ଆଧାରଶ୍ଚ ମହାଵିଷ୍ଣୋ ଜଲରୂପୋ ଭଵାନ୍ସ୍ଵଯମ୍ । ଜଲାଧାରୋ ହି ଗୋଲୋକସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ସ୍ଥାଵରରୂପଧୃକ୍
ମହାବିଷ୍ଣୁ ଆଧାର, ତୁମେ ନିଜେ ଜଳର ରୂପ; ଜଳର ଆଧାର ହେଉଛି ଗୋଲୋକ, ତୁମେ ସ୍ଥାବର ରୂପ ଧାରଣ କରିଛ।
ମର୍ଵାଧାରୋ ମହାନ୍ଵାଯୁଃ ଶ୍ଵାସନିଃ ଶ୍ଵାସରୂପକଃ । ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଦେହସ୍ଯ ନିତ୍ଯସ୍ଯ ଭଵତୋ ଦିଭୋ
ଧରାର ଆଧାର ହେଉଛି ବଡ଼ ବାୟୁ, ଶ୍ୱାସ ଓ ତାହାର ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ; ତୁମର ଦିବ୍ୟ, ନିତ୍ୟ ଦେହ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ କୃପା ପାଇଁ।
ଵକ୍ତ୍ରୈର୍ବହୁତରୈର୍ଵାଂଽଥ ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତୈଃ ପୁରୈଵ ଚ । ସ୍ତୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତ୍ଵଦ୍ଯୋଗଂ ନ ଦତ୍ତଂ ଜ୍ଞାନମୈଶ୍ଵରମ୍
ମୋତେ ଯେତେ ମୁଖ ଦେଇଛ, ମୁଁ ତାହା ସହିତ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଚାହେଁ, କିନ୍ତୁ ତୁମ ଯଥାର୍ଥ ରୂପ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ମୋ ପାଖରେ ନାହିଁ।
ଦେଵା ଊଚୁଃ ତ୍ଵାମନନ୍ତଂ ଯଦି ସ୍ତୋତୁଂ ଦେଵୋଽନନ୍ତୋ ନ ହୀଶ୍ଵରଃ । ନ ହି ସ୍ଵଯଂ ଵିଧାତା ଚ ନ ହି ଜ୍ଞାନାତ୍ମକଃ ଶିଵଃ
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: ଯଦି ଅନନ୍ତ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରିପାରିନାହାନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଜ୍ଞାନମୟ ଶିବ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି—
ମୁନୀନ୍ଦ୍ରା ଊଚୁଃ ଵେଦା ନ ଶକ୍ତାଃ ସ୍ତୋତୁଂ ଚେତ୍ତ୍ଵାଂ ଚୈଵ ଜ୍ଞାତୁମୀଶ୍ଵରମ୍ । ଵଯଂ ଵେଦଵିଦଃ ସନ୍ତଃ କିଂ କୁର୍ମଃ ସ୍ତଵନଂ ତଵ
ମହାଋଷିମାନେ କହିଲେ: ବେଦମାନେ ଯଦି ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କିମ୍ବା ଜାଣିପାରିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ବେଦ ଜାଣିଥିବା ଆମେ ତୁମ ସ୍ତୁତି କଣ କରିପାରିବୁ?
ଇଦଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ଦେଵୈଶ୍ଚ ମୁନିମିଃ କୃତମ୍ । ଯଃ ପଠେତ୍ସଂଯତଃ ଶୁଦ୍ଧଃ ପୂଜାକାଲେ ଚ ଭକ୍ତିତଃ
ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ସ୍ତୋତ୍ର ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ରଚିଛନ୍ତି; ଯିଏ ଏହାକୁ ନିୟମିତ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜାବେଳେ ପଢ଼େ—
ଇହ ଲୋକେ ସୁଖଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଲବ୍ଧ୍ଵା ଜ୍ଞାନଂ ନିରଞ୍ଜନମ୍ । ରତ୍ନାଯାନଂ ସମାରୁହ୍ଯ ଗୋଲୋକଂ ସ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ଏହି ଲୋକରେ ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ନିର୍ମଳ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ରତ୍ନର ରଥ ଚଢ଼ି ଗୋଲୋକକୁ ଯାଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo ଭଗଵଦୁପନଯନେ ଶାତତମୋଽଯାଯଃ
ଏଭଳି, ମହା ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ ଖଣ୍ଡର 'ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନଙ୍କ ଦାନ' ନାମକ ଶତତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଅଥୈକାଧିକଶତତମୋଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ସଂସ୍ତୂଯ ଦେଵା ମୁନଯୋ ଵିରେମୁର୍ନହି ମାନସେ । ଦଦୃଶୁଃ ପ୍ରାଙ୍ଗଣେ କୃଷ୍ଣଂ ଶୋଭିତଂ ପୀତଵାସସା
ଏହିଠାରେ ଏକଶତ ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ନାରାୟଣ କହିଲେ: ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରି ମାନସ ସରୋବରରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; ସେମାନେ ଦେଖିଲେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗନାରେ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଦୀପ୍ତିମାନ୍।
ଯଥା ସୌଦାମିନୀଯୁକ୍ତଂ ନଵୀନଜଲଦଂ ମୁନେ । ବକପଙ୍ କ୍ତିଯୁତଂ ଚୈଵ ମାଲତୀମାଲଯା ତଥା
ହେ ମୁନି, ଯେପରି ନବୀନ ମେଘକୁ ବିଜୁଳି ଶୋଭା ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ଧଳା ମଲତୀ ମାଳାକୁ ବକପଙ୍କ୍ତି ଅଲଙ୍କୃତ କରେ, ସେପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କର ରୂପ ଅପୂର୍ବ ଥିଲା।
କପାଲେ ମଣ୍ଡଲାକାରକସ୍ତୂରୀଯୁକ୍ତଚନ୍ଦନମ୍ । ସକଲଙ୍କଂ ମୃଗାଙ୍କଂ ଚ ଶୋଭିତଂ ଜଲଦେ ତଥା
ତାଙ୍କ ଲଳାଟରେ ଚକ୍ରାକାର କସ୍ତୂରୀ ଓ ଚନ୍ଦନ ରେଖା ଥିଲା, ଯାହା ମେଘରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାରା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ଶ୍ଯାମଲଂକାନ୍ତଂ ରାଧାକାନ୍ତଂ ମନୋହରମ୍ । ଈଷଦ୍ଧାସ୍ଯପ୍ରସନ୍ନାସ୍ଯଂ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହମ୍
ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ହାତ, ଶ୍ୟାମଳ ଦେହ, ଅତି ସୁନ୍ଦର, ରାଧାଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିବା; ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ ଓ ଶାନ୍ତ ମୁହଁ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପା ଦେଇଥିବା ରୂପ।
ରତ୍ନକେଯୂରଵଲଯରତ୍ନମଞ୍ଜୀରରଞ୍ଜିତମ୍ । ରୁଦନ୍ତଂ ପିତୁରୁତ୍ସଙ୍ଗେ ବଲେନ ସହିତଂ ପରମ୍
ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହସ୍ତବଳୟ, କଙ୍କଣ ଓ ପାଦପଟି ଧରିଥିଲେ, ସେ ବଳରାମ ସହିତ, ପିତାଙ୍କ ଆଙ୍କ ଉପରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ।
ଅଥ ମଙ୍ଗଲକାଲେ ଚ ଶୁଭଲଗ୍ନେ ମନୋରମେ । ସଂପୀକ୍ଷିତେ ଗ୍ରହୈଃ ସୌମ୍ଯୈର୍ଜାଂଗ୍ରଲ୍ଲଗ୍ନାଧିପେ ସ୍ଥିତେ
ତାପରେ ମଙ୍ଗଳ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଶୁଭ ଲଗ୍ନ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସମୟରେ, ସୁମଧୁର ଗ୍ରହମାନେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଓ ଲଗ୍ନେଶ୍ୱର ଭଲ ଅବସ୍ଥାନରେ ଥିଲେ,
ଅସଦ୍ଗ୍ରହୈରଦୃଷ୍ଟେ ଚ ସଦ୍ଗ୍ରହେକ୍ଷିତ ଏଵ ଚ । ଶୁଭକର୍ମସମାରମ୍ଭଂ ସ୍ଵସ୍ତିଵାଚନପୂର୍ଵକମ୍
ଅଶୁଭ ଗ୍ରହମାନେ ଦୃଶ୍ୟ ନ ହେବା ସହ, କେବଳ ଶୁଭ ଗ୍ରହମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଏକ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ପୂର୍ବରୁ ଶୁଭବାଦ କହାଯିବା ସହ।
ଚକାର ଵସୁଦେଵଶ୍ଚାପ୍ଯାଜ୍ଞଯା ସୁରଵିପ୍ରଯୋଃ । ଦତ୍ତ୍ଵା ସୁଵର୍ଣଶତକଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଚ ସାଦରମ୍
ବସୁଦେବ ଦେବ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁନିଙ୍କ ଆଦେଶରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ସମ୍ମାନ ସହିତ ଏକ ଶତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେଲେ।
ଦେଵେନ୍ଦ୍ରାଂଶ୍ଚ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପୁରୋହିତମ୍ । ଗଣେଶଂ ଚ ଦିନେଶଂ ଚ ଵହ୍ନିଂ ଚ ଶଂକରଂ ଶିଵାମ୍
ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁରୋହିତ, ଗଣେଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ଶଙ୍କର ଓ ଶିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି,
ସଂପୂଜ୍ଯ ଦେଵଷଟ୍କଂ ଚ ସାକ୍ଷତୈର୍ଦେଵସଂସଦି । ଉପଚାରୈଃ ଷୋଡଶଭିଃ ସଂଯତୋ ଭକ୍ତିପୂର୍ଵକମ୍
ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ଏହି ଛଅ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶୋଧା ଭାବରେ ଷୋଡଶୋପଚାର ପୂଜା କଲେ, ଭକ୍ତି ଓ ସଂଯମ ସହିତ।
ପୁତ୍ରାଧିଵାସନଂ ଚକ୍ରୈ ଵେଦମନ୍ତ୍ରେଣ ସଂସଦି । ସଂପୂଜ୍ଯ ନାନାଦେଵାଂଶ୍ଚ ଦିକ୍ପାଲାଂଶ୍ଚ ନଵଗ୍ରହାନ୍
ପୁଅ ଅଧିବାସନ କାର୍ଯ୍ୟ ବେଦମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସଭାରେ କଲେ; ବିଭିନ୍ନ ଦେବତା, ଦିଗ୍ପାଳ ଓ ନବଗ୍ରହଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ପଞ୍ଚୋପଚାରାଂଶ୍ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ଷୋଡଶମାତୃକାଃ । ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ଵସୁଧାରାଂ ଚ ସପ୍ତଵାରାନ୍ଘୃତେନ ଚ
ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଉପଚାର ସହ ଷୋଡଶ ମାତୃକାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କଲେ; ସପ୍ତବାର ଘୃତ ସହ ମାଟି ଦାନ କଲେ।
ଚେଦିରାଜଂ ଵସୁଂ ନତ୍ଵା ସଂପୂଜ୍ଯ ପ୍ରଯଯୌ ପୁନଃ । ଵୃଦ୍ଧିଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସୁନିର୍ଵାପ୍ଯ ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଦୈଵିକଂ ତଥା
ଚେଦିରାଜ ବସୁଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ଓ ସମ୍ମାନ କରି, ପୁନି ଚଲିଗଲେ; ବୃଦ୍ଧି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ଆବଶ୍ୟକ, ସେସବୁ କରିଲେ।
