧନ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ଏହି କଥା ସମସ୍ତଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ କହାଯାଇଛି—ଏପରି କାଠ ବିନା ସହର ତିଆରି କର।
ଶୁଭକ୍ଷଣଂ ଚାପ୍ଯଧୁନା ଗଚ୍ଛ ଵତ୍ସ ଯଥାସୁଖମ୍ । ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ହରିଂ ନତ୍ଵା ଜଗାମ୍ ପକ୍ଷିଣା ସହ
ଏବେ ଏହି ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା, ଯାଅ, ବତ୍ସ। ବିଶ୍ୱକର୍ମା ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପକ୍ଷୀ ସହ ଚାଲିଗଲେ।
ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ସମୀପଂ ଚ ଵଟମୂଲଂ ମନୋହରମ୍ । ସୁଷ୍ଵାପ ତତ୍ର ନକ୍ତଂ ଚ କାରୁଶ୍ଚ ପକ୍ଷିଣା ସହ
ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ବଟ ଗଛର ମୂଳ ତଳେ, ସେଇ କାରିଗର ଏବଂ ପକ୍ଷୀ ଏକାଠି ରାତିରେ ଶୋଇଲେ।