ଦ୍ଵ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ କୃଣ୍ଣଃ ସାଂଦୀପନେର୍ଗେହଂ ଗତ୍ଵା ଚ ସବଲୋ ମୁଦା । ନମଶ୍ଚକାର ସ୍ଵଗୁରୁଂ ଗୁରୁପତ୍ନୀଂ ପତିଵ୍ରତାମ୍
ଏହା ଦ୍ୱିଶତ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ। ନାରାୟଣ କହିଲେ: କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ ଏବଂ ନିଜ ଗୁରୁ ଓ ଗୁରୁପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଶିରୋନମନ କଲେ।
ଶୁଭାଶିଷଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ ଦତ୍ତ୍ଵା ରତ୍ନମଣିଂ ହରିଃ । ଗୁରଵେ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯାଯୈ ତମୁଵାଚ ଯଥୋଚିତମ୍
ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କରି ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦେଇ, ହରି ଗୁରୁ ଓ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ତ୍ଵତ୍ତୋ ଵିଦ୍ଯାଂ ଲଭିଷ୍ଯାମି ଵାଞ୍ଛିତାଂ ଵାଞ୍ଛିତଂ ମମ । କୃତ୍ଵା ଶୁଭକ୍ଷଣଂ ଵିପ୍ର ମାଂ ପାଠଯ ଯଥୋଚିତମ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ମୋ ଇଚ୍ଛିତ ଜ୍ଞାନ ପାଇବି। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୋତେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ପଢ଼ା।
ଓମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପୂଜଯାମାସ ତଂ ମୁଦା । ମଧୁପର୍କପ୍ରାଶନେନ ଗଵା ଵସ୍ତ୍ରେଣ ଚନ୍ଦନୈଃ
‘ଓଁ’ ବୋଲି କହି, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ଆନନ୍ଦରେ ମଧୁପର୍କ, ଗାଈ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ମିଷ୍ଟାନ୍ନଂ ଭୋଜଯାମାସ ତାମ୍ବୂଲଂ ଚ ସୁଵାସିତଂ । ସୁପ୍ରିଯଂ କଥଯାମାସ ତୁଷ୍ଟାଵ ପରମେଶ୍ଵରମ୍
ସେ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ପାନ ଖାଇଲେ, ସ୍ନେହଭରା କଥା କହିଲେ ଏବଂ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ସାଂଦୀପନିରୁଵାଚ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରଂ ଧାମ ପରମୀଶ ପରାତ୍ପର । ସ୍ଵେଚ୍ଛାମଯଂ ସ୍ଵଯଂଜ୍ଯୋତିର୍ନିଲିପ୍ତୈକୋ ନିରଙ୍କୁଶଃ
ସାନ୍ଦୀପନି କହିଲେ: ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ପରମ ଧାମ, ପରମ ଈଶ୍ୱର, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚଳିଥିବା, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭାମୟ, ଅଲିପ୍ତ ଓ ଅସଂଖଳିତ।
ଭକ୍ତୈକନାଥ ଭକ୍ତେଷ୍ଟ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହ । ଭକ୍ତଵାଞ୍ଛାକଲ୍ପତରୋ ଭକ୍ତାନାଂ ପ୍ରାଣଵଲ୍ଲଭ
ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ କୃପା ଦେଇଥିବା ଦୟାମୂର୍ତ୍ତି, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ବୃକ୍ଷ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ ଆଦର୍ଶ।
ମାଯଯା ବାଲରୂପୋଽସି ବ୍ରହ୍ମେଶଶେଷଵନ୍ଦିତଃ । ମାଯଯା ଭୁଵି ଭୂପାଲ ଭୁଵୋ ଭାରକ୍ଷଯାଯ ଚ
ତୁମେ ନିଜ ମାୟାରେ ଶିଶୁ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଉଛ, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଓ ଶେଷ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ରାଜା ଭାବେ ଅବତରିଛ, ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ।
ଯୋଗିନୋ ଯଂ ଵିଦନ୍ତ୍ଯେଵଂ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଯୋତିଃ ସନାତନମ୍ । ଧ୍ଯାଯନ୍ତେ ଭକ୍ତନିଵହା ଜ୍ଯୋତିରଭ୍ଯନ୍ତରେ ମୁଦା
ଯୋଗୀମାନେ ତୁମକୁ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ୟୋତି ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି; ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଦଳ ଆନନ୍ଦରେ ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟୋତିରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।
ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ମୁରଲୀହସ୍ତଂ ସୁନ୍ଦରଂ ଶ୍ଯାମହୁପକମ୍ । ଚନ୍ଦନୋକ୍ଷିତସର୍ଵାଙ୍ଗଂ ସସ୍ମିତଂ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲମ୍
ଦୁଇଟି ହାତ, ବାଁଶୀ ଧରିଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଶ୍ୟାମ ରଙ୍ଗର, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଚନ୍ଦନ ଲାଗିଥିବା, ହସୁଥିବା ଏବଂ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ।
ପୀତାମ୍ବରଧରଂ ଦେଵଂ ଵନମାଲଵିଭୂଷିତମ୍ । ଲୀଲାପାଙ୍ଗତରଙ୍ଗୈଶ୍ଚ ନିନ୍ଦିତାନଙ୍ଗମୂର୍ଚ୍ଛିତମ୍
ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ବନମାଳା ଶୋଭିତ, ଲୀଳାଭରା ଚାହାଣିରେ ମନମୋହନ, ଯାହା କାମଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ।
ଅଲକ୍ତଭଵନଂ ତଦ୍ଵତ୍ପାଦପଦ୍ମଂ ସୁଶୋଭନମ୍ । କୌସ୍ତୁଭୋଦ୍ଭାସିତାଙ୍ଗଂ ଚ ଦିଵ୍ଯମୂର୍ତିଂ ମନୋହରମ୍
ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମ ଲାକ୍ଷା ପରି ରଙ୍ଗିନ ଓ ଶୋଭାମୟ, କୌସ୍ତୁଭ ମଣିର ଆଭାରେ ଦେହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦିବ୍ୟ ରୂପ ମନମୋହକ।
ଈଷଦ୍ଧାସ୍ଯପ୍ରସନ୍ନଂ ଚ ସୁଵେଷଂ ପ୍ରସ୍ତୁତଂ ସୁରୈଃ । ଦେଵଦେଵଂ ଜଗନ୍ନାଥଂ ତ୍ରେଲୋକ୍ଯମୋହନଂ ପରମ୍
ସାଉଁ ହସି ଦୟାଳୁ ମୁଖ, ଶୁଭ୍ର ଶୃଙ୍ଗାରରେ ଶୋଭିତ, ଦେବମାନେ ଯେଉଁଠି ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି, ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ତିନି ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରିଥିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ।
କୋଟିକନ୍ଦର୍ପଲୀଲାଭଂ କମନୀଯମନୀଶ୍ଵରମ୍ । ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନନିର୍ମାଣଭୂଷଣୌଘେନ ଭୂଷିତମ୍
କୋଟି କମନୀୟ କାମଦେବଙ୍କର ଲୀଳା ଭରିଥିବା, ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଏବଂ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରଭୁ, ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ଅନେକ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।
ଵରଂ ଵରଣ୍ଯଂ ଵରଦଂ ଵରଦାନାମଭୀପ୍ସିତମ୍ । ଚତୁର୍ଣାମପି ଵେଦାନାଂ କାରଣାନାଂ ଚ କାରଣମ୍
ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ସବୁଠାରୁ ଚାହିଁବା ଯୋଗ୍ୟ, ଦାନ କରିବାରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦାତା, ଦାନ କରିବାକୁ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଆଶା, ଚାରିଟିଏ ବେଦ ଓ ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ।
ପାଠାର୍ଥ ମତ୍ପ୍ରିଯସ୍ଥାନମାଗତୋଽସି ଚ ମାଯଯା । ପାଠଂ ତେ ଲୋକଶିକ୍ଷାର୍ଥଂ ରମଣଂ ଗମନଂ ରଣମ୍
ପାଠ ପାଇଁ, ମୋ ପ୍ରିୟ ସ୍ଥାନକୁ ତୁମେ ନିଜ ମାୟାରେ ଆସିଛ, ତୁମର ପାଠ ଲୋକଙ୍କୁ ଶିଖାଇବା ପାଇଁ, ତୁମର ଖେଳ, ଆସିବା, ମଜା ଓ ରଣ।
ଗୁରୁପତ୍ନ୍ଯୁଵାଚ ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ସଫଲଂ ଜୀଵନଂ ମମ । ପାତିଵ୍ରତ୍ଯଂ ଚ ସଫଲଂ ସଫଲଂ ଚ ତପୋଵନମ୍
ଗୁରୁଙ୍କର ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀ କହିଲେ: ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସଫଳ, ମୋର ଜୀବନ ସଫଳ; ମୋର ପତିପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ସଫଳ, ତପୋବନରେ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ସଫଳ।
ମଦ୍ଦକ୍ଷହସ୍ତଃ ସଫଲୋ ଦତ୍ତଂ ଯେନାନ୍ନମୀପ୍ସିତମ୍ । ତଦାଶ୍ରମଂ ତୀର୍ଥପରଂ ତୀର୍ଥପାଦପଦାଙ୍କିତମ୍
ମୋ ଡାହା ହାତ ସଫଳ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଆଶା କରିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥିଲି; ସେ ଆଶ୍ରମ ଏକ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ, ପବିତ୍ର ପଦଚିହ୍ନରେ ଚିହ୍ନିତ।
ତ୍ଵତ୍ପାଦରଜସା ପୂତା ଗୃହାଃ ପ୍ରାଙ୍ଗଣମୁତ୍ତମମ୍ । ତ୍ଵତ୍ପାଦପଦ୍ମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚୈଵାଽଽଵଯୋର୍ଜନ୍ମଖଣ୍ଡନମ୍
ତୁମର ପାଦ ଧୂଳିରେ ଘର ଓ ଉତ୍ତମ ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ପବିତ୍ର ହୋଇଛି; ତୁମର ପଦ୍ମ ପାଦ ଦେଖି ଆମର ଜନ୍ମ ବନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ ହେଲା।
ତାଵଦ୍ଦୁଃଖଂ ଚ ଶୋକଶ୍ଚ ତାଵଦ୍ଭୋଗଶ୍ଚ ରୋଗକଃ । ତାଵଜ୍ଜନ୍ମାନି କର୍ମାଣି କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାଦିକାନି ଚ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତି ନାହିଁ କିମ୍ବା ତୁମର ପଦ୍ମ ପାଦ ଦେଖିବା ନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ, ଶୋକ, ଭୋଗ, ରୋଗ, ଜନ୍ମ, କର୍ମ, ଖୁଦା, ପିଆସ ଓ ଏପରି ଅନେକ ରହିଥାଏ।
ଯାଵତ୍ତ୍ଵତ୍ପାଦପଦ୍ମସ୍ଯ ଭଜନଂ ନାସ୍ତି ଦର୍ଶନମ୍ । ହେ କାଲକାଲ ଭଗଵନ୍ସ୍ରଷ୍ଟୁଃ ସଂହର୍ତୁରୀଶ୍ଵର
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ପଦ୍ମ ପାଦର ପୂଜା କିମ୍ବା ଦର୍ଶନ ନାହିଁ, ହେ କାଳର କାଳ, ଭଗବନ୍, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସଂହାରକ, ଶାସକ।
କୃପାଂ କୁରୁ କୃପାନାଥ ମାଯାମୋହନିକୃନ୍ତନ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସାଶ୍ରୁନେତ୍ରା ସା କ୍ରୋଡେ କୃତ୍ଵା ହରିଂ ପୁନଃ ସ୍ଵସ୍ତନଂ ପାଯଯାମାସ ପ୍ରେମ୍ଣା ଚ ଦେଵକୀ ଯଥା
ଦୟା କର, ଦୟାର ନାଥ, ମାୟାର ମୋହ କାଟିଦେ; ଏଭଳି କହି, ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁରେ, ସେ ହରିଙ୍କୁ ପୁଣି ଗୋଦେ ନେଇ, ଭଲପାଇ ଅନ୍ତରେ ନିଜ ଷ୍ଟନରେ ଦୁଧ ପାଇଲେ, ଦେବକୀ ଯେପରି।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ମାତସ୍ତ୍ଵଂ ମାଂ କଥଂ ସ୍ତୌଷି ବାଲଂ ଦୁଗ୍ଧମୁଖଂ ସୁତମ୍ । ଗଚ୍ଛ ଗୋଲୋକମିଷ୍ଟଂ ଚ ସ୍ଵାମିନା ସହସାପ୍ରତମ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ମା, କିପରି ତୁମେ ମୋତେ ଗୋଟିଏ ଦୁଧ ମୁଖ ଶିଶୁକୁ ବଢ଼ାଇ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ; ତୁମେ ଏବେ ତୁମର ଇଚ୍ଛିତ ଗୋଲୋକକୁ ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ଯାଉ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାକୃତିକଂ ମିଥ୍ଯା ନଶ୍ଵରଂ ଚ କଲେଵରମ୍ । ଵିଧାଯ ନିର୍ମଲଂ ଦେହଂ ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାହରମ୍
