ଘୃତକୁଲ୍ଯା ମଧୁକୁଲ୍ଯା ଦଧିକୁଲ୍ଯା ମନୋହରାଃ । ଗୁଡକୁଲ୍ଯା ଦୁଗ୍ଧକୁଲ୍ଯା ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରାର୍ଥନମୀପ୍ସିତମ୍
ସେ ମନୋହର ଘିଅ, ମଧୁ, ଦହି, ଗୁଡ଼, ଦୁଧର ଢେର ଦେଇଥିଲେ, ସବୁବେଳେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ହୁଏ ତାହା ପୂରଣ କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରାତରାରଭ୍ଯ ସଂଧ୍ଯାନ୍ତଂ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଭୋଜନଂ ତଥା । ଦୁଃଶିନାଂ ଭିକ୍ଷୁକାଣାଂ ଚ ଧନଦାନଂ ଯଥୋଚିତମ୍
ସକାଳୁଠାରୁ ସଂଧ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଭୋଜନ ଏବଂ ଦୁଃଖୀ ଓ ଭିକ୍ଷୁକମାନେ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଧନ ଦେବା ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।
ଫଲମୂଲାଶନୋ ରାଜା ଵୈଷ୍ଣଵଶ୍ଚ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ । ସର୍ଵ ମଦର୍ପଣଂ କୃତ୍ଵାଽଜପନ୍ମାଂ ଚ ଦିଵାନିଶମ୍
ସେ ରାଜା ଏକ ବୈଷ୍ଣବ ଥିଲେ, ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଜୟ କରିଥିଲେ, ସେ କେବଳ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଉଥିଲେ, ସବୁ କାମ କରି ମୋତେ ଉପହାର ଦେଇ, ଦିନ ରାତି ମୋର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ।
ଏକଦା ସୂପକାରଶ୍ଚ ତମୁଵାଚ ନୃପେଶ୍ଵରମ୍ । ଵିପ୍ରାଣାଂ ଭୋଜନାଯୈଵ ଦଶଲକ୍ଷମୁପସ୍ଥିତମ୍
ଗୋଟିଏ ଦିନ ମୁଖ୍ୟ ରାନ୍ଧୁଣୀ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦଶ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ଭୋଜନ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଏକଠା ହୋଇଛନ୍ତି।'
ଭୁଞ୍ଜତେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚାଦ୍ଯ ରୂକ୍ଷମନ୍ନଂ ଵଦ ପ୍ରଭୋ । କୁର୍ଵନ୍ତୁ ଭକ୍ଷଣଂ ତେ ଵୈ ଵିପ୍ରାଃ ସୂପାଦିନା ନୃପ
'ଆଜି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୁଖିଲା ଭାତ ଖାଉଛନ୍ତି, ମହାରାଜ; ଦୟାକରି ସେମାନେ ସୁପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ।'
ଚତୁର୍ଯୋଜନପର୍ଯନ୍ତମଧିକାରୋ ନୃପସ୍ଯ ଚ । ଯୋ ରାଜା ତଚ୍ଛତସୁଣଃ ସ ଏଵ ମଣ୍ଡଲେଶ୍ଵରଃ
ରାଜାଙ୍କ ଅଧିକାର ଚାରି ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିଲା; ଯିଏ ରାଜା ଶତଗୁଣ କର ନେଇଥାଏ, ସେଇ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ମୁଖ୍ୟ ରାଜା।
ତତ୍ତଦ୍ଦଶଗୁଣୋ ରାଜା ରାଜେନ୍ଦ୍ରଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ । ରାଜେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ପଞ୍ଚଲକ୍ଷଂ ନିତ୍ଯଂ କେଦାରସଂସଦି
ସେ ରାଜା ଦଶଗୁଣ ବଡ଼ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ପଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ସଦା କେଦାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକଠା ହୁଅନ୍ତି।
ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନମାଣିକ୍ଯଂ ମୁକ୍ତାହୀରଂ ମଣୀଶ୍ଵରମ୍ । ଗଜରତ୍ନମଶ୍ଵରତ୍ନଂ କେଦାରାଯ କରଂ ଦଦୌ
ସେ କେଦାରଙ୍କୁ ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନ, ପଦ୍ମରାଗ, ମୁକ୍ତା, ହୀରା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣି, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାର ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଉପହାର ଦେଲେ।
କମଲାକଲଯା ଜାତା ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡସମୁଦ୍ଭଵାଃ । ଵହ୍ରିଶୁଦ୍ଧାଂସୁକାଧାନା ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତା
ପଦ୍ମରୁ ଓ ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ରତ୍ନ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ ସେମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଥିଲେ।
କାମୁକୀ କାମିନୀଶ୍ରେଷ୍ଠା କନ୍ଯା କମଲଲୋଚନା । କନ୍ଯାଽସ୍ମି ତେ ମହାରାଜେତ୍ଯୁଵାଚ ନୃପତିଂ ଚ ସା
ଏକ କନ୍ୟା, ପ୍ରେମିକାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପଦ୍ମନୟନୀ, ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର କନ୍ୟା, ମହାରାଜ।'
ରାଜା ସଂପୂଜ୍ଯ ତାଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ତସ୍ଥୌ ପତ୍ନୀଂସର୍ପ୍ଯ ଚ । ସା ଵିଜ୍ଞାଯ ପ୍ରସୂଂ ତାତଂ କୃତ୍ଵା ଚ ଵିନଯଂ ସୁଦା
ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କଲେ ଏବଂ ଜୀବନସଂଗିନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ସେ ତାଙ୍କୁ ବାପା ବୋଲି ଜାଣି, ବହୁତ ବିନୟ ଦେଖାଇଲେ।
ଯଯୌ ପୁଣ୍ଯଵନଂ ରମ୍ଯଂ ତପସେ ଯମୃନାନ୍ତିକମ୍ । ତତ୍ତପସ୍ଯାଵନଂ ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ଦୃନ୍ଦାଵନଂ ସ୍ମୃତମ୍
ସେ ଯମୁନା ନଦୀ ପାଖରେ ଥିବା ଶୁଭ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ପବିତ୍ର ଅରଣ୍ୟକୁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଗଲେ; ସେଠି ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ବୃନ୍ଦାବନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତପସା ଵରଯାମାସ ମାଂ ଵରଂ ଚ ଵରଂ ଵରମ୍ । ବ୍ରହ୍ମା ଦଦୌ ଵରଂ ତସ୍ଯୈ ପଶ୍ଯାତ୍କୃଷ୍ଣଂ ଲଭେଷ୍ଯସି
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ମୋତେ ମାଗିଲେ, ପୁନିପୁନି ବର ଚାହିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ବର ଦେଲେ: 'ତୁମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ।'
ସ ଚୈକଦା ନଦୀତୀନେ ଵସନ୍ତେ ସସ୍ମିତା ସତୀ । ଶଯାନା ପୁଷ୍ପଶଯ୍ଯାଯାଂ ରତ୍ନାଭରଣଭୂଷିତା
ଗୋଟିଏ ଦିନ, ବସନ୍ତ ଋତୁରେ, ସେ ନଦୀ କୂଳରେ ଫୁଲ ଶଯ୍ୟାରେ ହସୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ, ରତ୍ନ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ।
ବ୍ରହ୍ମା ପରୀକ୍ଷିତୁଂ ଯାତଃସାଧ୍ଵୀଂ ଚ ସୁମନୋହରାମ୍ । ଦଦର୍ଶ କନ୍ଯା ରହସି ଯୁଵାନଂ ପୁରୁଷଂ ପରମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ସେ ସତୀ ଓ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଗଲେ; ସେ ଏକାଠି ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁବକ ସହିତ ଦେଖିଲେ।
ଚନ୍ଦନୋକ୍ଷିତସର୍ଵାଙ୍ଗଂ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତମ୍ । ସସ୍ମୀତଂ କାମୁକଂ ରମ୍ଯଂ ରମଣୀନାଂ ଚ ଵାଞ୍ଛିତମ୍
ସେ ଯୁବକ ଶରୀରରେ ଚନ୍ଦନ ଲାଗିଥିଲା, ରତ୍ନ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ, ହସୁଥିଲେ, ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯାହାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଯଥା ଷୋଡଶଵର୍ଷୀଯଂ କୁମାରଂ କନକପ୍ରଭମ୍ । କୋଟିକନ୍ଦର୍ପଲୀଲାଭଂ ଵୀତାମ୍ବରଧରଂ ଵରମ୍
ସେ ଷୋଳ ଦିନର ଯୁବକ ପରି, ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କୋଟି କାମଦେବଙ୍କ ଠାରୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଶରତ୍ପାର୍ଵଣାଚନ୍ଦ୍ରାସ୍ଯଂ ଶରତ୍ପଦ୍ମସୁଲୋଚନମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ଚ ସମୁତ୍ଥାଯ ଵାସଯାମାସ ସଂନିଧୌ
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଶରଦ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା, ଆଖି ଶରଦ ପଦ୍ମ ପରି ସୁନ୍ଦର। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଉଠି ତାଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ପୂଜାଂ ଚକାର ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ଫଲଂ ମୂଲଂ ଦଦୌ ମୁଦା। ସୁଵା ସିତଂ ଜଲଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଣନାମ ମୁଦାଽନ୍ଵିତା
ସେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଦେଲେ। ସ୍ୱଚ୍ଛ ଧଳା ପାଣି ଦେଇ, ଖୁସିରେ ମଣ୍ଡି ହେଲେ।
ପୂଜାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ମୁଦିତଃ ସାଦରଂ ତାମୁଵାଚ ହ । ଵିପ୍ରରୂପୀ ଚ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ବ୍ରହ୍ମାତେଜସା
ସେ ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରି, ଆନନ୍ଦ ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ଥିବା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଧର୍ମ ଉଵାଚ ଭଵତୀ କସ୍ଯ କନ୍ଯା ଵା କିଂ ତେ ନାମ ମନୋହରେ । କିଂ କରୋଷି ରହସ୍ଯେଵ ତନ୍ମେ କଥିତୁମର୍ହସି
ଧର୍ମ କହିଲେ: ହେ ମନୋହରୀ, ତୁମେ କାହାର ଝିଅ? ତୁମର ନାମ କଣ? ଏଠି ଏକାକି କଣ କରୁଛ? ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହ।
କସ୍ଯ ହେତୋସ୍ତପସ୍ଯା ତେ କିଂ ଵା ଵାଞ୍ଛସି ସୁନ୍ଦରି । ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯତ୍ତେ ମନସି ଵାଞ୍ଛିତମ୍
କାହିଁକି ଏହି ତପସ୍ୟା କରୁଛ? କଣ ଚାହୁଁଛ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ? ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା, ତାହା ଆଶୀର୍ବାଦ ଭାବେ ଚୟନ କର, ଭଲ ହେଉ।
ଵୃନ୍ଦୋଵାଚ ଵିପ୍ର କେଦାରକନ୍ଯାଽହଂ ଵୃନ୍ଦା ଵୃନ୍ଦାଵନେ ସ୍ଥିତା । ତପଃ କରୋମି ରହସି ଚିନ୍ତଯାମି ହରିଂ ପତିମ୍
ବୃନ୍ଦା କହିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ କେଦାରଙ୍କ ଝିଅ ବୃନ୍ଦା, ବୃନ୍ଦାବନରେ ରହୁଛି। ଏଠି ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ତପସ୍ୟା କରୁଛି, ହରିଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରୁଛି।
ଯଦି ଦାତୁଂ ସମର୍ଥୋଽସି ଦେହି ମେ ଵାଞ୍ଛିତଂ ଵରମ୍ । ଅସମର୍ଥୋଽସି ଚେଦ୍ଗଚ୍ଛ କିଂ ତେ ପ୍ରଶ୍ନେନ ବ୍ରାହ୍ମଣ
ଯଦି ତୁମେ ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ, ତେବେ ମୋର ଇଚ୍ଛିତ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ। ଯଦି ସମର୍ଥ ନୁହଁ, ତେବେ ଯାଅ—କାହିଁକି ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛ, ବ୍ରାହ୍ମଣ?
ଧର୍ମ ଉଵାଚ ନିରୀହମଵିତର୍କ୍ଯଂ ଚ ପରମାତ୍ମାନମୀଶ୍ଵରମ୍ । ନିର୍ଗୁଣଂ ଚ ନିରାକାରଂ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହମ୍
ଧର୍ମ କହିଲେ: ପରମାତ୍ମା, ସେଇ ଭଗବାନ, ଅନାସକ୍ତ ଓ ସନ୍ଦେହରହିତ, ଗୁଣ ଓ ଆକାର ଶୂନ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତଙ୍କ ଉପରେ କୃପା କରିବାକୁ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
କା କ୍ଷମା ତଂ ପତିଂ କର୍ତୁଂ ଵିନା ଲକ୍ଷମୀଂ ସରସ୍ଵତୀମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀ ଛାଡ଼ି, କିଏ ତାଙ୍କୁ ପତି କରିପାରିବ?
ଗୋଲୋକେ ଦ୍ଵିଭୁଜସ୍ଯାପି ଶ୍ରୀଵଂଶୀଵଦନସ୍ଯ ଚ । କିଶୋରଗୋପଵେଷସ୍ଯ ପରିପୂର୍ଣତମସ୍ଯ ଚ
ଗୋଲୋକରେ, ଦୁଇଟି ହାତ ଥିବା, ବାଂଶୀ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଯୁବକ ଗୋପା ଭେଷରେ ଥିବା, ସେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତାର ମୂର୍ତ୍ତି।
ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ସ୍ଵଯଂ ରାଧା ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ପରାତ୍ପରା । ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପା ପରମା ପରମାତ୍ମାନମୀଶ୍ଵରମ୍
ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସ୍ୱୟଂ ରାଧା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା। ସେଇ ବ୍ରହ୍ମର ରୂପ, ପରମ, ପରମାତ୍ମା, ଭଗବାନ।
ଭଜତେ ସତତଂ ଶାନ୍ତଂ ସୁରମ୍ଯଂ ଶ୍ଯାମସୁନ୍ଦରମ୍ । କୋଟିକନ୍ଦର୍ପସୌନ୍ଦର୍ଯନିନ୍ଦିତଂ ସୁକଲେଵରମ୍
ସେ ସଦା ଶାନ୍ତ, ଆନନ୍ଦମୟ, ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦରଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ଦେହ କୋଟି କାମଦେବଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ଲଜ୍ଜିତ କରେ।
ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନାଭରଣଂ ସତ୍ଯଂ ଚ ନିତ୍ଯଵିଗ୍ରହମ୍ । ପୀତାମ୍ବରଧରଂ ରମ୍ଯଂ ଦାତାରଂ ସର୍ଵସଂପଦାମ୍
ସେ ଅମୂଲ୍ୟ ମଣିମାଳା ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସତ୍ୟ ଓ ଚିରନ୍ତନ ଦେହର ମାଲିକ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶୋଭାମୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦର ଦାତା।