ରାଜାନଶ୍ଚାପି ମଲେଚ୍ଛାଶ୍ଚ ଯଵନା ଧର୍ମନିନ୍ଦକାଃ । ସତ୍କୀର୍ତିମପି ସାଧୂନାଂ କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯୁନ୍ମୂଲନଂ ମୁଦା
ରାଜା, ମଲେଚ୍ଛ ଓ ବିଦେଶୀମାନେ ଧର୍ମକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭଲ ଲୋକଙ୍କର ମଧୁର ନାମକୁ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି।
ପିତୃଦେଵଦ୍ଵିଜାତୀନାମତିଥୀନାଂ ଚ ନିତ୍ଯଶଃ । ପୂଜା ନାସ୍ତି ଗୁରୂଣାଂ ଚ ପିତ୍ରୋଶ୍ଚ ପୂଜନଂ ସ୍ତ୍ରିଯାଃ
ପିତୃ, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅତିଥିଙ୍କ ପୂଜା ନିତ୍ୟ ନାହିଁ; ନାରୀମାନେ ଗୁରୁ ଓ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ସ୍ତ୍ରୀବନ୍ଧୂନାଂ ଗୌରଵଂ ଚ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଚ ସତତଂ ପିତଃ । ଚୋରଃ ସତ୍କୁଲଜାତିଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଦେଵସ୍ଵହାରକଃ
ନାରୀଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟ ବା ନାରୀମାନେ ସତତ ସମ୍ମାନ ନାହିଁ, ହେ ବାପା; ଏକ ଚୋର, ଯଦିଓ ଉଚ୍ଚ କୁଳର, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଚୋରି କରେ।
ମାନଂ ଵହନ୍ତି ଲୋଭେନ ଯୁଗଧର୍ମେଣ କୌତୁକାତ୍ । ଦେଵାଯତନହୀନଂ ଚ ଜଗତ୍ସର୍ଵ ଭଯାକୁଲମ୍
ଲୋକେ ଲୋଭ ଓ ଯୁଗର ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା କୃତ୍ରିମ ମାନ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଦେଉଳ ହୀନ ଓ ଭୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଅରାଜକଂ ଚ ଦୁର୍ନୀତଂ ସଂତତଂ କଲିଦୋଷତଃ । ବୁଭୃକ୍ଷିତାଃ କୁଚୈଲାଶ୍ଚ ଦରିଦ୍ରା ଵ୍ଯାଧିନୋ ନରାଃ
କଳିଯୁଗର ଦୋଷରେ ରାଜ୍ୟ ନଥିବା, ଦୁର୍ନୀତି ସଦା ଚାଲିଥାଏ; ଲୋକେ ଭୁଖା, ମେଳା ଜମା ପିନ୍ଧି, ଦରିଦ୍ର ଓ ରୋଗୀ।
କପର୍ଦକଘଟାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ହି ଘଟେଶ୍ଵରଃ । ଵୃଦ୍ଧାଙ୍ଗୁଷ୍ଟସମା ଲୋକା ଵୃକ୍ଷାଃଶାକସମାସ୍ତଥା
ରାଜା କପର୍ଦ୍ଦକ ଓ ମଟିଘଡ଼ିର ଦେଖାଶୁଣା କରେ, ସେ ମଟିଘଡ଼ିର ମାଲିକ; ଲୋକମାନେ ବୃଦ୍ଧ ଆଂଠି ପରି ଛୋଟ, ଗଛ ତାଙ୍କର ଶାଖା ପରି ଛୋଟ।
ତାଲାନାଂ ନାରିକେଲାଣାଂ ପନସାନାଂ ତଥୈଵ ଚ । ଫଲାନି ସର୍ଷପାଣ୍ଯେଵ ତତ୍କ୍ଷୁଦ୍ରଂ ଚ ତତଃ ପରମ୍
ତାଳ, ନାରିକେଳ, ପନସ ଓ ଏଭଳି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫଳ, ଛୋଟ ଛୋଟ ଦାଣା ଓ ତାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧମ ଯେଉଁଠି ମିଳେ—
ଜଲଭାଜନପାତ୍ରେଣ ସସ୍ଯେନ ଵାସସା ତଥା । ଵିହୀନଂ ମନ୍ଦିରଂ ସର୍ଵଂ ଗୃହାଣାମପରିଷ୍କୃତମ୍
ଯେଉଁ ଘରରେ ପାଣି ରଖିବା ପାତ୍ର, ଧାନ୍ୟ ଓ ପୋଶାକ ନାହିଁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଘର ଅଲଙ୍କାର ବିହୀନ—
ଗନ୍ଧକେନ ପରିଵୃତଂ ଦୀପହୀନଂ ତମେଯୁତମ୍ । ହିଂସ୍ରଜନ୍ତୁଭଯାଦ୍ଭୀତା ଜନାଃ ସର୍ଵେ ଚ ପାପିନଃ
ଯେଉଁଠି ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ରହିଛି, ଦୀପ ନାହିଁ, ଅନ୍ଧକାର ଛାଇଛି, ହାନିକାରକ ପଶୁପାଖି ଭୟରେ ଲୋକେ ଅତି ଭୟଭୀତ ଓ ସମସ୍ତେ ପାପୀ—
ସର୍ଵେ ଚ କଲହାଵିଷ୍ଟା ପୁଂଶ୍ଚଲ୍ଯଃ କଲହପ୍ରିଯାଃ । ରୂପଵତ୍ଯୋ ନ କାମିନ୍ଯୋ ନରାଶ୍ଚାପି ନ ରୂପିଣଃ
ସମସ୍ତେ ଝଗଡାରେ ଲିପ୍ତ, ଜଣେ ଜଣେ ଝଗଡାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଜଣାନୀମାନେ ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ରତିରସରେ ଅନାସକ୍ତ, ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ରୂପହୀନ—
ନଦ୍ଯୋ ନଦାଃ କଂଦରାଶ୍ଚ ତଡାଗାଶ୍ଚ ସରୋଵରାଃ । ଜଲପଦ୍ମଵିହୀନାଶ୍ଚ ଜଲହୀନା ଧନାସ୍ତଥା
ନଦୀ, ନାଲା, ପାହାଡ଼ ଗୁହା, ପୋଖରୀ ଓ ହ୍ରଦ ମାନେ ସମସ୍ତେ ପଦ୍ମ ହୀନ, ପାଣି ମଧ୍ୟ ଅଳ୍ପ ଓ ଧନ ମଧ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ—
ଅପତ୍ଯହୀନା ନାର୍ଯଶ୍ଚ କାମୁକ୍ଯୋ ଜାରସଂଯୁତାଃ । ଅଶ୍ଵତ୍ଥଚ୍ଛେଦିନଃ ସର୍ଵେ ଵୃକ୍ଷହୀନା ଵସୁଂଧରା
ନାରୀମାନେ ସନ୍ତାନ ହୀନ, କାମନାରେ ଲିନ ଓ ପରପୁରୁଷ ସହ ଯୁକ୍ତ; ସମସ୍ତେ ଅଶ୍ୱଥ ଗଛ କାଟିଦେଉଛନ୍ତି, ଭୂମି ଗଛ ହୀନ—
ଫଲହୀନାଶ୍ଚ ତରଵଃ ଶାଖାଃ ସ୍କନ୍ଧଵିହୀନକାଃ । ଫଲାନି ସ୍ଵାଦୁହୀନାନି ଚାନ୍ନାନି ଚ ଜଲାନି ଚ
ଗଛମାନେ ଫଳ ହୀନ, ଡାଳ ତଣ୍ଡ ରୁ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି, ଫଳ ମଧୁର ନୁହେଁ, ଅନ୍ନ ଓ ପାଣି ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାଦ ହୀନ—
ମାନଵାଃ କଟୁଵକ୍ତାରୋ ନିର୍ଦଯା ଧର୍ମଵର୍ଜିତାଃ । ତଦନ୍ତେ ଦ୍ଵାଦାଶାଦିତ୍ଯାଃ ସଂହରିଷ୍ଯନ୍ତି ମାନଵାନ୍
ଲୋକେ କଠୋର କଥା କହନ୍ତି, ଦୟା ନାହିଁ, ଧର୍ମ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି; ଶେଷରେ ବାରଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ମାନବକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବେ—
ସର୍ଵାଞ୍ଜନ୍ତୁଂଶ୍ଚ ତାପେନ ବହୁଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ଵ୍ରଜେଶ୍ଵର । ଅଵଶିଷ୍ଟା ଚ ପୃଥିଵୀ କଥାମାତ୍ରାଵଶେଷିତା
ହେ ବ୍ରଜେଶ୍ୱର, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାପ ଓ ଅଧିକ ବର୍ଷାରେ ଦଗ୍ଧ ହେବେ; ପୃଥିବୀ କେବଳ କଥାରେ ବାକି ରହିଯିବ—
କଲୌ ଗତେ ଚ ପୃଥିଵୀ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଵର୍ଷାଗତେ ତଥା । ପୁନଃ ସତ୍ଯପ୍ରଵୃତ୍ତିଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି କ୍ରମେଣ ଵୈ
କଳିଯୁଗ ଶେଷ ହେଲେ ଓ ପୃଥିବୀ ଶୂନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ଭଳି ହେଲେ, ପରେ ପୁଣି କ୍ରମେ ସତ୍ୟର ପଥ ଆରମ୍ଭ ହେବ—
ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ତାତ ଵ୍ରଜଂ ସୁଖମ୍ । ଅହଂ ଦୁଗ୍ଧମୁଖୋ ବାଲଃପୁତ୍ରସ୍ତେ କଥଯାମି କିମ୍
ଏଭଳି ସବୁ କଥା କହିଦେଲି; ଏବେ ତୁମେ ଶୁଭେଚ୍ଛା ସହିତ ବ୍ରଜକୁ ଯାଅ। ମୁଁ ଦୁଧପିଉଥିବା ଶିଶୁ, ପୁଅ ମୋତେ ଆଉ କଣ କହିବି?
ନଵନୀତଂ ଘୃତଂ ଦୁଗ୍ଧଂ ଦଧି ତକ୍ରଂ ପରିଷ୍କୃତମ୍ । ସ୍ଵସ୍ତିକଂ ଶୁଭକର୍ମାର୍ହଂ ମିଷ୍ଟାନ୍ନଂ ଚ ସୁଧୋପମମ୍
ନବନୀତ, ଘିଅ, ଦୁଧ, ଦହି, ତକ୍ର, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ମଙ୍ଗଳକାରୀ ଖାଦ୍ୟ, ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଯାହା ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ—
ମିଷ୍ଟଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଚ ଯତ୍କିଂଚିତ୍ପିତୃଦେଵନିମିତ୍ତକମ୍ । ଭୁକ୍ତଂ ବଲାଚ୍ଚ ତତ୍ସର୍ଵ ବାଲାନାଂ ରୋଦନଂ ବଲମ୍
ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁଠି ମିଠା ଦ୍ରବ୍ୟ ଦିଆଯାଏ, ଶକ୍ତି ସହ ଯାହା ଭୋଜନ କରାଯାଏ, ସେସବୁ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ରୋଦନର ଶକ୍ତି—
ତତ୍କ୍ଷମସ୍ଵାପରାଧଂ ମେ ବାଲଦୋଷଃ ପଦେ ପଦେ । ତ୍ଵଂ ପିତା ତଵ ପୁତ୍ରୋଽହଂ ଯଶୋଦା ଜନନୀ ମମ
ମୋ ଅପରାଧକୁ ଖ୍ମା କର, କାରଣ ଶିଶୁ ଭୁଲ ପ୍ରତି ପଦକୁ ହୁଏ; ତୁମେ ପିତା, ମୁଁ ତୁମ ପୁଅ, ଯଶୋଦା ମୋ ମାଆ—
ମଦୀଯଂ ପରିହାସଂ ଚ ଯଶୋଦାଂ ରୋହିଣୀଂ ଵଦ । କୁମାରାସ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରୁତଂ ସର୍ଵ ସୋଽହମିତ୍ଯେଵମୀପ୍ସିତମ୍
ମୋ ଖେଳା ଗପ ଯଶୋଦା ଓ ରୋହିଣୀଙ୍କୁ କହ; ଏହି ଶିଶୁର ମୁଖରୁ ସମସ୍ତ କଥା ସେମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଏହା ମୋ ଇଚ୍ଛା—
କୀର୍ତଯିଷ୍ଯସି ତତ୍ସର୍ଵ ସର୍ଵ ଗୋକୁଲଵାସିନମ୍ । କାଲଃ କରୋତି ସସୈର୍ଗ ବନ୍ଧୂନାଂ ବନ୍ଧୁଭିଃ ସହ
ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଗୋକୁଳର ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ କହିବ; ସମୟ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହ ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ମିଳାଏ ଓ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରେ—
କାଲଃ କରୋତି ଵିଚ୍ଛେଦଂ ଵିରୋଧଂ ପ୍ରୀତିମେଵ ଚ । କାଲଃ ସୃଷ୍ଟିଂ ଚ କୁରୁତେ କାଲଶ୍ଚ ପରିପାଲନମ୍
ସମୟ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରେ, ଶତ୍ରୁତା ଓ ପ୍ରେମ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥାଏ; ସମୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ସମୟ ରକ୍ଷା କରେ—
କାଲଃ କରୋତି ସାନନ୍ଦଂ କାଲଃ ସଂହରତେ ପ୍ରଜାଃ । ସୁଖଂ ଦୁଃଖଂ ଭଯଂ ଶୋକଂ ଜରାଂ ମୃତ୍ଯୁଂ ଚ ଜନ୍ମ ଚ
ସମୟ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି, ସମୟ ପ୍ରଜାମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କରେ; ସମସ୍ତ ସୁଖ, ଦୁଃଖ, ଭୟ, ଶୋକ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଜନ୍ମ—ସବୁ ସମୟର କାରଣ।
ସର୍ଵଂ କର୍ମାନୁରୋଧେନ କାଲ ଏଵ କରୋତି ଚ । ସର୍ଵଂ କାଲକୃତଂ ତାତ ଵିସ୍ମଯଂ ନ ଵ୍ରଜଂ ଵ୍ରଜ
ସମସ୍ତ କାମ କାର୍ଯ୍ୟ କର୍ମଅନୁସାରେ ହୁଏ, ସମୟ ଏହାକୁ ଘଟାଏ | ସମସ୍ତ କିଛି ସମୟର ଦ୍ୱାରା ହୁଏ, ପ୍ରିୟ, ଏଥିରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ |
କୁତସ୍ତ୍ଵଂ ଗୋକୁଲେ ଵୈଶ୍ଯୋ ନନ୍ଦୋ ଵୈଶ୍ଯାଧିପୋ ନୃପଃ । ଵସୁଦେଵସୁତୋଽଚହଂ ଚ ମଥୁରାଯାମହୋ କୁତଃ
ତୁମେ କିପରି ଗୋକୁଳରେ ବଣିଆ ହେଲେ, ନନ୍ଦ ହେଉଛନ୍ତି ବଣିଆମାନଙ୍କର ପ୍ରଧାନ, ଆଉ ମୁଁ ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ ହୋଇ ମଥୁରାରେ ଅଛି—ଏହା ସମ୍ଭବ କିପରି ହେଲା?
ପିତା ମେ କଂସଭୀତେନ ତ୍ଵଦ୍ଗୃହେ ଚ ସମପ୍ରିତଃ । ପିତୁ ପରଃ ପିତା ତ୍ଵଂ ଚ ମାତା ମାତୁଃ ପରାଽପିଵା
ମୋ ବାପା କଂସଙ୍କ ଭୟରେ ମୋତେ ତୁମ ଘରକୁ ଦେଇଥିଲେ | ତୁମେ ମୋ ବାପାଠାରୁ ବଡ଼ ବାପା, ଆଉ ତୁମ ଜନନୀ ମୋ ଜନନୀଠାରୁ ବଡ଼ ମା |
ମଯା ଦତ୍ତେନ ଜ୍ଞାନେନ ପାର୍ଵତ୍ଯା ଚ ଵ୍ରଜେଶ୍ଵର । ତ୍ଯଜ ମୋହଂ ମହାଭାଗ ଗଚ୍ଛ ତାତ ସୁଖଂ ଗୃହମ୍
ମୁଁ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଛି, ଏବଂ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ହେ ବ୍ରଜେଶ୍ୱର, ମୋହକୁ ଛାଡ଼, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆନନ୍ଦରେ ଘରକୁ ଯାଅ, ପିତା |
ନନ୍ଦ ଉଵାଚ ସ୍ମର ଵୃନ୍ଦାଵନଂ ତାତ ରମ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ମହୋତ୍ସଵମ୍ । ଗୋକୁଲଂ ଗୋକୁଲଂ ରମ୍ଯଂ ସୁନ୍ଦରଂ ଯମୁନାତଟମ୍
ନନ୍ଦ କହିଲେ: ପୁଅ, ବୃନ୍ଦାବନକୁ ମନେ ପକା, ଯେଉଁଠି ଆନନ୍ଦ, ପବିତ୍ରତା ଓ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ଅଛି | ଗୋକୁଳ, ଗୋକୁଳ, ଏତେ ସୁନ୍ଦର, ଯମୁନା ତଟ ଅତି ଆକର୍ଷକ |
ରମଣୀନାଂ ସୁରମ୍ଯଂ ଚ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରିଯଂ ରାସମଣ୍ଡଲମ୍ । ଗୋପାଲିକା ଗୋପବାଲାନ୍ଯଶୋଦାଂ ରୋହିଣୀଂ ପ୍ରିଯାମ୍
ସେଠାର ରମଣୀମାନେ, ତୋର ପ୍ରିୟ ରାସମଣ୍ଡଳ, ଗୋପାଳିକା, ଗୋପବାଳକ, ଯଶୋଦା ଓ ପ୍ରିୟ ରୋହିଣୀ |