ଚକାର ଯସ୍ଯାଃ ପୂଜାଂ ଚ ସ୍ତୋତ୍ରରାଜଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଶତଶୃଙ୍ଗେ ସ୍ଵଯଂ କୃଷ୍ଣୋ ଗୋଲୋକେ ରାସମଣ୍ଡଲେ
ଗୋଲୋକର ରାସମଣ୍ଡଳରେ କ୍ରୁଷ୍ଣ ନିଜେ ଶତଶୃଙ୍ଗରେ ରାଧିକାଙ୍କ ପୂଜା କରିଥିଲେ ଓ ଦୁର୍ଲଭ ସ୍ତୋତ୍ରରାଜ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ।
ପାରିଜାତପ୍ରସୂନାନାମଞ୍ଜଲିଂ ଗନ୍ଧଯନ୍ଦନମ୍ । ଦଦୌ ଦୂର୍ଵାକ୍ଷତଂ ସ୍ନିଗ୍ଧଂ ଯସ୍ଯାଃ ପାଦାରଵିନ୍ଦଯୋଃ
ସେ ରାଧିକାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମରେ ପାରିଜାତ ଫୁଲର ଅଞ୍ଜଳି, ସୁଗନ୍ଧି ଚନ୍ଦନ, ନରମ ଦୁର୍ବା ଓ ଅକ୍ଷତ ରଖିଥିଲେ।
ତ୍ରିଂଶତ୍ସହସ୍ରକୋଟୀନାଂ ଗୋପୀନାମୀଶ୍ଵରୀ ଚ ଯା । ତତ୍ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ସଖୀନାଂ ଚ ଈଶ୍ଵରୀ ରାଧିକାଭିଧା
ତିରିଶ ହଜାର କୋଟି ଗୋପିମାନଙ୍କର ଅଧିକାରିଣୀ ଓ ତାଙ୍କ ଛଅତିରିଶ ସଖୀଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅଧିକାରିଣୀ ରାଧିକା।
ଯେ ଵା ଦ୍ଵିଷନ୍ତି ନିନ୍ଦନ୍ତି ପାପିନଶ୍ଚ ହସନ୍ତି ଚ । କୃଷ୍ଣପ୍ରାଣାଧିକାଦେଵଦେଵୀଂ ଚ ରାଧିକାଂ ଵରାମ୍
ଯେମାନେ କ୍ରୁଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଦେବୀ ରାଧିକାଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି, ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ହସନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପୀ।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଶତଂ ତେ ଚ ଲଭନ୍ତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ତତ୍ପାପେନ ଚ ପଚ୍ଯନ୍ତେ କୁମ୍ଭୀପାକେ ଚ ରୌରଵେ
ସେମାନେ ଶତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଧର ପାପ ପାନ୍ତି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏହି ପାପରେ ସେମାନେ କୁମ୍ଭୀପାକ ଓ ରୌରବ ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗନ୍ତି।
ତପ୍ତତୈଲେ ମହାଘୋରେ ଧ୍ଵାନ୍ତେ କୀଟେ ଚ ଯନ୍ତ୍ରକେ । ଚତୁର୍ଦଶେନ୍ଦ୍ରାଵଚ୍ଛିନ୍ନଂ ପିତୃଭିଃ ସପ୍ତଭିଃ ସହ
ତପ୍ତ ତେଲରେ, ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧାରରେ, ଯନ୍ତ୍ରରେ ପୋକା ଭାବେ, ଚଉଦି ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଟକାଇ, ସାତ ପିତୃପୁରୁଷ ସହିତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗନ୍ତି।
ତତଃ ପରଂ ଚ ଜାଯନ୍ତେ ଜନ୍ମୈକଂ ଲୋକଜନ୍ମତଃ । ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ଚ ଵିଷ୍ଠାକୀଟାଶ୍ଚ ପାପତଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ଏକ ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଆନ୍ତି; ଏହି ପାପରେ ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଳରେ ପୋକା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ପୁଂଶ୍ଚଲୀନାଂ ଯୋନିକୀଟାସ୍ତଦ୍ରକ୍ତମଲଭକ୍ଷକାଃ । ମଲକୀଟାଶ୍ଚ ତନ୍ମାନଵର୍ଷଂ ଚ ପୂଯଭକ୍ଷକାଃ
ଅସତୀ ନାରୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପୋକା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ରକ୍ତ ଓ ମଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି; ମଳରେ ପୋକା ଭାବେ ମାନବ ଜୀବନ ଅବଧି ପୂୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ଵେଦେ ଚ କାଣ୍ଵଶାଖାଯାମିତ୍ଯାହ କମଲୋଦ୍ଭଵଃ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵନ୍ତଂ ତଂ ଯାନ୍ତମୁଵାଚ ରାଧିକା ପୁନଃ ରୁଦନ୍ତଂ ଚ ରୁଦନ୍ତୀ ସା କୃଷ୍ଣଵିଚ୍ଛେଦକାତରା
କାଣ୍ଵ ଶାଖା ବେଦରେ ଏହିପରି କମଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମା କହିଛନ୍ତି। ଏହା କହି ବିଦାୟ ହେବା ସମୟରେ, କ୍ରୁଷ୍ଣ ବିଚ୍ଛିଦରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ଓ କାନ୍ଦୁଥିବା ରାଧିକା ପୁନି କହିଲେ।
ରାଧିକୋଵାଚ ଗଚ୍ଛ ଵତ୍ସ ମଧୁପୁରୀଂ ସର୍ଵଂ ବୋଧଯ ମାଧଵମ୍ । ଯଥା ପଶ୍ଯାମି ଗୋଵିନ୍ଦଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ତଥା କୁରୁ
ରାଧିକା କହିଲେ: ଯା, ବତ୍ସ, ମଥୁରାକୁ ଯାଅ ଓ ସମସ୍ତ କଥା ମାଧବଙ୍କୁ ଜଣା। ମୁଁ ଯେପରି ଗୋବିନ୍ଦକୁ ଦେଖିପାରିବି, ସେପରି ଚେଷ୍ଟା କର।
ନିଷ୍ଫଲଂ ଚ ଗତଂ ଜନ୍ମ ଗଚ୍ଛ ମିଥ୍ଯାଦୁରାଶଯା । ଆଶା ହି ପରମଂ ଦୁଃଖଂ ନୈରାଶ୍ଯଂ ପରମଂ ସୁଖମ୍
ଏହି ଜନ୍ମ ନିଷ୍ଫଳ ହେଇଗଲା; ଯାଅ, ତୁମର ଆଶା ମିଥ୍ୟା ଓ ଦୂର। ଆଶା ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ, ନିରାଶା ସବୁଠୁ ବଡ଼ ସୁଖ।
ପଶ୍ଚାଦ୍ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତା ବଭୂଵ ସା । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ରାଧିକା ତତ୍ର ରୁରୋଦ ଚ ଭୃଶଂ ପୁନଃ
ପରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି ରାଧିକା ଜୀବନମୁକ୍ତ ହେଲେ। ଏହା କହି ତିନିଏଠାରେ ପୁନି ଭଳି କାନ୍ଦିଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ତାଂ ରୁଦନ୍ତୀଂ ଚ ଯଶୋଦାଭଵନଂ ଯଯୌ । ଅଥୋଦ୍ଧଵେ ଗତେ ରାଧା ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ମଂପ୍ରାପ ନାରଦ
ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, କାନ୍ଦୁଥିବା ରାଧିକାକୁ ଛାଡି, ଉଦ୍ଧବ ଯଶୋଦାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ଉଦ୍ଧବ ବିଦାୟ ହେବା ପରେ, ରାଧା ମୂର୍ଛିତ ହେଲେ, ନାରଦ।
ତତ୍ଯାଜ ଚେତନାଂ ଶଶ୍ଵଦ୍ବଭୂଵ ଧ୍ଯାନତତ୍ପରା । ପଙ୍କସ୍ଥେ ପଙ୍କଜଦକେ ସଜଲେ ଶଯନେ ମୁନେ
ସେ ଚେତନା ଛାଡି, ଧ୍ୟାନରେ ଲଗିଥିଲେ; କାଦାରେ, ପଦ୍ମ ଜଳରେ, ଜଳିୟ ଶୟନରେ ଶୟାନ ହେଲେ, ମୁନି।
ଗୋପ୍ଯସ୍ତାଂ ସ୍ଥାପଯାମାସୁଃ ସାଶ୍ରୁନେତ୍ରୋତ୍ପଲା ଵରାଃ । ତତ୍ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରାଚ୍ଛଯନଂ ଭସ୍ମୀଭୂତଂ ବଭୂଵ ହ
ଗୋପୀମାନେ, ତାଙ୍କର ଲୋଟସ୍ ଫୁଲ ଭଳି ଆଖିରେ ଅଶ୍ରୁ ଭରି, ତାଙ୍କୁ ସେଠାରେ ରଖିଲେ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଶୟନକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ସହିତ, ସେ ଶୟନ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହେଇଗଲା।
ପୁନଃ ସ୍ନିଗ୍ଧସ୍ଥଲେ ସ୍ଥିଗ୍ଧନିଚୋଲେ ଚନ୍ଦନାଙ୍କିତେ । ପୁନସ୍ତାଂ ସ୍ଥାପଯାମାସୁର୍ଵିରହଜ୍ଵରକାତରାମ୍
ପୁନି, ମୃଦୁ ଜମିରେ, ଚନ୍ଦନ ଗନ୍ଧ ଲଗା ଭିଜା ଚାଦର ଦେଇ, ଗୋପୀମାନେ ବିରହ ଜ୍ୱରରେ ଆକୁଳ ତାଙ୍କୁ ଆଉଥରେ ଶୁଇଁଲେ।
ସହସା ଶୁଷ୍କତାଂ ପ୍ରାପ ସୁଗନ୍ଧି ଚନ୍ଦନୋଦକମ୍ । ନିମେଷେଣ ଶତଯୁଗଂ ତଦ୍ବଭୂଵୋଦ୍ଧଵଂ ଵିନା
ହଠାତ୍, ସୁଗନ୍ଧିତ ଚନ୍ଦନ ଜଳ ଶୁଖିଗଲା; ଉଦ୍ଧବ ବିନା, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ରେ ଶତାବ୍ଦୀ ଯାଏଁ ଦିନ ଲାଗିଗଲା।
ହା ହୋଦ୍ଧଵୋଦ୍ଧଵ ହରିଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଗତ୍ଵା ଵଦେତି ଚ । ସମାନଯ ହରିଂ ଶୀଘ୍ରଂ ମତ୍ପ୍ରାଣେଶ୍ଵରମିତ୍ଯପି
“ହା ଉଦ୍ଧବ, ଉଦ୍ଧବ! ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ହରିଙ୍କୁ କୁହ!” ତିନି କହିଲେ, “ମୋ ପ୍ରାଣର ନାଥ ହରିଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣ!”
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵଚନାଂ ଦୀନାଂ ସଂତାପହୃତଚେତନାମ୍ । ରୁରୁଦୁର୍ଗୋପିକାଃ ସର୍ଵା ରାଧାଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଵକ୍ଷସି ଚେତନାଂ କାରଯାମାସୁର୍ବୋଧଯାମାସୁରୌପ୍ସିତମ୍
ଏଭଳି କଥା କହି, ଦୁଃଖରେ ଅଚେତ ହୋଇଥିବା ଦୀନ ରାଧାକୁ ସମସ୍ତ ଗୋପୀମାନେ ନିଜ ଛାତିରେ ଧରି, କାନ୍ଦିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଚେତନାକୁ ଫେରାଇବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo ରାଧୋଦ୍ଧଵସଂo ସପ୍ତନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ମହାପୁରାଣର କୃଷ୍ଣଜନ୍ମ ଖଣ୍ଡରେ, ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିବା ‘ରାଧା ଉଦ୍ଧବ ସମ୍ମିଳନ’ ନାମକ ସତ୍ତରିଏଁ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଅଥାଷ୍ଟନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଅଥୋଦ୍ଧଵୋ ଯଶୋଦାଂ ଚ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତ୍ଵରଯା ମୁଦା । ଖର୍ଜୂରକାନନଂ ଵାମେ କୃତ୍ଵା ଚ ଯମୁନାଂ ଯଯୌ
ଏବେ ଅଠାଏଁ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ନାରାୟଣ କହିଲେ: ଉଦ୍ଧବ, ଯଶୋଦାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ଶୀଘ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଣାମ କରି, ଡେଟ ଗଛର ଜଙ୍ଗଲକୁ ବାମପଟେ ରଖି, ଯମୁନାକୁ ଗଲେ।
ସ୍ନାତ୍ଵା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ତତ୍ରୈଵ ଜଗାମ୍ ମଥୁରାଂ ପୁନଃ ।ଦଦର୍ଶ ଵଟମୂଲେ ଚ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ରହସି ସ୍ଥିତମ୍
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଖାଇ ନିଅ, ଉଦ୍ଧବ ପୁନି ମଥୁରାକୁ ଯାଇଲେ; ବଟ ଗଛ ତଳେ, ସେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଏକା ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରଫୁଲ୍ଲୋଽପ୍ଯୁଦ୍ଧଵଂ ଦୃଷ୍ଟଵା ସସ୍ମିତଂ ତମୁଵାଚ ସଃ । ରୁଦନ୍ତଂ ଶୋକଦଗ୍ଧଂ ଚ ସାଶ୍ରୁନେତ୍ରଂ ଚ କାତରମ୍
ଫୁଲିଥିବା ମୁହଁରେ, ଉଦ୍ଧବକୁ ଦେଖି, ସେ ହସି କହିଲେ; ଉଦ୍ଧବ ଦୁଃଖରେ ଜଳିଥିବା, ଆଖିରେ ଅଶ୍ରୁ ଭରି, ଆତଙ୍କିତ ଥିଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଆଗଚ୍ଛୋଦ୍ଧଵ କଲ୍ଯାଣଂ ରାଧା ଜୀଵତି ଜୀଵତି । କଲ୍ଯାଣଯୁକ୍ତା ଗୋପ୍ଯଶ୍ଚ ଜୀଵନ୍ତି ଵିରହଜ୍ଵରାତ୍
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ଆସ ଉଦ୍ଧବ, ଭଲ ଅଛି। ରାଧା ଜୀବନ୍ତି, ଜୀବନ୍ତି। ଗୋପୀମାନେ ବି ବିରହ ଜ୍ୱରରେ ତଥାପି ଜୀବନ୍ତି।
ଶୁଭଂ ଗୋପଶିଶୂନାଂ ଚ ଵତ୍ସାନାଂ ଚ ଗଵାମପି । ମାତା ମେ ପୁତ୍ରଵିରହାଦ୍ଯଶୋଦା କୀଦୃଶୀ ଚ ସା
ଗୋପା ଶିଶୁମାନେ, ବଛାମାନେ ଓ ଗାଉମାନେ ଭଲ ଅଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ମୋ ମା ଯଶୋଦା, ପୁତ୍ର ବିରହରେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି?
ଵଦ ବନ୍ଧୋ ଯଥାର୍ଥଂ ତତ୍ତ୍ଵାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କିମୁଵାଚ ସା । ତ୍ଵଯୋକ୍ତା ଜନନୀ କିଂ ଵା ପୁନଃ ସା କିମୁଵାଚ ମାମ୍
ବନ୍ଧୁ, ସତ୍ୟ କହ; ସେ ତୁମକୁ ଦେଖି କଣ କହିଲେ? ମୋ ମା ତୁମକୁ କଣ କହିଲେ, ଏବଂ ମୋ ବିଷୟରେ କଣ କହିଲେ?
ଦୃଷ୍ଟଂ ତଦ୍ଯମୁନାକୂଲଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵୃନ୍ଦାଵନଂ ଵନମ୍ । ନିର୍ଜନୋପଵନୋଘୈଶ୍ଚ ସୁରମ୍ଯଂ ରାସମଣ୍ଡଲମ୍
ତୁମେ ଯମୁନାର ପବିତ୍ର କୂଳ, ବୃନ୍ଦାବନ ଜଙ୍ଗଲ, ରାସ ମଣ୍ଡଳ, ଏବଂ ମନୋହର ନିର୍ଜନ କୁଞ୍ଜ ଦେଖିଛ କି?
ରମ୍ଯଂ କୁଞ୍ଜକୁଟୀରୌଧୈ ରମ୍ଯଂ କ୍ରୀଡାସରୋଵରମ୍ । ପୁଷ୍ପୋଦ୍ଯାନଂ ଵିକସିତଂ ସଂକୁଲଂ ଚ ମଧୁଵ୍ରତୈଃ
ମନୋହର ଲତା ଘର, ଖେଳ ଝିଲି, ଫୁଲ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ମଧୁମକୁ ଭରିଥିବା ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖିଛ କି?
ଭାଣ୍ଡୀରେ ଚ ଵଟୋ ଦୃଷ୍ଟଃ ସୁସ୍ନିଗ୍ଧୋ ବାଲକାନ୍ଵିତଃ । ଦୃଷ୍ଟୋ ଗୋଷ୍ଠୋ ଗଵାଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ଗୋକୁଲଂ ଗୋକୁଲଵ୍ରଜମ୍
ଭାଣ୍ଡୀର ବଟ ଗଛ, ମୃଦୁ ଓ ଶିଶୁମାନେ ଘିରିଥିବା, ଦେଖିଛ କି? ଗାଉ ଗୋଷ୍ଠ, ଗୋକୁଳ ଓ ଗୋକୁଳ ଗ୍ରାମ ଦେଖିଛ କି?
ଯଦି ଜୀଵତି ରାଧା ସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵାଂ କିମୁଵାଚ ମାମ୍ । ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵଦ ହେ ବନ୍ଧୀ ଚାଽଽନ୍ଦୋଲଯତି ମେ ମନଃ
ଯଦି ରାଧା ଜୀବନ୍ତି, ତୁମକୁ ଦେଖି ସେ ମୋ ପାଇଁ କଣ କହିଲେ? ସବୁ କଥା କହ, ବନ୍ଧୁ, ଏହା ମୋ ମନକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରେ।