ରାଜା ସଂପୂଜ୍ଯ ତାଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ତସ୍ଥୌ ପତ୍ନୀଂସର୍ପ୍ଯ ଚ । ସା ଵିଜ୍ଞାଯ ପ୍ରସୂଂ ତାତଂ କୃତ୍ଵା ଚ ଵିନଯଂ ସୁଦା
ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କଲେ ଏବଂ ଜୀବନସଂଗିନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ସେ ତାଙ୍କୁ ବାପା ବୋଲି ଜାଣି, ବହୁତ ବିନୟ ଦେଖାଇଲେ।
ଯଯୌ ପୁଣ୍ଯଵନଂ ରମ୍ଯଂ ତପସେ ଯମୃନାନ୍ତିକମ୍ । ତତ୍ତପସ୍ଯାଵନଂ ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ଦୃନ୍ଦାଵନଂ ସ୍ମୃତମ୍
ସେ ଯମୁନା ନଦୀ ପାଖରେ ଥିବା ଶୁଭ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ପବିତ୍ର ଅରଣ୍ୟକୁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଗଲେ; ସେଠି ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ବୃନ୍ଦାବନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତପସା ଵରଯାମାସ ମାଂ ଵରଂ ଚ ଵରଂ ଵରମ୍ । ବ୍ରହ୍ମା ଦଦୌ ଵରଂ ତସ୍ଯୈ ପଶ୍ଯାତ୍କୃଷ୍ଣଂ ଲଭେଷ୍ଯସି
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ମୋତେ ମାଗିଲେ, ପୁନିପୁନି ବର ଚାହିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ବର ଦେଲେ: 'ତୁମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ।'
ସ ଚୈକଦା ନଦୀତୀନେ ଵସନ୍ତେ ସସ୍ମିତା ସତୀ । ଶଯାନା ପୁଷ୍ପଶଯ୍ଯାଯାଂ ରତ୍ନାଭରଣଭୂଷିତା
ଗୋଟିଏ ଦିନ, ବସନ୍ତ ଋତୁରେ, ସେ ନଦୀ କୂଳରେ ଫୁଲ ଶଯ୍ୟାରେ ହସୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ, ରତ୍ନ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ।
ବ୍ରହ୍ମା ପରୀକ୍ଷିତୁଂ ଯାତଃସାଧ୍ଵୀଂ ଚ ସୁମନୋହରାମ୍ । ଦଦର୍ଶ କନ୍ଯା ରହସି ଯୁଵାନଂ ପୁରୁଷଂ ପରମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ସେ ସତୀ ଓ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଗଲେ; ସେ ଏକାଠି ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁବକ ସହିତ ଦେଖିଲେ।
ଚନ୍ଦନୋକ୍ଷିତସର୍ଵାଙ୍ଗଂ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତମ୍ । ସସ୍ମୀତଂ କାମୁକଂ ରମ୍ଯଂ ରମଣୀନାଂ ଚ ଵାଞ୍ଛିତମ୍
ସେ ଯୁବକ ଶରୀରରେ ଚନ୍ଦନ ଲାଗିଥିଲା, ରତ୍ନ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ, ହସୁଥିଲେ, ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯାହାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଯଥା ଷୋଡଶଵର୍ଷୀଯଂ କୁମାରଂ କନକପ୍ରଭମ୍ । କୋଟିକନ୍ଦର୍ପଲୀଲାଭଂ ଵୀତାମ୍ବରଧରଂ ଵରମ୍
ସେ ଷୋଳ ଦିନର ଯୁବକ ପରି, ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କୋଟି କାମଦେବଙ୍କ ଠାରୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଶରତ୍ପାର୍ଵଣାଚନ୍ଦ୍ରାସ୍ଯଂ ଶରତ୍ପଦ୍ମସୁଲୋଚନମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ଚ ସମୁତ୍ଥାଯ ଵାସଯାମାସ ସଂନିଧୌ
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଶରଦ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା, ଆଖି ଶରଦ ପଦ୍ମ ପରି ସୁନ୍ଦର। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଉଠି ତାଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ପୂଜାଂ ଚକାର ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ଫଲଂ ମୂଲଂ ଦଦୌ ମୁଦା। ସୁଵା ସିତଂ ଜଲଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଣନାମ ମୁଦାଽନ୍ଵିତା
ସେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଦେଲେ। ସ୍ୱଚ୍ଛ ଧଳା ପାଣି ଦେଇ, ଖୁସିରେ ମଣ୍ଡି ହେଲେ।
ପୂଜାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ମୁଦିତଃ ସାଦରଂ ତାମୁଵାଚ ହ । ଵିପ୍ରରୂପୀ ଚ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ବ୍ରହ୍ମାତେଜସା
ସେ ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରି, ଆନନ୍ଦ ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ଥିବା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଧର୍ମ ଉଵାଚ ଭଵତୀ କସ୍ଯ କନ୍ଯା ଵା କିଂ ତେ ନାମ ମନୋହରେ । କିଂ କରୋଷି ରହସ୍ଯେଵ ତନ୍ମେ କଥିତୁମର୍ହସି
ଧର୍ମ କହିଲେ: ହେ ମନୋହରୀ, ତୁମେ କାହାର ଝିଅ? ତୁମର ନାମ କଣ? ଏଠି ଏକାକି କଣ କରୁଛ? ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହ।
କସ୍ଯ ହେତୋସ୍ତପସ୍ଯା ତେ କିଂ ଵା ଵାଞ୍ଛସି ସୁନ୍ଦରି । ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯତ୍ତେ ମନସି ଵାଞ୍ଛିତମ୍
କାହିଁକି ଏହି ତପସ୍ୟା କରୁଛ? କଣ ଚାହୁଁଛ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ? ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା, ତାହା ଆଶୀର୍ବାଦ ଭାବେ ଚୟନ କର, ଭଲ ହେଉ।
ଵୃନ୍ଦୋଵାଚ ଵିପ୍ର କେଦାରକନ୍ଯାଽହଂ ଵୃନ୍ଦା ଵୃନ୍ଦାଵନେ ସ୍ଥିତା । ତପଃ କରୋମି ରହସି ଚିନ୍ତଯାମି ହରିଂ ପତିମ୍
ବୃନ୍ଦା କହିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ କେଦାରଙ୍କ ଝିଅ ବୃନ୍ଦା, ବୃନ୍ଦାବନରେ ରହୁଛି। ଏଠି ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ତପସ୍ୟା କରୁଛି, ହରିଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରୁଛି।
ଯଦି ଦାତୁଂ ସମର୍ଥୋଽସି ଦେହି ମେ ଵାଞ୍ଛିତଂ ଵରମ୍ । ଅସମର୍ଥୋଽସି ଚେଦ୍ଗଚ୍ଛ କିଂ ତେ ପ୍ରଶ୍ନେନ ବ୍ରାହ୍ମଣ
ଯଦି ତୁମେ ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ, ତେବେ ମୋର ଇଚ୍ଛିତ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ। ଯଦି ସମର୍ଥ ନୁହଁ, ତେବେ ଯାଅ—କାହିଁକି ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛ, ବ୍ରାହ୍ମଣ?
ଧର୍ମ ଉଵାଚ ନିରୀହମଵିତର୍କ୍ଯଂ ଚ ପରମାତ୍ମାନମୀଶ୍ଵରମ୍ । ନିର୍ଗୁଣଂ ଚ ନିରାକାରଂ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହମ୍
ଧର୍ମ କହିଲେ: ପରମାତ୍ମା, ସେଇ ଭଗବାନ, ଅନାସକ୍ତ ଓ ସନ୍ଦେହରହିତ, ଗୁଣ ଓ ଆକାର ଶୂନ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତଙ୍କ ଉପରେ କୃପା କରିବାକୁ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
କା କ୍ଷମା ତଂ ପତିଂ କର୍ତୁଂ ଵିନା ଲକ୍ଷମୀଂ ସରସ୍ଵତୀମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀ ଛାଡ଼ି, କିଏ ତାଙ୍କୁ ପତି କରିପାରିବ?
ଗୋଲୋକେ ଦ୍ଵିଭୁଜସ୍ଯାପି ଶ୍ରୀଵଂଶୀଵଦନସ୍ଯ ଚ । କିଶୋରଗୋପଵେଷସ୍ଯ ପରିପୂର୍ଣତମସ୍ଯ ଚ
ଗୋଲୋକରେ, ଦୁଇଟି ହାତ ଥିବା, ବାଂଶୀ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଯୁବକ ଗୋପା ଭେଷରେ ଥିବା, ସେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତାର ମୂର୍ତ୍ତି।
ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ସ୍ଵଯଂ ରାଧା ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ପରାତ୍ପରା । ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପା ପରମା ପରମାତ୍ମାନମୀଶ୍ଵରମ୍
ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସ୍ୱୟଂ ରାଧା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା। ସେଇ ବ୍ରହ୍ମର ରୂପ, ପରମ, ପରମାତ୍ମା, ଭଗବାନ।
ଭଜତେ ସତତଂ ଶାନ୍ତଂ ସୁରମ୍ଯଂ ଶ୍ଯାମସୁନ୍ଦରମ୍ । କୋଟିକନ୍ଦର୍ପସୌନ୍ଦର୍ଯନିନ୍ଦିତଂ ସୁକଲେଵରମ୍
ସେ ସଦା ଶାନ୍ତ, ଆନନ୍ଦମୟ, ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦରଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ଦେହ କୋଟି କାମଦେବଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ଲଜ୍ଜିତ କରେ।
ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନାଭରଣଂ ସତ୍ଯଂ ଚ ନିତ୍ଯଵିଗ୍ରହମ୍ । ପୀତାମ୍ବରଧରଂ ରମ୍ଯଂ ଦାତାରଂ ସର୍ଵସଂପଦାମ୍
ସେ ଅମୂଲ୍ୟ ମଣିମାଳା ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସତ୍ୟ ଓ ଚିରନ୍ତନ ଦେହର ମାଲିକ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶୋଭାମୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦର ଦାତା।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଧାରୂପୋ ଦ୍ଵିଭୁଜଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଭୁଜଃ । ଚତୁର୍ଭୁଜଶ୍ଚ ଵୈକୁଣ୍ଠେ ଗୋଲୋକେ ଦ୍ଵିଭୁଜଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଦୁଇଟି ରୂପ ଅଛି: ଦୁଇହାତୀ ଓ ଚାରିହାତୀ। ବୈକୁଣ୍ଠରେ ସେ ଚାରିହାତୀ, ଗୋଲୋକରେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଦୁଇହାତୀ।
ଯନ୍ନିମେଷୋ ଭଵେଦ୍ଵୃନ୍ଦେ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପତତେନ ଚ । ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ସହସ୍ରେଣା ଯୁଗେନେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପାତନମ୍
ହେ ବୃନ୍ଦା, ତାଙ୍କର ଏକ ଚକ୍ଷୁର ଝପକି ଅର୍ଥ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପତନ ସମାନ, ଏବଂ ପଚିଶ ହଜାର ଯୁଗ ପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପତନ ସମାନ।
ଚତୁର୍ଦଶେନ୍ଦ୍ରାଵଚ୍ଛିନ୍ନକାଲେନ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଦିନମ୍ । ତାଵତୀତି ନିଶା ତସ୍ଯ ଵିଧାତୁର୍ଜଗତାମପି
ଚୌଦ ଜଣ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମୟ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏକ ଦିନ ମାପାଯାଏ; ସେଇ ଦିନ ଯେତେବେଳେ ସେଇ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ରାତି ହୁଏ।
ଏଵଂ ତ୍ରିଂଶଦ୍ଦିନୈର୍ମାସଂ ଦ୍ଵିଷଟ୍କେ ମାସି ଵର୍ଷକମ୍ । ଏଵଂ ଶତାଯୁସ୍ତସ୍ଯୈଵ ନିବୋଧ ବୋଧତତ୍ପରମ୍
ଏଭଳି ତିରିଶି ଦିନରେ ଏକ ମାସ, ଦୁଇ ମାସରେ ଏକ ଋତୁ, ଏଭଳି ଏକ ବର୍ଷ। ଏଭଳି ଶତ ବର୍ଷ ତାଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ, ଏହି କଥା ଭଲଭାବେ ବୁଝ।
ଯାଵଜ୍ଜୀଵନପର୍ଯନ୍ତଂ ସେଵନ୍ତେ ସନକାଦଯଃ । କଲ୍ପାନାଂ କୋଟିକୋଟିଂ ଚ ତନ୍ନ ସାଧ୍ଯାଶ୍ଚଯୋ ଵିଭୁଃ
ସନକ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ଜେତେବେଳେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ ରହେ, ସେମାନେ ସେଠି ସେବା କରନ୍ତି, ଏବଂ ଅନେକ କୋଟି କଲ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପାଇପାରିନାହାନ୍ତି।
ସହସ୍ରଵକ୍ତ୍ରଃ ଶେଷଶ୍ଚ ସେଵତେ ଚ ଜପନ୍ସଦା । ଦିଵାନିଶଂ ଚ ଯଂ ଭକ୍ତ୍ଯା କଲ୍ପକୋଟିଶତଂ ଶତମ୍
ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ଶେଷ ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦିନ ଓ ରାତି ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ନାମ ଜପ କରନ୍ତି, ଏହିପରି ଶତ ଶତ କୋଟି କଲ୍ପ ଧରି।
ତନ୍ନ ସାଧ୍ଯୋ ହିତକରୋ ଦୁରାରାଧ୍ଯଃ ପରାତ୍ପରଃ । ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାସ୍ଵରୂପଂ ତଂ ଭଜେଜ୍ଜନ୍ମନି ଜନ୍ମନି
ସେ ପ୍ରଭୁ ଲୋକମାନଙ୍କର ଭଲ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ; ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ ହୋଇ ସେଠି ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଵକ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚତୁର୍ଭିଃ ସତତଂ ସ୍ତୌତି ନିତ୍ଯଂ ସନାତନମ୍ । ଵେଦେଽନିର୍ଵଚନୀଯଶ୍ଚ ଵେଦାନାଂ ଜନକୋ ଵିଧିଃ
ଚାରି ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା ସଦା ସନାତନ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; ବେଦରେ ସେ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ, ଓ ବେଦର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ହେଉଛନ୍ତି।
ଵିଧାତା ଫଲଦାତା ଚ ଦାତା ଚ ସର୍ଵସଂପଦାମ୍ । ତନ୍ନ ସାଧ୍ଯୋ ହି ଭଗଵାନ୍କାଲକାଲାନ୍ତକଃ
ସେ ପ୍ରଭୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଫଳଦାତା ଓ ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦର ଦାତା; ସେ କାଳ ଓ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କରିଥିବା ଭଗବାନ୍, ତାଙ୍କୁ ପାଇବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର।
ସଂହାରକର୍ତା ଜଗତାଂ କଲଯା ରୁଦ୍ରରୂପତଃ । ସ ସ୍ତୌତି ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରେଣ କୋଽନ୍ଯୋଽନ୍ଯସ୍ଯାପି କା କଥା
ସେ ରୁଦ୍ର ରୂପେ ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସଂହାର କରନ୍ତି; ପାଞ୍ଚ ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; ଅନ୍ୟ କିଏ ଅଛି, ଅଥବା ଅନ୍ୟଙ୍କ ବିଷୟରେ କଣ କହିବା?