ଦେଵାଂଶ୍ଚ ଭୋଜଯାମାସ ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚାପି ସାଦରମ୍ । ଯେ ଯେ ସମାଯଯୁର୍ଯଜ୍ଞେ ତେଚ ଦତ୍ତ୍ଵା ଶୁଭାଶିଷମ୍
ସେ ଦେବତାମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଭୋଜନ କରାଇଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଚାଲିଗଲେ।
କୃଣ୍ଣାଯ ବଲଦେଵାଯ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ ପ୍ରଯଯୃର୍ଗୁହମ୍ । ନନ୍ଦଃ ସଭାର୍ଯୋ ନିର୍ଵାପ୍ଯ ଶୁଭକର୍ମ ସୁତସ୍ଯ ଵୈ
ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ସହିତ ଗୁହାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ନନ୍ଦ, ତାଙ୍କର ଘରବୁଢ଼ି ସହିତ, ପୁଅ ପାଇଁ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ।
କ୍ରୋଡେ କୃତ୍ଵା ବଲଂ କୃଷ୍ଣଂ ଚୁଚୁମ୍ବ ଵଦନଂ ତଯୋଃ । ଉଚଚୈ ରୁରୋଦ ନନ୍ଦଶ୍ଚ ଯଶୋଦା ଚ ପତିଵ୍ରତା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ତଂ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ବୋଧଯାମାସ ଯତ୍ନତଃ
ସେ ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କୋଳେ ନେଇ, ତାଙ୍କର ମୁହଁକୁ ଚୁମ୍ବନ କଲେ। ନନ୍ଦ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ, ଏବଂ ପତିପରାୟଣ ଯଶୋଦା ମଧ୍ୟ କାନ୍ଦିଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସେମାନେଁକୁ ଶାନ୍ତନା ଦେଇ, ଦୟାଭାବରେ ମନ ଶାନ୍ତ କଲେ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ସାନନ୍ଦଂ ଗଚ୍ଛ ହେ ମାତର୍ଯଶୋଦେ ତାତମତ୍ଵରମ୍ । ତ୍ଵମେଵ ମାତା ପୋଷ୍ଟ୍ରୀ ତ୍ଵଂ ପିତା ଚ ପରମାର୍ଥତଃ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: 'ମାଁ ଯଶୋଦା, ଆନନ୍ଦରେ ଯାଅ, ବାପା ଦେରି କରନି। ତୁମେ ମୋର ସତ୍ୟ ମାତା, ପୋଷଣ କରୁଥିବା ଜଣେ ମାଁ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଥରେ ମୋର ବାପା ମଧ୍ୟ ତୁମେ।'
ଅଵନ୍ତିନଗରଂ ତାତ ଯାସ୍ଯାମି ସବଲୋଽଧୁନା । ମୁନେଃ ସାଂଦୀପନେଃ ସ୍ଥାନଂ ଵେଦପାଠାର୍ଥମୀପ୍ସିତମ୍
'ବାପା, ଏବେ ମୁଁ ବଳରାମ ସହିତ ଅବନ୍ତିନଗରକୁ ଯିବି, ସାନ୍ଦୀପନି ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ, ବେଦ ପଢିବା ଇଚ୍ଛାରେ।'
ତତ ଆଗତ୍ଯ ସୁଚିରଂ କାଲେ ଭଵତି ଦର୍ଶନମ୍ । କାମଃ କରୋତି କଲନଂ ସ ଚ ଭେଦଂ କରୋତି ଚ
'ଏହା ପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ପୁଣି ଦେଖା ହେବ। ଇଚ୍ଛା ଯେଉଁଠି ମିଳନ ଆଣେ, ସେଠି ବିଚ୍ଛେଦ ମଧ୍ୟ ଆଣେ।'
ସର୍ଵଂ କାଲକୃତଂ ମାତର୍ଭେଦଂ ସଂମୀଲନଂ ନୃଣାମ୍ । ସୁଖଂ ଦୁଃଖଂ ଚ ହର୍ଷଂ ଚ ଶୋକଂ ଚ ମଙ୍ଗଲାଲଯମ୍
'ମା, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ମିଳନ ଓ ବିଚ୍ଛେଦ, ସୁଖ ଦୁଃଖ, ଆନନ୍ଦ ଶୋକ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାମନା—ସବୁ କାଳର ଦ୍ୱାରା ହୁଏ।'
ମଯା ଦତ୍ତଂ ଚ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ଯୋଗିନାମପି ଦୁର୍ଲଭମ୍ । ସର୍ଵଂ ନନ୍ଦଶ୍ଚ ସାନନ୍ଦଂ ତ୍ଵାମେଵ କଥଯିଷ୍ଯତି
