କୃଷ୍ଣାକୃତିଂ ଚ ପଶ୍ଯାମି ଶ୍ରୃଣୋମି ମୁରଲୀଧ୍ଵନିମ୍ । କୁଲଂ ଲଜ୍ଜାଂ ଭଯଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚିନ୍ତଯାମିହରେଃ ପଦମ୍
ମୁଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆକୃତି ଦେଖେ, ତାଙ୍କର ବାଂଶୀର ସ୍ୱର ଶୁଣେ। ପରିବାର, ଲଜ୍ଜା ଓ ଭୟ ଛାଡି, ମୁଁ ହରିଙ୍କ ପାଦ ପ୍ରତି ଚିନ୍ତା କରେ।
ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ସର୍ଵଜଗତାମୀଶ୍ଵରଂ ପ୍ରକୃତେଃ ପରମ୍ । ନ ଜ୍ଞାନଂ ମାଯଯା ତସ୍ଯ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଗୋପପତେର୍ମଂମ
ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ୱାମୀ, ପ୍ରକୃତିରୁ ଉପରେ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ହୁଏ ନାହିଁ—ଏହି କଥା ଜାଣ, ଗୋପମିତ୍ର।
ଧ୍ଯାଯନ୍ତେ ଯତ୍ପଦାମ୍ଭୋଜଂ ଵେଦା ବ୍ରହ୍ମାଦଯଃ ସୁରାଃ । ସ ଭର୍ତ୍ସିତୋ ମଯା କୀପାଦ୍ଧ୍ଦି ଶତ୍ଯମିଦଂ ମମ
ବେଦ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେହି ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ସ୍ନେହବଶତଃ ଡାଟିଛି—ଏହା ମୋର ହୃଦୟର ସତ୍ୟ।
ତତ୍ପଦାମ୍ଭୋଜସେଵାଭିର୍ଗୁଣପ୍ରସ୍ତାଵତୋଽପି ଵା । ତଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଯତ୍କ୍ଷଣୋ ନୀତୋ ଧ୍ଯାତୋ ଧ୍ଯାନେନ ପୂଜଯା
ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମର ସେବା କିମ୍ବା ଗୁଣଗାନ କିମ୍ବା ଭକ୍ତିରେ, ଯେଉଁ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କିମ୍ବା ପୂଜାରେ କଟେ—
ତତ୍ରାପି ମଙ୍ଗଲଂ ସର୍ଵଂ ହର୍ଷମାଯୁର୍ଵ୍ଯଂଵସ୍ଥିତମ୍ । ଵିଘ୍ନଂ ଚ ହୃଦି ସଂତାପସ୍ତଦ୍ଵିଚ୍ଛେଦେ ସଦୋଦ୍ଧଵ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଜୀବନ ଅଛି; କିନ୍ତୁ, ଉଦ୍ଧବ, ବିୟୋଗରେ ହୃଦୟରେ କେବଳ ବେଦନା ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ରହିଯାଏ।
କ୍ରୀଡାପ୍ରୀତିର୍ନଂ ଭଵିତା ତାଦୁଶୀଷ୍ଟା ପୁନର୍ମମ । ତାଦୃଶଂ ପ୍ରେମସୌଭାଗ୍ଯଂ ନିର୍ଜନେ ନ ଚ ସଂଗମଃ
ଏପରି ଖେଳାର ଆନନ୍ଦ ଆଉ କେବେ ମୋ ପାଖରେ ଆସିବ ନାହିଁ; ଏପରି ପ୍ରେମର ଭାଗ୍ୟ କିମ୍ବା ଏକାନ୍ତରେ ସେହି ମିଳନ ଆଉ ହେବ ନାହିଁ।
ଵୃନ୍ଦାଵନଂ ନ ଯାସ୍ଯାମି ତତ୍ସଙ୍ଗେ ପୁନରୁଦ୍ଧଵ । ଚନ୍ଦନଂ ଵା ନ ଦାସ୍ଯାମି ନନ୍ଦନନ୍ଦନଵକ୍ଷସି
ମୁଁ ଆଉ କେବେ ବୃନ୍ଦାବନକୁ ଯିବି ନାହିଁ, ସେହି ସଙ୍ଗରେ ମିଶିବି ନାହିଁ, ଉଦ୍ଧବ। ମୁଁ ଆଉ କେବେ ନନ୍ଦନନ୍ଦନଙ୍କ ଛାତିରେ ଚନ୍ଦନ ଲଗେବି ନାହିଁ।
ମାଲାଂ ତସ୍ମୈ ନ ଦାସ୍ଯାମି ନ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ମୁଖାମ୍ବୁଜମ୍ । ମାଲତୀନାଂ କେତକୀନାଂ ଚମ୍ପକାନାଂ ଚ କାନନମ୍
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମାଳା ଦେବି ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖ ଦେଖିବି ନାହିଁ; ମାଳତୀ, କେତକୀ, ଚମ୍ପକ ଫୁଲର କାନନ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବି ନାହିଁ।
ପୁନରେଵ ନ ଯାସ୍ଯାମି ସୁନ୍ଦରଂ ରାସମଣ୍ଡଲମ୍ । ହରିସଙ୍ଗେ ନ ଯାସ୍ଯାମି ରମ୍ଯଂ ଚନ୍ଦ୍ରନକାନନମ୍
ମୁଁ ଆଉ କେବେ ସୁନ୍ଦର ରାସମଣ୍ଡଳକୁ ଯିବି ନାହିଁ; ହରିଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ମଧୁର ଚନ୍ଦ୍ରାଲୋକର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବି ନାହିଁ।
ପୁନରେଵ ନ ଯାସ୍ଯାମି ମଲଯଂ ରତ୍ନମନ୍ଦିରମ୍ । ମାଧଵୀନାଂ ଵନଂ ରମ୍ଯଂ ରହସ୍ଯଂ ମଧୁକାନନମ୍
ମୁଁ ଆଉ କେବେ ମଲୟ ପବନ, ରତ୍ନମଣ୍ଡପ, ସୁନ୍ଦର ମାଧବୀ ଫୁଲର କୁଞ୍ଜ, କିମ୍ବା ଗୁପ୍ତ ମଧୁମୟ କାନନକୁ ଯିବି ନାହିଁ।
ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡକାନନଂ ରମ୍ଯଂ ସ୍ଵଚ୍ଛଂ ଚନ୍ଦ୍ରସରୋଵରମ୍ । ଵିସ୍ପନ୍ଦକଂ ସୁରଵନଂ ନନ୍ଦନଂ ପୁଷ୍ପଭଦ୍ରକମ୍
ସୁନ୍ଦର ଚନ୍ଦନ ଜଙ୍ଗଲ, ପରିସ୍କାର ଚନ୍ଦ୍ର ସରୋବର, ଉତ୍ସାହିତ ଦେବତାଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନ, ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ପୁଷ୍ପଭଦ୍ରକ—
ଭଦ୍ରକଂ ହରିଣାଂ ସାର୍ଧଂ ନ ଯାସ୍ଯାମି ପୁନଃ ପୁନଃ । କ୍ଵ ସା ରମ୍ଯା ଵିକସିତା ମାଧଵେ ମାଧଵୀଲତା
ଭଦ୍ରକ ଉଦ୍ୟାନ, ହରିଣମାନେ ସହିତ—ମୁଁ ପୁଣିପୁଣି ସେଠାକୁ ଯିବିନାହିଁ; ସେ ମଧୁର, ଫୁଲିଥିବା ମାଧବୀ ଲତା କେଉଁଠି ଅଛି, ମାଧବ ଋତୁରେ?
କ୍ଵ ଗତା ମାଧଵୀ ରାତ୍ରିଃ କ୍ଵ ମଧୁଃ କ୍ଵାପି ମାଧଵଃ । ଇସ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସା ରାଧା ଧ୍ଯାତ୍ଵା କୃଷ୍ଣପଦାମ୍ବୁଜମ୍
ମାଧବୀ ରାତି କେଉଁଠି ଗଲା? ମଧୁ କେଉଁଠି? ମାଧବ କେଉଁଠି? ଏଭଳି କହି, ରାଧା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣକମଳକୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ—
ଅଥ ଚତୁର୍ନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଉଦ୍ଧଵୋ ଵିସ୍ମଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭଯଂ ଚ ଵିପୁଲଂ ମୁନେ । ଚେତନଂ କାରଯାମାସ ତାମୁଵାଚ ମୃତାମିଵ
ନାରାୟଣ କହିଲେ— ଉଦ୍ଧବ, ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭୟରେ ଭରିଯାଇ, ମୁନି, ତାଙ୍କୁ ସ୍ଚେତନ କରିଲେ ଏବଂ ମୃତ ଭଳି ଥିବା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତଦ୍ଭକ୍ତିଂ ସମଭିଜ୍ଞାଯ ସ୍ଵାତ୍ମାନଂ ଭକ୍ତସଂଖ୍ଯକମ୍ । ତୁଚ୍ଛଂ ମେନେ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭାଗ୍ଯଵତୀଂ ସତୀମ୍
ତାଙ୍କର ଭକ୍ତିକୁ ବୁଝି, ନିଜକୁ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣନା କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ତୁଚ୍ଛ ଭାବିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଭାଗ୍ୟବତୀ ଓ ସତୀ ଦେଖି।
ଉଦ୍ଧଵ ଉଵାଚ ଚେତନଂ କୁରୁ କଲ୍ଯାଣି ଜଗନ୍ମାତର୍ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ । ତ୍ଵମେଦ ପ୍ରାକ୍ତନଂ ସର୍ଵଂ କୃଷ୍ଣଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ସାଂପ୍ରତମ୍
