ତଦ୍ଗୁଣଂ ମହିମାନଂ ଚ ପ୍ରୀତିଂ ଚ ପ୍ରେମସାଗରମ୍ । ସ୍ମାରଂ ସ୍ମାରଂ ଚ ସୌଭାଗ୍ଯଂ ମନୋ ମେ ନ ସ୍ଥିରଂ ଚଲମ୍
ତାଙ୍କର ଗୁଣ, ମହିମା, ସ୍ନେହ ଓ ପ୍ରେମର ସାଗର—ଏହି ସମସ୍ତ ଭାଗ୍ୟକୁ ପୁନିପୁନି ମନେ ପକାଇ, ମୋ ମନ ଅସ୍ଥିର ଓ ଚଞ୍ଚଳ ହୁଏ।
ଜଗତାଂ ଯୁଵତୀନାଂ ଚ କାସାଂ ଵା ଦୁଃଖମୀଦୃଶମ୍ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଭେଦଦୁଃଖ ଚ କା ଵା ଜାନାତି ମାଂ ଵିନା
ସମସ୍ତ ଜଗତର ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, କାହାର ଦୁଃଖ ଏମିତି? ମୋ ଛାଡ଼ି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ହରାଇବାର ଯେଉଁ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ସେ କିଏ ଜାଣେ?
କିଂ ଚିଜ୍ଜାନାତି ସୀତା ସାଽପ୍ଯହଂ ଚ ଵିଧିବୋଧିତମ୍ । ମତ୍ପରା ଦୁଃଖିନୀ ନାସ୍ତି କାମିନୀଷୁ ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ
ସାଇତା କିଛି ଜାଣିପାରେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ, ଭାଗ୍ୟର ଦ୍ୱାରା ଏହା ଖୋଲାଯାଇଛି। ତିନି ଜଗତର କାମିନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ମୋତେ ଭଳି ସମର୍ପିତ ଓ ଦୁଃଖିଣୀ ଅନ୍ୟେ କେହି ନାହାନ୍ତି।
କାଵାଯାତି ପ୍ରତୀତିଂ ମେ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ମାନସୀଂ ଵ୍ଯଥାମ୍ । କାସାଂ ଵା ମତ୍ସମଂ ଦୁଃଖଂ ଯୁଵତୀନାଂ ସୁତୋଦ୍ଧଵ
ମୋ ମନର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଶୁଣି, କିଏ ଏଥିରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବେ? ଉଦ୍ଧବଙ୍କ ପୁଅ, ଯୁବତୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ, କାହାର ଦୁଃଖ ମୋ ପରି?
ରାଧିକାସଦୃଶୀ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ନ ଭୂତା ନ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଦୁଃଖିନୀ ଵିରହାତପ୍ତା ସୁଖସୌଭାଗ୍ଯଵର୍ଚିତା
ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରାଧିକା ପରି କେହି ନ ଥିଲେ, ନ ହେବେ। ବିରହର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ତପ୍ତ, ତଥାପି ସୁଖ, ଭାଗ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ।
ସଂପ୍ରାପ୍ଯ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷଂ ଚ ପତିଂ ଚ ଜଗତାଂ ପତିମ୍ । ଵଞ୍ଚିତାଽହଂ ଵିଧାତ୍ରା ଚ ନିର୍ଦଯେନ ଚ ପାପିନା
ମୁଁ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପତିଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ପାଇଥିଲି, ତଥାପି ନିର୍ଦୟ ଓ ପାପୀ ବିଧାତା ମୋତେ ଠକାଇଦେଲେ।
ଜୀଵନଂ ସଫଲ ଜନ୍ମ ସୁସ୍ନିଗ୍ଧଂ ଚକ୍ଷୁଷୀ ମନଃ । ତତ୍ପାଦପଦ୍ମଵକ୍ତ୍ରେନ୍ଦୁରୂପଵେଷପ୍ରଦର୍ଶନାତ୍
ଜୀବନ ସଫଳ, ଜନ୍ମ ଧନ୍ୟ, ଚକ୍ଷୁ ଓ ମନ ଗଭୀର ସନ୍ତୁଷ୍ଟ—ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ, ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମୁହଁ ଓ ଶୋଭାମୟ ରୂପ ଦର୍ଶନରେ।
ଯନ୍ନାମଶ୍ରୁତିମାତ୍ରେଣ ପଞ୍ଚ ପ୍ରାଣାଃ ପ୍ରହର୍ଷିତାଃ । ସ୍ମୃତିମାତ୍ରାତ୍ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ୍ଯନ୍ତ ଆତ୍ମା ସୁସ୍ନିଗ୍ଧ ଏଵ ଚ
ତାଙ୍କର ନାମ କେବଳ ଶୁଣିଲେ, ପାଞ୍ଚ ପ୍ରାଣ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ। ସ୍ମରଣ କରିଲେ, ଆତ୍ମା ଖିଳିଉଠେ ଓ ଗଭୀର ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ମିଳେ।
ଯଶ୍ଚ ପସ୍ପର୍ଶ ସୁରତୌ ଯଶସ୍ତ୍ରିଭୁଵନଷ୍ଵପି । କଥା ଵା ସଂପଦା ଵତ୍ସ ଵିସ୍ମରାମି ତମୀଶ୍ଵରମ୍
ଯାହାଙ୍କର ସ୍ନେହସ୍ପର୍ଶ, ତିନି ଜଗତରେ ଯାହାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ କଥା ଓ ଧନ—ମୁଁ, ପୁଅ, ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କେବେ ଭୁଲିପାରିବିନି।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଜଯଂ ରୂପଂ ଗୁଣମେଵ ବିଭର୍ତି ଯଃ । ନ ନିର୍ମିତୋ ଯୋ ଵିଧିନା ତେନୈଵ ନିର୍ମିତୋ ଵିଧିଃ
ତିନି ଜଗତକୁ ଜିତିଥିବା ରୂପ ଓ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଯାହାଙ୍କର; ସେ ବିଧିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇନାହାନ୍ତି, ବିଧି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଛନ୍ତି।
ତଂ ଵିଧେଶ୍ଚ ଵିଧାତାରଂ ଦାତାରଂ ସର୍ଵସଂପଦାମ୍ । କଲ୍ପଵୃକ୍ଷାତ୍ପରଂ ଶାନ୍ତଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତଂ ମନୋହରମ୍
ସେ ବିଧିଙ୍କର ବିଧାତା, ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦର ଦାତା, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଠାରୁ ଉଚ୍ଚ, ଶାନ୍ତ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ମନମୋହନ।
ସର୍ଵେଶଂ ସର୍ଵବୀଜଂ ଚ ପରମାତ୍ମାନମୀଶ୍ଵରମ୍ । କଯା ଵା ସଂପଦା ତାତ ଵିସ୍ମରାମି ଚତଂ ପତିମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ, ସମସ୍ତର ମୂଳ, ପରମାତ୍ମା, ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ—ମୁଁ କେଉଁ ସମ୍ପଦ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ପତିଙ୍କୁ ଭୁଲିପାରିବି, ପୁଅ?
ଯସ୍ଯ ନିର୍ମଞ୍ଛନାର୍ହଶ୍ଚ ନ ଚନ୍ଦ୍ରୋ ନ ଚ ମନ୍ମଥଃ । ନୈଵାଶ୍ଵିନୀକୁମାରଶ୍ଚ ଗୁଣସାଭ୍ଯଂ ନ ଦିଶ୍ଵତଃ
ତାଙ୍କର ଶୋଭା ଓ ଗୁଣ ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ର, କାମଦେବ, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର କିମ୍ବା କୌଣସି ଦିଗ ମିଳିପାରିବେନି।
ଧ୍ଯାଯନ୍ତେ ଯତ୍ପଦାମ୍ଭୋଜଂ ବ୍ରହ୍ମେଶଶେଷସଂଜ୍ଞକାଃ । କଯା ଵା ସଂପଦା ତାତ ଵିସ୍ମରାମି ଚ ତଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଶେଷ ଯେଉଁମାନେ କୁହାଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ପୁଅ, କେଉଁ ସମ୍ପଦ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭୁଲିପାରିବି?
ସ୍ଵପ୍ନେ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଯେ ରୂପମତୁଲଂ ଚ ମନୋହରମ୍ । ତେଽପି ସର୍ଵଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଧ୍ଯାଯାନ୍ତେ ତମର୍ନିଶମ୍
ଯେମାନେ ସ୍ଵପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅପୂର୍ବ ଓ ଆକର୍ଷକ ରୂପକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସବୁକିଛି ଛାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତି ଓ ଦିନ ରାତି ସେଠାରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।
ଗୁଣେନ ଶୈଲଃ ସଲିଲଂ ଶୁଷ୍କକାଷ୍ଠଂ ଦ୍ରଵେଦିତି । ମୃତଵୃକ୍ଷୋ ମୁକୁଲିତଃ ସ୍ତମ୍ଭିତଶ୍ଚ ସମୀରଣଃ
ତାଙ୍କର ଗୁଣରେ ପାହାଡ଼ ଗଳିଯାଏ, ପାଣି ଜମିଯାଏ, ଶୁଖିଲା କାଠି ପିଗଳିଯାଏ, ମୃତ ଗଛ ଫୁଲେଇଯାଏ, ବାତାସ ଥମ୍ବିଯାଏ।
ସୂର୍ଯଶ୍ଚ ଜଲଧିଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଥଗିତୋ ଭକ୍ତିଭାଵତଃ । କଯା ଵା ସଂପଦା ପୁତ୍ର ଵିସ୍ମରାମି ଚତଂ ପ୍ରିଯମ୍
ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି; କେଉଁ ଧନରେ, ମୁଁ କେବେ ସେ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଭୁଲିପାରିବି, ମୁଁ କୁହ।
ଯଦ୍ଭଯାଦ୍ଵାତି ଵାତୋଽଯଂ ସୂର୍ଯସ୍ତପତି ଯଦ୍ଭଯାତ୍ । ଵର୍ଷତୀନ୍ଦ୍ରୋ ଦହତ୍ଯଗ୍ନିର୍ମୃତ୍ଯୁଶ୍ଚରତି ଜନ୍ତୁଷୁ
ତାଙ୍କର ଭୟରେ ବାତାସ ବହେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାପେ, ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରେ, ଅଗ୍ନି ଜଳେ, ମୃତ୍ୟୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲେ।
ଯଦ୍ଭଯାତ୍ଫଲିନୋ ଵୃକ୍ଷାଃ ପୁଷ୍ପିତାଃ ସମଯେଽପି ଚ । ସମୁଦ୍ରାଃ ସ୍ଵାତ୍ମଵିଷଯେ ଗ୍ରହାଶ୍ଚ ମୁନଯଃ ସୁରାଃ
ତାଙ୍କର ଭୟରେ ଗଛମାନେ ସମୟରେ ଫଳ ଓ ଫୁଲ ଦିଅନ୍ତି; ସମୁଦ୍ର ନିଜ ସୀମାରେ ରହେ, ଗ୍ରହ, ଋଷି ଓ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହନ୍ତି।
କାଲସ୍ଯ କାଲଃ ସଂହର୍ତୁଃ ସଂହର୍ତା ସ୍ରଷ୍ଟୁରୀଶ୍ଵରଃ । ସ୍ଵାଧୀନଶ୍ଚ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରଶ୍ଚ ସ୍ଵଯମେଵାଽଽତ୍ମସଂଜ୍ଞକଃ
ସେ କାଳର କାଳ, ସଂହାରକଙ୍କର ସଂହାରକ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ନାୟକ; ସେ ସ୍ୱାଧୀନ, ସ୍ୱାଧିନ୍ତାରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ନିଜେ ନିଜକୁ ଚିନିଥିବା।
କଯା ଵା ସଂପଦା ଭକ୍ତ ଵିସ୍ମରାମି ଚ ତଂ ପ୍ରଭୁମ୍ । ପ୍ରବୋଧୋ ନାସ୍ତି ତଦ୍ଭେଦେ ଯେନ ମାଂ ବୋଧଯେଦ୍ବୁଧଃ
କେଉଁ ଧନରେ, ହେ ଭକ୍ତ, ମୁଁ ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭୁଲିପାରିବି? ସେଠାରୁ ଅଲଗା ହେଲେ କୌଣସି ବୁଦ୍ଧିମାନ ମୋତେ ଜାଗ୍ରତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ମାଂ ଚ ବୋଧଯିତୁଂ ଶକ୍ତା ନ ସାଵିତ୍ରୀ ସରସ୍ଵତୀ । ନ ଵେଦା ନ ଚ ଵେଦାଙ୍ଗାଃ କେ ଵା ସନ୍ତଶ୍ଚ କେ ସୁରାଃ
ମୋତେ ଜାଗ୍ରତ କରିବାକୁ ସାବିତ୍ରୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ବେଦ, ବେଦାଙ୍ଗ, କିମ୍ବା କୌଣସି ଋଷି, କିମ୍ବା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି।
ସହସ୍ରଵକ୍ତ୍ରୋଽନନ୍ତଶ୍ଚ ଵେଦାନାଂ ଜନକୋ ଵିଧିଃ । ନ ଶଂଭୁନଂ ଗଣେଶାଶ୍ଚ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଗୁରୋର୍ଗୁରୁଃ
ସହସ୍ରମୁଖୀ ଅନନ୍ତ, ବେଦର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଗଣେଶ, କିମ୍ବା ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ଗୁରୁଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଏହି କାମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ସ୍ଥିତେର୍ଗତିଶ୍ଚିନ୍ତନୀଯା ମାର୍ଗଶୂନ୍ଯେ କୁତୋ ଗତିଃ । କାଲସାଧ୍ଯଂ ଚ ସର୍ଵ ଚ ସୁଖଂ ଦୁଃଖଂ ଶୁଭାଶୁଭମ୍
ଏହି ଜୀବନର ଗତି ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁଠି ପଥ ନାହିଁ, ସେଠି କିପରି ଗତି ହେବ? ସମସ୍ତ ସୁଖ, ଦୁଃଖ, ଶୁଭ ଅଶୁଭ ସବୁ କାଳ ଅନୁସାରେ ଚାଲେ।
ଦୁର୍ନିଵାରଃ ସ କାଲଶ୍ଚ କାଲସାଧ୍ଯଂ ଜଗତ୍ସୁ ଚ । ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ମଥୁରାଂ ଗଚ୍ଛ ସୁଖଂ ଵତ୍ସ ମନୋହରମ୍
ସେ କାଳକୁ ରୋକିହେବା ଯାଏନାହିଁ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ କାଳର ଅଧୀନ; ଉଠ, ମଥୁରାକୁ ଯାଅ, ହେ ଶିଶୁ, ସେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ସ୍ଥାନକୁ।
ଵ୍ରଜଵାକଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଭଵାଂଶ୍ଚ ଗମନୋତ୍ସୁକଃ । ସୁଚିରଂ କୃଷ୍ଣଵିଚ୍ଛେଦୋ ଦୁଃଖାଯ ନ ସୁଖାଯ ଚ
ବ୍ରଜକୁ ଛାଡ଼ି, ତୁମେ ଯିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ; କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବା ଦୁଃଖ ଦେଉଛି, ସୁଖ ନୁହଁ।
ପଶ୍ଯ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖଂ ତସ୍ଯ ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାପହମ୍ । ରାଧିକାଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରୁରୋଦ ଭୃଶମୁଦ୍ଧଵଃ ରୁଦତୀଂ ରାଧିକାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବନ୍ଧୁଵିଚ୍ଛେଦକାତରାମ୍
ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ମୁହଁକୁ ଦେଖ, ଯାହା ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ଦୂର କରେ; ରାଧାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ଉଦ୍ଧବ ବହୁତ କାନ୍ଦିଲେ, ଏବଂ ବନ୍ଧୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାରେ ଦୁଃଖିତ ରାଧାଙ୍କୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଇତିo ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo ରାଧୋଦ୍ଧଵସଂo ପଞ୍ଚନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ମହା ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମଖଣ୍ଡରେ ନାରଦ, ରାଧା ଓ ଉଦ୍ଧବଙ୍କର ସଂବାଦର ପଚାନବେଁ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥ ଷଣ୍ଣଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ମରଣଂ କୃତ୍ଵା ଗମନୋନ୍ମୁଖମୁଦ୍ଧଵମ୍ । ନତଂ ରାଧାପଦାମ୍ଭୋଜେ ଶିରସା ପୁଲକାଞ୍ଚିତମ୍
ଏବେ ଛଅନବେଁ ଅଧ୍ୟାୟ। ନାରାୟଣ କହିଲେ: ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଉଦ୍ଧବ ରାଧାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ, ଯାହା ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲା।
ଉଵାଚ ମାଧଵୀ ଗୋପୀ ରୁଦତୀ ପ୍ରେମଵିହ୍ଵଲା । ଭକ୍ତଂ ରୁଦନ୍ତମୁଚ୍ଛୈଶ୍ଚ ରାଧାଵିଚ୍ଛେଦକାତରମ୍
ମାଧବୀ ଗୋପୀ, ପ୍ରେମରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ କାନ୍ଦୁଥିବା, ଭକ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯିଏ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ ଓ ରାଧା ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାରେ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ।