ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ମଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo ଭଗଵନ୍ନନ୍ଦସଂo ଅଷ୍ଟାଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ମହା ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ ପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ ଖଣ୍ଡରେ ନାରଦ ଓ ଭଗବତ୍ ନନ୍ଦଙ୍କ ଆଲୋଚନାର ଅଷ୍ଟାଅଶୀତି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଅଥ ନଵାଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ଗଚ୍ଛ ଗଚ୍ଛ ଗୃହଂ ଗଚ୍ଛ ଵ୍ରଜରାଜ ଵ୍ରଜଂ ଵ୍ରଜ । ସର୍ଵଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ତ୍ଵଯା ଜ୍ଞାତଂ ଦୃଷ୍ଟାଶ୍ଚ ମୁନଯଃ ସୁରାଃ
ଏବେ ନବଅଶୀତି ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: 'ଯାଅ, ଯାଅ, ଘରକୁ ଫେରିଯାଅ, ବ୍ରଜର ରାଜା, ବ୍ରଜକୁ ଯାଅ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିଛ, ଋଷି ଓ ଦେବତାମାନେ ଦେଖିଛ।'
ଶ୍ରୁତଂ ମେ ଧନ୍ଯମାଖ୍ଯାନଂ ନାନାଖ୍ଯାନଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଦୁର୍ଗାଯାଃ ସ୍ତୋତ୍ରରାଜଂ ଚ ଜନ୍ମପାଶନିକୃନ୍ତନମ୍
'ମୁଁ ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣିଛି, ଅନେକ କଥା ମଧ୍ୟରେ ଏହା ସବୁଠୁ ଦୁର୍ଲଭ; ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ସ୍ତୋତ୍ରରାଜ ଜନ୍ମର ବନ୍ଧନ କାଟିଦେଇଥାଏ।'
ସ୍ଥିତଂ ତତେ ନିଗଦିତଂ ହର୍ଷେଣ ଚ ସୁଖେନ ଚ । ମତ୍କୃତଂ ବାଲଭାଵେନ ଚାପରାଦ୍ଧଂ ଚ ତତ୍କ୍ଷଣମ୍
'ଏଠାରେ ଏହା ସ୍ଥିତ ହୋଇଛି, ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖରେ କହାଯାଇଛି; ମୋ ଶିଶୁଭାବରେ କିଛି ଅପରାଧ ହୋଇଥିଲେ, ସେ ସମୟ ମାନ୍ୟ ହେଲା।'
ଯତ୍ସୁଖଂ ନ କୃତଂ ତାତ ପିତ୍ରୋଶ୍ଚ ନୃପମନ୍ଦିରେ । କୃତଂ ସୁଖଂ ତତ୍ପରଂ ଚ ସ୍ଵର୍ଗାଦପି ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ହେ ପ୍ରିୟ, ମୋର ପିତାମାତାଙ୍କୁ ରାଜମହଳରେ ମଧ୍ୟ ଯେ ସୁଖ ମିଳିନଥିଲା, ସେହି ସୁଖରୁ ଉପରେ ଏକ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା ସ୍ଵର୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ନୁହେଁ।
ମଦୀଯଂ ପ୍ରିଯଵାକ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରହ୍ଵତ୍ଵଂ ଵିନଯଂ ନଯମ୍ । ପରିହାସଂ ବହତରଂ ଯଶୋଦାଂ ଗୋପିକାଗଣମ୍
ମୋର ପ୍ରେମମୟ କଥା, ନମ୍ରତା, ଶିଷ୍ଟାଚାର, ବୁଦ୍ଧି, ଅଧିକ ହସି-ମଜା, ଯଶୋଦା ଓ ଗୋପିମାନେ—
ବାଲକାନାଂ ସମୂହଂ ଚ ରାଧାଂ ଚାପି ଵିଶେଷତଃ । ଏକତ୍ର ଚ ସ୍ଥିତଂ ତେଷୁ ବନ୍ଧୁଵର୍ଗେଷୁ କର୍ମଣା
ଗୋପାଳ ଶିଶୁମାନେ, ବିଶେଷ ଭାବରେ ରାଧା, ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯୋଗ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଇହୈଵାପି ସୁଖଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଗଚ୍ଛ ଗୋଲୋକମୁତ୍ତମମ୍ । ସାର୍ଧ ଯଶୋଦଯା ତାତ ରୋହିଣ୍ଯା ଗୋପିକାଗଣୈଃ
ଏଠି ମଧ୍ୟ ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ତୁମେ ଯଶୋଦା, ରୋହିଣୀ ଓ ଗୋପିମାନେ ସହିତ ଉତ୍ତମ ଗୋଲୋକକୁ ଯିବ।
ଗୋପାନାଂ ବାଲକୈଃ ସାର୍ଧଂ ଵୃଷଭାନେନ ଗୋପକୈଃ । ରାଧାମାତ୍ରା କଲାଵତ୍ଯା ରାଧଯା ସହ ଯାସ୍ଯସି
ଗୋପମାନଙ୍କ ଶିଶୁମାନେ, ବୃଷଭାନୁ ଓ ଗୋପମାନେ, ରାଧାଙ୍କ ମାତା କଳାବତୀ, ଏବଂ ରାଧା ସହିତ ତୁମେ ଯିବ।
ରଥାନାଂ ଶତଲକ୍ଷଂ ଚ ଗୋଲୋକାଦାଗତଂ ପିତଃ । ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନନିର୍ମାଣଂ ହୀରହାରପରିଷ୍କୃତମ୍
ପିତା, ଗୋଲୋକରୁ ଆସିଥିବା ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ହିରା ହାରରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଲକ୍ଷ ରଥ ଆସିବ।
ମଣିମାଣିକ୍ଯମୁକ୍ତାନାଂ ମାଲାଜାଲଵିଭୂଷିତମ୍ । ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂଶୁକୈ ରମ୍ଯୈରାଚ୍ଛନ୍ନଂ ପୀତଵର୍ଣକୈଃ
ମଣି, ମାଣିକ, ମୁକ୍ତାର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ସୁନ୍ଦର ପୀତବର୍ଣ୍ଣ ଚାଦରରେ ଢାକା ରଥ।
ପାର୍ଷଦପ୍ରଵରୈ ରମ୍ଯୈର୍ଵେଷ୍ଟିତଂ ଶ୍ଵେତଚାମରୈଃ । ସଦ୍ରତ୍ନଦର୍ପଣୈ ରମ୍ଯୈର୍ଗୋପିକାଭିଶ୍ଚ ଗୋପକୈଃ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାର୍ଷଦମାନେ ଚାମର ଝାଲି ଦେଉଛନ୍ତି, ରତ୍ନ ଦର୍ପଣ ଓ ଗୋପି ଓ ଗୋପମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ରଥ ରହିଛି।
ଵେଷ୍ଟିତଂ ଚ ତଦାରୁହ୍ଯ କୌତୁକାଦ୍ଯାସ୍ଯସି ଧ୍ରୁଵମ୍ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚ ପାର୍ଥିଵଂ ଦେହଂ ଦିଵ୍ଯଦେହଂ ଵିଧାଯ ଚ
ଏଭଳି ଘିରି ଥିବା ରଥକୁ ଚଢି, ଆନନ୍ଦରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଯିବ, ପୃଥିବୀ ଦେହକୁ ଛାଡି ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରି।
ଅଯୋନିସଂଭଵା ରାଧା ରାଧାମାତା କଲାଵତୀ । ଯାସ୍ଯତ୍ଯେଵ ହି ତେନୈଵ ନିତ୍ଯଦେହେନ ନିଶ୍ଚିତମ୍
ଯୋନିରୁ ଜନ୍ମ ନଥିବା ରାଧା ଓ ତାଙ୍କ ମାତା କଳାବତୀ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏହି ନିତ୍ୟ ଦେହ ସହିତ ଯିବେ।
ପିତୃଣାଂ ମାନସୀ କନ୍ଯା ଧନ୍ଯା ମାନ୍ଯା କଲାଵତୀ । ଧନ୍ଯା ଚ ସୀତାମାତା ଚ ଦୁର୍ଗାମାତା ଚ ମେନକା
ପିତୃମାନେ ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କନ୍ୟା କଳାବତୀ ଭାଗ୍ୟବତୀ ଓ ସମ୍ମାନିତ; ଭାଗ୍ୟବତୀ ଶୀତାଙ୍କ ମାତା, ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ମାତା ଓ ମେନକା ମଧ୍ୟ।
ଅଯୋନିସଂଭଵା ଦୁର୍ଗା ତାରା ସୀତା ଚ ସୁନ୍ଦରୀ । ଅଯୋନିସଂଭଵାସ୍ତାଶ୍ଚ ଧନ୍ଯା ମେନା କଲାଵତୀ
ଦୁର୍ଗା, ତାରା ଓ ସୁନ୍ଦରୀ ଶୀତା ଯୋନିରୁ ଜନ୍ମ ନଥିବା; ଏମାନେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ମେନକା ଓ କଳାବତୀ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
ଇତ୍ଯେଵ କଥିତଂ ତାତ ଗୋପନୀଯଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଵରୋଽଯଂ ତତ୍ତସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଚ ମଯା ଚ ଦୁର୍ଗଯା ତଥା
ହେ ପ୍ରିୟ, ଏହି ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଗୁପ୍ତ କଥା କହିଦେଲି; ଏହି ଦାନ ମୁଁ ଓ ଦୁର୍ଗା ତୁମକୁ ଦେଇଛୁ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଵ୍ରଜେଶ୍ଵରଃ । ପୁନରେଵ ଜଗନ୍ନାଥଂ ତ ଦ୍ଭକ୍ତୋ ଭକ୍ତଵାତ୍ସଲମ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରଜର ମହାରାଜ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଓ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ପୁନି ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନନ୍ଦ ଉଵାଚ ଯୁଗାନାଂ ଚ ଚତୁର୍ଣାଂ ଚ ଯଂ ଯଂ ଧର୍ମ ସନାତନମ୍ । କ୍ରମେଣ କୃଷ୍ଣ ଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ କୃତ୍ଵା ମାଂ କଥଯ ପ୍ରଭୋ
ନନ୍ଦ କହିଲେ: ହେ କୃଷ୍ଣ, ଚାରି ଯୁଗରେ କ୍ରମକ୍ରମେ କେଉଁ ସନାତନ ଧର୍ମ ଅଛି, ତାହା ଏବେ ଆମକୁ ଖୋଲା କହ।
କଲିଶେଷେ ଭଵେଦ୍ଯଦ୍ଯଦ୍ଗୁଣଦୋଷଂ କଲେସ୍ତଥା । କା ଗତିର୍ଵା ପୃଥିଵ୍ଯାଶ୍ଚ ଧର୍ମସ୍ଯ ପ୍ରଣିନାଂ ତଥା
କଳିର ଶେଷରେ କେଉଁ ଗୁଣ ଓ ଦୋଷ ହେବ, ପୃଥିବୀ, ଧର୍ମ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଭବିଷ୍ୟତ କଣ ହେବ?
ନନ୍ଦସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହୃଷ୍ଟଃ କମଲଲୋଚନଃ । କଥାଂ କଥିତୁମାରେଭେ ଵିଚିତ୍ରାଂ ମଧୁରାନ୍ଵିତାମ୍
ନନ୍ଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କମଳନୟନ କୃଷ୍ଣ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ବିଚିତ୍ର ଓ ମଧୁର କଥା କହିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo ଭଗଵନ୍ନ- ନ୍ଦସଂo ଏକୋନନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ ପୁରାଣରେ ନାରଦ ଓ ଭଗବତ୍ ନନ୍ଦଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ୍ମ' ନାମକ ଏକାନବେ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଅଥ ନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ଶୃଣୁ ନନ୍ଦ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯମି ସାନନ୍ଦଂ ମାନସଂ ଯଥା । କଥାଂ ରମ୍ଯାଂ ସୁମଧୁରାଂ ପୁରାଣେଷୁ ପରିଷ୍କୃତାମ୍
ଏହି ନବତି ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ନନ୍ଦ, ତୁମେ ଶୁଣ, ମୁଁ ଆନନ୍ଦରେ ମନକୁ କିପରି ରଖିବା ଉଚିତ ତାହା କହିବି—ଏହା ଏକ ମନୋହର ଓ ମଧୁର କଥା, ପୁରାଣଗୁଡିକରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନିତ।
ପରିପୂର୍ଣତମୋ ଧର୍ମୋ ଧାର୍ମିକାଶ୍ଚ କୃତେ ଯୁଗେ । ପରିପୂର୍ଣତମଂ ସତ୍ଯଂ ପରିପୂର୍ଣତମା ଦଯା
କୃତୟୁଗରେ ଧର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଲୋକମାନେ ଧାର୍ମିକ ଥିଲେ; ସତ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଦୟା ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ଅତୀଵ ପ୍ରଜ୍ଵଲଦ୍ରୂପା ଵେଦାଶ୍ଚତ୍ଵାର ଏଵ ଚ । ଵେଦାଙ୍ଗାଶ୍ଚାପି ପିପିଧାସାଶ୍ଚେତିହାସାଚ ସଂହିତାଃ
ଚାରିଟି ବେଦ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବରେ ରହିଥିଲେ; ବେଦାଙ୍ଗ, ଅନ୍ବେଷଣ କରୁଥିବା ଲୋକ, ଇତିହାସ ଓ ସଂହିତାଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲେ।
ପୁରାଣାନି ସୁରମ୍ଯାଣି ପଞ୍ଚରାତ୍ରାଣି ପଞ୍ଚ ଚ । ରୁଚିରାଣି ସୁଭଦ୍ରାଣି ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଯାନି ଚ
ପୁରାଣଗୁଡିକ ଅତି ରମ୍ୟ ଥିଲେ, ପାଞ୍ଚଟି ଉତ୍ତମ ପଞ୍ଚରାତ୍ର ଥିଲା; ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ମନୋହର, ଶୁଭ ଓ ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ।
ଵିପ୍ରା ଵେଦଵିଦଃ ସର୍ଵେ ପୁଣ୍ଯଵନ୍ତସ୍ତପସ୍ଵିନଃ । ନାରାଯଣଂ ତେ ଧ୍ଯାଯନ୍ତି ତନ୍ମନ୍ତ୍ରଂ ଚ ଜପନ୍ତି ଚ
ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବେଦରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିବା, ପୁଣ୍ୟବାନ ଓ ତପସ୍ୱୀ ଥିଲେ; ସେମାନେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଃକ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଶ୍ଯତୁର୍ଵର୍ଣାଶ୍ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ । ଶୂଦ୍ରା ବ୍ରାହ୍ମଣଭୃତ୍ଯାଶ୍ଚ ସତ୍ଯଧର୍ମପରାଯଣାଛ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ—ଚାରିଟି ଜାତି ସମସ୍ତେ ବୈଷ୍ଣବ ଥିଲେ; ଶୂଦ୍ର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଦାସମାନେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ।
ରାଜାନୋ ଧାର୍ମିକାଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଜାପାଲନତତ୍ପରାଃ । ଗୃହ୍ଣାନ୍ତ୍ଯେଵ ପ୍ରଜାନାଂ ଚ ଷୋଡଶାଂଶକରାଷୃପାଃ
ରାଜାମାନେ ଧାର୍ମିକ ଓ ପ୍ରଜାର ରକ୍ଷାରେ ନିମଗ୍ନ ଥିଲେ; ସେମାନେ ପ୍ରଜାଙ୍କର ଆୟରୁ ଏକ ଷୋଡଶାଂଶ ମାତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲେ।
କରଶୂନ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିପ୍ରାଶ୍ଚ ପୂଜ୍ଯାଃ ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦଗାମିନଃ । ତତଂ ସର୍ଵସସ୍ଯାଢ୍ଯା ରତ୍ନାଧାରା ଵସୁଂଧରା
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କର ମୁକ୍ତ ଥିଲେ, ସମ୍ମାନିତ ଓ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ; ପୃଥିବୀ ସମସ୍ତ ଫସଲରେ ପ୍ରଚୁର ଓ ରତ୍ନରେ ଧନୀ ଥିଲା।