ପ୍ରାକୃତିକ, ମିଥ୍ୟା ଓ ନଶ୍ୱର ଦେହକୁ ଛାଡି, ଏକ ନିର୍ମଳ ଦେହ ଧାରଣ କର, ଯାହା ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟୁ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵା ଚତୁରୋ ଵେଦାନ୍ପଠିତ୍ଵା ମୁନିପୁଂଗଵାତ୍ । ମାସେନ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ଦତ୍ତ୍ଵା ପୁତ୍ରଂ ମୃତଂ ପୁରା
ଏଭଳି କହି, ଚାରିଟିଏ ବେଦ ପଠି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଅନୁସାରେ, ଏକ ମାସ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତିରେ, ସେ ଆଗରୁ ମୃତ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଇଲେ।
ରତ୍ନାନାଂ ଚ ତ୍ରିଲକ୍ଷଂ ଚ ମଣୀନାଂ ପଞ୍ଚଲକ୍ଷଣମ୍ । ହୀରକାଣାଂ ଚତୁର୍ଲକ୍ଷଂ ମୁକ୍ତାନାଂ ପଞ୍ଚଲକ୍ଷକମ୍
ତିନି ଲକ୍ଷ ରତ୍ନ, ପାଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ମଣି, ଚାରି ଲକ୍ଷ ହୀରା, ପାଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ମୁକ୍ତା।
ମାଣିକ୍ଯାନାଂ ଦ୍ଵିଲକ୍ଷଂ ଚ ଵସ୍ତ୍ରଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଦୁର୍ଲଭମ୍ । ହାରଂ ଚ ଦୁର୍ଗଯା ଦତଂ ହସ୍ତରତ୍ନାଙ୍ଗୁଲୀଯକମ୍
ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ମାଣିକ, ତିନି ଲୋକରେ ଦୁର୍ଲଭ ବସ୍ତ୍ର, ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଦେଇଥିବା ହାର, ହାତର ରତ୍ନ ଅଙ୍ଗୁଠି।
ଦଶକୋଟିଂ ସୁଵର୍ଣାନାଂ ଗୁରଵେ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦଦୌ । ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନନିର୍ମାଣଂ ନାରୀସର୍ଵାଙ୍ଗଭୂଷଣମା
ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଭାବେ ଦଶ କୋଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେଲେ, ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ଭୂଷଣ, ଏବଂ ନାରୀଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଭୂଷଣ।
ଗୁରୁପ୍ରିଯାଯୈ ପ୍ରଦଦୌ ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂଶୁକଂ ଵରମ୍ । ମୁନିର୍ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ପୁତ୍ରାଯ ତଃସର୍ଵଂ ପ୍ରିଯଯା ସହ
ଗୁରୁଙ୍କର ପ୍ରିୟାକୁ ଅଗ୍ନିଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର ଦେଲେ; ମୁନି ନିଜ ପ୍ରିୟା ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେଇଲେ ପୁତ୍ରକୁ।
ସଦ୍ରତ୍ନରଥମାରୁହ୍ଯ ଯଯୌ ଗୋଲୋକମୁତ୍ତମମ୍ । ତମଦ୍ଭୂତଂ ହରିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ସ୍ଵାଲଯଂ ମୁଦା
ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ସେ ଉତ୍ତମ ଗୋଲୋକକୁ ଗଲେ; ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଲେ।