ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ପୁରାତୁ ବ୍ରହ୍ମଣାଃ ପୁତ୍ରୋ ମନୁଃ ସ୍ଵାଂଯଭୁଵସ୍ତଥା । ତସ୍ଯ ସ୍ତ୍ରୀ ଶତରୂପା ଚ ଧନ୍ଯା ମାନ୍ଯା ଚ ଯୋଷିତାମ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ପୁରାତନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଜଣେ ଝିଅ ଥିଲେ ଶତରୂପା, ସେ ସମସ୍ତ ଜନାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧନ୍ୟ ଓ ସମ୍ମାନିତ।
ପ୍ରିଯଵ୍ରତୋତ୍ତାନପାଦୌ ତଯୋଃ ପୁତ୍ରୌ ବଭୂଵତୁଃ । ଉତ୍ତାନପାଦପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଧ୍ରୁଵ ଏଵ ମହାଯଶାଃ
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଓ ଉତ୍ତାନପାଦ। ଉତ୍ତାନପାଦଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଧ୍ରୁବ, ଯିଏ ମହାନ୍ୟ ଖ୍ୟାତି ପାଇଥିଲେ।
ତତ୍ପୁତ୍ରୋ ନନ୍ଦସାଵର୍ଣିଃ କେଦାରଶ୍ଚ ତଦାତ୍ମଜଃ । ସପ୍ତଦ୍ଵୀପପତିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍କେଦାରୋ ଵୈଷ୍ଣଵଃ ସ୍ଵଯମ୍
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ନନ୍ଦସାବର୍ଣି, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ କେଦାର। ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ରାଜା ଶ୍ରୀମାନ୍ କେଦାର ନିଜେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ରକ୍ଷାନିମିତ୍ତେନ ସତ୍ସଭାଯାଂ ସୁଦର୍ଶନମ୍ । ଗଵାଂ ଲକ୍ଷଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ସ୍ଵର୍ଣଶୃଙ୍ଗଂ ଚ ଭୂଷିତମ୍
ତାଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ, ସତ୍ସଭାରେ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଶୁଦ୍ଧ ଗାଈ, ସୁନାର ସିଂଗ ଲଗାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାନି ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଦତ୍ତାନି ଵରୁଣେନ ଚ । ସୁଵର୍ଣାନାଂ ତଥା ଲକ୍ଷଂ ସର୍ଵସସ୍ଯାଂ ଵସୁଂଧରାମ୍
ଅଗ୍ନିରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ବରୁଣ ଦେଇଥିଲେ; ଏହିପରି ଏକ ଲକ୍ଷ ସୁନା ଓ ସମସ୍ତ ଫସଲ ଭୂମି ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ମଣିରତ୍ନଂ ଚ ମୁକ୍ତାଶ୍ଚ ହୀରକଂ ପରମଂ ତଥା । ମାଣିକ୍ଯାମଶ୍ଵରତ୍ନାନାଂ ଲକ୍ଷଂ ଲକ୍ଷଂ ଚହସ୍ତିନାମ୍
ମଣି, ମୁକ୍ତା ଓ ଉତ୍ତମ ହୀରା ଦିଆଯାଇଥିଲା; ଏକ ଲକ୍ଷ ମାଣିକ୍ୟ ଓ ଏକ ଲକ୍ଷ ହାତୀ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ରୌପ୍ଯଂ ପ୍ରଵାଲଂ ମିଷ୍ଟାନ୍ନଂ ଶତଧାନ୍ଯାଚଲଂ ଵରମ୍ । ନିତ୍ଯଂ ନିତ୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେମ୍ଯୋ ଦଦୌ ଚ ରତ୍ନଭୂଷଣାମ୍
ରୌପ୍ୟ, ପ୍ରବାଳ, ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାନ୍ୟର ପାହାଡ଼ ଦିଆଯାଇଥିଲା; ସେ ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ମଣି ଓ ଗହଣା ଦେଇଥିଲେ।
ଶତଲକ୍ଷଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଭୋଜଯାମାସ ନିତ୍ଯଶଃ । ଜଲଭୋଜନପାତ୍ରାଣି ସୁଵର୍ଣାନାଂ ଦଦୌ ନୃପଃ
ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଏକ ଲକ୍ଷ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଉଥିଲେ; ରାଜା ଜଳ ଓ ଭୋଜନ ପାଇଁ ସୁନାର ପାତ୍ର ଦେଇଥିଲେ।
ସୁଵର୍ଣାନାଂ ଯଜ୍ଞସୂତ୍ରମଙ୍ଗୁଲୀଯକମୁତ୍ତମମ୍ । ଆସନଂ ସ୍ଵର୍ଣରତ୍ନାନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଦଦୌ ମୁଦା
ସେ ଖୁସି ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସୁନାର ଯଜ୍ଞସୂତ୍ର, ସୁନାର ଅଙ୍ଗୁଠି ଏବଂ ସୁନା ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର ଆସନ ଦେଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ଲକ୍ଷଂ ଚ ସୂପକାରଂ ନୃପସ୍ଯ ଚ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଦ୍ଵିଲକ୍ଷଂ ଚ ପରିଵେଷଣକାରକମ୍
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଲକ୍ଷ ରାନ୍ଧୁଣୀ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ପରିବେଶକ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।
ଘୃତକୁଲ୍ଯା ମଧୁକୁଲ୍ଯା ଦଧିକୁଲ୍ଯା ମନୋହରାଃ । ଗୁଡକୁଲ୍ଯା ଦୁଗ୍ଧକୁଲ୍ଯା ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରାର୍ଥନମୀପ୍ସିତମ୍
ସେ ମନୋହର ଘିଅ, ମଧୁ, ଦହି, ଗୁଡ଼, ଦୁଧର ଢେର ଦେଇଥିଲେ, ସବୁବେଳେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ହୁଏ ତାହା ପୂରଣ କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରାତରାରଭ୍ଯ ସଂଧ୍ଯାନ୍ତଂ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଭୋଜନଂ ତଥା । ଦୁଃଶିନାଂ ଭିକ୍ଷୁକାଣାଂ ଚ ଧନଦାନଂ ଯଥୋଚିତମ୍
ସକାଳୁଠାରୁ ସଂଧ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଭୋଜନ ଏବଂ ଦୁଃଖୀ ଓ ଭିକ୍ଷୁକମାନେ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଧନ ଦେବା ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।
ଫଲମୂଲାଶନୋ ରାଜା ଵୈଷ୍ଣଵଶ୍ଚ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ । ସର୍ଵ ମଦର୍ପଣଂ କୃତ୍ଵାଽଜପନ୍ମାଂ ଚ ଦିଵାନିଶମ୍
ସେ ରାଜା ଏକ ବୈଷ୍ଣବ ଥିଲେ, ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଜୟ କରିଥିଲେ, ସେ କେବଳ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଉଥିଲେ, ସବୁ କାମ କରି ମୋତେ ଉପହାର ଦେଇ, ଦିନ ରାତି ମୋର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ।
ଏକଦା ସୂପକାରଶ୍ଚ ତମୁଵାଚ ନୃପେଶ୍ଵରମ୍ । ଵିପ୍ରାଣାଂ ଭୋଜନାଯୈଵ ଦଶଲକ୍ଷମୁପସ୍ଥିତମ୍
ଗୋଟିଏ ଦିନ ମୁଖ୍ୟ ରାନ୍ଧୁଣୀ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦଶ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ଭୋଜନ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଏକଠା ହୋଇଛନ୍ତି।'
ଭୁଞ୍ଜତେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚାଦ୍ଯ ରୂକ୍ଷମନ୍ନଂ ଵଦ ପ୍ରଭୋ । କୁର୍ଵନ୍ତୁ ଭକ୍ଷଣଂ ତେ ଵୈ ଵିପ୍ରାଃ ସୂପାଦିନା ନୃପ
'ଆଜି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୁଖିଲା ଭାତ ଖାଉଛନ୍ତି, ମହାରାଜ; ଦୟାକରି ସେମାନେ ସୁପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ।'
ଚତୁର୍ଯୋଜନପର୍ଯନ୍ତମଧିକାରୋ ନୃପସ୍ଯ ଚ । ଯୋ ରାଜା ତଚ୍ଛତସୁଣଃ ସ ଏଵ ମଣ୍ଡଲେଶ୍ଵରଃ
ରାଜାଙ୍କ ଅଧିକାର ଚାରି ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିଲା; ଯିଏ ରାଜା ଶତଗୁଣ କର ନେଇଥାଏ, ସେଇ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ମୁଖ୍ୟ ରାଜା।
ତତ୍ତଦ୍ଦଶଗୁଣୋ ରାଜା ରାଜେନ୍ଦ୍ରଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ । ରାଜେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ପଞ୍ଚଲକ୍ଷଂ ନିତ୍ଯଂ କେଦାରସଂସଦି
ସେ ରାଜା ଦଶଗୁଣ ବଡ଼ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ପଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ସଦା କେଦାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକଠା ହୁଅନ୍ତି।
ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନମାଣିକ୍ଯଂ ମୁକ୍ତାହୀରଂ ମଣୀଶ୍ଵରମ୍ । ଗଜରତ୍ନମଶ୍ଵରତ୍ନଂ କେଦାରାଯ କରଂ ଦଦୌ
ସେ କେଦାରଙ୍କୁ ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନ, ପଦ୍ମରାଗ, ମୁକ୍ତା, ହୀରା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣି, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାର ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଉପହାର ଦେଲେ।
କମଲାକଲଯା ଜାତା ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡସମୁଦ୍ଭଵାଃ । ଵହ୍ରିଶୁଦ୍ଧାଂସୁକାଧାନା ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତା
ପଦ୍ମରୁ ଓ ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ରତ୍ନ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ ସେମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଥିଲେ।
କାମୁକୀ କାମିନୀଶ୍ରେଷ୍ଠା କନ୍ଯା କମଲଲୋଚନା । କନ୍ଯାଽସ୍ମି ତେ ମହାରାଜେତ୍ଯୁଵାଚ ନୃପତିଂ ଚ ସା
ଏକ କନ୍ୟା, ପ୍ରେମିକାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପଦ୍ମନୟନୀ, ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର କନ୍ୟା, ମହାରାଜ।'
ରାଜା ସଂପୂଜ୍ଯ ତାଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ତସ୍ଥୌ ପତ୍ନୀଂସର୍ପ୍ଯ ଚ । ସା ଵିଜ୍ଞାଯ ପ୍ରସୂଂ ତାତଂ କୃତ୍ଵା ଚ ଵିନଯଂ ସୁଦା
ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କଲେ ଏବଂ ଜୀବନସଂଗିନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ସେ ତାଙ୍କୁ ବାପା ବୋଲି ଜାଣି, ବହୁତ ବିନୟ ଦେଖାଇଲେ।
ଯଯୌ ପୁଣ୍ଯଵନଂ ରମ୍ଯଂ ତପସେ ଯମୃନାନ୍ତିକମ୍ । ତତ୍ତପସ୍ଯାଵନଂ ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ଦୃନ୍ଦାଵନଂ ସ୍ମୃତମ୍
ସେ ଯମୁନା ନଦୀ ପାଖରେ ଥିବା ଶୁଭ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ପବିତ୍ର ଅରଣ୍ୟକୁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଗଲେ; ସେଠି ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ବୃନ୍ଦାବନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତପସା ଵରଯାମାସ ମାଂ ଵରଂ ଚ ଵରଂ ଵରମ୍ । ବ୍ରହ୍ମା ଦଦୌ ଵରଂ ତସ୍ଯୈ ପଶ୍ଯାତ୍କୃଷ୍ଣଂ ଲଭେଷ୍ଯସି
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ମୋତେ ମାଗିଲେ, ପୁନିପୁନି ବର ଚାହିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ବର ଦେଲେ: 'ତୁମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ।'
ସ ଚୈକଦା ନଦୀତୀନେ ଵସନ୍ତେ ସସ୍ମିତା ସତୀ । ଶଯାନା ପୁଷ୍ପଶଯ୍ଯାଯାଂ ରତ୍ନାଭରଣଭୂଷିତା
ଗୋଟିଏ ଦିନ, ବସନ୍ତ ଋତୁରେ, ସେ ନଦୀ କୂଳରେ ଫୁଲ ଶଯ୍ୟାରେ ହସୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ, ରତ୍ନ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ।
ବ୍ରହ୍ମା ପରୀକ୍ଷିତୁଂ ଯାତଃସାଧ୍ଵୀଂ ଚ ସୁମନୋହରାମ୍ । ଦଦର୍ଶ କନ୍ଯା ରହସି ଯୁଵାନଂ ପୁରୁଷଂ ପରମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ସେ ସତୀ ଓ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଗଲେ; ସେ ଏକାଠି ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁବକ ସହିତ ଦେଖିଲେ।
ଚନ୍ଦନୋକ୍ଷିତସର୍ଵାଙ୍ଗଂ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତମ୍ । ସସ୍ମୀତଂ କାମୁକଂ ରମ୍ଯଂ ରମଣୀନାଂ ଚ ଵାଞ୍ଛିତମ୍
ସେ ଯୁବକ ଶରୀରରେ ଚନ୍ଦନ ଲାଗିଥିଲା, ରତ୍ନ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ, ହସୁଥିଲେ, ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯାହାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଯଥା ଷୋଡଶଵର୍ଷୀଯଂ କୁମାରଂ କନକପ୍ରଭମ୍ । କୋଟିକନ୍ଦର୍ପଲୀଲାଭଂ ଵୀତାମ୍ବରଧରଂ ଵରମ୍
ସେ ଷୋଳ ଦିନର ଯୁବକ ପରି, ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କୋଟି କାମଦେବଙ୍କ ଠାରୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଶରତ୍ପାର୍ଵଣାଚନ୍ଦ୍ରାସ୍ଯଂ ଶରତ୍ପଦ୍ମସୁଲୋଚନମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ଚ ସମୁତ୍ଥାଯ ଵାସଯାମାସ ସଂନିଧୌ
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଶରଦ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା, ଆଖି ଶରଦ ପଦ୍ମ ପରି ସୁନ୍ଦର। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଉଠି ତାଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ପୂଜାଂ ଚକାର ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ଫଲଂ ମୂଲଂ ଦଦୌ ମୁଦା। ସୁଵା ସିତଂ ଜଲଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଣନାମ ମୁଦାଽନ୍ଵିତା
ସେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଦେଲେ। ସ୍ୱଚ୍ଛ ଧଳା ପାଣି ଦେଇ, ଖୁସିରେ ମଣ୍ଡି ହେଲେ।
ପୂଜାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ମୁଦିତଃ ସାଦରଂ ତାମୁଵାଚ ହ । ଵିପ୍ରରୂପୀ ଚ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ବ୍ରହ୍ମାତେଜସା
ସେ ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରି, ଆନନ୍ଦ ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ଥିବା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।