ପଵିତ୍ରା ତୁଲସୀ ଦେଵୀ ସ୍ମରଣାଦ୍ଯସ୍ଯ ସେଵନାତ୍ । ନଵଗ୍ରହାଶ୍ଚ ଦିକ୍ପାଲା ଭୀତା ଯସ୍ଯ ପ୍ରତାପତଃ
ତୁଳସୀ ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ ଓ ସେବା କରି ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି; ନବଗ୍ରହ ଓ ଦିଗ୍ପାଳମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ଭୟଭୀତ।
ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଡେଷୁ ଚ ସର୍ଵେଷୁ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାତ୍ମକାଃ । ଅନ୍ଯେ ଯେ ଯେ ସୁରେଶାଶ୍ଚ ଶେଷାଦ୍ଯା ମୁନଯସ୍ତଥା
ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ, ଶେଷ ଓ ମୁନିମାନେ ସମେତ, ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ।
କେଚିତ୍କଲାସ୍ଵରୂପାଶ୍ଚାପ୍ଯଂଶରୂପାଶ୍ଚ କେଚନ । କେଚିତ୍କଲାଂଶାଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ କେଚିଚ୍ଚ ପରମାତ୍ମନଃ
କେହି କେହି କଳାର ଆକୃତି ଅଟନ୍ତି, ଆଉ କେହି କେହି ଅଂଶର ଆକୃତି ଅଟନ୍ତି; କେହି କେହି କଳା ଓ ଅଂଶ କୃଷ୍ଣଙ୍କର, ଆଉ କେହି କେହି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର।
ପତିମିଚ୍ଛସି କଲ୍ଯାଣି ପ୍ରକୃତେଃ ପରମୀଶ୍ଵରମ୍ । ଗୋଲୋକେ ରାଧିକା ସାଧ୍ଯୋ ନାନ୍ଯେଷାଂ ଚ କଦାଚନ
ହେ କଳ୍ୟାଣୀ, ତୁମେ ପ୍ରକୃତିର ପରମ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ଚାହୁଁଛ; ଗୋଲୋକରେ କେବଳ ରାଧିକାଙ୍କୁ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ପାଇଯିବାଯାଏ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନୁହେଁ।
ମାଂ ଭଜସ୍ଵ ମହାଭାଗେ ନୃପାଣାମୀଶ୍ଵରଂ ପତିମ୍ । ବଲଵନ୍ତଂ ଚ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଦୈତ୍ଯେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵରାନନେ
ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ମୋତେ ଉପାସନା କର; ମୁଁ ରାଜାମାନଙ୍କର ଈଶ୍ୱର ଓ ତୁମର ପତି, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ହେ ମନୋହର ମୁହଁବାଳି।
ସୁଖାନି ଯାନି କଲ୍ଯାଣି ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ସନ୍ତି ଵୈ । ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ତାନ୍ଯେଵ ସର୍ଵାଣି ମତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ନ ସଂଶଯଃ
ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ କଳ୍ୟାଣମୟ ସୁଖ ଅଛି, ସେଗୁଡିକୁ ମୋର କୃପାରେ ତୁମେ ଉପଭୋଗ କର; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସପ୍ତସାଗଲପାରେ ଚ କାଞ୍ଚନୀ ରୁଚିରା ଵରେ । ଦେଵାନାଂ କ୍ରୀଡନାର୍ଥାଯ ଵିଧାତ୍ରା ନିର୍ମିତା ପୁରୀ
ସାତଟି ସାଗର ପାରେ ଏକ ଚମତ୍କାର ସୁନାର ନଗର ଅଛି, ଯାହାକୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଦେବମାନେ ଖେଳିବା ପାଇଁ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି।
ତତ୍ରୈଵ ଗଚ୍ଛଭଦ୍ରଂ ତେ ରମ ରାମେ ମଯା ସହ । ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରିଯଵନଂ ପୁଷ୍ପୋଦ୍ଯାନସମନ୍ଵିତମ୍
ସେଠାକୁ ଯାଅ, ତୁମର ଭଲ ହେଉ; ରାମେ, ମୋ ସହିତ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଅରଣ୍ୟରେ, ଫୁଲ ଉଦ୍ୟାନରେ ରମଣ କର।
ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵର୍ଣମଯୀଂ ଲଙ୍କାଂ ନାନାରତ୍ନଵିଭୂଷିତାମ୍ । ତତ୍ରୈଵ ଗଚ୍ଛ ଭଦ୍ରଂ ତେ ରମo
ସୁନାର ଲଙ୍କାକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ; ସେଠାକୁ ଯାଅ, ତୁମର ଭଲ ହେଉ, ରାମେ, ରମଣ କର।
ଵିସ୍ପନ୍ଦକଂ ସୁଵସନଂ ନନ୍ଦକଂ ପୁଷ୍ପଭଦ୍ରକମ୍ । ତତ୍ରୈଵ ଗଚ୍ଛ ଭଦ୍ରଂ ତେ ରମo
ବିସ୍ପନ୍ଦକ, ସୁବସନ, ନନ୍ଦକ ଓ ପୁଷ୍ପଭଦ୍ରକକୁ ଯାଅ; ସେଠାକୁ ଯାଅ, ତୁମର ଭଲ ହେଉ, ରାମେ, ରମଣ କର।
ସୁମେରୁଗହ୍ଵରଂ ଵାଽପି କ୍ଷୀରୋର୍ଦ ଵା ମନୋହରମ୍ । ତତ୍ରୈଵ ଗଚ୍ଛ ଭଦ୍ରଂ ତେ ରମo
ସୁମେରୁ ପାହାଡର ଗୁହାକୁ କିମ୍ବା ମନୋହର କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ଯାଅ; ସେଠାକୁ ଯାଅ, ତୁମର ଭଲ ହେଉ, ରାମେ, ରମଣ କର।
ସତ୍ଯଲୋକଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ରମ୍ଯଂ ସଦ୍ମ ରହଃସ୍ଥଲମ୍ । ତତ୍ରୈଵ ଗଚ୍ଛ ଭଦ୍ରଂ ତେ ରମo
ସତ୍ୟଲୋକ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକ, ରମ୍ୟ ଗୃହ, ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ; ସେଠାକୁ ଯାଅ, ତୁମର ଭଲ ହେଉ, ରାମେ, ରମଣ କର।
ମଲଯେ ନିଲଯଂ ରମ୍ଯଂ ରତ୍ନେନ୍ଦ୍ରସାରନିର୍ମିତମ୍ । ସୁଗନ୍ଧିଯୁକ୍ତଂ ସତତଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ଚନ୍ଦନଵାଯୁନା
ମଲୟ ପାହାଡରେ ରତ୍ନରାଜା ସାରରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ରମ୍ୟ ନିବାସ, ସଦା ସୁଗନ୍ଧି ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଚନ୍ଦନ ହାଉଁର ମାନ୍ୟତା।
ମାଲତୀ ଯୂଥିକା ରମ୍ଯା କେତକୀ ମାଧଵୀ ତଥା । ଚାରୁଚମ୍ପକପୁଷ୍ପାଣାଂ ଗନ୍ଧେନ ସୁମନୋହରମ୍
ମାଲତୀ, ଯୂଥିକା, କେତକୀ ଓ ମାଧବୀ ଫୁଲ, ଚାରୁ ଚମ୍ପକ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧରେ ମନୋହର।
ପିକାନାଂ ଭ୍ରମରାଣାଂ ଚ ମଧୁରଧ୍ଵନିସଂଯୁତମ୍ । ତତ୍ରୈଵ ଗଚ୍ଛ ଭଦ୍ରଂ ତେ ରମo
କୋଇଲି ଓ ମଧୁମକୁ ମାନଙ୍କର ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ମିଶିତ; ସେଠାକୁ ଯାଅ, ତୁମର ଭଲ ହେଉ, ରାମେ, ରମଣ କର।
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵରୁଣାସ୍ଯୈଵ ଵାଯୋରପି ଯମସ୍ଯ ଚ । ଧନେଶ୍ଵରସ୍ଯ ବହ୍ରେଶ୍ଚ ଧର୍ମସ୍ଯ ଶଶିନସ୍ତଥା
ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ବାୟୁ ଓ ଯମ; ଧନେଶ୍ୱର, ବହ୍ର, ଧର୍ମ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଲୋକ।
