ଅଥ ସପ୍ତାଶୀତିତମୋଧ୍ଯାଯଃ ନନ୍ଦ ଉଵାଚ ତ୍ଵାଂ ଜ୍ଞାତୁଂ ନହି ଶକ୍ତାଶ୍ଚ ଵେଦା ଵେଦପ୍ରଭୁଂ ସ୍ଵଯମ୍ । ସୁରା ବ୍ରହ୍ମେଶସେଷାଦ୍ଯା ମୁନିସିଦ୍ଧାଦଯସ୍ତଥା
ଏଠାରେ ସପ୍ତାଶୀତି ଅଧ୍ୟାୟ। ନନ୍ଦ କହିଲେ: ବେଦମାନେ, ବେଦର ନାୟକ, ଦେବମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ମୁନି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟ, ତୁମକୁ ଜାଣିପାରିନାହାନ୍ତି।
କୋ ଭଵାନିତି ଵିଜ୍ଞାତୁଂ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ମମ । ତତ୍ସର୍ଵ ସ୍ଵାତ୍ମଯାଥାର୍ଥ୍ଯଂ ନିର୍ଜନେ କଥଯ ପ୍ରଭୋ
ତୁମେ କିଏ? ମୋର ଜିଜ୍ଞାସା ବହୁତ ଅଧିକ। ଦୟାକରି ସମସ୍ତ କଥା ସତ୍ୟ ଭାବେ, ଏକାନ୍ତରେ, କହିଦିଅ, ପ୍ରଭୁ।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ତତ୍ର କୃଷ୍ଣଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ । ଆଜଗ୍ମୁଃ ସହସା ଵତ୍ସ ଜ୍ଵଲନ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମତେଜସା
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଓ ଶିଶୁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍ଗ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ମୁନିମାନେ ହଠାତ୍ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ସେଠାକୁ ଆସିଗଲେ।
ପୁଲହଶ୍ଚ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଶ୍ଚ କ୍ରତୁଶ୍ଚ ଭୃଗୁରଙ୍ଗିରାଃ । ପ୍ରଚେତାଶ୍ଚ ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚ ଦୁର୍ଵାସାଃ କଣ୍ଵ ଏଵ ଚ
ପୁଲହ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, କ୍ରତୁ, ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରା, ପ୍ରଚେତା, ବଶିଷ୍ଠ, ଦୁର୍ବାସା ଏବଂ କଣ୍ବ ମୁନି ଆସିଥିଲେ।
କାତ୍ଯାଯନଃ ପାଣିନିଶ୍ଚ କଣାଦୋ ଗୌତମସ୍ତଥା । ସନକଶ୍ଚ ସନନ୍ଦଶ୍ଚ ଦୃତୀଯଶ୍ଚ ସନାତନଃ
କାତ୍ୟାୟନ, ପାଣିନି, କଣାଦ, ଗୌତମ, ସନକ, ସନନ୍ଦ, ଦୃତି ଏବଂ ସନାତନ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ।
କପିଲଶ୍ଚାଽଽସୁରିଶ୍ଚୈଵ ଵାଯୁଃ ପଞ୍ଚଶିଖସ୍ତଥା । ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ଵାଲ୍ମୀକିଶ୍ଚ କଶ୍ଯପଶ୍ଚ ପରାଶରଃ
କପିଳ, ଆସୁରି, ବାୟୁ, ପଞ୍ଚଶିଖ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ବାଲ୍ମୀକି, କଶ୍ୟପ ଏବଂ ପରାଶର ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ।
ଵିଭାଣ୍ଡକୋ ମରୀଚିଶ୍ଚ ଶୁକ୍ରୌଽତ୍ରିଶ୍ଚ ବୃହସ୍ପତିଃ । ଗାର୍ଗ୍ଯଶ୍ଯାପି ତଥା ଵାତ୍ସ୍ଯୋ ଵ୍ଯାସଶ୍ଚ ଜୈମିନିସ୍ତଥା
ବିଭାଣ୍ଡକ, ମରୀଚି, ଶୁକ୍ର, ଅତ୍ରି, ବୃହସ୍ପତି, ଗାର୍ଗ୍ୟ, ବାତ୍ସ୍ୟ, ବ୍ୟାସ ଏବଂ ଜୈମିନି ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ।
ମିତଵାଗୃଷ୍ଯଶୃଙ୍ଗଶ୍ଚ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯଃ ଶୁକସ୍ତଥା । ସୌଭରିଃ ଶୁଦ୍ଧଜଟିଲୋ ଭରଦ୍ଵାଜଃ ସୁଭଦ୍ରକଃ
ମିତବାକ, ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ, ଶୁକ, ସୌଭରି, ଶୁଦ୍ଧଜଟିଳ, ଭରଦ୍ୱାଜ ଏବଂ ସୁଭଦ୍ରକ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ।
ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋ ଲୋମଶଶ୍ଚ ଆସୁରିଶ୍ଚ ଵିଟଙ୍କଣଃ । ଅଷ୍ଟାଵକ୍ର ଶତାନନ୍ଦୋ ଵାମଦେଶ୍ଚ ଭାସୁରିଃ
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଲୋମଶ, ଆସୁରି, ବିଟଙ୍କଣ, ଅଷ୍ଟାବକ୍ର, ଶତାନନ୍ଦ, ବାମଦେବ ଏବଂ ଭାସୁରି ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ।
ସଂଵର୍ତଶ୍ଚାପ୍ଯୁତଥ୍ଯଶ୍ଚ ନରୋଽହଂ ଚାପି ନାରଦ । ଜାବାଲିଃ ପର୍ଶୁରାମଶ୍ଚାପ୍ଯଗସ୍ତ୍ଯଃ ପୈଲ ଏଵ ଚ
ସଂବର୍ତ୍ତ, ଉତଥ୍ୟ, ନର, ମୁଁ ନାରଦ, ଜାବାଲି, ପରଶୁରାମ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଏବଂ ପୈଳ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ।
ଯୁଧାମନ୍ଯୁର୍ଗୌ ରମୁଖୋଽପ୍ଯୁପମନ୍ଯୁଃ ଶ୍ରୃତଶ୍ରଵାଃ । ମୈତ୍ରେଯଶ୍ଚ୍ଯଵନଶ୍ଚୈଵ ଵରରୁଚ୍ଯର୍ଷିରେଵ ଚ
ୟୁଧାମନ୍ୟୁ, ଗୌରମୁଖ, ଉପମନ୍ୟୁ, ଶ୍ରୁତଶ୍ରବା, ମୈତ୍ରେୟ, ଚ୍ୟବନ ଏବଂ ବରରୁଚି ଋଷି ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ।
ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସହସୋତ୍ଥାଯ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପୁଟାଞ୍ଜଲିଃ । ସିଂହାସନେଷୁ ରମ୍ଯେଷୁ ଵାସଯାମାସ ସାଦରମ୍
ସେମାନେ ଆସିବାକୁ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ତୁରନ୍ତ ଉଠିଲେ, ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ସମ୍ମାନରେ ସୁନ୍ଦର ସିଂହାସନରେ ବସେଇଲେ।
ପୂଜଯାମାସ ଵିଧିଵତ୍କୁଶଲପ୍ରଶ୍ନପୂର୍ଵକମ୍ । ପରସ୍ପରଂ ଚ ସଂଭାଷ୍ଯ ମଧ୍ଯେ କୃଷ୍ଣ ଉଵାସ ସଃ
ସେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କଲେ, ପ୍ରଥମେ ସେମାନଙ୍କର କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ; ପରେ ସେମାନେ ଆପସରେ କଥା ହେଲାପରେ, କୃଷ୍ଣ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ କୃଷ୍ଣସ୍ତେଜୋରାଶିଂ ଦଦର୍ଶ ସଃ । ଦଦୁଶୁସ୍ତେ ଚ ମୁନଯୋଽପ୍ଯାକାଶେ ଚ ସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, କୃଷ୍ଣ ଏକ ତେଜର ଗୁଛ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଆକାଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜ ଦେଖିଲେ।
ତେଜସୋଽଭ୍ଯନ୍ତରେ ଵତ୍ସ କୁମାରଂ କନକପ୍ରଭାମ୍ । ଯଥୈଵ ପଞ୍ଚଵର୍ଷୀଯଂ ନଗ୍ନଂ ବାଲକମୀପ୍ସିତମ୍
ଓ ଶିଶୁ, ସେ ତେଜର ଭିତରେ ସେମାନେ ଏକ ସୁନା ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷର ନଗ୍ନ ଶିଶୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲା।
ଆଵିର୍ବଭୂଵ ସହସା ସମାମଧ୍ଯେ ଚ ନାରଦ । ଉତ୍ତିଷ୍ଟମାନଂ ସହସା ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁନପୁଂଗଵାଃ
ହଠାତ୍ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାରଦ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଉଠିବାକୁ ଦେଖି, ପ୍ରମୁଖ ମୁନିମାନେ
ପ୍ରଣେମୁର୍ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ଶୌରିଶ୍ଚ ପ୍ରଣନାମ ତମ୍ । ସସ୍ମିତଂ ସ୍ନିଗ୍ଧନେତ୍ରଂ ଚକୃତ୍ଵା ଯୁକ୍ତିଂ ଚ ସାଦରମ୍
ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ନମସ୍କାର କଲେ, ଶୌରି (କୃଷ୍ଣ) ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ; ସେ ମୁନିମାନେ ଉପରେ ମୃଦୁ ହସ ଏବଂ ସ୍ନେହଭରା ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଲେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଯଥାଯଥ ଆଚରଣ କଲେ।
ସ ସର୍ଵାନାଶିଷଂ କୃତ୍ଵା ସମୁଵାସ ଚ ସଂସଦି । ଉଵାଚ ତାଂଶ୍ଚ ଶୌରିଂ ଚ ଭଗଵନ୍ତଂ ସନାତନମ୍
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ ଏବଂ ସଭାରେ ବସିଲେ; ପରେ ସେମାନେ ଏବଂ ଶୌରିଙ୍କୁ, ସେ ଭଗବାନ ସନାତନଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ ଭଦ୍ରଂ ଵୋ ମୁନଯଃ ଶଶ୍ଵତ୍ତପସାଂ ଫଲମୀପ୍ସିତମ୍ । କୃଷ୍ଣସ୍ଯ କୁଶଲପ୍ରଶ୍ନଂ ସିଵବୀଜସ୍ଯ ନିଷ୍ଫଲମ୍
ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: ମୁନିମାନେ, ତୁମମାନଙ୍କୁ ଶୁଭ ହେଉ! ତୁମର ନିରନ୍ତର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଏବେ ମିଳିବ; କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଏବଂ ଶିବଙ୍କର ବୀଜ ଅଫଳ।
ସାଂପ୍ରତଂ କୁଶୁଲଂ ଵଶ୍ଚ ଦର୍ଶନଂ ପରମାତ୍ମନଃ । ଭକ୍ତାନୁରୋଧାଦ୍ଦେହସ୍ଯ ପରସ୍ଯ ପ୍ରକୃତେରପି
ଏବେ, ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ଦର୍ଶନରେ ତୁମର କୁଶଳ ନିଶ୍ଚିତ; ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରକୃତିରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ପରମ ଦେହ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଉଛି।
ନିର୍ଗୁଣାସ୍ଯ ନିରୀହସ୍ଯ ସର୍ଵବୀଜସ୍ଯ ତେଯସା । ଭାରାଵତରଣାଯୈଵ ଚାଽଽଵିର୍ଭୂତସ୍ଯ ସାଂପ୍ରତମ୍
ଅଟୁଟ ଗୁଣହୀନ, କିଛି କାମନା ନଥିବା, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ମୂଳ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଏହି ସମୟରେ ପୃଥିବୀର ଭାର କମାଇବା ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଅବତାର ହେଇଛି।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ଶରୀରଧାରିଣଶ୍ଚାପି କୁଶଲପ୍ରଶ୍ନମୀପ୍ସିତମ୍ । ତତ୍କଥଂ କୁଶଲପ୍ରଶ୍ନଂ ମଯି ଵିପ୍ର ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଦେହ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ ଯଥାଯଥିକ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ପାଇଁ ଏହି କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ କିପରି ଲାଗୁ ହେବ?
ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ ଶରୀରେ ପ୍ରାକୃତେ ନାଥ ସଂତତଂ ଚ ଶୁଭାଶୁଭମ୍ । ନିତ୍ଯଦେହେ କ୍ଷେମବୀଜେ ଶିଵପ୍ରଶ୍ନମନର୍ଥକମ୍
ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: ପ୍ରକୃତି ଦେହରେ ଭଲ ଓ ମନ୍ଦ ସବୁ ସମୟ ଆସେ; ଏହି ନିତ୍ୟ ଦେହ, ଯାହା କୁଶଳର ମୂଳ, ତାହାରେ କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ ଅର୍ଥହୀନ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଯୋ ଯୋ ଵିଗ୍ରହଧାରୀ ଚ ସ ଚ ପ୍ରାକୃତିକଃ ସ୍ମୃତାଃ । ଦେହୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ଵିପ୍ର ତାଂ ନିତ୍ଯାଂ ପ୍ରାକୃତିଂ ଵିନା
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ଯେଉଁଠି ଦେହ ଅଛି, ସେଉଁଠି ପ୍ରକୃତି ଅଛି; ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନିତ୍ୟ ପ୍ରକୃତି ଛଡ଼ା ଦେହ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ।
ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ ରକ୍ତବିନ୍ଦୂଦ୍ଭଵା ଦେହାସ୍ତେ ଚ ପ୍ରାକୃତିକା ସ୍ମୃତାଃ । କଥଂ ପ୍ରକୃତିନାଥସ୍ଯ ବୀଜସ୍ଯ ପ୍ରାକୃତଂ ଵପୁଃ
ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: ରକ୍ତ ବିନ୍ଦୁରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦେହଗୁଡିକ ପ୍ରକୃତି ଦେହ; ପ୍ରକୃତିର ନାଥ, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ମୂଳ, ତାଙ୍କର ଦେହ କିପରି ପ୍ରକୃତି ହେବ?
ସର୍ଵବୀଜସ୍ଯ ସର୍ଵାଦିର୍ଭଵାଂଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ସ୍ଵଯମ୍ । ସର୍ଵେଷାମଵତାରଣାଂ ପ୍ରଧାନଂ ବୀଜମଵ୍ଯଯମ୍
ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ମୂଳ ଓ ଆରମ୍ଭର ଉତ୍ସ ନିଜେ ଭଗବାନ; ସମସ୍ତ ଅବତାରର ମୂଳ ଅବିନାଶୀ ଶକ୍ତି ତିନି।
କୃତ୍ଵା ଵଦନ୍ତି ଵେଦାଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ସନାତନମ୍ । ଜ୍ଯୋତିଃସ୍ଵରୂପଂ ପ୍ରଧାନଂ ବୀଜମଵ୍ଯଯମ୍
ବେଦଗୁଡିକ ସଦା ତାଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ, ସତ୍ୟ ଓ ସନାତନ ଜ୍ୟୋତିର ମୂଳ ଅବିନାଶୀ ଶକ୍ତି ବୋଲି କହନ୍ତି।
ମାଯଯା ସଗୁଣଂ ଚୈଵ ମାଯେଶଂ ନିର୍ଗୁଣଂ ପରମ୍ । ପ୍ରଵଦନ୍ତି ଚ ଵେଦାଙ୍ଗାସ୍ତଥା ଵେଦଵିଦଃ ପ୍ରଭୋ
ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଗୁଣସହିତ ଓ ମାୟାର ନାଥ ଭାବରେ ନିର୍ଗୁଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ବେଦ ଓ ବେଦଜ୍ଞ ଲୋକେ କହନ୍ତି, ପ୍ରଭୁ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ସଂପ୍ରତଂ ଵାସୁଦେଵୋଽହଂ ରକ୍ତପୀର୍ଯାଶ୍ରିତଂ ଵପୁଃ । କଥଂ ନ ପ୍ରକୃତୋ ଵିପ୍ର ଶିଵପ୍ରଶ୍ନମଭୀପ୍ସିତମ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ବାସୁଦେବ, ରକ୍ତ ଓ ବୀର୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛି; ତେଣୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ କିପରି ଅପ୍ରକୃତି ହେବ?
ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ ଵାସୁଃ ସର୍ଵନିଵାସଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵାନି ଯସ୍ଯ ଲୋମସୁ । ତସ୍ଯ ଦେଵଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଵାସୁଦେଵ ଇତୀରିତଃ
ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: 'ବାସୁ' ଅର୍ଥ ସମସ୍ତର ନିବାସ, ତାଙ୍କର ଲୋମରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଅଛି; ଏହି ଦେବ, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ବାସୁଦେବ ନାମରେ ପରିଚିତ।