ଯସ୍ଯ ମାତା ଗୃହେ ନାସ୍ତି ଭାର୍ଯା ଚ ପୁଂଶ୍ଚଲୀ ତଥା । ଅରଣ୍ଯଂ ତେନ ଗନ୍ତଵ୍ଯମରଣ୍ଯାଦ୍ଦୁଃଖଦଂ ଗୃହମ୍
ଯଦି ଘରେ ମାଆ ନାହିଁ, ଓ ଜନୀ ଚରିତ୍ରହୀନ, ତେବେ ସେଠାରୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏପରି ଘର ଅରଣ୍ୟଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖଦାୟକ।
ପତୀଂ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ସଦା ଦୁଷ୍ଟା ଵିଷତୁନ୍ଯଂ ଚ ପଶ୍ଯତି । ଦଦାତି ତସ୍ମୈ ନାଽଽହାରଂ ଭର୍ତ୍ସନଂ କୁରୁତେ ସଦା
ଖରାପ ଜନୀ ସଦା ପତିଙ୍କୁ ଘୃଣା କରେ, ବିଷ ଦେଖିବା ପରି ଦେଖେ, ଖାଦ୍ୟ ଦେଉନାହିଁ, ସବୁବେଳେ ଗାଳି ଦେଇଥାଏ।
ପୂଜିତଂ ମୁନିତୁଲ୍ଯଂ ଚ ସା ଚ ପାପୀଯସୀ ପରମ୍ । ସଂତତଂ ତୃଣଵନ୍ମତ୍ଵା ନ୍ଯକ୍କାରଂ କୁରୁତେ ସଦା
ଏପରି ପାପିଷ୍ଠା ଜନୀକୁ ମୁନି ପରି ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଘାସ ପରି ଅମୂଲ୍ୟ ଭାବି ଅପମାନ କରେ।
ଦୁର୍ଵାକ୍ଯାଵହ୍ନିନା ଦଗ୍ଧୋ ମୃତତୁଲ୍ଯଶ୍ଚ ଜୀଵତି । ଯାଵଜ୍ଜୀଵନପର୍ଯନ୍ତଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଦୁଷ୍ଟଵଂଶଜାମ୍
ଖରାପ କଥାର ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ି, ସେ ଜୀବନରେ ମୃତ ଭଳି ରହେ; ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ ଜନୀ ପାଇଁ ସାରା ଜୀବନ ଦୁଃଖରେ କଟାଏ।
ଗୃହିଣୀନାଂ ସଦାଚାରଂ ଶ୍ରୂଯତାଂ ତଚ୍ଛ୍ରୁ ତୌ ଶ୍ରୁତମ୍ । ଗୃହିଣୀ ପତିଭକ୍ତା ଚ ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣବୂଜିତା
ଏବେ ଗୃହଣୀମାନଙ୍କର ନିତି ଶୁଣ; ଯେଉଁଠି ଗୃହଣୀ ପତିଭକ୍ତା ଓ ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
ସା ଶୁଦ୍ଧା ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପତିଂ ସୁରମ୍ । ପ୍ରାଙ୍ଗଣେ ମଙ୍ଗଲଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଗୋମଯେନ ଜଲେନ ଚ
ସେ ଶୁଦ୍ଧା, ପ୍ରଭାତେ ଉଠି, ପତି ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଆଙ୍ଗଣରେ ଗୋମୟ ଓ ପାଣି ଦେଇ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରନ୍ତି।
ଗୃହକୃତ୍ଯଂ ଚ କୃତ୍ଵା ଚ ସ୍ନାତ୍ଵାଽଽଗତ୍ଯ ଗୃହଂ ସତୀ । ସୁରଂ ଵିପ୍ରଂ ପତିଂ ନତ୍ଵା ପୂଜଯେଦ୍ଗୃହଦେଵତାମ୍
ଘର କାମକୁ ସମାପ୍ତ କରି ଏବଂ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଭା ଜନାନୀ ଘରକୁ ଫେରିଥିବା ପରେ, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଘରର ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ।
ଗୃହକୃତ୍ଯଂ ସୁନିର୍ଵୃତ୍ଯ ଭୋଜଯିତ୍ଵା ପତିଂ ସତୀ । ଅତିଥିଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଚ ସ୍ଵଯଂ ଭୁଙ୍କତେ ସୁଖଂସତୀ
ଘର କାମକୁ ଭଲଭାବେ ସମାପ୍ତ କରି, ପତିଙ୍କୁ ଖାଇବା ଦେଇ, ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଶୁଭା ଜନାନୀ ସ୍ବୟଂ ଆନନ୍ଦରେ ଖାଇଥାଏ।
ପୁତ୍ରୈଶ୍ଚ ପୂଜିତସ୍ତାତଃ ଶିଷ୍ଯୈଶ୍ଚ ପୂଜିତୋ ଗୁରୁଃ । ଆଜ୍ଞଯା କୁରୁତେ କର୍ମ ପୁତ୍ରଃ ଶିଷ୍ଯଶ୍ଚ ଭୃତ୍ଯଵତ୍
ପୁଅମାନେ ପିତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଶିଷ୍ୟମାନେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ, ପୁଅ ଓ ଶିଷ୍ୟ ଭୃତ୍ୟ ପରି କାମ କରନ୍ତି।
ନ ପ୍ରେରଯେଦ୍ଗୁରୁଂ ତାତଂ ପୁତ୍ରଃ ଶିଷ୍ଯଶ୍ଚ କର୍ମସୁ । ପିତ୍ରେ ଚ ଗୁରଵେ ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵସ୍ଵଂ ଚ ସମର୍ପଯେତ୍
ପୁଅ କିମ୍ବା ଶିଷ୍ୟ କେବେ ଗୁରୁ କିମ୍ବା ପିତାଙ୍କୁ କାମରେ ଆଦେଶ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପିତା ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସଦା ସମସ୍ତ ଦେଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା କରିବା ଦରକାର।
ନ କୁର୍ଯାନ୍ନରବୁଦ୍ଧିଂ ଚ ଗୁରୌ ପିତରି ସଂତତମ୍ । କୃତ୍ଵା ଚ ନରବୁଦ୍ଧିଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ଲଭେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଗୁରୁ କିମ୍ବା ପିତାଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହିପରି କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଲାଗେ।
ମାତରଂ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ପିତୁଶ୍ଚାପ୍ଯଧିକାଂ ତଥା । ମାତୁଃ ପରଂ ଗୁରୁଂ ଚୈଵ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତିଯୋଗତଃ
ମାତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍, ପିତାଙ୍କୁ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଭାବେ; ମାତା ପରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚତମ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।
ପିତା ମାତା ଗୁରୁର୍ଭାର୍ଯା ଶିଷ୍ଯଃ ପୁତ୍ରଃ ସଦାଽକ୍ଷମଃ । ଅନାଥା ଭଗିନୀ କନ୍ଯା ନିତ୍ଯଂ ପୋଷ୍ଯା ଗୁରୁପ୍ରିଯା
ପିତା, ମାତା, ଗୁରୁ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଶିଷ୍ୟ ଓ ପୁଅ ସଦା ରକ୍ଷା ଓ ଦୟାର ଯୋଗ୍ୟ; ଅନାଥ, ଭଉଣୀ, କନ୍ୟା ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ସଦା ପୋଷଣ କରିବା ଦରକାର।
ଏଵଂ ଚ କଥିତଂ ତାତ ସର୍ଵେଷାଂ ଧର୍ମମୁତ୍ତମମ୍ । ଶ୍ତ୍ରୀଜାତିର୍ଵାସ୍ତପୀଶୁଦ୍ଧା ତାଶ୍ଚ ସର୍ଵାଃ ପତିଵ୍ରତାଃ
ଏଭଳି ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ କଥା କହିଛି; ଶୁଧ୍ଧ ଚରିତ୍ର ନାରୀମାନେ, ସମସ୍ତେ ପତିବ୍ରତା।
ସର୍ଵା ଜାତିରେକଵିଧା ଚାଽଽଦୌ ସୃଷ୍ଟା ଚ ବ୍ରହ୍ମଣା । ତାଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରକୃତେରଂଶାଃ ପଵିତ୍ରାଃ ପଣ୍ଡିତାଧିକାଃ
ସମସ୍ତ ଜାତି ଆରମ୍ଭରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକାଟି ତିଆରି ହୋଇଥିଲା; ସମସ୍ତ ନାରୀ ପ୍ରକୃତିର ଅଂଶ, ପବିତ୍ର ଓ ପଣ୍ଡିତଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
କେଦାରକନ୍ଯାଶାପେନ ସ ହି ଧର୍ମଃ କ୍ଷଯଂ ଗତଃ । ତଦା କୋପେନ ଧାତ୍ରା ଚ କୃତ୍ଯା ସ୍ତ୍ରୀ ଚ ଵିନିର୍ମିତା
କେଦାର କନ୍ୟାଙ୍କର ଶାପରେ ସେ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା; ତାପରେ, ଧାତାଙ୍କ ରୋଷରେ କୃତ୍ୟା ଓ ନାରୀ ତିଆରି ହେଲା।
କୃତ୍ଯା ସ୍ତ୍ରୀ ତ୍ରିଵିଧା ଜାତିର୍ବ୍ରହ୍ମଣା ନିର୍ମିତା ପୁରା । ଉତ୍ତମା ପ୍ରଥମା ସା ଚ ମଧ୍ଯମା ଚାଧମା ଵ୍ରଜ
କୃତ୍ୟା ଓ ନାରୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବେ ତିନି ପ୍ରକାର ତିଆରି ହୋଇଥିଲେ: ଉତ୍ତମ, ମଧ୍ୟମ ଓ ଅଧମ।
ଉତ୍ତମା ପତିଭକ୍ତା ସା କିଂଚିଦ୍ଧର୍ମସମନ୍ଵିତା । ପ୍ରାଣାନ୍ତେଽପି ନ କୁରୁତେ ତଂ ଜାରମଯଶକରମ୍
ଉତ୍ତମ ନାରୀ ପତିପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ଓ କିଛି ଧର୍ମ ଅଛି; ପ୍ରାଣ ଶେଷରେ ମଧ୍ୟ ସେ କେବେ ଜାର ନେଇ ଅପମାନ କରେନାହିଁ।
ପୂଜଯେତ୍ସା ଯଥା କାନ୍ତଂ ତଥା ଦେଵଦ୍ଵିଜାତିଥୀନ୍ । ଵ୍ରତାନି ଚୋପଵାସାଂଶ୍ଚ କୁରୁତେ ସର୍ଵପୂଜନମ୍
ସେ ନାରୀ ପତିଙ୍କୁ ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅତିଥିଙ୍କ ପରି ପୂଜା କରେ; ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସ ରଖେ, ସମସ୍ତ ପୂଜା କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
ଗୁରୁଣା ରକ୍ଷିତା ଯତ୍ନାଜ୍ଜାରଂ ଚ ନ ଭଜେଦ୍ଭଯାତ୍ । ସ କୃତ୍ରିମା ମଧ୍ଯମା ଚ ଯଥାକିଂଚିତ୍ପତିଂ ଭଜେତ୍
ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସତର୍କ ରକ୍ଷା ପାଇ, ଭୟରେ ଜାରକୁ ଦୂରେ ରଖେ; ମଧ୍ୟମ ନାରୀ କୃତ୍ରିମ ଓ କିଛି ମାତ୍ରେ ପତିକୁ ସେବା କରେ।
ସ୍ଥାନଂ ନାସ୍ତିକ୍ଷଣଂ ନାସ୍ତି ନାସ୍ତି ପ୍ରାର୍ଥଯିତା ନରଃ । ତେନ ହେ ନନ୍ଦ ତାସାଂ ଚ ସତୀତ୍ଵମୁପଜାଯତେ
ସ୍ଥାନ ନାହିଁ, ସମୟ ନାହିଁ, ଏବଂ କେହି ଚାହିବା ନାହିଁ; ଏହିପରି ନନ୍ଦ, ସେମାନଙ୍କର ସତୀତ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଅଧମା ପରମା ଦୁଷ୍ଟାଽତ୍ଯନ୍ତାସଦ୍ଵଂଶଜା ତଥା । ଅଧର୍ମଶୀଲା ଦୁଃଶୀଲା ଦୁର୍ମୁଖା କଲହାନ୍ଵିତା
ଅଧମ ନାରୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ, ଅସଦ୍ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ; ଅଧର୍ମ ଚରିତ୍ର, ଖରା ଆଚରଣ, ଖରା ମୁଖ ଓ ଝଗଡା ପ୍ରବୃତ୍ତି।
ପତିଂ ଭର୍ତ୍ସଯତେ ନିତ୍ଯଂ ଜାରଂ ଚ ସେଵତେ ସଦା । ଦୁଃଶଂ ଦଦାତି କାନ୍ତାଯ ଵିଷତୁଲ୍ଯଂ ଚ ପଶ୍ଯତି
ସେ ପତିଙ୍କୁ ସଦା ତିରସ୍କାର କରେ, ଜାରକୁ ସଦା ସେବା କରେ; ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦୁଃଖଦାୟକ ଦେଇଥାଏ, ତାକୁ ବିଷ ପରି ଦେଖେ।
ଜାରଦ୍ଵାରମୁପାଯେନ ହନ୍ତି କାନ୍ତଂ ମନୋହରମ୍ । ଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ଚ ଵରିଷ୍ଠଂ ଚ ଗରିଷ୍ଠଂ ଚ ମହୀତଲେ
ଜାର ଦ୍ୱାରା ଚତୁର୍ୟ ଉପାୟରେ, ସେ ମନୋହର ପତିଙ୍କୁ ମାରିଦିଏ, ସେ ଧର୍ମିକ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
କାମଦେଵସମଂ ଚାପି ଜାରଂ ପଶ୍ଯତି କାମତଃ । ଶୁଭଦୃଷ୍ଟ୍ଯା କଟାକ୍ଷେଣ ଶରଵତ୍ପାପୀଯସୀ ମୁଦା
ଏକ ନାରୀ ଆପଣଙ୍କ ଜାରକୁ ଚାହିଁ କାମଦେବ ପରି ଦେଖିବା, ହସି ହସି ଭଲ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା, ଏବଂ ପାପ କାମରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି ଅନୁଭବ କରିବା।
ସୁଵେଷଂ ପୁରୁଷଂ ଦ୍ରଷ୍ଟ୍ଵା ଯୁଵାନଂ ରତିଶୂକରମ୍ । ଯୋନିଃ କ୍ଲିଦ୍ଯତି ନାରୀଣାଂ କାମିନୀନାଂ ନିରନ୍ତରମ୍
ସୁନ୍ଦର ଭୂଷିତ ଏବଂ ଯୁବକ, ଯେଉଁଠି ରତିରେ ଦକ୍ଷ, ଦେଖିଲେ କାମନା ଭରି ନାରୀମାନେ ନିରନ୍ତର ଉତ୍ସୁକ୍ତ ହେଇଯାନ୍ତି।
ଦଦାତି ଭର୍ତ୍ରେ ନାଽଽହାରଂ ଵିଷୋକ୍ତିଂ ଵକ୍ତି ସଂତତମ୍ । ଅଧର୍ମଂ ଚିନ୍ତଯେଚ୍ଛଶ୍ଵଜ୍ଜାରଂ ଚ ପରମଂ ମୁଦା
ସେ ତାଙ୍କ ଗୃହପତିକୁ ଖାଇବା ଦେଇନାହିଁ, ସବୁବେଳେ କଠୋର ଶବ୍ଦ କହିଥାଏ, ଅଧର୍ମ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରିଥାଏ, ଏବଂ ଜାରକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦରେ ଭଲପାଏ।
ଗୁରୁଭିର୍ଭର୍ତ୍ସିତା ସା ଚ ରକ୍ଷିତା ଚ ଶତେନ ଚ । ତଥାଽପି ଜାରଂ କୁରୁତେ ନାପି ସାଧ୍ଯା ନୃପେରପି
ଗୁରୁମାନେ ଗାଳି ଦେଲେ ଓ ଶତଧା ରକ୍ଷା କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଜାରକୁ ଚାହିଁବା ଛାଡ଼ିନାହିଁ; ରାଜା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ରୋକିପାରିବେନାହିଁ।
ନାସ୍ତି ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯଂ କିଂଚିତ୍ସର୍ଵଂ କାର୍ଯଵଶେନ ଚ । ଗାଵସ୍ତୃଣମିଵାରଣ୍ଯେ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତୀ ନଵଂ ନଵମ୍
ତାଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ମଧୁର ନୁହେଁ; ସବୁ କାମନା ପାଇଁ। ଜଙ୍ଗଲରେ ଗାଁ ନୂତନ ଘାସ ଖୋଜିବା ପରି, ସେ ସବୁବେଳେ ନୂତନ କିଛି ଚାହିଁଥାଏ।
ଵିଦ୍ଯୁଦାଭା ଜଲେ ରେଖା ତସ୍ଯା ପ୍ରୀତିସ୍ତଥୈଵ ଚ । ଅଧର୍ମଯୁକ୍ତା ସତତଂ କପଟଂ ଵକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ତାଙ୍କର ପ୍ରେମ ଜଳରେ ରେଖା ପରି, ବିଦ୍ୟୁତ ପରି ଶୀଘ୍ର ଅଦୃଶ୍ୟ; ସେ ସବୁବେଳେ ଅଧର୍ମରେ ଜଡିତ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଠକା କଥା କହିଥାଏ।