କାମାଧାରଂ ନାଶବୀଜମଧର୍ମସ୍ଥଲମେଵ ଚ । ଭଗଂ ନରକକୁଣ୍ଡଂ ଚ ଲାଲାମୂତ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍
ଏହା କାମର ଆସନ, ନାଶର ମୁଳ, ଅଧର୍ମର ସ୍ଥାନ; ଯୋନି ନରକର ଗହ୍ୱର, ଲାଲା ଓ ମୁତ୍ରରେ ଭରିଥିବା।
ଦୁର୍ଗନ୍ଧିଯୁକ୍ତଂ ପାପଂ ଚ ଯମଦଣ୍ଡସ୍ଯ କାରଣମ୍ । ଯଥା ଲିଙ୍ଗଂ ଵିଶତ୍ଯେଵ ପାପଯୋନୌ ଚ ଯୋଷିତାମ୍
ଏହା ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଭରିତ, ପାପମୟ, ଯମର ଦଣ୍ଡର କାରଣ; ଯେପରି ଲୋକ ନାରୀଙ୍କର ପାପ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
ତଥା ପୁମାନ୍ଵିଶତ୍ଯେଵ ରୌରଵେ ଚ ଯୁଗେ ଯୁଗେ । ରହସ୍ଯଂ ଚାଽଽପଦଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାଂ ତଵଂ ଧର୍ଷିତୁମିଚ୍ଛସି
ସେପରି ପୁରୁଷ ଯୁଗ ଯୁଗ ରୌରବ ନରକରେ ପ୍ରବେଶ କରେ; ମୋତେ ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଦୁଃଖରେ ଦେଖି, ତୁମେ ମୋତେ ଅପମାନ କରିବାକୁ ଚାହୁଛ।
ଅତ୍ରୈଵ ସର୍ଵଦେଵାଶ୍ଚ ଲୋକପାଲାଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣା । ଜାଜ୍ଵଲ୍ଯମାନୋ ଧର୍ମଶ୍ଚ ସାକ୍ଷୀ ଶାସ୍ତା ଚ କର୍ମଣାମ୍
ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଲୋକପାଳ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଦହୁଥିବା ଧର୍ମ ସହିତ, କାର୍ଯ୍ୟର ସାକ୍ଷୀ ଓ ନ୍ୟାୟଦାତା ଅଛନ୍ତି।
ଯମଶ୍ଚ ଦଣ़୍ଡକର୍ତା ଚ ସ୍ଥାପିତୋ ହରିଣା ସ୍ଵଯମ୍ । ସ୍ଵଯଂ କୁଷ୍ଣଶ୍ଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ଜ୍ଞାନରୁପୋ ମହେଶ୍ଵରଃ
ଯମ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ, ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ବସିଛନ୍ତି; କୃଷ୍ଣ, ଧର୍ମାତ୍ମା, ଓ ମହେଶ୍ୱର, ଜ୍ଞାନର ରୂପ ଅଛନ୍ତି।
ଦୁର୍ଗା ବୁଦ୍ଧିର୍ମନୋ ବ୍ରହ୍ମ ଚେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ସୁରାସ୍ତଥା । ସର୍ଵପ୍ରାଣିଷୁ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ସାକ୍ଷିଣାଃ କର୍ମଣାଂ ଦ୍ଵିଜ
ଦୁର୍ଗା, ବୁଦ୍ଧି, ମନ, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଦେବତାମାନେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ କାର୍ଯ୍ୟର ସାକ୍ଷୀ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି।
କ୍ଵ ଗୁପ୍ତଂ କ୍ଵ ରହସ୍ଯଂ ଵା ବ୍ରହ୍ମଣ ଜ୍ଞାନଦୁର୍ବଲ । କ୍ଷମସ୍ଵ ଗଚ୍ଛ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଅଵଧ୍ଯାଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜାତଯଃ
କେଉଁଠି ଗୁପ୍ତ, କେଉଁଠି ରହସ୍ୟ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଜ୍ଞାନରେ ଦୁର୍ବଳ; ମାନ କରି ଚାଲିଯାଅ, ଭଲ ରୁହ; ଦ୍ୱିଜମାନେ ମାରିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଶକ୍ତାଽହଂ ଭମସାତ୍କର୍ତୁଂ ଗଚ୍ଛ ଵତ୍ସ ଯଥାସୁଖମ୍ । ତପସ୍ଯାସୁ ମମ ଗତମଷ୍ଟୋତ୍ତରଶତଂ ଯୁଗମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ, କିନ୍ତୁ ବାଳକ, ଇଚ୍ଛାମତେ ଚାଲିଯାଅ; ମୋର ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ଏକ ଶତ ଅଠ ଯୁଗ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି।
ନାସ୍ତି ଗୋର୍ତ୍ର ମତ୍ପିତୁଶ୍ଚ ନ ମାତା ନ ପିତା ମମ । ସର୍ଵାନ୍ତରାତ୍ମା ଭଗଵାନ୍କୃଷ୍ଣୋ ରକ୍ଷତି ମାଂ ଦ୍ଵିଜ
ମୋର କୌଣସି ବଂଶ, ବାପା କିମ୍ବା ମାଆ ନାହିଁ; ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ବସିଥିବା ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ମୋତେ ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
କୃଷ୍ଣେନ ସ୍ଥାପିତୋ ଧର୍ମୋ ମାଂ ଚ ରକ୍ଷତି ନିତ୍ଯଶଃ । ଆଦିତ୍ଯଶ୍ଚ ତଥା ଚନ୍ଦ୍ରଃ ପଵନଶ୍ଚ ହୁତାଶନଃ
କୃଷ୍ଣ ଧର୍ମକୁ ସ୍ଥାପନା କରିଛନ୍ତି, ସେ ମୋତେ ସବୁବେଳେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ସେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ପବନ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମା ଶଂଭୁର୍ଭଗଵତୀ ଦୁର୍ଗା ରକ୍ଷତି ମାଂ ସଦା । ଯେନ ଶୁକ୍ଲୀକୃତା ହଂସାଃ ଶୁକାଶ୍ଚ ହରିତାଃ କୃତାଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଏବଂ ଦୁର୍ଗା ଦେବୀ ସଦା ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଯେଉଁଠାରେ ହଂସକୁ ଧଳା ଏବଂ ଶୁଆକୁ ସବୁଜ କରାଯାଇଛି।
ମଯୂରାଶ୍ଚିତ୍ରିତା ଯେନ ସ ମେ ରକ୍ଷାଂ କରିଷ୍ଯତି । ଅନାଥବାଲଵୃଦ୍ଧାନାଂ ରକ୍ଷକାଃ ସର୍ଵଦେଵତାଃ
ଯିଏ ମୟୂରକୁ ରଙ୍ଗିନ କରିଛନ୍ତି, ସେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବେ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅନାଥ, ଶିଶୁ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କର ରକ୍ଷାକାରୀ।
ନାରୀବୁଦ୍ଵ୍ଯା ନ ମାଂ ଧର୍ମସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗଚ୍ଛେଦ୍ଧି ସର୍ଵଦା । ମାଂ ମାତରଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗଚ୍ଛ ଵତ୍ସ ଯଥାସୁଖମ୍
କୌଣସି ଜଣେ ଜଣାନୀ କିମ୍ବା ଭୂମି ମୋତେ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ମୋତେ କେବେ ଛାଡି ଯିବେ ନାହିଁ; ହେ ପୁଅ, ମୋତେ ତୁମ ମାଆକୁ ଛାଡି, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା, ଯା।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦେଵୀ ସା ତସ୍ଥୌ ତତ୍ର ଧରା ଯଥା । ଆଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଚ ସଂଭୋକ୍ତୁଂ ମା ଯାନ୍ତଂ ବୋଧନେନ ଚ
ଏଭଳି କହି ଦେବୀ ସେଠାରେ ପୃଥିବୀ ପରି ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ସେ ତାଙ୍କୁ ଆସିବା, ଭୋଗ କରିବା, ଯିବା ଓ ଜାଗିବା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଶଶାପେତି ଚ ସା କୋପାଦ୍ବ୍ରହ୍ମପନ୍ଧୋ କ୍ଷଯୋ ଭଵ । କ୍ଷଯୋ ଭଵ ଦୁରାଚାର ହେ ପାପିଷ୍ଠ କ୍ଷଯୋ ଭଵ
ସେ କ୍ରୋଧରେ ଶାପ ଦେଲେ: 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନଶ୍ଟ ହେଉ! ହେ ପାପୀ, ତୁମର ନଶ୍ଟ ହେଉ, ନଶ୍ଟ ହେଉ!'
ପୁନଃ ଶପ୍ତଂ ସ୍ଵଯଂ ସୂର୍ଯୋ ଵାରଯାମାସ ଯତ୍ନତଃ । ଏତସିମନ୍ନନ୍ତରେ ତାତ ତତ୍ରଵ ଜଗଦୀଶ୍ଵରାଃ
ପୁଣି ସେ ଶାପ ଦେଉଥିବାବେଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ଏହି ସମୟରେ, ହେ ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ନାଥ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଆଜଗ୍ମୁରତିସଂତ୍ରସ୍ତା ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦଯଃ । ଧର୍ମ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କଲାରୂପଂ ରୁରୁଦୁସ୍ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରାଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଆସିଲେ; କଳିର ଆକାରରେ ଧର୍ମକୁ ଦେଖି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକମାନେ କାନ୍ଦିଲେ।
କୃତ୍ଵା କ୍ରୋଡେଽତୀଵ କୃଶଂ କୁହ୍ଵା ଭୀତଂ ଯଥା ଵିଧୁମ୍ । ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟଂ ମଲିନଂ ଦଗ୍ଧଂ ସତୀକୋପାଗ୍ନିନା ଵ୍ରଜ
ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋକାକୁଳ, ଭୟଭୀତ, ନିର୍ଜୀବ ଏବଂ ମେଳା ହୋଇଥିବା ଧର୍ମକୁ କୋଳେ ନେଲେ, ଯିଏ ସତୀଙ୍କର କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଇଥିଲେ।
ଶ୍ରୀଭଵାନୁଵାଚ କ୍ଷମସ୍ଵ ଵୃନ୍ଦେ ମଦ୍ଭକ୍ତେ ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାହରେ । ଧର୍ମ ଜୀଵଯ ମଦ୍ଭକ୍ତଂ ରକ୍ଷ ଧର୍ମ ପତିଵ୍ରତେ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: 'ହେ ବୃନ୍ଦା, ମୋର ଭକ୍ତଙ୍କୁ କ୍ଷମା କର, ଯିଏ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ଦୂର କରନ୍ତି; ଧର୍ମକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ୍ତ କର, ମୋର ଭକ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ହେ ପତିବ୍ରତା।'
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଧ୍ଵାନ୍ତପୂର୍ଣ ଜଗତ୍ସର୍ଦଂ ଵିନା ଧର୍ମ ବଭୂଵ ହ । କମ୍ପିତୌ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯୌ ଚ ଶେଷଶ୍ଚାପି ଵସୁଂଧରା
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: 'ଧର୍ମ ନଥିବାରୁ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଅନ୍ଧକାରରେ ଭରିଗଲା; ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ କମ୍ପିଗଲେ, ମାଟି ମଧ୍ୟ ହିଲିଗଲା।'
ମହଦେଵ ଉଵାଚ ପ୍ରନଷ୍ଟଂ ଚ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଵିନା ଧର୍ମେଣ ସୁନ୍ଦରି । ଧର୍ମଂ ଜୀଵଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ସ୍ଵସ୍ତି ତେଽସ୍ତୁ ଵରାନନେ
ମହାଦେବ କହିଲେ: 'ଧର୍ମ ଛାଡ଼ି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ; ଧର୍ମକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ୍ତ କର, ତୁମେ ଶୁଭ ହେଉ, ଶୁଭ ହେଉ, ହେ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ।'
ସୂର୍ଯ ଉଵାଚ ଵରଂ ଵୃଷ୍ଣୀଷ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯତ୍ତେ ମନସି ଵାଞ୍ଛିତମ୍ । ଧର୍ମଂ ଜୀଵଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ରକ୍ଷ ସୃଷ୍ଟିଂ ପତିଵ୍ରତେ
ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ: 'ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା, ତାହା ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗ, ତୁମେ ଶୁଭ ହେଉ; ଧର୍ମକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ୍ତ କର, ତୁମେ ଶୁଭ ହେଉ, ସୃଷ୍ଟିକୁ ରକ୍ଷା କର, ହେ ପତିବ୍ରତା।'
ଅନନ୍ତ ଉଵାଚ ଧର୍ମଂ କରୋଷି ତପସା କଥଂ ଧର୍ମଂ ଵିହସି ଚ । ଧର୍ମଂ ଜୀଵଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ସର୍ଵଧର୍ମୋ ଭଵେତ୍ତଵ
ଅନନ୍ତ କହିଲେ: 'ତୁମେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ କରୁଛ; କିପରି ଧର୍ମକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିଲ? ଧର୍ମକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ୍ତ କର, ତୁମେ ଶୁଭ ହେଉ; ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ତୁମରେ ବସୁ।'
ଚନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ଦ୍ଵିଜରୂପଧରୋ ଧର୍ମସ୍ତ୍ଵାଂ ପରୀକ୍ଷିତୁମାଗତଃ । ବ୍ରହ୍ମଣା ପ୍ରେରିତଶ୍ଚୈଵ ନିର୍ଦୋଷଶ୍ଚ ଵିହିଂସିତଃ
ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: 'ଧର୍ମ ଦ୍ୱିଜ ରୂପ ଧରି, ତୁମକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ଏବଂ ଦୋଷ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।'
ମହେନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ତପସୋପାନ୍ଜିତୋ ଧର୍ମୋ ଧର୍ମେଣ ଚ ଫଲଂ ନୃପାମ୍ । କଥଂ ଫଲଂ ଚ ତପସାଂ ଯଦି ଧର୍ମଃ କ୍ଷଯଂ ଗତଃ
ମହେନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: 'ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ମିଳେ, ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ଫଳ ମିଳେ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା; ଯଦି ଧର୍ମ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ତପସ୍ୟାର ଫଳ କିପରି ମିଳିବ?'
ଵରୁଣ ଉଵାଚ ଧର୍ମଂ ଜୀଵଯ ଧର୍ମିଷ୍ଠେ ଧର୍ମଂ ରକ୍ଷ ସନାତନମ୍ । ନିଷ୍ଫଲଂ କର୍ମିଣାଂ କର୍ମ ଵିନା ଧର୍ମେଣା ଧାର୍ମିକେ
ବରୁଣ କହିଲେ: 'ଧର୍ମକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ୍ତ କର, ହେ ଧାର୍ମିକ, ସନାତନ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କର; ଧର୍ମ ଛାଡ଼ି କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ନାହିଁ, ହେ ଧାର୍ମିକ।'
ପଵନ ଉଵାଚ ଜଗତ୍ପୂତଂ କୁରୁ ଶୁଭେ ଧର୍ମଂ ଜୌଵଯ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଧର୍ମେ ପ୍ରନଷ୍ଟେ ତପସାଂ ତଵାପୂର୍ଵଂ ଵିନଙ୍କ୍ଷ୍ଯତି
ପବନ କହିଲେ: ଶୁଭେ, ଏହି ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କର, ଏବେ ଧର୍ମକୁ ଫେରାଇ ଦେ। ଯଦି ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେବ, ତେବେ ତୁମ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ତପସ୍ୟା ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବ।
ଵହ୍ନିରୁଵାଚ ସ୍ଵଧର୍ମୋପାର୍ଜନଂ କର୍ତୁମାଗତାଽସି ଚ ଭାରତମ୍ । ଵିହଂସି ଧର୍ମମଜ୍ଞାତ୍ଵା ପୁନର୍ଜୀଵଯ ସୁନ୍ଦରି
ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ତୁମେ ନିଜ ଧର୍ମ ପାଳନ କରିବାକୁ ଭାରତ ଭୂମିକୁ ଆସିଛ। ଅଜ୍ଞାନରେ ଧର୍ମକୁ କ୍ଷତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ସୁନ୍ଦରୀ, ଧର୍ମକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେ।
ଯମ ଉଵାଚ ଵେଦୋକ୍ତକର୍ମକର୍ତଣାସହଂ ଵିଶ୍ଵେ ଵରାନନେ । ଧର୍ମାନୁସାରାତ୍ଫଲଦୋ ଧର୍ମ ଜୀଵଯ ସତ୍ଵରମ୍
ୟମ କହିଲେ: ମହାନ୍ ନାରୀ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ମୁଁ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ତୁରନ୍ତ ଧର୍ମକୁ ଜୀବନ ଦେ।
ଦେଵାନାଂ ଵଚନଂ କ୍ଷୁତ୍ଵା ସମୁତ୍ଥାଯ ପତିଵ୍ରତା । ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସୁରେଶାଂଶ୍ଚତାନୁଵାଚ ତପସ୍ଵିନୀ
ଦେବମାନେଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ଉଠିଲେ, ଦେବମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତପସ୍ୱିନୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।