ମୂଲପ୍ରକୃତିରେକା ସା ପୂର୍ଣବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପିଣୀ
ସେ ଏକମାତ୍ର ମୂଳ ପ୍ରକୃତି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମ ରୂପିଣୀ।
ପ୍ରାଣାଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵୀ ଯା କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ
ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଜୀବନଶକ୍ତି ଉପରେ ଅଧିପତ୍ୟ କରୁଥିବା ଦେବୀ।
ନାରାଯଣପ୍ରିଯା ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସର୍ଵସମ୍ପତ୍ସ୍ଵରୂପିଣୀ 1.30.
ନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧିର ମୂର୍ତ୍ତି।
ସାଵିତ୍ରୀ ଵେଦମାତା ଚ ପୂଜ୍ଯରୂପା ଵିଧେଃ ପ୍ରିଯା
ସାବିତ୍ରୀ ବେଦମାତା, ପୂଜ୍ୟ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରିୟା।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମଵୈଵର୍ତ୍ତେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରହ୍ମଖଣ୍ଡେ ସୌତିଶୌନକସଂଵାଦେ ଭଗଵତ୍ସ୍ତୁତିତତ୍ସ୍ଵରୂପଵର୍ଣନଂ ନାମ ତ୍ରିଂଶତ୍ତମୋ ଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ମହାପୁରାଣ ବ୍ରହ୍ମଖଣ୍ଡରେ ସୌତି ଓ ଶୌନକଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'ଭଗବତ୍ସ୍ତୁତି ତାତ୍ତ୍ୱିକ ସ୍ୱରୂପ ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ତିରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଶ୍ରୀଗଣେଶାଯ ନମଃ ସାଵିତ୍ରୀ ଵୈ ସୃଷ୍ଟିଵିଧୌ ପ୍ରକୃତିଃ ପଞ୍ଚଧା ସ୍ମୃତା
ଶ୍ରୀଗଣେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟରେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ପ୍ରକୃତି ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ଆଵିର୍ବଭୂଵ ସା କେନ କା ଵା ସା ଜ୍ଞାନିନାଂ ଵରା
ସେ କିଏ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ଏବଂ ସେ କିଏ — ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସର୍ଵାସାଂ ଚରିତଂ ପୂଜାଵିଧାନଂ କଥମୀପ୍ସିତମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କ କଥା କଣ, ଏବଂ ପୂଜା କିପରି ଉଚିତ ଭାବେ କରିବା ଯାଉଚି।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ କିଂଚିତ୍ତଥାପି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଚ୍ଛ୍ରୁତଂ ଧର୍ମଵକ୍ତ୍ରତଃ
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ତଥାପି ମୁଁ ଧର୍ମଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଥିବା କିଛି କଥା କହିବି।
ପ୍ରକୃଷ୍ଟଵାଚକଃ ପ୍ରଶ୍ଚ କୃତିଶ୍ଚ ସୃଷ୍ଟିଵାଚକଃ
'ପ୍ର' ଶବ୍ଦ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତାକୁ ଦର୍ଶାଏ, 'କୃତି' ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସୃଷ୍ଟି।
ଗୁଣେ ପ୍ରକୃଷ୍ଟସତ୍ତ୍ଵେ ଚ ପ୍ରଶବ୍ଦୋ ଵର୍ତତେ ଶ୍ରୁତୌ
ଶାସ୍ତ୍ରରେ 'ପ୍ର' ଶବ୍ଦ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସତ୍ତ୍ୱକୁ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମସ୍ଵରୂପା ଯା ସର୍ଵଶକ୍ତିସମନ୍ଵିତା
ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ତିନି ଗୁଣରୁ ଗଠିତ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ପ୍ରଥମେ ଵର୍ତ୍ତତେ ପ୍ରଶ୍ଚ କୃତିସ୍ସ୍ଯାତ୍ସୃଷ୍ଟିଵାଚକଃ
'ପ୍ର' ଶବ୍ଦ ପ୍ରଥମେ ଥାଏ, 'କୃତି' ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସୃଷ୍ଟି।
ଯୋଗେନାତ୍ମା ସୃଷ୍ଟିଵିଧୌ ଦ୍ଵିଧାରୂପୋ ବଭୂଵ ସଃ
ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କାଳରେ ଦୁଇ ରୂପ ନେଇଥିଲେ।
ସା ଚ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପା ସ୍ଯାନ୍ମାଯା ନିତ୍ଯା ସନାତନୀ 2.1.
ସେ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପା, ନିତ୍ୟା ଓ ସନାତନ ମାୟା।
ଅତଏଵ ହି ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରଃ ସ୍ତ୍ରୀପୁଂଭେଦଂ ନ ମନ୍ଯତେ
ଏହି କାରଣରୁ ଯୋଗୀଶ୍ୱର ନାରୀ-ପୁରୁଷ ଭେଦକୁ ମନେ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ସ୍ଵେଚ୍ଛାମଯସ୍ଯେଚ୍ଛଯା ଚ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ଯ ସିସୃକ୍ଷଯା
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଓ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଆଶୟରେ, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
ତଦାଜ୍ଞଯା ପଞ୍ଚଵିଧା ସୃଷ୍ଟିକର୍ମଣି ଭେଦତଃ
ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ, ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଘଟେ।
ଗଣେଶମାତା ଦୁର୍ଗା ଯା ଶିଵରୂପା ଶିଵପ୍ରିଯା
ଗଣେଶଙ୍କ ମାଆ ଦୁର୍ଗା, ଯିଏ ଶିବଙ୍କ ରୂପ ଓ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟା।
ବ୍ରହ୍ମାଦିଦେଵୈର୍ମୁନିଭିର୍ମନୁଭିଃ ପୂଜିତା ସଦା
ସେ ବ୍ରହ୍ମା, ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ମନୁମାନେ ସଦା ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଯଶୋମଙ୍ଗଲଧର୍ମଶ୍ରୀସତ୍ଯପୁଣ୍ଯପ୍ରଦାଯିନୀ
ସେ ଯଶ, ମଙ୍ଗଳ, ଧର୍ମ, ଶ୍ରୀ, ସତ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଶରଣାଗତଦୀନାର୍ତପରିତ୍ରାଣପରାଯଣା
ଶରଣାଗତ, ଦୁଃଖିତ ଓ ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ସେ ସଦା ଲାଗିଥାନ୍ତି।
ସର୍ଵଶକ୍ତିସ୍ଵରୂପା ଚ ଶକ୍ତିରୀଶସ୍ଯ ସନ୍ତତମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସଦା ବିଦ୍ୟମାନ।
ବୁଦ୍ଧିର୍ନିଦ୍ରା କ୍ଷୁତ୍ପିପାସା ଚ୍ଛାଯା ତନ୍ଦ୍ରା ଦଯା ସ୍ମୃତିଃ
ବୁଦ୍ଧି, ନିଦ୍ରା, ଭୋକ, ତ୍ରୁଷ୍ଣା, ଛାୟା, ଅଳସତା, ଦୟା ଓ ସ୍ମୃତି,
ତୁଷ୍ଟିଃ ପୁଷ୍ଟିସ୍ତଥା ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଵୃତ୍ତିର୍ମାତା ତଥୈଵ ଚ 2.1.
ତୃପ୍ତି, ପୋଷଣ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଜୀବିକା ଓ ମାତୃତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ସେ।
ଉକ୍ତଃ ଶ୍ରୁତୌ ଶ୍ରୁତଗୁଣଶ୍ଚାତିସ୍ଵଲ୍ପୋ ଯଥାଗମମ୍
ଶାସ୍ତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଅତି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତାବ ହୋଇଛି।
ଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵସ୍ଵରୂପା ଯା ପଦ୍ମା ଚ ପରମାତ୍ମନଃ
ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତ୍ୱର ମୂର୍ତ୍ତି, ପଦ୍ମା, ସେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର।
କାନ୍ତା ଦାନ୍ତାଽତିଶାନ୍ତା ଚ ସୁଶୀଲା ସର୍ଵମଙ୍ଗଲା
ସେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଶାନ୍ତ, ଅତି ଶାନ୍ତ, ସଦ୍ଗୁଣବତୀ ଓ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ମୂଳ।
ତ୍ଯକ୍ତାଽନୁରକ୍ତା ପତ୍ଯୁଶ୍ଚ ସର୍ଵାଦ୍ଯା ଚ ପତିଵ୍ରତା
ସେ ନିରଲିପ୍ତ, କିନ୍ତୁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସ୍ନେହ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଓ ପତିବ୍ରତା।
ସର୍ଵସସ୍ଯାତ୍ମିକା ସର୍ଵଜୀଵନୋପାଯରୂପିଣୀ
ସେ ସମସ୍ତ ଶସ୍ୟର ଆତ୍ମା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବିକାର ରୂପ।