ଯୁଧାମନ୍ଯୁର୍ଗୌ ରମୁଖୋଽପ୍ଯୁପମନ୍ଯୁଃ ଶ୍ରୃତଶ୍ରଵାଃ । ମୈତ୍ରେଯଶ୍ଚ୍ଯଵନଶ୍ଚୈଵ ଵରରୁଚ୍ଯର୍ଷିରେଵ ଚ
ୟୁଧାମନ୍ୟୁ, ଗୌରମୁଖ, ଉପମନ୍ୟୁ, ଶ୍ରୁତଶ୍ରବା, ମୈତ୍ରେୟ, ଚ୍ୟବନ ଏବଂ ବରରୁଚି ଋଷି ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ।
ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସହସୋତ୍ଥାଯ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପୁଟାଞ୍ଜଲିଃ । ସିଂହାସନେଷୁ ରମ୍ଯେଷୁ ଵାସଯାମାସ ସାଦରମ୍
ସେମାନେ ଆସିବାକୁ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ତୁରନ୍ତ ଉଠିଲେ, ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ସମ୍ମାନରେ ସୁନ୍ଦର ସିଂହାସନରେ ବସେଇଲେ।
ପୂଜଯାମାସ ଵିଧିଵତ୍କୁଶଲପ୍ରଶ୍ନପୂର୍ଵକମ୍ । ପରସ୍ପରଂ ଚ ସଂଭାଷ୍ଯ ମଧ୍ଯେ କୃଷ୍ଣ ଉଵାସ ସଃ
ସେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କଲେ, ପ୍ରଥମେ ସେମାନଙ୍କର କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ; ପରେ ସେମାନେ ଆପସରେ କଥା ହେଲାପରେ, କୃଷ୍ଣ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ କୃଷ୍ଣସ୍ତେଜୋରାଶିଂ ଦଦର୍ଶ ସଃ । ଦଦୁଶୁସ୍ତେ ଚ ମୁନଯୋଽପ୍ଯାକାଶେ ଚ ସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, କୃଷ୍ଣ ଏକ ତେଜର ଗୁଛ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଆକାଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜ ଦେଖିଲେ।
ତେଜସୋଽଭ୍ଯନ୍ତରେ ଵତ୍ସ କୁମାରଂ କନକପ୍ରଭାମ୍ । ଯଥୈଵ ପଞ୍ଚଵର୍ଷୀଯଂ ନଗ୍ନଂ ବାଲକମୀପ୍ସିତମ୍
ଓ ଶିଶୁ, ସେ ତେଜର ଭିତରେ ସେମାନେ ଏକ ସୁନା ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷର ନଗ୍ନ ଶିଶୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲା।
ଆଵିର୍ବଭୂଵ ସହସା ସମାମଧ୍ଯେ ଚ ନାରଦ । ଉତ୍ତିଷ୍ଟମାନଂ ସହସା ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁନପୁଂଗଵାଃ
ହଠାତ୍ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାରଦ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଉଠିବାକୁ ଦେଖି, ପ୍ରମୁଖ ମୁନିମାନେ
ପ୍ରଣେମୁର୍ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ଶୌରିଶ୍ଚ ପ୍ରଣନାମ ତମ୍ । ସସ୍ମିତଂ ସ୍ନିଗ୍ଧନେତ୍ରଂ ଚକୃତ୍ଵା ଯୁକ୍ତିଂ ଚ ସାଦରମ୍
ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ନମସ୍କାର କଲେ, ଶୌରି (କୃଷ୍ଣ) ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ; ସେ ମୁନିମାନେ ଉପରେ ମୃଦୁ ହସ ଏବଂ ସ୍ନେହଭରା ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଲେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଯଥାଯଥ ଆଚରଣ କଲେ।
ସ ସର୍ଵାନାଶିଷଂ କୃତ୍ଵା ସମୁଵାସ ଚ ସଂସଦି । ଉଵାଚ ତାଂଶ୍ଚ ଶୌରିଂ ଚ ଭଗଵନ୍ତଂ ସନାତନମ୍
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ ଏବଂ ସଭାରେ ବସିଲେ; ପରେ ସେମାନେ ଏବଂ ଶୌରିଙ୍କୁ, ସେ ଭଗବାନ ସନାତନଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ ଭଦ୍ରଂ ଵୋ ମୁନଯଃ ଶଶ୍ଵତ୍ତପସାଂ ଫଲମୀପ୍ସିତମ୍ । କୃଷ୍ଣସ୍ଯ କୁଶଲପ୍ରଶ୍ନଂ ସିଵବୀଜସ୍ଯ ନିଷ୍ଫଲମ୍
ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: ମୁନିମାନେ, ତୁମମାନଙ୍କୁ ଶୁଭ ହେଉ! ତୁମର ନିରନ୍ତର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଏବେ ମିଳିବ; କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଏବଂ ଶିବଙ୍କର ବୀଜ ଅଫଳ।
ସାଂପ୍ରତଂ କୁଶୁଲଂ ଵଶ୍ଚ ଦର୍ଶନଂ ପରମାତ୍ମନଃ । ଭକ୍ତାନୁରୋଧାଦ୍ଦେହସ୍ଯ ପରସ୍ଯ ପ୍ରକୃତେରପି
ଏବେ, ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ଦର୍ଶନରେ ତୁମର କୁଶଳ ନିଶ୍ଚିତ; ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରକୃତିରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ପରମ ଦେହ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଉଛି।
ନିର୍ଗୁଣାସ୍ଯ ନିରୀହସ୍ଯ ସର୍ଵବୀଜସ୍ଯ ତେଯସା । ଭାରାଵତରଣାଯୈଵ ଚାଽଽଵିର୍ଭୂତସ୍ଯ ସାଂପ୍ରତମ୍
ଅଟୁଟ ଗୁଣହୀନ, କିଛି କାମନା ନଥିବା, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ମୂଳ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଏହି ସମୟରେ ପୃଥିବୀର ଭାର କମାଇବା ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଅବତାର ହେଇଛି।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ଶରୀରଧାରିଣଶ୍ଚାପି କୁଶଲପ୍ରଶ୍ନମୀପ୍ସିତମ୍ । ତତ୍କଥଂ କୁଶଲପ୍ରଶ୍ନଂ ମଯି ଵିପ୍ର ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଦେହ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ ଯଥାଯଥିକ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ପାଇଁ ଏହି କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ କିପରି ଲାଗୁ ହେବ?
ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ ଶରୀରେ ପ୍ରାକୃତେ ନାଥ ସଂତତଂ ଚ ଶୁଭାଶୁଭମ୍ । ନିତ୍ଯଦେହେ କ୍ଷେମବୀଜେ ଶିଵପ୍ରଶ୍ନମନର୍ଥକମ୍
ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: ପ୍ରକୃତି ଦେହରେ ଭଲ ଓ ମନ୍ଦ ସବୁ ସମୟ ଆସେ; ଏହି ନିତ୍ୟ ଦେହ, ଯାହା କୁଶଳର ମୂଳ, ତାହାରେ କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ ଅର୍ଥହୀନ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଯୋ ଯୋ ଵିଗ୍ରହଧାରୀ ଚ ସ ଚ ପ୍ରାକୃତିକଃ ସ୍ମୃତାଃ । ଦେହୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ଵିପ୍ର ତାଂ ନିତ୍ଯାଂ ପ୍ରାକୃତିଂ ଵିନା
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ଯେଉଁଠି ଦେହ ଅଛି, ସେଉଁଠି ପ୍ରକୃତି ଅଛି; ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନିତ୍ୟ ପ୍ରକୃତି ଛଡ଼ା ଦେହ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ।
ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ ରକ୍ତବିନ୍ଦୂଦ୍ଭଵା ଦେହାସ୍ତେ ଚ ପ୍ରାକୃତିକା ସ୍ମୃତାଃ । କଥଂ ପ୍ରକୃତିନାଥସ୍ଯ ବୀଜସ୍ଯ ପ୍ରାକୃତଂ ଵପୁଃ
ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: ରକ୍ତ ବିନ୍ଦୁରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦେହଗୁଡିକ ପ୍ରକୃତି ଦେହ; ପ୍ରକୃତିର ନାଥ, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ମୂଳ, ତାଙ୍କର ଦେହ କିପରି ପ୍ରକୃତି ହେବ?