ଉଦ୍ଧବ କହିଲେ— ହେ ଶୁଭେ, ଜଗତ୍ଜନନୀ, ତୁମେ ସ୍ଚେତନ ହେଉ; ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ହେଇଥିଲା, ସେ ସବୁ ଶେଷ; ଏବେ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବେ।
ତ୍ଵତ୍ତୋ ଵିଶ୍ଵଂ ପଵିତ୍ରଂ ଚ ତ୍ଵତ୍ପାଦରଜସା ମହୀ । ସୁପଵିତ୍ରଂ ତ୍ଵଦ୍ଵଦନଂ ପୁଣ୍ଯଵତ୍ଯଶ୍ଚ ଗୋପିକାଃ
ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ତୁମ ଚରଣଧୂଳିରେ ପୃଥିବୀ ପବିତ୍ର ହୁଏ; ତୁମ ମୁହଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପବିତ୍ର, ଗୋପୀମାନେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟବତୀ।
ଲୋକାସ୍ତ୍ଵାମେଵ ଗାଯନ୍ତି ସଂଗୀତୈର୍ମଙ୍ଗଲସ୍ତଵୈଃ । ତ୍ଵତ୍ସୁକୀର୍ତିଂ ଚ ଦେଵାଶ୍ଚ ସନକାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ସଂତତମ୍
ସମସ୍ତ ଲୋକ ମଙ୍ଗଳ ଗୀତ ଓ ସ୍ତୁତିରେ ତୁମକୁ ଗାଉଛନ୍ତି; ଦେବତା ଓ ସନକ ଆଦି ଋଷିମାନେ ସଦା ତୁମର କୀର୍ତ୍ତିକୁ ଗାଉଛନ୍ତି।
କୃତପାପହରାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ତୀର୍ଥପୂଜାଂ ଚ ନିର୍ମଲାମ୍ । ହରିଭକ୍ତିପ୍ରଦାଂ ଭଦ୍ରାଂ ସର୍ଵଵିଘ୍ନଦିନାଶିନୀମ୍
ତୁମେ ସଞ୍ଚିତ ପାପ ଦୂର କର, ପବିତ୍ର, ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀ ଭଳି ନିର୍ମଳ, ହରିଭକ୍ତି ଦେଇଥିବା, ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ନାଶକ।
ତ୍ଵମେଵ ରାଧା ତ୍ଵଂ କୃଷ୍ଣସ୍ତ୍ଵଂ ପୁମାନ୍ପ୍ରକୃତିଃ ପରା । ରାଧାମାଧଵଯୋର୍ଭେଦୋ ନ ପୁରାଣେ ଶ୍ରୁତୌ ତଥା
ତୁମେ ହେଉଛ, ରାଧା, ତୁମେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ପରମ ପୁରୁଷ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରକୃତି; ପୁରାଣ ଓ ବେଦରେ ରାଧା ଓ ମାଧବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ।
ରାଧିକାଂ ମୂର୍ଚ୍ଛିତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପଶ୍ଚାତ୍କୃତ୍ଵା ତମୁଦ୍ଵଵମ୍ । ଉଵାଚ ମାଧଵୀ ଗୋପୀ ରାଧାଯାଃ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତା
ରାଧିକାଙ୍କୁ ଅଚେତନ ଦେଖି, ମାଧବୀ ଭାବି ରାଧାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ କହିଲେ।
ମାଧଵ୍ଯୁଵାଚ କିଂ ଵା ଚୋରସ୍ଯ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ରୂପଂ ଵା ଵେଷମୁତ୍ତମମ୍ । କିଂ ସୁଖଂ ଵିଭଵଂ କିଂ ଵା ଗୌରଵଂ ଚାପ୍ଯନୁତ୍ତମମ୍
ମାଧବୀ କହିଲେ— କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚୋରି, କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ରୂପ, କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ପୋଶାକ—କେଉଁଟି? କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ସୁଖ, ଧନ, କିମ୍ବା ଅପୂର୍ବ ମହିମା?
କିଂ ଵା ତଦ୍ଵୀର୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଶୌର୍ଯ ଵା ଦୁରତିକ୍ରମମ୍ । କିଂ ଵା ସିଦ୍ଧଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧଂ ଵା କିଂ ଵା ତୁଲ୍ଯଂ ଗୁଣୋତ୍ତମମ୍
ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି, ଆଇଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ଅଜୟ ଶୌର୍ଯ୍ୟ କେଉଁଟି? କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧି, ସିଦ୍ଧି କିମ୍ବା ସମାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣ କେଉଁଟି?
ଇତୋ ଵା କୁତ ଆଯାତଃ ପୁନରେଵ କୁତୋ ଗତଃ । ବାଲକୋ ଗୋପଵେଷଶ୍ଚ ନହି ରାଜାତ୍ମଜଃ ପୁମାନ୍
ସେ କେଉଁଠୁ ଆସିଲେ, ପୁଣି କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ? ସେ ଗୋପାଳ ଛୁଆଁ, ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ନୁହଁନ୍ତି, ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।
ତ୍ଵଂ କିଂ ସ୍ମରସି କଲ୍ଯାଣି ଗୋପାଲଂ ନନ୍ଦନନ୍ଦନମ୍ । ଆତ୍ମାନଂ ରକ୍ଷଯତ୍ନେନ କଃ ପ୍ରିଯଃ ସ୍ଵାତ୍ମନଃ ପରଃ
ତୁମେ କାହିଁକି ଗୋପାଳ, ନନ୍ଦନନ୍ଦନଙ୍କୁ ମନେ ପକାଉଛ? ନିଜକୁ ସାବଧାନରେ ରକ୍ଷା କର; ନିଜ ପାଇଁ ଅପର ଆଉ କିଏ ପ୍ରିୟ?
ଧିକ୍ତ୍ଵାଂ ରାଧେଽତିନିର୍ଲଜ୍ଜାଂ ତଵୈଵ ଜୀଵନଂ ଵୃଥା । ଜଗତୋ ଯୁଵତୀନାଂ ଚ କରୋଷି ସୁଯଶଃକ୍ଷଯମ୍
ହେ ରାଧେ, ତୁମର ଏତେ ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ, ତୁମର ଜୀବନ ଅକାରଣରେ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଯୁବତୀଙ୍କର ମାନ ନଷ୍ଟ କରୁଛ।
ନାରୀଣାଂ ଗୋପନଂ କାର୍ଯ ସୁଵ୍ଯକ୍ତେ ସ୍ଵଯଶଃକ୍ଷଯମ୍ । ଯତ୍ନେନ ଚକ୍ଷୁଷୋ ଵାଽର୍ହଂ ସଖି ସଂଚରଣଂ କୃରୁ
ନାରୀମାନେ ନିଜ ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ଖୋଲାମେଳା ହେଲେ ନିଜର ମାନ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ସଖୀ, ଚେଷ୍ଟା କରି ନଜରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର।
ଅନ୍ତରେ ପତିଭାଵଂ ଚ ସଂଗୋପ୍ଯ ଭାଵନଂ କୁରୁ । ନ ଵୈ ଜାତିଶ୍ଚ ଶତ୍ରୂଣାଂ ମିତ୍ରାଣାଂ ଚ ସୁରେଶ୍ଵରି
ମନରେ ପତିପ୍ରତି ଭାବକୁ ଲୁଚାଇ ରଖ, ଭାବନାକୁ ଗୁପ୍ତ କର। ଶତ୍ରୁ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁ, ହେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ, ଜାତିର କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ।
ଶତ୍ରୁଃ କାର୍ଯଵଶେନୈଵ ମିତ୍ରଂ ଚ କର୍ମଣା ଭଵେତ୍ । ସ୍ଵକାର୍ଯମୁଦ୍ଧରେତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞଃ କାର୍ଯଧ୍ଵଂସେନ ମୂର୍ଖତା
ଶତ୍ରୁ କାମରେ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମିତ୍ର ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି; ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନିଜ କାମକୁ ସଫଳ କରେ, ଯେଉଁଥିରେ କାମ ନଷ୍ଟ ହେଉଛି, ସେଠି ଅଜ୍ଞତା ରହିଛି।
କଃ କସ୍ଯ ଵଲ୍ଲଭୋ ରାଧେ କଃ କସ୍ଯାପ୍ରିଯ ଏଵ ଚ । କାର୍ଯଂ ଚ ସମଯଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସନ୍ତଃ କୁର୍ଵନ୍ତି ସଂତତମ୍
କିଏ କାହାର ପ୍ରିୟ, ରାଧେ, କିଏ କାହାର ଅପ୍ରିୟ? ଯେଉଁଥିରେ କାମ ଓ ସମୟ ବୁଝି, ସଜ୍ଜନମାନେ ସବୁବେଳେ ଯଥାଯଥ କାମ କରନ୍ତି।