ଗୋରୋଚନାଭିଃ ପୀତୈଶ୍ଚ ଦାଡିମୀବୀଜରୂପକୈଃ । ପଦ୍ମବୀଜନିଭୈଶ୍ଚୈଵ ନୀଲୈଃ କମଲଵର୍ଣକୈଃ
ଗାଈର ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ପଥର, ଦାଡିମା ବୀଜ ଆକୃତିର ମଣି, ପଦ୍ମ ବୀଜ ଦେଖାଯାଉଥିବା ନୀଳ ମଣି ଦ୍ୱାରା
ମଣିଭିଃ କଜ୍ଜଲାକାରୈରୁଜ୍ଜ୍ଵଲୈଶ୍ଚ ପରିଷ୍କୃତୈଃ । ଶ୍ଵେତଚମ୍ପକଵର୍ଣାଭୈସ୍ତପ୍ତକାଞ୍ଚନସଂନିଭୈଃ
କାଜଳ ଆକୃତିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶୋଭାପୂର୍ଣ୍ଣ ମଣି, ଧଳା ଚମ୍ପା ଫୁଲ ରଙ୍ଗ ଓ ତାପିଥିବା ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିବା ମଣି ଦ୍ୱାରା
ସ୍ଵର୍ଣମୂଲ୍ଯଶତଗୁଣୈରୀଷଦ୍ରକ୍ତୈଃ ସୁଶୋଭନୈଃ । ଗରିଷ୍ଠୈଶ୍ଚ ଵରିଷ୍ଠୈଶ୍ଚ ମଣିଶ୍ରେଷ୍ଠୈଶ୍ଚ ପୂଜିତୈଃ
ସୁନା ଦାମର ଶତଗୁଣ ମୂଲ୍ୟ ଥିବା, ହାଲୁକା ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର, ଭାରି, ଉତ୍ତମ ଓ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ
ଯଥାଵିଧାନଂ ଯଦ୍ଯୋଗଂ ଯତ୍ର ଯନ୍ମୁକ୍ତମୀପ୍ସିତମ୍ । ମଣୀନାଂ ହରଣଂ ଚୈଵ ଯକ୍ଷସଂଘା ହିମାଲଯାତ୍
ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଯେଉଁଠି ଏବଂ ଯେଉଁ ମଣି ଆବଶ୍ୟକ, ହିମାଳୟରୁ ଯକ୍ଷମାନେ ଯେଉଁ ମଣି ନେଇଥିଲେ
ଦିଵାନିଶଂ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ଯାଵନ୍ନିର୍ମାଣପୂର୍ଵକମ୍ । ଯକ୍ଷୈଶ୍ଚ ସପ୍ତଭିର୍ଲକ୍ଷୈଃ କୁବେରପ୍ରେରିତୈରପି
ଦିନ ଓ ରାତି ସେମାନେ ଏହି କାମ କରିବେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ମାଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉନାହିଁ, କୁବେରଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ସାତ ଲକ୍ଷ ଯକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା
ଵେତାଲଲକ୍ଷୈଃ କୂଷ୍ମାଣ୍ଡଲକ୍ଷୈଃ ଶଂକରଯୋଜିତୈଃ । ଦାନଵୈର୍ବ୍ରହ୍ମରକ୍ଷୋଭିଃ ଶୈଲକନ୍ଯାନିଯୋଜିତୈଃ
ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ୱେତାଳ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ଶଙ୍କରଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତ, ଦାନବ, ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ଓ ପାହାଡ଼ ଝିଅମାନେ ଦ୍ୱାରା
କୁରୁ ଦିଵ୍ଯଂ ଚ ପତ୍ନୀନାଂ ସହସ୍ରାଣାଂ ଚ ଷୋଡଶ । ଅନ୍ଯପତ୍ନୀଜନସ୍ଯାପି ଚାଷ୍ଟାଧିକଶତସ୍ଯ ଚ
ଏହି ଷୋଳ ହଜାର ପତ୍ନୀମାନେ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ଶିବିର ତିଆରି କର, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପତ୍ନୀମାନେ, ଯାହାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଏକଶ ଅଠରେ ଅଧିକ
ଶିବିରଂ ପରିଖାଯୁକ୍ତମୁଚ୍ଚୈଃ ପ୍ରାକାରଵେଷ୍ଟିତମ୍ । ଯୁକ୍ତଦ୍ଵାଦଶଶାଲଂ ଚ ସିଂହଦ୍ଵାରପରିଷ୍କୃତମ୍
ଖାଲି ଦେଇଥିବା, ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାକାର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା, ବାରଟି ମଣ୍ଡପ ଓ ସିଂହଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ ଶିବିର
ଯୁକ୍ତଂ ଚିତ୍ରୈର୍ଵିଚିତ୍ରୈଶ୍ଚ କୃତ୍ରିମୈଶ୍ଚ କପାଟକୈଃ । ନିଷିଦ୍ଧଵୃକ୍ଷରହିତଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧୈଶ୍ଚ ପରିଷ୍କୃତମ୍
ବିଭିନ୍ନ ଚିତ୍ର ବିଚିତ୍ର କୃତ୍ରିମ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ସଜାଯାଇଥିବା, ନିଷିଦ୍ଧ ଗଛ ନଥିବା, ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ଉପକରଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ
ସୁଲକ୍ଷଣଂ ଚନ୍ଦ୍ରଵେଧଂ ପ୍ରାଙ୍ଗଣଂ ଚ ତଥୈଵ ଚ । ଯଦୂନାମାଶ୍ରମଂ ଦିଵ୍ଯଂ କିଂକରାଣାଂ ତଥୈଵ ଚ
ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ଚନ୍ଦ୍ରବେଧ ଥିବା ମଣ୍ଡପ ଏବଂ ଏହିପରି ଯଦୁମାନେ ଓ ସେବକମାନେ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ଆଶ୍ରମ
ସର୍ଵତ୍ର ସିଦ୍ଧଂ ନିଲଯମୁଗ୍ରସେନସ୍ଯ ଭୂଭୃତଃ । ଆଶ୍ରମଂ ସର୍ଵତୋଭଦ୍ରଂ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ମତ୍ପିତୁଃ
ସମସ୍ତଠାରେ ଉଗ୍ରସେନ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ସୁସଜ୍ଜିତ ଗୃହ ଏବଂ ମୋ ପିତା ବସୁଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୁଭ ଆଶ୍ରମ
ଵିଶ୍ଵକର୍ମୋଵାଚ କେ ତେ ଵୃକ୍ଷାଃ ପ୍ରଶସ୍ତାଶ୍ଚ ନିଷିଦ୍ଧାଶ୍ଚାପି କେଚନ । ଭଦ୍ରାଭଦ୍ରପ୍ରଦାଶ୍ଚାପି ତାନ୍ଵଦସ୍ଵ ଜଗଦ୍ଗୁରୋ
ବିଶ୍ୱକର୍ମା କହିଲେ: କେଉଁ ଗଛ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ କେଉଁ ନିଷିଦ୍ଧ? କେଉଁ ଶୁଭ ଏବଂ କେଉଁ ଅଶୁଭ ଦେଇଥାଏ? ହେ ଜଗଦ୍ଗୁରୁ, ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
କେଷାମସ୍ଥିନିଯୁକ୍ତଂ ଚ ଶିବିରଂ ଚ ଶୁଭାଶୁଭମ୍ । ଦିଶି କୁତ୍ର ଜଲଂ ଭଦ୍ରମଭଦ୍ରଂ ଚ ଵଦ ପ୍ରଭୋ
କେଉଁ ଶିବିର ଅସ୍ଥି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ? କେଉଁ ଦିଗରେ ପାଣି ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ଭଦ୍ରପ୍ରଦଶ୍ଚ କୋ ଵୃକ୍ଷୋ ଦିଶି କୃତ୍ର ପ୍ରଵର୍ତତେ । କିଂ ପ୍ରମାଣଂ ଗୃହାଣାଂ ଚ ପ୍ରାଙ୍ଗଣାନାଂ ସୁରେଶ୍ଵର
କେଉଁ ଗଛ ଭଲ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ କେଉଁ ଦିଗରେ ବଢ଼େ? ଘର ଓ ମଣ୍ଡପ ପାଇଁ ଠିକ୍ ମାପ କେତେ, ହେ ଦେବତାଙ୍କ ମାନ୍ୟ?
ମଙ୍ଗଲଂ କୁସୁମୋଦ୍ଯାନଂ ଦିଶି କୁତ୍ର ତରୋସ୍ତଥା । ପ୍ରାକାରାଣାଂ କିଂ ପ୍ରମାଣଂ ପରିଖାଣାଂ ସୁରେଶ୍ଵର
ମଙ୍ଗଳ ଫୁଲବାଗ କେଉଁଠି ରଖିବା ଉଚିତ୍, ଗଛ କେଉଁ ଦିଗରେ ରହିବା ଭଲ? ପ୍ରାକାର ଓ ଖାଲି ପାଇଁ ଠିକ୍ ମାପ କେତେ, ହେ ଦେବତାଙ୍କ ମାନ୍ୟ?
ଦ୍ଵାରାଣାଂ ଚ ଗୃହାଣାଂ ଚ ପ୍ରାକାରାଣାଂ ପ୍ରମାଣକମ୍ । କସ୍ଯ କସ୍ଯ ତରୋଃ କାଷ୍ଠଂ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ଶିବିରେ ପ୍ରଭୋ
ଦ୍ୱାର, ଘର ଓ ପ୍ରାକାର ପାଇଁ ମାପ କେତେ? କେଉଁ ଗଛର କାଠି ଶିବିର ପାଇଁ ଉତ୍ତମ, ହେ ପ୍ରଭୁ?
ଅମଙ୍ଗଲଂ ଵା କେଷାଂ ଚ ସର୍ଵଂ ମାଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ଯେଉଁଠି ଅଶୁଭ ଅଛି, କେଉଁଠି କେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଶୁଭ ଅଟେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେଖି ମୋତେ କହିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଆଶ୍ରମେ ନାରିକେଲଶ୍ଚ ଗୃହିଣାଂ ଚ ଧନପ୍ରଦଃ । ଶିବିରସ୍ଯ ଯଦୀଶାନେ ପୂର୍ଵେ ପୁତ୍ରପ୍ରଦସ୍ତରୁଃ
ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: ଆଶ୍ରମରେ ନାରିକେଳ ଗଛ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇଥାଏ; ଶିବିରର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଗଛ ରଖିଲେ ପୁତ୍ର ଦେଇଥାଏ।
ସର୍ଵତ୍ର ମଙ୍ଗଲାର୍ହଶ୍ଚ ତରୁରାଜୋ ମନୋହରଃ । ରସାଲଵୃକ୍ଷଃ ପୂର୍ଵସ୍ମିନ୍ନୃଣାଂ ସଂପତ୍ପ୍ରଦସ୍ତଥା
ସମସ୍ତଠିରେ ମନୋହର ଗଛରାଜ ଶୁଭ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ; ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ରସାଳ ଗଛ ଲୋକଙ୍କୁ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।
ଶୁଭପ୍ରଦଶ୍ଚ ସର୍ଵତ୍ର ସୁରକାରୋ ନିଶାମଯ । ବିଲ୍ଵଶ୍ଚ ପନସଶ୍ଚୈଵ ଜମ୍ବୀରୋ ବଦରୀ ତଥା
ସମସ୍ତଠିରେ ସୁରକା ଗଛ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ; ବିଲ୍ବ, ପନସ, ଜମ୍ବିରା ଓ ବଦରୀ ଗଛକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖ।
ପ୍ରଜାପ୍ରଦଶ୍ଚ ପୂର୍ଵସ୍ମିନ୍ଦକ୍ଷିଣେ ଧନଦସ୍ତଥା । ସଂପତ୍ପ୍ରଦଶ୍ଚ ସର୍ଵତ୍ର ଯତୋ ହି ଵର୍ଧତେ ଗୃହୀ
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଗଛ ପ୍ରଜା ଦେଇଥାଏ; ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଧନ ଦେଇଥାଏ; ସମସ୍ତଠିରେ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ଯାହାରୁ ଗୃହସ୍ଥ ଉନ୍ନତି କରେ।
ଜମ୍ବୂଵୃକ୍ଷଶ୍ଚ ଦାଡିମ୍ବଃ କଦଲ୍ଯାମ୍ରାତକସ୍ତଥା । ବନ୍ଧୁପ୍ରଦଶ୍ଚ ପୂର୍ଵସ୍ମିନ୍ଦକ୍ଷିଣେ ମିତ୍ରଦସ୍ତଥା
ଜମ୍ବୁ ଗଛ, ଦାଡିମ୍ବ, କଦଳୀ ଓ ଆମ୍ରାତକ; ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏହାମାନେ ବାନ୍ଧବ ଦେଇଥାଏ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ମିତ୍ରତା ଦେଇଥାଏ।
ସର୍ଵତ୍ର ଶୁଭଦଶ୍ଚୈଵ ଧନପୁତ୍ରଶୁଭପ୍ରଦଃ । ହର୍ଷପ୍ରଦୋ ଗୁଵାକଶ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣେ ପଶ୍ଚିମେ ତଥା
ସମସ୍ତଠିରେ ଏହାମାନେ ଶୁଭ, ଧନ, ପୁତ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ; ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଗୁବାକ ଗଛ ଖୁସି ଦେଇଥାଏ।
ଈଶାନେ ସୁଖଦଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵତ୍ରୈଵ ନିଶାମଯ । ସର୍ଵତ୍ର ଚମ୍ପକଃ ଶୁଦ୍ଧୋ ଭୁଵି ଭଦ୍ରପ୍ରଦସ୍ତଥା
ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏହା ସୁଖ ଦେଇଥାଏ; ଦେଖ, ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତଠିରେ ଶୁଦ୍ଧ ଚମ୍ପକ ଗଛ ଭଲ ଦେଇଥାଏ।
ଅଲାବୁଶ୍ଚାପି କୂଷ୍ମାଣ୍ଡମାଯାମ୍ବୁଶ୍ଚ ସକିଂଶୁକଃ । ଖର୍ଜୂରୀ କର୍କଟୀ ଚାପି ଶିବିରେ ମଙ୍ଗଲପ୍ରଦା
ଆଳୁ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ପାଣି ଓ କିଂଶୁକ; ଖରଜୁରୀ ଓ କର୍କଟୀ ମଧ୍ୟ ଶିବିରରେ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ।
ଵାସ୍ତୂକକାରବିଲ୍ଵଶ୍ଚ ଵାର୍ତାକଶ୍ଚ ଶୁଭପ୍ରଦଃ । ଲତାଫଲଂ ଚ ଶୁଭଦଂ ସର୍ଵଂ ସର୍ଵତ୍ର ନିଶ୍ଚିତମ୍
ବାସ୍ତୁକ, କାର, ବିଲ୍ବ ଓ ବାଇଗଣ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ; ଲତା ଫଳ ସମସ୍ତଠିରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଶୁଭ।
ପ୍ରଶସ୍ତଂ କଥିତଂ କାରୋ ନିଷିଦ୍ଧଂ ଚ ନିଶାମଯ । ଵନ୍ଯଵୃକ୍ଷୋ ନିଷିଦ୍ଧଶ୍ଚ ଶିବିରେ ନଗରେଽପି ଚ
ଯେଉଁ ଗଛ ନିୟମିତ ଓ ନିଷିଦ୍ଧ, ସେଗୁଡିକ ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଛି; ଦେଖ, ବନ ଗଛ ଶିବିର ଓ ସହରରେ ନିଷିଦ୍ଧ।
ଵଟୋ ନିଷିଦ୍ଧଃ ଶିବିରେ ନିତ୍ଯଂ ଚୋରଭଯଂ ଯତଃ । ନଗରେଷୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧଶ୍ଚ ଦର୍ଶନାତ୍ପୁଣ୍ଯଦସ୍ତଥା
ବଟ ଗଛ ଶିବିରରେ ସଦା ନିଷିଦ୍ଧ, କାରଣ ଏହା ଚୋର ଭୟ ଦେଇଥାଏ; ସହରରେ ଏହା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଦର୍ଶନରେ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ନିଷିଦ୍ଧଃ ଶାଲ୍ମଲିଶ୍ଚୈଵ ଶିବିରେ ନଗରେ ପୁରେ । ଦୁଃଖପ୍ରଦଶ୍ଚ ସତତଂ ଭୂମିପାନାଂ ସଦାଽପି ଚ
ଶାଲମଳି ଗଛ ଶିବିର, ସହର ଓ ପୁରରେ ନିଷିଦ୍ଧ; ଏହା ସଦା ଭୂମିପତିମାନେ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ।
ନ ନିଷିଦ୍ଧଃ ପ୍ରସିଦ୍ଧଶ୍ଚ ଗ୍ରାମେଷୁ ନଗରେଷୁ ଚ । ଵିଦ୍ଯାମତିନିଷିଦ୍ଧସ୍ତୁ ସତତଂ ଦୁଃଖଦସ୍ତଦା
ଗ୍ରାମ ଓ ସହରରେ ଏହା ନିଷିଦ୍ଧ ନୁହେଁ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ; କିନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡିତମାନେ ପାଇଁ ସଦା ବହୁତ ନିଷିଦ୍ଧ ଓ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ।