ଦୃଷ୍ଟଂ ଭାରତସାରଂ ଚ ପୁଣ୍ଯଂ ଵୃନ୍ଦାଵନଂ ଵନମ୍ । ତତ୍ସାରଂ ଵ୍ରଜଭୂମୌ ଚ ସୁରମ୍ଯଂ ରାସମଣ୍ଡଲମ୍
ଭାରତର ସାର ଦେଖାଯାଇଛି, ପବିତ୍ର ବୃନ୍ଦାବନ ଅରଣ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି; ଏହାର ସାର ବ୍ରଜଭୂମିରେ ଓ ଶୁଭ୍ର ରାସମଣ୍ଡଳ ଦେଖାଯାଇଛି।
ତତ୍ସାରଭୂତା ଗୋଲୋକଵାସିନ୍ଯୋ ଗୋପିକାଃ ଵରାଃ । ଦୃଷ୍ଟା ତତ୍ମାରଭୂତା ଚ ରାଧା ରାସେଶ୍ଵରୀ ପରା
ଗୋଲୋକର ବାସିନୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୋପୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସେଠାର ସାର, ସେମାନେ ଦେଖାଯାଇଛନ୍ତି; ଏବଂ ରାଧା, ରାସର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାୟିକା, ସେଠିର ସାର, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛନ୍ତି।
କଦଲୀଵନମଧ୍ଯେ ଚ ନିର୍ଜନେ ସୁହୃଦସ୍ଥଲେ । ପଙ୍କସ୍ଥେ ପଙ୍କଜଦଲେ ସଜଲେ ଚନ୍ଦନାର୍ଚିତେ
କଦଳୀବନ ମଧ୍ୟରେ, ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ, କାଦା ଲଗା ଅମଳ ତାଳପତ୍ର ଉପରେ, ଜଳରେ, ଚନ୍ଦନ ଲେପିତ ଅବସ୍ଥାରେ।
ଶଯନେଽତିଵିଷଣ୍ଣା ସା ରତ୍ନଭୂଷଣଵର୍ଜିତା । ଅତୀଵ ମଲିନା କ୍ଷୀଣାଽଽଚ୍ଛାଦିତା ଶୁକ୍ଲଵାସସା
ସେ ଶଯ୍ୟାରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ, ରତ୍ନ ଭୂଷଣ ଶୂନ୍ୟ; ବହୁତ ମଲିନ, କ୍ଷୀଣ, ଧଳା ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାକା।
ସେଵିତା ସଖିଭିସ୍ତତ୍ର ସତତଂ ଶ୍ଵେତଚାମରୈଃ । କୃଶୋଦରୀ ନିରାହାରା କ୍ଷଣଂ ଶ୍ଵସିତି ଚ କ୍ଷଣମ୍
ସେଠି ସେ ସଖୀମାନେ ସଦା ଧଳା ଚାମର ଦେଇ ସେବା କରୁଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ପେଟ ଶୁଖିଗଲା, ଖାଇନାହାନ୍ତି, କେବେ ଶ୍ୱାସ ନେଉଛନ୍ତି, କେବେ ନେଉନାହାନ୍ତି।
କ୍ଷଣଂ ଜୀଵତି କିଂ ଵା ସା ଵିରହଜ୍ଵରପୀଡିତା । କିଂ ଵା ଜଲଂ ସ୍ଥଲଂ କିଂ ଦା ନକ୍ତଂ କିଂ ଵା ଦିନଂ ହରେ
ସେ ବିରହ ଜ୍ୱରରେ ପୀଡିତ, କେବେ କିଛି ଖ୍ଷଣ ଜୀବନ୍ତ, କେବେ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ; ଏହା କି ଜଳ, କି ମାଟି, କି ରାତି, କି ଦିନ, ହେ ହରି?
