ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ହେ ସମୁଦ୍ର ମହାଭାଗ ସ୍ଥଲଂ ଚ ଶାତଯୋଜନମ୍ । ଦେହି ମେ ନଗରାର୍ଥଂ ଚ ପଶ୍ଚାଦ୍ଦାସ୍ଯାମି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ହେ ସମୁଦ୍ର, ମୋତେ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଜମି ଦେଅ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଏକ ସହର ତିଆରି କରିବି; ପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମକୁ ଫେରାଇ ଦେବି।
ନଗରଂ କୁରୁ ହେ କାରୋ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଦୁର୍ଲଭମ୍ । ରମଣୀଯଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ କମନୀଯଂ ଚ ଯୋଷିତାମ୍
ହେ ବିଶ୍ବକର୍ମା, ଏମିତି ଏକ ସହର ତିଆରି କର, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ଦୁର୍ଲଭ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ ଆକର୍ଷକ।
ଵାଞ୍ଛିତଂ ଚାପି ଭକ୍ତାନାଂ ଵୈକୁଣ୍ଠସଦୃଶଂ ପରମ୍ । ସର୍ଵେଷାମପି ସ୍ଵର୍ଗାଣାଂ ପରଂ ପାରମଭୀପ୍ସିତମ୍
ଏହି ସହର ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁ, ବୈକୁଣ୍ଠ ପରି ଉତ୍ତମ ହେଉ, ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶାର ସୀମା ହେଉ।
ଦିଵାନିଶଂ ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଂନିଧୌ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣଃ । ସ୍ଥିତିଂ କୁରୁ ମହାଭାଗ ଯାଵନ୍ନିର୍ମାତି ଦ୍ଵାରକାମ୍
ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଶ୍ବକର୍ମାଙ୍କ ସମ୍ନିଧାନରେ ଦିନ ରାତି ରୁହ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ୱାରକା ତିଆରି ହେଉନାହିଁ।
ଦିଵାନିଶଂ ଚ ମତ୍ପାର୍ଶ୍ଵେ ଚକ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥିତିଂ କୁରୁ । ଓମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ପ୍ରଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ଚକ୍ରଂ ଵିନା ମୁନେ
ହେ ଚକ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଦିନ ରାତି ମୋ ପାଖରେ ରୁହ; 'ଓଁ' ବୋଲି କହି, ସମସ୍ତେ ଚକ୍ର ବ୍ୟତୀତ ଚାଲିଗଲେ।
କଂସସ୍ଯ ପିତରଂ ଭଦ୍ରମୁଗ୍ରସେନଂ ମହାବଲମ୍ । ନୃପଂ ଚକାର ନଗରେ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ସତାମପି
କଂସଙ୍କ ପିତା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଧର୍ମିକ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ସେ ସହରରେ ରାଜା କଲେ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ।
ଵିଜିତ୍ଯ ଚ ଜରାସଂଧଂ ନିହତ୍ଯ ଯଵନଂ ତଥା । ଉପାଯେନ ମହାଭାଗ ନିର୍ମାଣକ୍ରମମୀଶ୍ଵରଃ
ଜରାସନ୍ଧକୁ ଜିତି, ଯବନକୁ ମାରି, ପ୍ରଭୁ କୌଶଳରେ ନିର୍ମାଣ କାମ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଶତଯୋଜନପର୍ଯନ୍ତଂ ନଗରଂ ସୁମନୋହରମ୍ । ପଦ୍ମରାଗୈର୍ମରକତୈରିନ୍ଦ୍ରନୀଲୈରନୁତ୍ତମୈଃ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ଏହି ସହର ଶତ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ୍ମରାଗ, ମାରକତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ।
