ଚତୁଃଷଷ୍ଟିସହସ୍ରାଣି ଲକ୍ଷୈରଷ୍ଟଭିରେଵ ଚ । ନୃଣାଂ ଵର୍ଷୈର୍ଦ୍ଵାପରଂ ଚ କାଲଜ୍ଞୈଃ ପରିକୀର୍ତିତମ୍
ସମୟକୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି, ଦ୍ୱାପରଯୁଗ ଏକ ଲକ୍ଷ ଆଠ ହଜାର ଏବଂ ଛଅ ଶହ ଚଉଠିଶି ହଜାର ମାନବ ବର୍ଷ ହୁଏ।
ଅଧିକଂ ଦ୍ଵିଶତଂ ଚୈଵ ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରକମ୍ । ଏଵଂମିତଂ କଲିଯୁଗଂ ଵତ୍ସ ପ୍ରାଜ୍ଞୈର୍ନିରୂପିତମ୍
ବଟୁ, ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି, କଳିଯୁଗ ଏକ ହଜାର ଦୁଇସେ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ହୁଏ।
ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ସହସ୍ରଂ ଚ ଚତୁର୍ଲକ୍ଷଂ ନୃମାନକମ୍ । ଵର୍ଷ ଚେତି କଲିଯୁଗେ ଚକାର କାଲକୋଵିଦଃ
କଳିଯୁଗରେ ସମୟଜ୍ଞ ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି, ଏହା ଚାରି ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଓ ବତିସ ହଜାର ମାନବ ବର୍ଷ ହୁଏ।
ଲକ୍ଷୈର୍ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଂଶଦ୍ଭିଃ ସହ ଵିଂଶତ୍ସହସ୍ରକୈଃ । ନୃମାନଵର୍ଷୈଃ କାଲଜ୍ଞୈର୍ଵ୍ଯକ୍ତମେଵ ଚତୁର୍ଯୁଗମ୍
ସମୟକୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ କହନ୍ତି, ଚାରିଯୁଗ ଚାରି ଲକ୍ଷ ବିଶି ହଜାର ମାନବ ବର୍ଷ ହୁଏ।
ଇତି ତେ କଥିତଂ ଵତ୍ସ କାଲସଂଖ୍ଯାନିରୂପଣମ୍ । ଯଥାଶ୍ରୁତଂ ଯଥାଜ୍ଞାନଂ ଗଚ୍ଛ ଵତ୍ସ ହରେଃ ପୁରମ୍
ବଟୁ, ଏଭଳି ତୋତେ ସମୟର ଗଣନା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଗଲା; ଯେପରି ଶୁଣିଲୁ ଓ ବୁଝିଲୁ, ସେପରି ହରିଙ୍କ ପୁରକୁ ଯା।
ଅଥ ସପ୍ତନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଗଚ୍ଛନ୍ତମୁଦ୍ଧଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଂତ୍ରସ୍ତା ଶ୍ରୀହରେଃ ପ୍ରିଯା । ସମୁତ୍ଥାଯାଽଽସନାଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ହୃଦଯେନ ଵିଦୂଯତା
ଏବେ ସତ୍ତରିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ। ନାରାୟଣ କହିଲେ: ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟାମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ, ତୁରନ୍ତି ଆସନରୁ ଉଠିପଡ଼ିଲେ।
ଗୋପୀଭିଃ ସହିତା ଶୀଘ୍ରଂ ସମୁଦ୍ଵିଗ୍ନା ସହାସତୀ । ଦଦୌ ଶୁଭାଶିଷଂ ତସ୍ମୈ ତସ୍ଯ ମୂର୍ଧ୍ନି କରଂ ତଥା
ଗୋପୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ, ଭୟ ଓ ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ, ତୁରନ୍ତି ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ହାତ ରଖିଲେ।
ସ୍ତିଗ୍ଧଦୂର୍ଵାକ୍ଷତଂ ଶୁକ୍ଲଧାନ୍ଯଂ ପୁଷ୍ପଂ ଚ ମଙ୍ଗଲମ୍ । ପ୍ରେରଯାମାସ ଲାଜାଂଶ୍ଚ ଫଲଂ ପର୍ଣଂ ତଥା ଦଧି
ସେ ଭିଜା ଦୂର୍ବା, ଅକ୍ଷତ, ଧଳା ଧାନ, ମଙ୍ଗଳ ପୁଷ୍ପ, ଲାଜା, ଫଳ, ପତ୍ର ଏବଂ ଦହି ପଠାଇଲେ।
ଦର୍ମଣଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ପୂର୍ଣକୁମ୍ଭ ସପଲ୍ଲଵମ୍ । ସଫଲଂ ଗନ୍ଧସିନ୍ଧୂରକସ୍ତୂରୀଚନ୍ଦନାନ୍ଵିତମ୍
ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ, ପତ୍ର ଓ ଫଳ ସହିତ, ଗନ୍ଧ, ସିନ୍ଧୂର, କସ୍ତୂରୀ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲାଗିଥିବା ଦେଖାଇଲେ।
ପୁଷ୍ପମାଲ୍ଯଂ ପ୍ରଦୀପଂ ଚ ରତ୍ନଂ ଗନ୍ଧଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ପତିପୁତ୍ରଵତୀ ସାଧ୍ଵୀ କାଞ୍ଚନଂ ରଜତଂ ତଥା
ସେ ପୁଷ୍ପମାଳା, ଦୀପ, ମଣି, ସୁଗନ୍ଧ ଦେଲେ ଏବଂ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସତୀ ଯିଏ ପତିପୁତ୍ର ସହିତ ଥିଲେ, ସେ ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦି ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।
ତମୁଵାଚ ମହାସାଧ୍ଵୀ ହିତଂ ସତ୍ଯଂ ଚ ମଙ୍ଗଲମ୍ । ସଂଗୋପ୍ଯଂ ସାଶ୍ରୁନେତ୍ରଂ ଚ ପତିତଂ ଦୁଃଖିତା ହୃଦି
ସେ ମହାନ୍ ଓ ଶୁଭ୍ର ନାରୀ ତାଙ୍କୁ ଉପକାରକ, ସତ୍ୟ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା କହିଲେ, ନିଜ ଅଶ୍ରୁକୁ ଲୁଚାଇ ଦୁଃଖରେ ହୃଦୟ ଭିତରେ ପଡ଼ି ରହିଲେ।
ରାଧିକୋଵାଚ ଶୁଭଂ ଭଵତୁ ମାର୍ଗସ୍ତେ କଲ୍ଯାଣମସ୍ତୁ ସଂତତମ୍ । ଜ୍ଞାନଂ ଲଭ ହରେଃ ସ୍ଥାନାତ୍କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ସୁପ୍ରିଯୋ ଭଵ
ରାଧିକା କହିଲେ — ତୁମର ଯାତ୍ରା ଶୁଭ ହେଉ, ସଦା କଲ୍ୟାଣ ହେଉ। ତୁମେ ହରିଙ୍କ ଧାମରୁ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କର, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ହେଉ।
କୃଷ୍ଣଭକ୍ତିଃ କୃଷ୍ଣଦାସ୍ଯଂ ଦଲେଷୁ ଚ ଵରଂ ଵରମ୍ । ଶ୍ରେଷ୍ଠା ପଞ୍ଚଵିଧା ମୁକ୍ତେର୍ହରିଭକ୍ତିର୍ଗରୀଯସୀ
କୃଷ୍ଣଭକ୍ତି, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସେବା ଓ ତାଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ; ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ମୋକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ହରିଭକ୍ତି ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵାଦପି ଦେଵତ୍ଵାଦିନ୍ଦ୍ରତ୍ଵାଦମରାଦପି । ଅମୃତାତ୍ସିଦ୍ଧିଲାଭାଚ୍ଚ ହରିଦାସ୍ଯଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ହେବା, ଦେବତା ହେବା, ଇନ୍ଦ୍ର ହେବା, ଅମର ହେବା, ଅମୃତ ଲାଭ କିମ୍ବା ସିଦ୍ଧି ପାଇବା ଠାରୁ ମଧ୍ୟ, ହରିଙ୍କର ସେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।
ଅନେକନନ୍ମତପସା ସଂଭୂଯ ଭାରତେ ଦ୍ଵିଜଃ । ହରିଭକ୍ତିଂ ଯଦି ଲଭେତ୍ତସ୍ଯ ଜନ୍ମ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ଭାରତରେ ଏକ ଦ୍ୱିଜ ଅନେକ ତପସ୍ୟା କରି, ଯଦି ହରିଭକ୍ତି ଲାଭ କରେ, ତାହାର ଜନ୍ମ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ।
ସଫଲଂ ଜୀଵନଂ ତସ୍ଯ କୁର୍ଵତଃ କର୍ମଣଃ କ୍ଷଯମ୍ । ପିତୄଣାଂ ଚ ସହସ୍ରାଣି ସ୍ଵସ୍ଯ ମାତୁଶ୍ଚ ନିଶ୍ଚିତମ୍
ତାଙ୍କର ଜୀବନ ସଫଳ ହୁଏ, କର୍ମ ଶେଷ ହୁଏ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାଙ୍କର ହଜାର ହଜାର ପିତା ଓ ନିଜ ମାଆ ଉପକୃତ ହୁଅନ୍ତି।
ମାତାମହାନାଂ ପୁଂସାଂ ଚ ଶତାନାଂ ସୋଦରସ୍ଯ ଚ । ବାନ୍ଧଵସ୍ଯାପି ପତ୍ନ୍ଯାଶ୍ଚ ଗୁରୂଣାଂ ଶିଷ୍ଯଭୃତ୍ଯଯୋଃ
ମାମାମାନେ, ଭାଇମାନେ, ବାନ୍ଧବମାନେ, ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ପତ୍ନୀ, ଗୁରୁ, ଶିଷ୍ୟ ଓ ଭୃତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପକୃତ ହୁଅନ୍ତି।
ତତ୍କର୍ମ ଶୋଭରଂ ଵତ୍ସ ଯଚ୍ଚ କୃଷ୍ଣୋ ସମର୍ପଣମ୍ । ତତ୍କର୍ମ ଶୋଭନଂ ଶୁଦ୍ଧଂ କୁଷ୍ଣସଂତୋଷଣଂ ଯତଃ
ଓ ପୁଅ, ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୋଭାପୂର୍ଣ୍ଣ; ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ।
ସଂକଲ୍ପସାଧନଂ କର୍ମ ସଂପ୍ରୀତିଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ । ତଦେଵ ମଙ୍ଗଲଂ ଧନ୍ଯଂ ପରିଣାମସୁଖାଵହମ୍
ନିଶ୍ଚୟ ଓ ପ୍ରେମର ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଏହି ଠାରେ ସବୁଠାରୁ ମଙ୍ଗଳମୟ, ଧନ୍ୟ ଓ ଫଳରେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ।
ତଦ୍ଵ୍ରତଂ ତତ୍ତପଃ ସତ୍ଯଂ ତଦ୍ଭକ୍ତିଃ ପୂଜନଂ ତଥା । ତଦୁଦ୍ଦେଶ୍ଯମନଶନଂ କେଵଲଂ ଦାସ୍ଯକାଲଣମ୍
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମ, ତପସ୍ୟା, ସତ୍ୟ, ଭକ୍ତି, ପୂଜା, ଉପବାସ ଓ ସେବା — ଏହି ସବୁ ମାନେ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସମସ୍ତପୃଥିଵୀଦାନଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ୍ଯଂ ଭୁଵସ୍ତଥା । ସମସ୍ତତୀର୍ଥସ୍ନାନଂ ଚ ସମସ୍ତଂ ଚ ଵ୍ରତଂ ତପଃ
ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଦାନ, ପୃଥିବୀକୁ ପରିକ୍ରମା, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ, ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ଓ ତପସ୍ୟା—
ସମସ୍ତଯଜ୍ଞକରଣଂ ସର୍ଵଦାନଫଲଂ ତଥା । ସମସ୍ତଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପଠନଂ ପାଠନଂ ତଥା
ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ କରିବା, ସମସ୍ତ ଦାନର ଫଳ ପାଇବା, ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ପଢ଼ିବା ଓ ପଢ଼େଇବା—
ଭୀତସ୍ଥଂ ରକ୍ଷଣଂ ଚୈଵ ଜ୍ଞାନଦାନଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଅତିଥୀନାଂ ପୂଜନଂ ଚ ଶରଣାଗତରକ୍ଷଣମ୍
ଭୟଭୀତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା, ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଜ୍ଞାନ ଦେବା, ଅତିଥିମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା, ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା—
ସର୍ଵଦେଵାର୍ଚନଂ ଚୈଵ ଵନ୍ଦନଂ ଜପନଂ ମନୋଃ । ଭୋଜନଂ ଵିପ୍ରଦେଵାନାଂ ପୁରଶ୍ଚରଣପୂର୍ଵକମ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା, ନମସ୍କାର, ଜପ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଭୋଜନ ଦେବା—
ଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ଚୈଵ ପିତ୍ରୋର୍ଭକ୍ତିଶ୍ଚ ପୋଷଣମ୍ । ସର୍ଵଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଦାସ୍ଯସ୍ଯ କଲାଂ ନାର୍ହତି ଷୋଡଶୀମ୍
ଗୁରୁଙ୍କୁ ସେବା, ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ପୋଷଣ—ଏହି ସବୁ ମିଶି ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ସେବାର ଏକ ଅଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ କରିପାରେ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାଦୁଦ୍ଧଵ ଯତ୍ନେନ ଭଜ କୃଷ୍ଣଂ ପରାତ୍ପରମ୍ । ନିର୍ଗୁଣଂ ଚ ନିରୀହଂ ଚ ପରମାତ୍ମାନମୀଶ୍ଵରମ୍
ତେଣୁ, ଉଦ୍ଧବ, ଚେଷ୍ଟା କରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭଜ; ସେ ସମସ୍ତଠାରୁ ଉଚ୍ଚ, ଗୁଣହୀନ, ନିର୍ଲୋଭ, ପରମାତ୍ମା ଓ ଈଶ୍ୱର।
ନିତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରକୃତେଃ ପରମୀଶ୍ଵରମ୍ । ପରିପୂର୍ଣତମଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହମ୍
ସେ ନିତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ପ୍ରକୃତି ଠାରୁ ଉପରେ ଥିବା ଈଶ୍ୱର, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶୁଦ୍ଧ, ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ କୃପାର ମୂର୍ତ୍ତି।
କର୍ମିଣାଂ କର୍ମଣାଂ ସାକ୍ଷ୍ଯପ୍ରଦଂ ନିର୍ଲିପ୍ତମେଵ ଚ । ଜ୍ଯୋତିଃ ସ୍ଵରୂପଂ ପରମଂ କାରଣାନାଂ ଚ କାରଣମ୍
ସେ କର୍ମ ଓ କର୍ତ୍ତାଙ୍କର ସାକ୍ଷୀ, ସବୁଠାରୁ ଅଲଗା, ପରମ ଜ୍ୟୋତି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ।
ସର୍ଵସ୍ଵରୂପଂ ସର୍ଵେଶଂ ସର୍ଵସଂପତ୍ପ୍ରଦଂ ଶୁଭମ୍ । ଭକ୍ତିଦଂ ଦାସ୍ଯଦଂ ସ୍ଵସ୍ଯ ନିଜସଂପତ୍ପଦପ୍ରଦମ୍
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆକାର, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଦେଇଥିବା ଶୁଭ ଦାତା, ଭକ୍ତି ଦେଇଥିବା, ସେବା ଦେଇଥିବା, ନିଜର ସତ୍ୟ ସମ୍ପଦ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ଦେଇଥିବା।
ଵିସୃଜ୍ଯ ଜ୍ଞାତିବୁଦ୍ଧିଂ ଚ ମାତ୍ସର୍ଯମଶୁଭପ୍ରଦମ୍ । ଭଜ ତଂ ପରମାନନ୍ଦଂ ସାନନ୍ଦଂ ନନ୍ଦନନ୍ଦନମ୍
ଜଣେ ନିଜ ପରିବାର ବୋଧ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା, ଯାହା ଅଶୁଭ ଆଣେ, ଛାଡିଦେଇ, ସେ ପରମ ଆନନ୍ଦ ନନ୍ଦନନ୍ଦନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ଭଜ।