ନରଂ ପଶୁଂ ନ ଜାନାତି କିଂ ପରଂ କିମୁ ବାନ୍ଧଵମ୍ । ବାହ୍ଯଜ୍ଞାନଵିରହିତା ଧ୍ଯାଯମାନା ପଦଂ ତଵ
ସେ ନ ପୁରୁଷ, ନ ପଶୁ, ନ ଅନ୍ୟ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁକୁ ଚିହ୍ନନ୍ତି; ବାହ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଶୂନ୍ୟ, ତୁମ ପଦକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଛନ୍ତି।
ତ୍ରେଲୋକ୍ଯେ ଯଶସା ଭାତି ତନ୍ମୃତ୍ଯୁର୍ଯଶସଂଭଵଃ । ସ୍ତ୍ରୀହତ୍ଯାଂ ନୈଵ ଵାଞ୍ଛନ୍ତି ଜ୍ଞାନହୀନାଶ୍ଚ ଦସ୍ଯଵଃ
ତିନି ଲୋକରେ ତାଙ୍କର କୀର୍ତି ଉଜ୍ୱଳ; ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଛି କୀର୍ତିର ଉଦୟ। ଅଜ୍ଞାନୀ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ମହିଳା ହତ୍ୟାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ।
ଗଚ୍ଛ ଶୀଘ୍ରଂ ଜଗନ୍ନାଥ କଦଲୀଵନମୀପ୍ସିତମ୍ । ବହିର୍ଭୂତା ନ ଜଗତାଂ ସା ରାଧା ତ୍ଵତ୍ପରାଯଣା
ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଶୀଘ୍ର କଦଳୀବନକୁ ଯାଆନ୍ତୁ; ସେ ରାଧା, ତୁମେଠାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଏହି ଜଗତରୁ ବାହାରିଯାଇଛନ୍ତି।
ଅତୀଵ ଭକ୍ତା ନ ତ୍ଯାଜ୍ଯା ପ୍ରଭୁଣା ରକ୍ଷିତା ସଦା । ନ ହି ରାଧାପରା ଭକ୍ତା ନ ଭୂତା ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତ, କେବେ ବି ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଛାଡିନାହାନ୍ତି, ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ରାଧା ଭଳି ଭକ୍ତ କେବେ ହୋଇନାହାନ୍ତି, ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ହେବେ ନାହିଁ।
ମନ୍ମଥଃ ଶଂକରାଦ୍ଭୀତୋ ଭଵାଂଶ୍ଚ ତତ୍ପୁରଃସୁରଃ । ଭଵଦ୍ଵିଧଂ ପତିଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କାମଦଗ୍ଧା ଚ ରାଧିକା
କାମଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ଭୟ କରିଥିଲେ, ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ । ଏଭଳି ପତି ପାଇଁ ରାଧା ଅତି ଆଗ୍ରହରେ ଦହିଗଲେ ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପରଂ କର୍ମ ତନ୍ନ କେନାପି ଵାର୍ଯତେ । ମଧୁର୍ଦହତି ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ସତତଂ କିରଣେନ ଚ
ସେହିପରି, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ ଏହି, ଯାହାକୁ କେହି ବାଦା ଦେଇପାରେନି । ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାଙ୍କର କିରଣରେ ସଦା ମଧୁର ଭାବେ ଦହେ ।
ଶଶ୍ଵତ୍ସୁଗନ୍ଧିଵାଯୁଶ୍ଚାପ୍ଯନାଥା ସର୍ଵବୀଡିତା । ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଵର୍ଣଭା ସାଽଧୁନା କଜ୍ଜଲୋପମା
ସଦା ସୁଗନ୍ଧି ହାବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ଓ ଅନାଥ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ସୁନା ରଙ୍ଗର ଚାମରା ଏବେ କାଳି ଦେଖାଯାଉଛି ।
ସୁଵର୍ଣଵର୍ଣକେଶୀ ଚ ଵାସୋଵେଷଵିଵର୍ଚିତା । ସ୍ଵଯଂ ଵିଧାତା ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତଃ ସୁରାଣାଂ ପ୍ରଵରୋ ଵିଭୁଃ
ସୁନା ରଙ୍ଗର କେଶ ଓ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ । ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ନିଜେ ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ।
ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତଃ ଶଂକରୋ ଦେଵୋ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଗୁରୋର୍ଗୁରୁଃ । ସନତ୍କୁମାରସ୍ତ୍ଵ ଦ୍ଭକ୍ତୋ ଗଣେଶୋ ଜ୍ଞାନିତାଂ ଵରଃ
ଶିବ ଦେବ ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ସନତ୍କୁମାର ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତ, ଗଣେଶ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ମୁନୀନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚ କତିଵିଧାସ୍ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତା ଧରଣୀତଲେ । ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତା ଯାଦୃଶୀ ରାଧା ନ ଭକ୍ତାଦୃଶୋଽପରଃ
ଧରଣୀରେ କେତେ ମହାମୁନି ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତ ଅଛନ୍ତି! କିନ୍ତୁ ରାଧା ପରି ଭକ୍ତ ଆଉ କେହି ନାହାନ୍ତି ।
ଧ୍ଯାଯତେ ଯାଦୃଶୀ ରାଧା ସ୍ଵଯଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ନ ତାଦୃଶୀ । ହରିରାଯାତି ଚେତ୍ଯେଵଂ ରାଧାଗ୍ରେ ସ୍ଵୀକୃତଂ ମଯା
ରାଧା ଯେପରି ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେପରି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତିନାହିଁ । ଯଦି ହରି ନିଜେ ଆସନ୍ତି, ମୁଁ ଏହାକୁ ରାଧା ପୂର୍ବରୁ ଗ୍ରହଣ କରିଛି ।
ଶୀଘ୍ରଂ ଗଚ୍ଛ ମହାଭାଗ ତଦେଵ ସାର୍ଥକଂ କୁରୁ । ଅଦ୍ଧଵସ୍ଯ ଵଚଃଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜହାସୋଵାଚ ମାଧଵଃ ଵେଦୋକ୍ତଂ କଥଯାମାସ ସହିତଂ ସତ୍ଯସୁଵ୍ରତମ୍
ଏହିପରି ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ ଏବଂ ଏହାକୁ ସାର୍ଥକ କର । ଅଦ୍ଧବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ମାଧବ ହସିଲେ ଏବଂ ବେଦର କଥା ସହିତ ସତ୍ୟବ୍ରତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ଧର୍ମଵିଵାହେଷୁ ଵୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥେ ପ୍ରାଣସଂକଟେ । ଗଵାମର୍ଥେ ବ୍ରାହ୍ମଣାର୍ଥେ ନାନୃତଂ ସ୍ଯାଜ୍ଜୁଗୁପ୍ସିତମ୍
ଭଗବାନ କହିଲେ: ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀ, ବିବାହ, ଜୀବିକା, ପ୍ରାଣର ସଙ୍କଟ, ଗାଁର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଅସତ୍ୟ କହିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୋଷ ନୁହେଁ ।
ତତ୍ସ୍ଵୀକାରଵିହୀନେନ କୁତସ୍ତ୍ଵଂ ନରକଃ କୁତଃ । ଗୋଲୋକଂ ଯାତି ମଦ୍ଭକ୍ତୋ ନରକଂ ନ ହି ପଶ୍ଯତି
ସେହି ଗ୍ରହଣ ନ ହେଲେ, ତୁମ ପାଇଁ ନରକ କେଉଁଠୁ ଆସିବ? ମୋ ଭକ୍ତ ଗୋଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି, ନରକ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ ।
ତ୍ଵଦଙ୍ଗୀକାରସାଫଲ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯାମି ତଥାଽପି ଚ । ଯାସ୍ଯାମି ସ୍ଵପ୍ନେ ଚ ଗୋକୁଲଂ ଵିରହାକୁଲମ୍
ତଥାପି, ମୁଁ ତୁମର ଗ୍ରହଣକୁ ସାର୍ଥକ କରିବି; ସ୍ୱପ୍ନରେ ମୁଁ ବିରହରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଗୋକୁଳକୁ ଯିବି ।
ଇତ୍ଯାକଣର୍ଯ ଯଯୌ ଗେହମୁଦ୍ଧଵଶ୍ଚ ମହାଯଶାଃ । ହରିର୍ଜଗାମ ସ୍ଵପ୍ନେ ଚ ଗୋକୁଲଂ ଵିର୍ହାକୁଲମ୍
ଏପରି ଶୁଣି, ମହାଯଶସ୍ବୀ ଉଦ୍ଧବ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ; ଏବଂ ହରି ସ୍ୱପ୍ନରେ ବିରହବେଦନାରେ ଗୋକୁଳକୁ ଗଲେ ।
ସ୍ଵପ୍ନେ ରାଧାଂ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଦତ୍ତ୍ଵା ଜ୍ଞାନଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ । ସଂତୋଷ୍ଯ କ୍ରୀଡଯା ତାଂ ଚ ଗୋପିକାଶ୍ଚ ଯଥୋଚିତମ୍
ସ୍ୱପ୍ନରେ, ସେ ରାଧାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ, ଦୁର୍ଲଭ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ; ଖେଳରେ ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଗୋପୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ ।
ବୋଧଯିତ୍ଵା ଯଶୋଦାଂ ଚ ସ୍ତନଂ ପୀତ୍ଵା ଚ ନିଦ୍ରିତାମ୍ । ଗୋପାନ୍ଗୋପଶିଶୂଂଶ୍ଚୈଵ ବୋଧଯିତ୍ଵା ଯଯୌ ପୁନଃ
ଯଶୋଦା ମାଆ ଦୁଧ ପିଇବାବେଳେ ଶୁଇଯାଇଥିଲେ, ସେଉଁଠି ସେ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇଲେ; ଗୋପମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ଶିଶୁମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜଗାଇ ଆଉଥରେ ଚଲିଗଲେ ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo ଅଷ୍ଟନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ମହାବ୍ୟାସ ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମଖଣ୍ଡର ଉତ୍ତର ଭାଗରେ ନାରଦ ସହିତ ସଂବାଦ ଅଠାନବେଁ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା ।
ଅଥ ନଵନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଗର୍ଗୋ ଵସୁଦେଵାଶ୍ରମଂ ଯଯୌ । ଦଣ୍ଡୀ ଛତ୍ରୀ ଚ ଜଟିଲୋ ଦୀପ୍ତଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମତେଜସା
ଏବେ ନବତିନବମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ । ନାରାୟଣ କହିଲେ: ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଗ ଦଣ୍ଡ, ଛତା ଓ ଜଟା ନେଇ, ବ୍ରହ୍ମତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ବସୁଦେବଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ ।
ଶୁକ୍ଲଯଜ୍ଞୋପଵୀତୀ ଚ ତପସ୍ଵୀ ସଂଯତଃ ସଦା । ଶୁକ୍ଲଦନ୍ତଃ ଶୁକ୍ଲଵାସା ଯଦୋଃ କୁଲପୁରୋହିତଃ
ଧଳା ଉପବୀତ ପିନ୍ଧିଥିବା, ସଦା ତପସ୍ୱୀ ଓ ସଂଯମୀ, ଧଳା ଦାନ୍ତ ଓ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ସେ ଯଦୁବଂଶର ପୂରୋହିତ ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସହସୋତ୍ଥାଯ ଦେଵକୀ ପ୍ରଣନାମ ଚ । ଵସୁଦେଵଶ୍ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ରତ୍ନସିହାସନଂ ଦଦୌ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବକୀ ତୁରନ୍ତ ଉଠି ଶିର ନମାଇଲେ; ବସୁଦେବ ଭକ୍ତି ସହିତ ରତ୍ନସିଂହାସନ ଦେଲେ ।
ମଧୁପର୍କଂ କାମଧେନୁଂ ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂଶୁକଂ ତଥା । ଦତ୍ତ୍ଵା ଗନ୍ଧଂ ପୁଷ୍ପମାଲ୍ଯଂ ପୂଜଯାମାସ ଭକ୍ତିତଃ
ସେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ମଧୁପର୍କ, ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ ଗାଈ, ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର, ସୁଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ମାଳା ଦାନ କଲେ ।
ମିଷ୍ଟାନ୍ନଂ ପରମାନ୍ନଂ ଚ ପିଣ୍ଟକଂ ମଧୁରଂ ମଧୁ । ଭୋଜଯାମାସ ଯତ୍ନେନ ତାମ୍ବୂଲଂ ଵାସିତଂ ଦଦୌ
ସେ ସ୍ନେହରେ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ, ମିଠା ପିଠା, ମଧୁ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ପାନ ଯତ୍ନସହ ଭୋଜନ ଦେଇଲେ ।