ସୁରମ୍ଯଂ ଲୋକମେତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ତେଵି ଯଥେଚ୍ଛସି । ତତ୍ରୈଵ ଗଚ୍ଛ ଭଦ୍ରଂ ତେ ରମo
ଏମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ରମ୍ୟ ଲୋକଗୁଡିକୁ, ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଚାହୁଁଛ, ସେଠାକୁ ଯାଅ; ତୁମର ଭଲ ହେଉ, ରାମେ, ରମଣ କର।
ରତ୍ନଦ୍ଵୀପଂ ମଣିଦ୍ଵୀପଂ ରମ୍ଯଂ ଚନ୍ଦ୍ରସରୋଵରମ୍ । ତତ୍ରୈଵ ଗଚ୍ଛ ଭଦ୍ରଂ ତେ ରମo
ରତ୍ନଦ୍ବୀପ, ମଣିଦ୍ବୀପ ଓ ମନୋହର ଚନ୍ଦ୍ରସରୋବରକୁ ଯାଅ; ସେଠାକୁ ଯାଅ, ତୁମର ଭଲ ହେଉ, ରାମେ, ରମଣ କର।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସଂଭୋକ୍ତୁଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ତଂ ଛଲେନ ଚ । ନ ଵାସ୍ତଵପରୀକ୍ଷାର୍ଥଂ ସତୀତ୍ଵଂ ବୋଧିତୁଂ ଵ୍ରଜ
ଏଭଳି କହି, ସେ ଚଳ କୌଶଳରେ ତାଙ୍କୁ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ସତୀତ୍ୱ ପ୍ରମାଣ କରିବା ପାଇଁ, ଏକ ସତ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା ନୁହେଁ, ସେ ଯାଇଥିଲେ।
ଉଵାଚ ସା ନୃପସୁତା କୋପଵକ୍ତ୍ରାସ୍ଯଲୋଚନା । ହିତଂ ସତ୍ଯଂ ଯୋଗଯୁକ୍ତଂ ଧର୍ମାର୍ଥଂ ଚ ଯଶସ୍କରମ୍
ରାଜାର କନ୍ୟା, କ୍ରୋଧରେ ମୁହଁ ଓ ଚକ୍ଷୁ ଭରି, ହିତକର, ସତ୍ୟ, ଯୋଗସଂଯୁକ୍ତ, ଧର୍ମ ଓ ଯଶସ୍କର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
ଵୃନ୍ଦୋଵାଚ ଧୈର୍ଯ କୁରୁ ମହାଭାଗ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଜାତିଷୁ ବ୍ରହ୍ମଣଃ । ବ୍ରହ୍ମଣାନାଂ ତପୋ ମୂଲଂ ସତ୍ଯଂ ଵେଦଵ୍ରତଂ ଧୃତିଃ
ବୃନ୍ଦା କହିଲେ: ମହାଭାଗ, ତୁମେ ଜନ୍ମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଦୃଢ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ମୂଳ ହେଉଛି ତପ, ସତ୍ୟ, ବେଦ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ଧୃତି।
ପରସ୍ତ୍ରୀସହସଂଭୋଗଃ ସ୍ଵଭାଵଶ୍ଚାପ୍ଯଧର୍ମିଣାମ୍ । ଅଧର୍ମେଣୈଵ ହେ ଵିପ୍ର ଦୁଷ୍ଟୋଽଭଦ୍ରାଣି ପଶ୍ଯତି
ପରସ୍ତ୍ରୀ ସହ ସଂଯୋଗ ଅଧର୍ମୀମାନଙ୍କର ସ୍ବଭାବ; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଅଶୁଭ ଦେଖନ୍ତି।
ତତଃ ସପତ୍ନେ ଜଯତି ସମୂଲସ୍ଥୋ ଵିନଶ୍ଯତି । ପତିଵ୍ରତାନାଂ ଗମନେ ବଲାତ୍କାରେଣ ନିଶ୍ଚିତମ୍
ଏହିପରି, ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଜିତିଯାଏ, ଅପରାଧରେ ଲିପ୍ତ ଥିବା ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କୁ ଜବରଦସ୍ତି କରିଲେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ନାଶ ଆସେ।
ମାତୃଗାମୀ ଭଵେତ୍ସଦ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଶତଂ ଭଵେତ୍ । କୁମ୍ଭୀପାକେ ପଚ୍ଯତେ ଚ ଯାଵଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରଦିଵାକରୌ
ମାତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ଏକସା ଶତ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାର ପାପ ଲାଗେ; ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯାଏଁ ରହିବେ, କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ତାଳିଯାଏ।
ପ୍ରଦଗ୍ଧସ୍ତୈଲତପ୍ତେଷୁ ନ ମୃତଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଦେହତଃ । ତାଡିତୋ ଯମଦୂତୈଶ୍ଚ ଲୋହଦଣ़୍ଡେନ ମୂର୍ଧନି
ତେଲ ତାପିଥିବା ଡେଙ୍କାରେ ପୋଡ଼ାଯାଏ, ତଥାପି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ ଥିବାରୁ ମରେନାହିଁ; ଯମଦୂତମାନେ ଲୋହା ଦଣ୍ଡରେ ମୁଣ୍ଡରେ ପିଟିଥାନ୍ତି।
କ୍ଷଣଂ ସୁଖଂ ଚିରଂ ଦୁଃଖଂ ସର୍ଵନାଶସ୍ଯ କାରଣମ୍ । ଅଗମ୍ଯାଗମନଂ ଦୁଃଖଂ ଧର୍ମିଷ୍ଠୋ ନୈଵ ଵାଞ୍ଛତି
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତର ଆନନ୍ଦ ଦୀର୍ଘ ସମୟର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାଏ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶର କାରଣ ହୁଏ; ଅନୁଚିତ ସଂଯୋଗର ଦୁଃଖ ଧର୍ମିକମାନେ କେବେ ଚାହାନ୍ତିନାହିଁ।
କ୍ଷମସ୍ଵଗଚ୍ଛ ଭଦ୍ରଂ ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜ୍ଞାନଦୁର୍ବଲ । ଯଥା ଦୀପଶିଖାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୀଟଃ ପତତି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ମାନ କରି ଚାଲିଯାଅ, ତୁମେ ଭଲ ରୁହ; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଜ୍ଞାନରେ ଦୁର୍ବଳ, ଜହ୍ନ ଶିଖା ଦେଖି କିଟା ଯେପରି ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ପଡ଼ିଯାଏ।
ମିଷ୍ଟଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବଡୀଶାଗ୍ରେ ଲୁବ୍ଧମୀନୋ ମୃଗୋ ଯଥା । ଯଥା ଵିଷାକ୍ତଂ ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ଚ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଭୋକ୍ତା ବୁଭୁକ୍ଷିତଃ
ଏପରି, ମାଛ ଚାଉଁ ଦେଖି ବଡ଼ିରେ ଧରାଯାଏ, କିମ୍ବା ଭୋକା ଲୋକ ବିଷ ମିଶିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥାଏ।
ଗୃହ୍ଣାତି ଦୁଷ୍ଟୋ ଦୁଷ୍ଟଂ ଚ ଵିଷକୁମ୍ଭଂ ପଯୋମୁଖମ୍ । ତଥା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମୁଖପଦ୍ମଂ ମନୋହରମ୍
ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଦୁଷ୍ଟ ଜିନିଷ ଧରିଥାଏ, ଦୁଷ୍ଟ ଦେଖି ଦୁଷ୍ଟ ଚୟନ କରେ, ଦୁଷ୍ଟ ବିଷର ଘଡ଼ା ଦୁଧର ମୁହଁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ; ଏପରି, ପରସ୍ତ୍ରୀଙ୍କର ମନୋହର ମୁହଁ ଦେଖି।
ଵିନାଶବୀଜଂ ମୋହେନ ଭ୍ରାନ୍ତୋ ଭଵତି ଲମ୍ପଟଃ । ମୁଖଂ ଚ ରୁଚିରଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଶ୍ରୋଣିଯୁଗ୍ମଂ ମନୋହରମ୍
ମୋହରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ଲମ୍ପଟ ହୁଏ, ନାଶର ମୁଳ ରୋପିଥାଏ; ନାରୀଙ୍କର ରୁଚିର ମୁହଁ ଓ ମନୋହର ନିତମ୍ଭ।