ସର୍ଵବୀଜସ୍ଯ ସର୍ଵାଦିର୍ଭଵାଂଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ସ୍ଵଯମ୍ । ସର୍ଵେଷାମଵତାରଣାଂ ପ୍ରଧାନଂ ବୀଜମଵ୍ଯଯମ୍
ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ମୂଳ ଓ ଆରମ୍ଭର ଉତ୍ସ ନିଜେ ଭଗବାନ; ସମସ୍ତ ଅବତାରର ମୂଳ ଅବିନାଶୀ ଶକ୍ତି ତିନି।
କୃତ୍ଵା ଵଦନ୍ତି ଵେଦାଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ସନାତନମ୍ । ଜ୍ଯୋତିଃସ୍ଵରୂପଂ ପ୍ରଧାନଂ ବୀଜମଵ୍ଯଯମ୍
ବେଦଗୁଡିକ ସଦା ତାଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ, ସତ୍ୟ ଓ ସନାତନ ଜ୍ୟୋତିର ମୂଳ ଅବିନାଶୀ ଶକ୍ତି ବୋଲି କହନ୍ତି।
ମାଯଯା ସଗୁଣଂ ଚୈଵ ମାଯେଶଂ ନିର୍ଗୁଣଂ ପରମ୍ । ପ୍ରଵଦନ୍ତି ଚ ଵେଦାଙ୍ଗାସ୍ତଥା ଵେଦଵିଦଃ ପ୍ରଭୋ
ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଗୁଣସହିତ ଓ ମାୟାର ନାଥ ଭାବରେ ନିର୍ଗୁଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ବେଦ ଓ ବେଦଜ୍ଞ ଲୋକେ କହନ୍ତି, ପ୍ରଭୁ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ସଂପ୍ରତଂ ଵାସୁଦେଵୋଽହଂ ରକ୍ତପୀର୍ଯାଶ୍ରିତଂ ଵପୁଃ । କଥଂ ନ ପ୍ରକୃତୋ ଵିପ୍ର ଶିଵପ୍ରଶ୍ନମଭୀପ୍ସିତମ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ବାସୁଦେବ, ରକ୍ତ ଓ ବୀର୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛି; ତେଣୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ କିପରି ଅପ୍ରକୃତି ହେବ?
ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ ଵାସୁଃ ସର୍ଵନିଵାସଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵାନି ଯସ୍ଯ ଲୋମସୁ । ତସ୍ଯ ଦେଵଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଵାସୁଦେଵ ଇତୀରିତଃ
ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: 'ବାସୁ' ଅର୍ଥ ସମସ୍ତର ନିବାସ, ତାଙ୍କର ଲୋମରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଅଛି; ଏହି ଦେବ, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ବାସୁଦେବ ନାମରେ ପରିଚିତ।
ଵାସୁଦେଵେତି ତନ୍ନାମ ଵେଦେଷୁ ଚ ଚତୁର୍ଷୁ ଚ । ପୁରାଣେଷ୍ଵିତିହାସେଷୁ ଯାତ୍ରାଦିଷୁ ଚ ଦୃଶ୍ଯତେ
ବାସୁଦେବ ନାମ ଚାରିଟି ବେଦ, ପୁରାଣ, ଇତିହାସ ଓ ଯାତ୍ରା ଆଦି ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଦେଖାଯାଏ।
ରକ୍ତଵୀର୍ଯାଶ୍ରିତୋ ଦେହଃ କ୍ଵ ତେ ଵେଦେ ନିରୂପିତଃ । ସାକ୍ଷିଣୋ ମୁନଯଶ୍ଚୈଵ ଧର୍ମଃ ସର୍ଵତ୍ର ଏଵ ଚ
ବେଦରେ କେଉଁଠି ତୁମ ପାଇଁ ରକ୍ତ ଓ ବୀର୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଦେହ ବର୍ଣ୍ନନା ଅଛି? ମୁନିମାନେ ଗବାହୀ, ଧର୍ମ ସ everywhere ଅଛି।
ସାକ୍ଷିଣୋ ମମ ଵେଦାଶ୍ଚ ରଵିଚନ୍ଦୌ ଚ ସଂପ୍ରତମ୍
ମୋ ପାଇଁ ବେଦ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସାକ୍ଷୀ।
ଭୃଗୁରୁଵାଚ ସତ୍ଯଂ ଵଦସି ତ୍ଵମେଵ ଵୈଷ୍ଣଵାଗ୍ରଣୀଃ । ସ୍ଵାଗତଂ କୁଶଲଂ ଶଶ୍ଵତ୍କିଂନିମିତ୍ତମିହାଽଽଗତଃ
ଭୃଗୁ କହିଲେ: ତୁମେ ସତ୍ୟ କହୁଛ; ତୁମେ ଏକାମେ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସ୍ବାଗତ, ତୁମେ ସଦା କୁଶଳ ରୁହ। କି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠାରେ ଆସିଛ?
ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ ଶ୍ରୂଯତାଂ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ଶ୍ରୂଯତାଂ କୃଷ୍ଣ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଅହୋ ଯେନ ନିମିତ୍ତେନ ଚାତିଶୀଘ୍ରମିହାଽଽଗତଃ
ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ, କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ; କି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏତି ଶୀଘ୍ର ଆସିଛି?
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ଭଗଵନ୍ମର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞ କିଂନିମିତ୍ତମିହାଽଽଗତଃ । ସର୍ଵଂ ଜାନାସି ସର୍ଵଜ୍ଞ ତ୍ଵମେଵ ଵିଦୁଷାଂ ଵରଃ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଭଗବନ୍, ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା, କି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠାରେ ଆସିଛ? ତୁମେ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ମାଳିକ, ତୁମେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ ଧନ୍ଯୋଽସି ଭଗଵଞ୍ଛଶ୍ଵନ୍ମାନ୍ଯୋଽସି ଜଗତାମପି । ସର୍ଵେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରୋଽସି ତ୍ଵଂ ତତ୍ପରୋ ନାସ୍ତି ଵିଶ୍ଵତଃ
ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: ଭଗବାନ, ତୁମେ ଧନ୍ୟ; ତୁମେ ସଦା ସମ୍ମାନିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ମଧ୍ୟରେ। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାଥ; ବିଶ୍ୱରେ ତୁମଠାରୁ ଉପରେ କେହି ନାହିଁ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ଯଜ୍ଞାନାଂ ଚ ଵ୍ରତାନାଂ ଚ ତପସ୍ଯାନାଂ ଦ୍ଵିଜେଶ୍ଵର। ସତତଂ ଫଲଦାତାଽହଂ ଦକ୍ଷିଣାଭିଃ ସହେତି ଯ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ସଦା ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ ଓ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୁମାରଶ୍ଚ ଜଵେନ ପ୍ରଯଯୌ ଵନେ । ମତ୍ଵାଽଽଶ୍ଚର୍ଯ ଚ ଵଚନଂ ଵାରଯାମାସ ତେଽପିତମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯୁବକ ତୁରନ୍ତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚଲିଗଲା; ଏହି କଥାକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବି, ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ରୋକିଲା।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ ହେ ସିଦ୍ଧେନ୍ଦ୍ର ମହାଭାଗ କୁମାର କରୁଣାମଯ । କା ଶଙ୍କିତକଥା ପ୍ରୋକ୍ତା ଭଗଵତ୍କୃଷ୍ଣସଂନିଧୌ
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ହେ ସିଦ୍ଧେନ୍ଦ୍ର, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ହେ କରୁଣାମୟ ଯୁବକ, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କେଉଁ ଚିନ୍ତାଜନକ କଥା କହାଯାଇଛି?