ରୁଚକୈଃ ପାରିଭଦ୍ରୈଶ୍ଚ ପଲଙ୍କୈଶ୍ଚ ସ୍ଯମନ୍ତକୈଃ । ଗନ୍ଧକୈର୍ଗାଲିମୈଶ୍ଚୈଵ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତାଦିଭିସ୍ତଥା
ରୁଚକ, ପାରିଭଦ୍ର, ପଳଙ୍କ, ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣି, ଗନ୍ଧକ ଓ ଗାଲିମା ପଥର, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର ଦ୍ୱାରା
ସୂର୍ଯକାନ୍ତାଦିଭିଶ୍ଚୈଵ ପୁତ୍ରୈଶ୍ଚ ସ୍ଫଟିକାକୃତୈଃ । ହରିଦ୍ଵର୍ଣୈଶ୍ଚ ମଣିଭିଃ ଶ୍ଯାମୈର୍ଗୌରମୁଖୈଶ୍ଚଷୈଃ
ସୂର୍ୟକାନ୍ତ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ମଣି, ପୁଅ ଆକୃତିର ସ୍ଫଟିକ ମଣି, ହରିତ ଓ କଳା ମଣି, ଧଳା ମୁହଁ ଥିବା ମଣି ଦ୍ୱାରା
ଗୋରୋଚନାଭିଃ ପୀତୈଶ୍ଚ ଦାଡିମୀବୀଜରୂପକୈଃ । ପଦ୍ମବୀଜନିଭୈଶ୍ଚୈଵ ନୀଲୈଃ କମଲଵର୍ଣକୈଃ
ଗାଈର ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ପଥର, ଦାଡିମା ବୀଜ ଆକୃତିର ମଣି, ପଦ୍ମ ବୀଜ ଦେଖାଯାଉଥିବା ନୀଳ ମଣି ଦ୍ୱାରା
ମଣିଭିଃ କଜ୍ଜଲାକାରୈରୁଜ୍ଜ୍ଵଲୈଶ୍ଚ ପରିଷ୍କୃତୈଃ । ଶ୍ଵେତଚମ୍ପକଵର୍ଣାଭୈସ୍ତପ୍ତକାଞ୍ଚନସଂନିଭୈଃ
କାଜଳ ଆକୃତିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶୋଭାପୂର୍ଣ୍ଣ ମଣି, ଧଳା ଚମ୍ପା ଫୁଲ ରଙ୍ଗ ଓ ତାପିଥିବା ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିବା ମଣି ଦ୍ୱାରା
ସ୍ଵର୍ଣମୂଲ୍ଯଶତଗୁଣୈରୀଷଦ୍ରକ୍ତୈଃ ସୁଶୋଭନୈଃ । ଗରିଷ୍ଠୈଶ୍ଚ ଵରିଷ୍ଠୈଶ୍ଚ ମଣିଶ୍ରେଷ୍ଠୈଶ୍ଚ ପୂଜିତୈଃ
ସୁନା ଦାମର ଶତଗୁଣ ମୂଲ୍ୟ ଥିବା, ହାଲୁକା ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର, ଭାରି, ଉତ୍ତମ ଓ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ
ଯଥାଵିଧାନଂ ଯଦ୍ଯୋଗଂ ଯତ୍ର ଯନ୍ମୁକ୍ତମୀପ୍ସିତମ୍ । ମଣୀନାଂ ହରଣଂ ଚୈଵ ଯକ୍ଷସଂଘା ହିମାଲଯାତ୍
ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଯେଉଁଠି ଏବଂ ଯେଉଁ ମଣି ଆବଶ୍ୟକ, ହିମାଳୟରୁ ଯକ୍ଷମାନେ ଯେଉଁ ମଣି ନେଇଥିଲେ
ଦିଵାନିଶଂ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ଯାଵନ୍ନିର୍ମାଣପୂର୍ଵକମ୍ । ଯକ୍ଷୈଶ୍ଚ ସପ୍ତଭିର୍ଲକ୍ଷୈଃ କୁବେରପ୍ରେରିତୈରପି
ଦିନ ଓ ରାତି ସେମାନେ ଏହି କାମ କରିବେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ମାଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉନାହିଁ, କୁବେରଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ସାତ ଲକ୍ଷ ଯକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା
ଵେତାଲଲକ୍ଷୈଃ କୂଷ୍ମାଣ୍ଡଲକ୍ଷୈଃ ଶଂକରଯୋଜିତୈଃ । ଦାନଵୈର୍ବ୍ରହ୍ମରକ୍ଷୋଭିଃ ଶୈଲକନ୍ଯାନିଯୋଜିତୈଃ
ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ୱେତାଳ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ଶଙ୍କରଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତ, ଦାନବ, ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ଓ ପାହାଡ଼ ଝିଅମାନେ ଦ୍ୱାରା
କୁରୁ ଦିଵ୍ଯଂ ଚ ପତ୍ନୀନାଂ ସହସ୍ରାଣାଂ ଚ ଷୋଡଶ । ଅନ୍ଯପତ୍ନୀଜନସ୍ଯାପି ଚାଷ୍ଟାଧିକଶତସ୍ଯ ଚ
ଏହି ଷୋଳ ହଜାର ପତ୍ନୀମାନେ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ଶିବିର ତିଆରି କର, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପତ୍ନୀମାନେ, ଯାହାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଏକଶ ଅଠରେ ଅଧିକ
ଶିବିରଂ ପରିଖାଯୁକ୍ତମୁଚ୍ଚୈଃ ପ୍ରାକାରଵେଷ୍ଟିତମ୍ । ଯୁକ୍ତଦ୍ଵାଦଶଶାଲଂ ଚ ସିଂହଦ୍ଵାରପରିଷ୍କୃତମ୍
ଖାଲି ଦେଇଥିବା, ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାକାର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା, ବାରଟି ମଣ୍ଡପ ଓ ସିଂହଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ ଶିବିର
ଯୁକ୍ତଂ ଚିତ୍ରୈର୍ଵିଚିତ୍ରୈଶ୍ଚ କୃତ୍ରିମୈଶ୍ଚ କପାଟକୈଃ । ନିଷିଦ୍ଧଵୃକ୍ଷରହିତଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧୈଶ୍ଚ ପରିଷ୍କୃତମ୍
ବିଭିନ୍ନ ଚିତ୍ର ବିଚିତ୍ର କୃତ୍ରିମ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ସଜାଯାଇଥିବା, ନିଷିଦ୍ଧ ଗଛ ନଥିବା, ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ଉପକରଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ
ସୁଲକ୍ଷଣଂ ଚନ୍ଦ୍ରଵେଧଂ ପ୍ରାଙ୍ଗଣଂ ଚ ତଥୈଵ ଚ । ଯଦୂନାମାଶ୍ରମଂ ଦିଵ୍ଯଂ କିଂକରାଣାଂ ତଥୈଵ ଚ
ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ଚନ୍ଦ୍ରବେଧ ଥିବା ମଣ୍ଡପ ଏବଂ ଏହିପରି ଯଦୁମାନେ ଓ ସେବକମାନେ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ଆଶ୍ରମ
ସର୍ଵତ୍ର ସିଦ୍ଧଂ ନିଲଯମୁଗ୍ରସେନସ୍ଯ ଭୂଭୃତଃ । ଆଶ୍ରମଂ ସର୍ଵତୋଭଦ୍ରଂ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ମତ୍ପିତୁଃ
ସମସ୍ତଠାରେ ଉଗ୍ରସେନ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ସୁସଜ୍ଜିତ ଗୃହ ଏବଂ ମୋ ପିତା ବସୁଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୁଭ ଆଶ୍ରମ
ଵିଶ୍ଵକର୍ମୋଵାଚ କେ ତେ ଵୃକ୍ଷାଃ ପ୍ରଶସ୍ତାଶ୍ଚ ନିଷିଦ୍ଧାଶ୍ଚାପି କେଚନ । ଭଦ୍ରାଭଦ୍ରପ୍ରଦାଶ୍ଚାପି ତାନ୍ଵଦସ୍ଵ ଜଗଦ୍ଗୁରୋ
ବିଶ୍ୱକର୍ମା କହିଲେ: କେଉଁ ଗଛ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ କେଉଁ ନିଷିଦ୍ଧ? କେଉଁ ଶୁଭ ଏବଂ କେଉଁ ଅଶୁଭ ଦେଇଥାଏ? ହେ ଜଗଦ୍ଗୁରୁ, ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
କେଷାମସ୍ଥିନିଯୁକ୍ତଂ ଚ ଶିବିରଂ ଚ ଶୁଭାଶୁଭମ୍ । ଦିଶି କୁତ୍ର ଜଲଂ ଭଦ୍ରମଭଦ୍ରଂ ଚ ଵଦ ପ୍ରଭୋ
କେଉଁ ଶିବିର ଅସ୍ଥି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ? କେଉଁ ଦିଗରେ ପାଣି ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ଭଦ୍ରପ୍ରଦଶ୍ଚ କୋ ଵୃକ୍ଷୋ ଦିଶି କୃତ୍ର ପ୍ରଵର୍ତତେ । କିଂ ପ୍ରମାଣଂ ଗୃହାଣାଂ ଚ ପ୍ରାଙ୍ଗଣାନାଂ ସୁରେଶ୍ଵର
କେଉଁ ଗଛ ଭଲ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ କେଉଁ ଦିଗରେ ବଢ଼େ? ଘର ଓ ମଣ୍ଡପ ପାଇଁ ଠିକ୍ ମାପ କେତେ, ହେ ଦେବତାଙ୍କ ମାନ୍ୟ?
ମଙ୍ଗଲଂ କୁସୁମୋଦ୍ଯାନଂ ଦିଶି କୁତ୍ର ତରୋସ୍ତଥା । ପ୍ରାକାରାଣାଂ କିଂ ପ୍ରମାଣଂ ପରିଖାଣାଂ ସୁରେଶ୍ଵର
ମଙ୍ଗଳ ଫୁଲବାଗ କେଉଁଠି ରଖିବା ଉଚିତ୍, ଗଛ କେଉଁ ଦିଗରେ ରହିବା ଭଲ? ପ୍ରାକାର ଓ ଖାଲି ପାଇଁ ଠିକ୍ ମାପ କେତେ, ହେ ଦେବତାଙ୍କ ମାନ୍ୟ?
ଦ୍ଵାରାଣାଂ ଚ ଗୃହାଣାଂ ଚ ପ୍ରାକାରାଣାଂ ପ୍ରମାଣକମ୍ । କସ୍ଯ କସ୍ଯ ତରୋଃ କାଷ୍ଠଂ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ଶିବିରେ ପ୍ରଭୋ
ଦ୍ୱାର, ଘର ଓ ପ୍ରାକାର ପାଇଁ ମାପ କେତେ? କେଉଁ ଗଛର କାଠି ଶିବିର ପାଇଁ ଉତ୍ତମ, ହେ ପ୍ରଭୁ?
ଅମଙ୍ଗଲଂ ଵା କେଷାଂ ଚ ସର୍ଵଂ ମାଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ଯେଉଁଠି ଅଶୁଭ ଅଛି, କେଉଁଠି କେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଶୁଭ ଅଟେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେଖି ମୋତେ କହିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଆଶ୍ରମେ ନାରିକେଲଶ୍ଚ ଗୃହିଣାଂ ଚ ଧନପ୍ରଦଃ । ଶିବିରସ୍ଯ ଯଦୀଶାନେ ପୂର୍ଵେ ପୁତ୍ରପ୍ରଦସ୍ତରୁଃ
ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: ଆଶ୍ରମରେ ନାରିକେଳ ଗଛ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇଥାଏ; ଶିବିରର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଗଛ ରଖିଲେ ପୁତ୍ର ଦେଇଥାଏ।
ସର୍ଵତ୍ର ମଙ୍ଗଲାର୍ହଶ୍ଚ ତରୁରାଜୋ ମନୋହରଃ । ରସାଲଵୃକ୍ଷଃ ପୂର୍ଵସ୍ମିନ୍ନୃଣାଂ ସଂପତ୍ପ୍ରଦସ୍ତଥା
ସମସ୍ତଠିରେ ମନୋହର ଗଛରାଜ ଶୁଭ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ; ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ରସାଳ ଗଛ ଲୋକଙ୍କୁ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।
ଶୁଭପ୍ରଦଶ୍ଚ ସର୍ଵତ୍ର ସୁରକାରୋ ନିଶାମଯ । ବିଲ୍ଵଶ୍ଚ ପନସଶ୍ଚୈଵ ଜମ୍ବୀରୋ ବଦରୀ ତଥା
ସମସ୍ତଠିରେ ସୁରକା ଗଛ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ; ବିଲ୍ବ, ପନସ, ଜମ୍ବିରା ଓ ବଦରୀ ଗଛକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖ।