ସର୍ଵତ୍ର ସିଦ୍ଧଂ ନିଲଯମୁଗ୍ରସେନସ୍ଯ ଭୂଭୃତଃ । ଆଶ୍ରମଂ ସର୍ଵତୋଭଦ୍ରଂ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ମତ୍ପିତୁଃ
ସମସ୍ତଠାରେ ଉଗ୍ରସେନ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ସୁସଜ୍ଜିତ ଗୃହ ଏବଂ ମୋ ପିତା ବସୁଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୁଭ ଆଶ୍ରମ
ଵିଶ୍ଵକର୍ମୋଵାଚ କେ ତେ ଵୃକ୍ଷାଃ ପ୍ରଶସ୍ତାଶ୍ଚ ନିଷିଦ୍ଧାଶ୍ଚାପି କେଚନ । ଭଦ୍ରାଭଦ୍ରପ୍ରଦାଶ୍ଚାପି ତାନ୍ଵଦସ୍ଵ ଜଗଦ୍ଗୁରୋ
ବିଶ୍ୱକର୍ମା କହିଲେ: କେଉଁ ଗଛ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ କେଉଁ ନିଷିଦ୍ଧ? କେଉଁ ଶୁଭ ଏବଂ କେଉଁ ଅଶୁଭ ଦେଇଥାଏ? ହେ ଜଗଦ୍ଗୁରୁ, ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
କେଷାମସ୍ଥିନିଯୁକ୍ତଂ ଚ ଶିବିରଂ ଚ ଶୁଭାଶୁଭମ୍ । ଦିଶି କୁତ୍ର ଜଲଂ ଭଦ୍ରମଭଦ୍ରଂ ଚ ଵଦ ପ୍ରଭୋ
କେଉଁ ଶିବିର ଅସ୍ଥି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ? କେଉଁ ଦିଗରେ ପାଣି ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ଭଦ୍ରପ୍ରଦଶ୍ଚ କୋ ଵୃକ୍ଷୋ ଦିଶି କୃତ୍ର ପ୍ରଵର୍ତତେ । କିଂ ପ୍ରମାଣଂ ଗୃହାଣାଂ ଚ ପ୍ରାଙ୍ଗଣାନାଂ ସୁରେଶ୍ଵର
କେଉଁ ଗଛ ଭଲ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ କେଉଁ ଦିଗରେ ବଢ଼େ? ଘର ଓ ମଣ୍ଡପ ପାଇଁ ଠିକ୍ ମାପ କେତେ, ହେ ଦେବତାଙ୍କ ମାନ୍ୟ?
ମଙ୍ଗଲଂ କୁସୁମୋଦ୍ଯାନଂ ଦିଶି କୁତ୍ର ତରୋସ୍ତଥା । ପ୍ରାକାରାଣାଂ କିଂ ପ୍ରମାଣଂ ପରିଖାଣାଂ ସୁରେଶ୍ଵର
ମଙ୍ଗଳ ଫୁଲବାଗ କେଉଁଠି ରଖିବା ଉଚିତ୍, ଗଛ କେଉଁ ଦିଗରେ ରହିବା ଭଲ? ପ୍ରାକାର ଓ ଖାଲି ପାଇଁ ଠିକ୍ ମାପ କେତେ, ହେ ଦେବତାଙ୍କ ମାନ୍ୟ?
ଦ୍ଵାରାଣାଂ ଚ ଗୃହାଣାଂ ଚ ପ୍ରାକାରାଣାଂ ପ୍ରମାଣକମ୍ । କସ୍ଯ କସ୍ଯ ତରୋଃ କାଷ୍ଠଂ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ଶିବିରେ ପ୍ରଭୋ
ଦ୍ୱାର, ଘର ଓ ପ୍ରାକାର ପାଇଁ ମାପ କେତେ? କେଉଁ ଗଛର କାଠି ଶିବିର ପାଇଁ ଉତ୍ତମ, ହେ ପ୍ରଭୁ?
ଅମଙ୍ଗଲଂ ଵା କେଷାଂ ଚ ସର୍ଵଂ ମାଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ଯେଉଁଠି ଅଶୁଭ ଅଛି, କେଉଁଠି କେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଶୁଭ ଅଟେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେଖି ମୋତେ କହିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଆଶ୍ରମେ ନାରିକେଲଶ୍ଚ ଗୃହିଣାଂ ଚ ଧନପ୍ରଦଃ । ଶିବିରସ୍ଯ ଯଦୀଶାନେ ପୂର୍ଵେ ପୁତ୍ରପ୍ରଦସ୍ତରୁଃ
ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: ଆଶ୍ରମରେ ନାରିକେଳ ଗଛ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇଥାଏ; ଶିବିରର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଗଛ ରଖିଲେ ପୁତ୍ର ଦେଇଥାଏ।
ସର୍ଵତ୍ର ମଙ୍ଗଲାର୍ହଶ୍ଚ ତରୁରାଜୋ ମନୋହରଃ । ରସାଲଵୃକ୍ଷଃ ପୂର୍ଵସ୍ମିନ୍ନୃଣାଂ ସଂପତ୍ପ୍ରଦସ୍ତଥା
ସମସ୍ତଠିରେ ମନୋହର ଗଛରାଜ ଶୁଭ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ; ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ରସାଳ ଗଛ ଲୋକଙ୍କୁ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।
ଶୁଭପ୍ରଦଶ୍ଚ ସର୍ଵତ୍ର ସୁରକାରୋ ନିଶାମଯ । ବିଲ୍ଵଶ୍ଚ ପନସଶ୍ଚୈଵ ଜମ୍ବୀରୋ ବଦରୀ ତଥା
ସମସ୍ତଠିରେ ସୁରକା ଗଛ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ; ବିଲ୍ବ, ପନସ, ଜମ୍ବିରା ଓ ବଦରୀ ଗଛକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖ।
ପ୍ରଜାପ୍ରଦଶ୍ଚ ପୂର୍ଵସ୍ମିନ୍ଦକ୍ଷିଣେ ଧନଦସ୍ତଥା । ସଂପତ୍ପ୍ରଦଶ୍ଚ ସର୍ଵତ୍ର ଯତୋ ହି ଵର୍ଧତେ ଗୃହୀ
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଗଛ ପ୍ରଜା ଦେଇଥାଏ; ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଧନ ଦେଇଥାଏ; ସମସ୍ତଠିରେ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ଯାହାରୁ ଗୃହସ୍ଥ ଉନ୍ନତି କରେ।
ଜମ୍ବୂଵୃକ୍ଷଶ୍ଚ ଦାଡିମ୍ବଃ କଦଲ୍ଯାମ୍ରାତକସ୍ତଥା । ବନ୍ଧୁପ୍ରଦଶ୍ଚ ପୂର୍ଵସ୍ମିନ୍ଦକ୍ଷିଣେ ମିତ୍ରଦସ୍ତଥା
ଜମ୍ବୁ ଗଛ, ଦାଡିମ୍ବ, କଦଳୀ ଓ ଆମ୍ରାତକ; ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏହାମାନେ ବାନ୍ଧବ ଦେଇଥାଏ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ମିତ୍ରତା ଦେଇଥାଏ।
ସର୍ଵତ୍ର ଶୁଭଦଶ୍ଚୈଵ ଧନପୁତ୍ରଶୁଭପ୍ରଦଃ । ହର୍ଷପ୍ରଦୋ ଗୁଵାକଶ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣେ ପଶ୍ଚିମେ ତଥା
ସମସ୍ତଠିରେ ଏହାମାନେ ଶୁଭ, ଧନ, ପୁତ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ; ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଗୁବାକ ଗଛ ଖୁସି ଦେଇଥାଏ।
ଈଶାନେ ସୁଖଦଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵତ୍ରୈଵ ନିଶାମଯ । ସର୍ଵତ୍ର ଚମ୍ପକଃ ଶୁଦ୍ଧୋ ଭୁଵି ଭଦ୍ରପ୍ରଦସ୍ତଥା
ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏହା ସୁଖ ଦେଇଥାଏ; ଦେଖ, ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତଠିରେ ଶୁଦ୍ଧ ଚମ୍ପକ ଗଛ ଭଲ ଦେଇଥାଏ।
ଅଲାବୁଶ୍ଚାପି କୂଷ୍ମାଣ୍ଡମାଯାମ୍ବୁଶ୍ଚ ସକିଂଶୁକଃ । ଖର୍ଜୂରୀ କର୍କଟୀ ଚାପି ଶିବିରେ ମଙ୍ଗଲପ୍ରଦା
ଆଳୁ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ପାଣି ଓ କିଂଶୁକ; ଖରଜୁରୀ ଓ କର୍କଟୀ ମଧ୍ୟ ଶିବିରରେ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ।
ଵାସ୍ତୂକକାରବିଲ୍ଵଶ୍ଚ ଵାର୍ତାକଶ୍ଚ ଶୁଭପ୍ରଦଃ । ଲତାଫଲଂ ଚ ଶୁଭଦଂ ସର୍ଵଂ ସର୍ଵତ୍ର ନିଶ୍ଚିତମ୍
ବାସ୍ତୁକ, କାର, ବିଲ୍ବ ଓ ବାଇଗଣ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ; ଲତା ଫଳ ସମସ୍ତଠିରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଶୁଭ।
ପ୍ରଶସ୍ତଂ କଥିତଂ କାରୋ ନିଷିଦ୍ଧଂ ଚ ନିଶାମଯ । ଵନ୍ଯଵୃକ୍ଷୋ ନିଷିଦ୍ଧଶ୍ଚ ଶିବିରେ ନଗରେଽପି ଚ
ଯେଉଁ ଗଛ ନିୟମିତ ଓ ନିଷିଦ୍ଧ, ସେଗୁଡିକ ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଛି; ଦେଖ, ବନ ଗଛ ଶିବିର ଓ ସହରରେ ନିଷିଦ୍ଧ।
ଵଟୋ ନିଷିଦ୍ଧଃ ଶିବିରେ ନିତ୍ଯଂ ଚୋରଭଯଂ ଯତଃ । ନଗରେଷୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧଶ୍ଚ ଦର୍ଶନାତ୍ପୁଣ୍ଯଦସ୍ତଥା
ବଟ ଗଛ ଶିବିରରେ ସଦା ନିଷିଦ୍ଧ, କାରଣ ଏହା ଚୋର ଭୟ ଦେଇଥାଏ; ସହରରେ ଏହା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଦର୍ଶନରେ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ନିଷିଦ୍ଧଃ ଶାଲ୍ମଲିଶ୍ଚୈଵ ଶିବିରେ ନଗରେ ପୁରେ । ଦୁଃଖପ୍ରଦଶ୍ଚ ସତତଂ ଭୂମିପାନାଂ ସଦାଽପି ଚ
ଶାଲମଳି ଗଛ ଶିବିର, ସହର ଓ ପୁରରେ ନିଷିଦ୍ଧ; ଏହା ସଦା ଭୂମିପତିମାନେ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ।
ନ ନିଷିଦ୍ଧଃ ପ୍ରସିଦ୍ଧଶ୍ଚ ଗ୍ରାମେଷୁ ନଗରେଷୁ ଚ । ଵିଦ୍ଯାମତିନିଷିଦ୍ଧସ୍ତୁ ସତତଂ ଦୁଃଖଦସ୍ତଦା
ଗ୍ରାମ ଓ ସହରରେ ଏହା ନିଷିଦ୍ଧ ନୁହେଁ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ; କିନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡିତମାନେ ପାଇଁ ସଦା ବହୁତ ନିଷିଦ୍ଧ ଓ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ।
ହେ କାରୋ ତିନ୍ତିଡୀଵୃକ୍ଷୋ ଯତ୍ନାତ୍ତଂ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍ । ଶତେନ ଧନହାନିଃ ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରଜାହାନିର୍ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ହେ କାର, ଟିଂଟିଡି ଗଛକୁ ସାବଧାନ ଭାବରେ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ; ଏହା ଶତ ଶତ ଧନ ହାରାଇ ଦେଇଥାଏ ଓ ପ୍ରଜା ହାରାଇ ଦେଇଥାଏ।
ଶିବିରେଽତିନିଷିଦ୍ଧଶ୍ଚ ନଗରେ କିଂଚିଦେଵ ଚ । ନ ନିଷିଦ୍ଧଃ ପ୍ରସିଦ୍ଧଶ୍ଚ ଗ୍ରାମେଷୁ ନଗରେଷୁ ଚ
ଶିବିରରେ ଏହା ବହୁତ ନିଷିଦ୍ଧ, ସହରରେ କିଛି ନିଷିଦ୍ଧ; ଗ୍ରାମ ଓ ସହରରେ ଏହା ନିଷିଦ୍ଧ ନୁହେଁ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଵିଦ୍ଯାମତିନିଷିଦ୍ଧଶ୍ଚ ପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ତଂ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍ । ଖର୍ଜୂରଶ୍ଚ ଗହୁଶ୍ଚୈଵ ନିଷିଦ୍ଧଃ ଶିବିରେ ତଥା
ପାଣ୍ଡିତମାନେ ପାଇଁ ଏହା ବହୁତ ନିଷିଦ୍ଧ, ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ; ଖରଜୁରୀ ଓ ଗହୁ ମଧ୍ୟ ଶିବିରରେ ନିଷିଦ୍ଧ।
ନ ନିଷିଦ୍ଧଃ ପ୍ରସିଦ୍ଧଶ୍ଚ ଗ୍ରାମେଷୁ ନଗରେଷୁ ଚ । ଵୃକ୍ଷଶ୍ଚ ଚଣକାଦୀନାଂ ଧାନ୍ଯଂ ଚ ମଙ୍ଗଲପ୍ରଦମ୍
ଗ୍ରାମ ଓ ସହରରେ ଏହା ନିଷିଦ୍ଧ ନୁହେଁ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଚଣା ଓ ଏହା ପରି ଧାନ୍ୟ ଗଛ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ।
ଗ୍ରାମେଷୁ ନଗରେ ଚାପି ଶିବିରେ ଚ ତଥୈଵ ଚ । ଇକ୍ଷୁଵୃକ୍ଷଶ୍ଚ ଶୁଭଦଃ ସଂତତଂ ଶୁଭଦସ୍ତଥା
ଗାଁ, ସହର ଓ ଶିବିରରେ ଇଖୁ ଗଛ ସବୁବେଳେ ଶୁଭ ଓ ଭଲ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଅଶୋକଶ୍ଚ ଶିରୀଷଶ୍ଚ କଦମ୍ବଶ୍ଚ ଶୁଭପ୍ରଦଃ । କଚ୍ଚିଦ୍ଧରିଦ୍ରା ଶୁଭଦା ଶୁଭଦଶ୍ଚାଽଽର୍ଦ୍ରକସ୍ତଥା
ଅଶୋକ, ଶିରୀଷ ଓ କଦମ୍ବ ଗଛ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ; କେବେ କେବେ ହଳଦୀ ଓ ଅଦା ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ହରୀତକୀ ଚ ଶୁଭଦା ଗ୍ରାମେଷୁ ନଗରେଷୁ ଚ । ନ ଵାଦ୍ଯା ଭଦ୍ରଦା ନିତ୍ଯଂ ତଥା ଚାଽଽମଲକୀ ଘ୍ରୁଵମ୍
ହରୀତକୀ ଗାଁ ଓ ସହରରେ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ; ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ସବୁବେଳେ ଭଲ ନୁହେଁ, ଏହିପରି ଆମଳକୀ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶୁଭ ନୁହେଁ।
ଗଜାନାମସ୍ଥି ଶୁଭଦମଶ୍ଵାନାଂ ଚ ତଥୈଵ ଚ । କଲ୍ଯାଣମୁଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵସାଂ ଵାସ୍ତୌ ସ୍ଥାପନକାରିଣାମ୍
ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାର ହାଡ଼ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ; ଉଚ୍ଚୈଶ୍ରବାସହିତ ଘରରେ ଏହାକୁ ରଖିବା ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଆଣେ।
ନ ଶୁଭପ୍ରଦମନ୍ଯେଷାମୁଚ୍ଛିନ୍ନକାରଣଂ ପରମ୍ । ଵାନରାଣାଂ ନରାଣାଂ ଚ ଗର୍ଦଭାନାଂ ଗଵାମପି
ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ହାଡ଼, ବିଶେଷକରି କାଟି ନେଇଥିଲେ, ଶୁଭ ନୁହେଁ; ବାନର, ମଣିଷ, ଗଧା ଓ ଗାଈଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।
କୁକ୍କୁରାଣାଂ ଶୃଗାଲାନାଂ ମାର୍ଜାରାଣାମଭଦ୍ରକମ୍ । ଭେଟକାନାଂ ସୂକରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ଶୁଭପ୍ରଦମ୍
କୁକୁର, ଶିଆଳ, ବିଲେଇ, ଛୋଟ ଛୋଟ ଛାଗ ଓ ଶୁଆଁ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ ନୁହେଁ; ଏମାନେ କୌଣସି ଭଲ ଫଳ ଦେଇନାହାନ୍ତି।