'ମୁଁ ଯେଉଁ ତତ୍ତ୍ୱ ଦେଇଛି, ସେଥିରେ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ନନ୍ଦ ସମସ୍ତ କଥା ଆନନ୍ଦରେ ତୁମକୁ କହିଦେବେ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗତାଂ ନାଥୋ ଵସୁଦେଵସଭାଂ ଯଯୌ । ତଦାଜ୍ଞଯା କ୍ଷଣଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯଯୌ ସଂଦୀପନେର୍ଗୂହମ୍
ଏପରି କହି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ବସୁଦେବଙ୍କର ସଭାକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ପରେ ସେ ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ଗୁହାକୁ ଗଲେ।
ଵସୁଦେଵଂ ଦେଵକୀଂ ଚ ସଂଭାଷ୍ଯ ଵିନଯେନ ଚ । ନନ୍ଦଃ ସଭାର୍ଯଃ ପ୍ରଯଯୌ ହୃଦଯେନ ଵିଦୂଯତା
ସେ ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କ ସହିତ ନମ୍ରତାରେ କଥା ହେଲେ। ନନ୍ଦ ଓ ତାଙ୍କର ଘରବୁଢ଼ି ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ଚାଲିଗଲେ।
ମୁକ୍ତାମଣିଂ ସୁଵର୍ଣ ଚ ମାଣିକ୍ଯଂ ହୀରକଂ ତଥା । ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂଶୁକଂ ରତ୍ନଂ ନନ୍ଦାଯ ଦେଵକୀ ଦଦୌ
ଦେବକୀ ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଏକ ମୁକ୍ତା, ସୁନା, ମାଣିକ, ହୀରା ଓ ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ମୂଲ୍ୟବାନ ଗହନା ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦେଲେ।
ଶ୍ଵେତାଶ୍ଵଂ ଚ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ସୁଵର୍ଣରଥମୁତ୍ତମମ୍ । ନନ୍ଦାଯ କୃଷ୍ଣଃ ପ୍ରଦଦୌ ଵସୁଦେଵଶ୍ଚ ସାଦରମ୍
କୃଷ୍ଣ ଓ ବସୁଦେବ ସମ୍ମାନ ସହିତ ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଏକ ଧଳା ଘୋଡ଼ା, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ ଓ ଏକ ସୁନାର ରଥ ଦେଲେ।
ତଯୋରନୁଵ୍ରଜନ୍ଵିପ୍ରା ଦେଵକୀପ୍ରମୁଖାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଵସୁଦେଵସ୍ତଥାଽକ୍ରୂରୋଽପ୍ଯୁଦ୍ଧଵଶ୍ଚ ଯଯୌ ମୁଦା
ଗର୍ବିତ ଦେବକୀ ଆଗୁଆ ହୋଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ। ବସୁଦେବ, ଅକୃର ଓ ଉଦ୍ଧବ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଯାଇଥିଲେ।
କାଲିନ୍ଦୀନିକଟଂ ଗତ୍ଵା ତେ ସର୍ଵେ ରୁରୁଦୁଃ ଶୁଚା । ପରସ୍ପରଂ ଚ ସଂଭାଷ୍ଯ ତେ ସର୍ଵେ ସ୍ଵାଲଯଂ ଯଯୁଃ
ସମସ୍ତେ ଯମୁନା ତଟକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ। ପରସ୍ପରେ କଥା ହୋଇ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
କୁନ୍ତୀ ସପୁତ୍ରା ଵିଧଵା ଵସୁଦେଵାଜ୍ଞଯା ମୁନେ । ନାନାରତ୍ନମଣିଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପ୍ରଯଯୌ ସ୍ଵରଲଯଂ ମୁଦା
କୁନ୍ତୀ, ପୁଅମାନେ ସହିତ ବିଧବା ହୋଇ, ବସୁଦେବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ମୁନି, ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ପାଇଲେ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
ଵସୁତେଵୋ ଦେଵକୀ ଚ ପୁତ୍ରକଲ୍ଯାଣହେତଵେ । ନାନାରତ୍ନମଣିଂ ଵସ୍ତ୍ରଂ ମୁଵର୍ଣଂ ରଜତଂ ତଥା
ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀ, ପୁଅମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରତ୍ନ, ବସ୍ତ୍ର, ସୁନା ଓ ଚାଁଦି ଦାନ କଲେ।
ମୁକ୍ତାମାଣିକ୍ଯଚହାରଂ ଚ ମିଷ୍ଟାନ୍ନଂ ଚ ସୁଧୋପମମ୍ । ଭଟ୍ଟେମ୍ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଶ୍ଚ ପ୍ରଦଦୌ ସାଦରଂ ମୁଦା
ସେମାନେ ମୁକ୍ତା, ମାଣିକ, ଅଳଙ୍କାର ଓ ଅମୃତ ସମାନ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଆଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ପୁରୋହିତମାନେଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ଦାନ କଲେ।
ମହୋତ୍ସଵଂ ଵେଦପାଠଂ ହରେର୍ନାମୈକମଙ୍ଗଲମ୍ । ଵିପ୍ରାଣାଂ ଭୋଜନଂ ଚୈଵ କାରଯାମାସ ଯତ୍ନତଃ
ସେମାନେ ଏକ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ, ବେଦପାଠ, ହରିନାମ ଗାନ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସାବଧାନତାରେ କଲେ।
ଜ୍ଞାତୀନାଂ ବାନ୍ଧଵାନାଂ ଚ ପୁରସ୍କାରଂ ଯଥୋଚିତମ୍ । ଚକାର ମଣିମାଣିକ୍ଯମୁକ୍ତାଵସ୍ତ୍ରୈର୍ମନୋହରୈଃ
ଜଣାଶୁଣା ଓ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଆকৰ୍ଷକ ମାଣି, ମୁକ୍ତା, ରତ୍ନ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ନାରାଦନାo ଉତ୍ତo ଭଗଵଦୁପନଯନଂ ନାମୈକାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମଖଣ୍ଡରେ ନାରଦଙ୍କ କଥିତ 'ଭଗବାନଙ୍କ ଉପନୟନ' ନାମକ ଏକଶତ ଏକତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଦ୍ଵ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ କୃଣ୍ଣଃ ସାଂଦୀପନେର୍ଗେହଂ ଗତ୍ଵା ଚ ସବଲୋ ମୁଦା । ନମଶ୍ଚକାର ସ୍ଵଗୁରୁଂ ଗୁରୁପତ୍ନୀଂ ପତିଵ୍ରତାମ୍
ଏହା ଦ୍ୱିଶତ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ। ନାରାୟଣ କହିଲେ: କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ ଏବଂ ନିଜ ଗୁରୁ ଓ ଗୁରୁପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଶିରୋନମନ କଲେ।
ଶୁଭାଶିଷଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ ଦତ୍ତ୍ଵା ରତ୍ନମଣିଂ ହରିଃ । ଗୁରଵେ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯାଯୈ ତମୁଵାଚ ଯଥୋଚିତମ୍
ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କରି ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦେଇ, ହରି ଗୁରୁ ଓ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ତ୍ଵତ୍ତୋ ଵିଦ୍ଯାଂ ଲଭିଷ୍ଯାମି ଵାଞ୍ଛିତାଂ ଵାଞ୍ଛିତଂ ମମ । କୃତ୍ଵା ଶୁଭକ୍ଷଣଂ ଵିପ୍ର ମାଂ ପାଠଯ ଯଥୋଚିତମ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ମୋ ଇଚ୍ଛିତ ଜ୍ଞାନ ପାଇବି। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୋତେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ପଢ଼ା।
ଓମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପୂଜଯାମାସ ତଂ ମୁଦା । ମଧୁପର୍କପ୍ରାଶନେନ ଗଵା ଵସ୍ତ୍ରେଣ ଚନ୍ଦନୈଃ
‘ଓଁ’ ବୋଲି କହି, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ଆନନ୍ଦରେ ମଧୁପର୍କ, ଗାଈ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ମିଷ୍ଟାନ୍ନଂ ଭୋଜଯାମାସ ତାମ୍ବୂଲଂ ଚ ସୁଵାସିତଂ । ସୁପ୍ରିଯଂ କଥଯାମାସ ତୁଷ୍ଟାଵ ପରମେଶ୍ଵରମ୍
ସେ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ପାନ ଖାଇଲେ, ସ୍ନେହଭରା କଥା କହିଲେ ଏବଂ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ସାଂଦୀପନିରୁଵାଚ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରଂ ଧାମ ପରମୀଶ ପରାତ୍ପର । ସ୍ଵେଚ୍ଛାମଯଂ ସ୍ଵଯଂଜ୍ଯୋତିର୍ନିଲିପ୍ତୈକୋ ନିରଙ୍କୁଶଃ
ସାନ୍ଦୀପନି କହିଲେ: ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ପରମ ଧାମ, ପରମ ଈଶ୍ୱର, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚଳିଥିବା, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭାମୟ, ଅଲିପ୍ତ ଓ ଅସଂଖଳିତ।
ଭକ୍ତୈକନାଥ ଭକ୍ତେଷ୍ଟ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହ । ଭକ୍ତଵାଞ୍ଛାକଲ୍ପତରୋ ଭକ୍ତାନାଂ ପ୍ରାଣଵଲ୍ଲଭ
ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ କୃପା ଦେଇଥିବା ଦୟାମୂର୍ତ୍ତି, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ବୃକ୍ଷ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ ଆଦର୍ଶ।
ମାଯଯା ବାଲରୂପୋଽସି ବ୍ରହ୍ମେଶଶେଷଵନ୍ଦିତଃ । ମାଯଯା ଭୁଵି ଭୂପାଲ ଭୁଵୋ ଭାରକ୍ଷଯାଯ ଚ
ତୁମେ ନିଜ ମାୟାରେ ଶିଶୁ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଉଛ, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଓ ଶେଷ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ରାଜା ଭାବେ ଅବତରିଛ, ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ।
ଯୋଗିନୋ ଯଂ ଵିଦନ୍ତ୍ଯେଵଂ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଯୋତିଃ ସନାତନମ୍ । ଧ୍ଯାଯନ୍ତେ ଭକ୍ତନିଵହା ଜ୍ଯୋତିରଭ୍ଯନ୍ତରେ ମୁଦା
ଯୋଗୀମାନେ ତୁମକୁ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ୟୋତି ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି; ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଦଳ ଆନନ୍ଦରେ ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟୋତିରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।
ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ମୁରଲୀହସ୍ତଂ ସୁନ୍ଦରଂ ଶ୍ଯାମହୁପକମ୍ । ଚନ୍ଦନୋକ୍ଷିତସର୍ଵାଙ୍ଗଂ ସସ୍ମିତଂ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲମ୍
ଦୁଇଟି ହାତ, ବାଁଶୀ ଧରିଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଶ୍ୟାମ ରଙ୍ଗର, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଚନ୍ଦନ ଲାଗିଥିବା, ହସୁଥିବା ଏବଂ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ।