ଫଲଂ ଚ ସର୍ଵଂ ତପସାଂ ଵ୍ରତାନାଂ ଚ ଵ୍ରଜେଶ୍ଵର । ଇଦଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ନମସ୍କୃତ୍ଵା ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସା ତଦନୁଜ୍ଞଯା
ଏହି ସ୍ତୁତି ପଢ଼ି, ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କର ଅନୁମତିରେ, ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ଓ ବ୍ରତର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରିପାରନ୍ତି, ହେ ବ୍ରଜେଶ୍ୱର।
ଅଥ ଚତୁରଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଦ୍ଵିଜଦେଵାର୍ଚନଂ ଚୈଵ କରୋତି ସତତଂ ଗୃହୀ । ସ୍ଵଧର୍ମାଚରଣଂ ଚୈଵ ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯଂ ଚ ନିତ୍ଯଣଃ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ଯେ ଗୃହସ୍ଥ ସଦା ଦ୍ୱିଜ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରନ୍ତି, ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ନୀତି ରଖନ୍ତି—
କୁର୍ଵନ୍ତି ଗୃହିଣାମାଶାଂ ସର୍ଵେ ଦେଵାଦଯସ୍ତଥା । ଅକୃତ୍ଵାଽତିଥିପୂଜାଂ ଚ ଗୃହସ୍ଥଶ୍ଚ ସଦାଽଶୁଚିଃ
ଏପରି ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂରଣ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯଦି ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ନ ଦେଇ, ସେ ଗୃହସ୍ଥ ସବୁବେଳେ ଅପବିତ୍ର ରହନ୍ତି।
ପିତରଃ କର୍ମକାଲେ ଚାତିଥିକାଲେ ଚ ଦେଵତାଃ । ସର୍ଵେ ଗୃହସ୍ଥମାଯାନ୍ତି ନିପାନମିଵ ଧେନଵଃ
କାର୍ଯ୍ୟ କାଳରେ କିମ୍ବା ଅତିଥି ଆସିଲେ, ପିତୃଦେବତା ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଘରକୁ ଆସନ୍ତି, ଯେପରି ଗାଈମାନେ ପାନିଘାଟକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ସମାଯାତି ପ୍ରଯତ୍ନେନ ସଯାହ୍ନେ କ୍ଷୁଧିତୋଽତିଥିଃ । ପୂଜାଂ ଲବ୍ଧ୍ଵାଽଽଶିଷଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଯାତି ଗୃହିଣୋ ଗୃହାତ୍
ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ଅତିଥି ଭୋକା ହୋଇ, ଚେଷ୍ଟା କରି ଆସନ୍ତି; ସମ୍ମାନ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଘରରୁ ବିଦାୟ ନେଇଯାଆନ୍ତି।
ଅକୃତ୍ଵାଽତିଥିପୂଜାଂ ଚ ଗୃହୀ ଭଵତି ପାତକୀ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଜନିତଂ ପାପଂ ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯଦି ଗୃହସ୍ଥ ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ନ କରନ୍ତି, ସେ ପାପୀ ହୁଅନ୍ତି; ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ପାପ ତାଙ୍କୁ ଲାଗିଯାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅତିଥିର୍ଯସ୍ଯ ଭଗ୍ନାଶୋ ଗୃହାତ୍ପ୍ରତିନିର୍ଵତେ । ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ଦେଵାଶ୍ଚ ଵହ୍ନଯଶ୍ଚ ତଥୈଵ ଚ
ଯଦି ଅତିଥି ଆଶା ଭଙ୍ଗ ହୋଇ ଘର ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କର ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଘର ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି।
ନିରାଶାଃ ପ୍ରତିଗଚ୍ଛନ୍ତି ଗୃହିଣୋଽତିଥଯୋ ଗୃହାତ୍ । ସ୍ତ୍ରୀଧ୍ନୈର୍ଗୋଘ୍ନୈଃ କୃତଘ୍ନୈଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଗୁରୁତଲ୍ପଗୈଃ
ଯେଉଁଠି ଅତିଥି ନିରାଶ ହୋଇ ଘର ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ତିଅ, ଗାଈ ହନ୍ତା, କୃତଘ୍ନ, ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ଶୟନ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପରି ଯାଆନ୍ତି।
ତୁଲ୍ଯଦୋଷୋ ଭଵତ୍ଯେଵ ଯେନାତିଥିରନର୍ଚିତଃ । ସ୍ଵାତ୍ମନଃ ପାତକଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପୁଣ୍ଯମାଦାଯ ଗଚ୍ଛତି
ଯିଏ ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ନ କରେ, ସେ ଏହି ଦୋଷରେ ଅଭିଭୂତ ହୁଏ; ନିଜ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇ, ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାପ ନେଇ ଚାଲିଯାଏ।
ତସ୍ମାତ୍କୃତ୍ଵା ସର୍ଵସେଵାଂ ଦେଵାଦୀଂଶ୍ଚ ଶୁଭାଶଯଃ । ପୋଷ୍ଯାଣାଂ ଭରଣଂ କୃତ୍ଵା ପଶ୍ଚାଦ୍ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସ ଧର୍ମଵିତ୍
ସେଥିପାଇଁ, ଶୁଭ ମନରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସେବା କରି, ନିଜ ପରିବାରକୁ ପୋଷଣ କରି, ଧର୍ମଜ୍ଞାନୀ ପରେ ଖାଆନ୍ତି।
ଯସ୍ଯ ମାତା ଗୃହେ ନାସ୍ତି ଭାର୍ଯା ଚ ପୁଂଶ୍ଚଲୀ ତଥା । ଅରଣ୍ଯଂ ତେନ ଗନ୍ତଵ୍ଯମରଣ୍ଯାଦ୍ଦୁଃଖଦଂ ଗୃହମ୍
ଯଦି ଘରେ ମାଆ ନାହିଁ, ଓ ଜନୀ ଚରିତ୍ରହୀନ, ତେବେ ସେଠାରୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏପରି ଘର ଅରଣ୍ୟଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖଦାୟକ।
ପତୀଂ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ସଦା ଦୁଷ୍ଟା ଵିଷତୁନ୍ଯଂ ଚ ପଶ୍ଯତି । ଦଦାତି ତସ୍ମୈ ନାଽଽହାରଂ ଭର୍ତ୍ସନଂ କୁରୁତେ ସଦା
ଖରାପ ଜନୀ ସଦା ପତିଙ୍କୁ ଘୃଣା କରେ, ବିଷ ଦେଖିବା ପରି ଦେଖେ, ଖାଦ୍ୟ ଦେଉନାହିଁ, ସବୁବେଳେ ଗାଳି ଦେଇଥାଏ।
ପୂଜିତଂ ମୁନିତୁଲ୍ଯଂ ଚ ସା ଚ ପାପୀଯସୀ ପରମ୍ । ସଂତତଂ ତୃଣଵନ୍ମତ୍ଵା ନ୍ଯକ୍କାରଂ କୁରୁତେ ସଦା
ଏପରି ପାପିଷ୍ଠା ଜନୀକୁ ମୁନି ପରି ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଘାସ ପରି ଅମୂଲ୍ୟ ଭାବି ଅପମାନ କରେ।
ଦୁର୍ଵାକ୍ଯାଵହ୍ନିନା ଦଗ୍ଧୋ ମୃତତୁଲ୍ଯଶ୍ଚ ଜୀଵତି । ଯାଵଜ୍ଜୀଵନପର୍ଯନ୍ତଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଦୁଷ୍ଟଵଂଶଜାମ୍
ଖରାପ କଥାର ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ି, ସେ ଜୀବନରେ ମୃତ ଭଳି ରହେ; ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ ଜନୀ ପାଇଁ ସାରା ଜୀବନ ଦୁଃଖରେ କଟାଏ।
ଗୃହିଣୀନାଂ ସଦାଚାରଂ ଶ୍ରୂଯତାଂ ତଚ୍ଛ୍ରୁ ତୌ ଶ୍ରୁତମ୍ । ଗୃହିଣୀ ପତିଭକ୍ତା ଚ ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣବୂଜିତା
ଏବେ ଗୃହଣୀମାନଙ୍କର ନିତି ଶୁଣ; ଯେଉଁଠି ଗୃହଣୀ ପତିଭକ୍ତା ଓ ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
ସା ଶୁଦ୍ଧା ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପତିଂ ସୁରମ୍ । ପ୍ରାଙ୍ଗଣେ ମଙ୍ଗଲଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଗୋମଯେନ ଜଲେନ ଚ
ସେ ଶୁଦ୍ଧା, ପ୍ରଭାତେ ଉଠି, ପତି ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଆଙ୍ଗଣରେ ଗୋମୟ ଓ ପାଣି ଦେଇ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରନ୍ତି।
ଗୃହକୃତ୍ଯଂ ଚ କୃତ୍ଵା ଚ ସ୍ନାତ୍ଵାଽଽଗତ୍ଯ ଗୃହଂ ସତୀ । ସୁରଂ ଵିପ୍ରଂ ପତିଂ ନତ୍ଵା ପୂଜଯେଦ୍ଗୃହଦେଵତାମ୍
ଘର କାମକୁ ସମାପ୍ତ କରି ଏବଂ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଭା ଜନାନୀ ଘରକୁ ଫେରିଥିବା ପରେ, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଘରର ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ।
ଗୃହକୃତ୍ଯଂ ସୁନିର୍ଵୃତ୍ଯ ଭୋଜଯିତ୍ଵା ପତିଂ ସତୀ । ଅତିଥିଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଚ ସ୍ଵଯଂ ଭୁଙ୍କତେ ସୁଖଂସତୀ
ଘର କାମକୁ ଭଲଭାବେ ସମାପ୍ତ କରି, ପତିଙ୍କୁ ଖାଇବା ଦେଇ, ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଶୁଭା ଜନାନୀ ସ୍ବୟଂ ଆନନ୍ଦରେ ଖାଇଥାଏ।
ପୁତ୍ରୈଶ୍ଚ ପୂଜିତସ୍ତାତଃ ଶିଷ୍ଯୈଶ୍ଚ ପୂଜିତୋ ଗୁରୁଃ । ଆଜ୍ଞଯା କୁରୁତେ କର୍ମ ପୁତ୍ରଃ ଶିଷ୍ଯଶ୍ଚ ଭୃତ୍ଯଵତ୍
ପୁଅମାନେ ପିତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଶିଷ୍ୟମାନେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ, ପୁଅ ଓ ଶିଷ୍ୟ ଭୃତ୍ୟ ପରି କାମ କରନ୍ତି।
ନ ପ୍ରେରଯେଦ୍ଗୁରୁଂ ତାତଂ ପୁତ୍ରଃ ଶିଷ୍ଯଶ୍ଚ କର୍ମସୁ । ପିତ୍ରେ ଚ ଗୁରଵେ ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵସ୍ଵଂ ଚ ସମର୍ପଯେତ୍
ପୁଅ କିମ୍ବା ଶିଷ୍ୟ କେବେ ଗୁରୁ କିମ୍ବା ପିତାଙ୍କୁ କାମରେ ଆଦେଶ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପିତା ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସଦା ସମସ୍ତ ଦେଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା କରିବା ଦରକାର।
ନ କୁର୍ଯାନ୍ନରବୁଦ୍ଧିଂ ଚ ଗୁରୌ ପିତରି ସଂତତମ୍ । କୃତ୍ଵା ଚ ନରବୁଦ୍ଧିଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ଲଭେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଗୁରୁ କିମ୍ବା ପିତାଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହିପରି କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଲାଗେ।
ମାତରଂ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ପିତୁଶ୍ଚାପ୍ଯଧିକାଂ ତଥା । ମାତୁଃ ପରଂ ଗୁରୁଂ ଚୈଵ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତିଯୋଗତଃ
ମାତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍, ପିତାଙ୍କୁ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଭାବେ; ମାତା ପରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚତମ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।
ପିତା ମାତା ଗୁରୁର୍ଭାର୍ଯା ଶିଷ୍ଯଃ ପୁତ୍ରଃ ସଦାଽକ୍ଷମଃ । ଅନାଥା ଭଗିନୀ କନ୍ଯା ନିତ୍ଯଂ ପୋଷ୍ଯା ଗୁରୁପ୍ରିଯା
ପିତା, ମାତା, ଗୁରୁ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଶିଷ୍ୟ ଓ ପୁଅ ସଦା ରକ୍ଷା ଓ ଦୟାର ଯୋଗ୍ୟ; ଅନାଥ, ଭଉଣୀ, କନ୍ୟା ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ସଦା ପୋଷଣ କରିବା ଦରକାର।
ଏଵଂ ଚ କଥିତଂ ତାତ ସର୍ଵେଷାଂ ଧର୍ମମୁତ୍ତମମ୍ । ଶ୍ତ୍ରୀଜାତିର୍ଵାସ୍ତପୀଶୁଦ୍ଧା ତାଶ୍ଚ ସର୍ଵାଃ ପତିଵ୍ରତାଃ
ଏଭଳି ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ କଥା କହିଛି; ଶୁଧ୍ଧ ଚରିତ୍ର ନାରୀମାନେ, ସମସ୍ତେ ପତିବ୍ରତା।
ସର୍ଵା ଜାତିରେକଵିଧା ଚାଽଽଦୌ ସୃଷ୍ଟା ଚ ବ୍ରହ୍ମଣା । ତାଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରକୃତେରଂଶାଃ ପଵିତ୍ରାଃ ପଣ୍ଡିତାଧିକାଃ
ସମସ୍ତ ଜାତି ଆରମ୍ଭରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକାଟି ତିଆରି ହୋଇଥିଲା; ସମସ୍ତ ନାରୀ ପ୍ରକୃତିର ଅଂଶ, ପବିତ୍ର ଓ ପଣ୍ଡିତଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
କେଦାରକନ୍ଯାଶାପେନ ସ ହି ଧର୍ମଃ କ୍ଷଯଂ ଗତଃ । ତଦା କୋପେନ ଧାତ୍ରା ଚ କୃତ୍ଯା ସ୍ତ୍ରୀ ଚ ଵିନିର୍ମିତା
କେଦାର କନ୍ୟାଙ୍କର ଶାପରେ ସେ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା; ତାପରେ, ଧାତାଙ୍କ ରୋଷରେ କୃତ୍ୟା ଓ ନାରୀ ତିଆରି ହେଲା।
କୃତ୍ଯା ସ୍ତ୍ରୀ ତ୍ରିଵିଧା ଜାତିର୍ବ୍ରହ୍ମଣା ନିର୍ମିତା ପୁରା । ଉତ୍ତମା ପ୍ରଥମା ସା ଚ ମଧ୍ଯମା ଚାଧମା ଵ୍ରଜ
କୃତ୍ୟା ଓ ନାରୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବେ ତିନି ପ୍ରକାର ତିଆରି ହୋଇଥିଲେ: ଉତ୍ତମ, ମଧ୍ୟମ ଓ ଅଧମ।
ଉତ୍ତମା ପତିଭକ୍ତା ସା କିଂଚିଦ୍ଧର୍ମସମନ୍ଵିତା । ପ୍ରାଣାନ୍ତେଽପି ନ କୁରୁତେ ତଂ ଜାରମଯଶକରମ୍
ଉତ୍ତମ ନାରୀ ପତିପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ଓ କିଛି ଧର୍ମ ଅଛି; ପ୍ରାଣ ଶେଷରେ ମଧ୍ୟ ସେ କେବେ ଜାର ନେଇ ଅପମାନ କରେନାହିଁ।
ପୂଜଯେତ୍ସା ଯଥା କାନ୍ତଂ ତଥା ଦେଵଦ୍ଵିଜାତିଥୀନ୍ । ଵ୍ରତାନି ଚୋପଵାସାଂଶ୍ଚ କୁରୁତେ ସର୍ଵପୂଜନମ୍
ସେ ନାରୀ ପତିଙ୍କୁ ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅତିଥିଙ୍କ ପରି ପୂଜା କରେ; ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସ ରଖେ, ସମସ୍ତ ପୂଜା କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
ଗୁରୁଣା ରକ୍ଷିତା ଯତ୍ନାଜ୍ଜାରଂ ଚ ନ ଭଜେଦ୍ଭଯାତ୍ । ସ କୃତ୍ରିମା ମଧ୍ଯମା ଚ ଯଥାକିଂଚିତ୍ପତିଂ ଭଜେତ୍
ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସତର୍କ ରକ୍ଷା ପାଇ, ଭୟରେ ଜାରକୁ ଦୂରେ ରଖେ; ମଧ୍ୟମ ନାରୀ କୃତ୍ରିମ ଓ କିଛି ମାତ୍ରେ ପତିକୁ ସେବା କରେ।