ଯଜ୍ଞଂ କୃତ୍ଵା ତୁ ଵେଦୋକ୍ତଂ ଯଜ୍ଞସୂତ୍ରଂ ଦଦୌ ମୁଦା । ଵଲଦେଵାଗ୍ରଚାଯୈଵ କୃଷ୍ଣାଯ ପରମାତ୍ମନେ
ବେଦ ଉକ୍ତ ଯଜ୍ଞ କରି, ଆନନ୍ଦ ସହିତ ଯଜ୍ଞସୂତ୍ର ପ୍ରଥମେ ବଳରାମ ଓ ପରେ କୃଷ୍ଣ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଗାଯତ୍ରୀ ଚ ଦଦୌ ତାଭ୍ଯାଂ ମୁନିଃ ସାଂଦୀପନିସ୍ତଥା । ଭିକ୍ଷାଂ ଦଦୌ ଚ ପ୍ରଥମଂ ପାର୍ଵତୀ ପରମାଦରାତ୍
ମୁନି ସାନ୍ଦୀପନି ଦୁହେଁକୁ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦେଲେ; ପାର୍ବତୀ ଅତି ସମ୍ମାନ ସହ ପ୍ରଥମ ଭିକ୍ଷା ଦେଲେ।
ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନପାତ୍ରସ୍ଥଂ ମୁକ୍ତାମାଣିକ୍ଯହୀରକମ୍ । ହୀରସାରଵିନିର୍ମାଣଂ ପିତ୍ରା ଦତ୍ତଂ ଚ ହାରକମ୍
ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନପାତ୍ରରେ ମୁକ୍ତା, ମାଣିକ୍ୟ ଓ ହୀରା ରଖାଯାଇଥିଲା; ଶୁଦ୍ଧ ହୀରାର ହାର ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଶୁଭାଶିଷଂ ଚ ପ୍ରଦଦୌ ଶୁକ୍ଲପୁଷ୍ପେଣା ଦୂର୍ଵଯା । ତତୋଽଦିତିର୍ଦିତିଶ୍ଚୈଵ ମୁନିପତ୍ନ୍ଯଶ୍ଚ ଦେଵକୀ
ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଧଳା ଫୁଲ ଓ ଦୂର୍ବା ସହ ଦିଆଯାଇଥିଲା; ତାପରେ ଅଦିତି, ଦିତି, ମୁନିଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ଓ ଦେବକୀ,
ଯଶୋଦା ରୋହିଣୀ ହୃଷ୍ଟା ସାଵିତ୍ରୀ ଚ ସରସ୍ଵତୀ । ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ପ୍ରଦଦୌ ଭିକ୍ଷାଂ ମଣିକାଞ୍ଚନଭୂଷିତାମ୍
ଯଶୋଦା, ରୋହିଣୀ, ଖୁସି ହୋଇଥିବା ସାବିତ୍ରୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ମଣି ଓ ସୁନାରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଭିକ୍ଷା ଦେଲେ।
ଦେଵକନ୍ଯା ନାଗକନ୍ଯା ରାଜକନ୍ଯାଃ ପତିଵ୍ରତାଃ । କାମିନ୍ଯୋ ବାନ୍ଧଵାନାଂ ଚ ସସ୍ମିତାଃ ସ୍ନିଗ୍ଧଲୋଚନାଃ
ଦେବତାଙ୍କର ଝିଅମାନେ, ନାଗମାନେଙ୍କର ଝିଅମାନେ, ରାଜାଙ୍କର ଝିଅମାନେ, ସେମାନେ ସବୁ ପତିପରାୟଣ ଥିଲେ; ଆଉ କିଛି ମହିଳାମାନେ ଆଶାକାମନାରେ ଭରିଥିଲେ, କିଛି ହସୁଥିଲେ, କିଛି ମୃଦୁ ଚକ୍ଷୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଵରୁଣାନୀ ଚ ପଵନାନୀ ଚ ରୋହିଣୀ । କୁବେରପତ୍ନୀଂ ସ୍ଵାହା ଚ ରତିଃ କାମସ୍ଯ କାମିନୀ
ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ, ବରୁଣାଣୀ, ପବନାଣୀ, ରୋହିଣୀ, କୁବେରଙ୍କର ଘରବୁଢ଼ି, ସ୍ୱାହା ଓ କାମଦେବଙ୍କର ପ୍ରିୟା ରତି—
ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ପ୍ରଦଦୌ ଭିକ୍ଷାଂ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତାମ୍ । ଭିକ୍ଷାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ସବଲୋ ଭକ୍ତିପୂର୍ଵକମ୍
ଏମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଓ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ ଦାନ ଦେଲେ। ଭଗବାନ୍ ବଳରାମ ସହିତ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସେହି ଦାନ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
କିଂଚିଦ୍ଦଦୌ ଚ ଗର୍ଗାଯ କିଚିତ୍ସ୍ଵଗୁରଵେ ତଥା । ଵୈଦିକଂ କର୍ମ ନିର୍ଵାପ୍ଯ ଗର୍ଗାଯ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦଦୌ
ସେ କିଛି ଦାନ ଗର୍ଗଙ୍କୁ ଦେଲେ, କିଛି ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ। ବେଦିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଗର୍ଗଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଲେ।