ସିଦ୍ଧାନ୍ତଶାସ୍ତ୍ରନୈପୁଣ୍ଯଂ ଭାଵନଂ ସ୍ଵାତ୍ମତୋଷଣମ୍ । ଵ୍ଯାଖ୍ଯାନଂ ପରିଶୁଦ୍ଧଂ ଚ ଗ୍ରନ୍ଥାଭ୍ଯସ୍ତଂ ଚ ସଂତତମ୍
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତତା, ଧ୍ୟାନ, ନିଜ ଆତ୍ମାର ସନ୍ତୋଷ, ପରିଶୁଦ୍ଧ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଏବଂ ଗ୍ରନ୍ଥ ପଢ଼ିବା ସଦା କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ଯଵସ୍ଥାପରିଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥ ଵିଚାରୋ ଵେଦସଂମତଃ । ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥାଚରଣଂ ଚୈଵ କତଧ୍ଯଂ ସ୍ଵଯମେଵ ଚ
ଶୁଦ୍ଧ ଆଚରଣ ପାଇଁ ବିଚାର, ଯାହା ବେଦ ମାନିଛି, ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଅନୁସରଣ ଏବଂ ନିଜେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦେଵାହ୍ନିକେଷୁ ନୈପୁଣ୍ଯଂ ଵେଦାଚରଣମୀପ୍ସିତମ୍ । ଵେଦୋକ୍ତଭକ୍ଷଣଂ ଚୈଵ ପଵିତ୍ରାଚରଣଂ ସଦା
ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା ପାଇଁ ଦକ୍ଷତା, ବେଦ ଅନୁସାରେ ଆଚରଣ କରିବା ଇଚ୍ଛା, ବେଦ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିବା ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରିବା, ଏବଂ ସଦା ପବିତ୍ର ଆଚରଣ ରଖିବା—ଏହି ସବୁ ଲୋକେ ଚାହାନ୍ତି।
ପତିଵ୍ରତାନାଂ ଯଂ ଧର୍ମ ତଂ ନିବୋଧ ଵ୍ରଜେଶ୍ଵର । ନିତ୍ଯଂତୁ ଭର୍ତର୍ଯୌତ୍ସୁକ୍ଯାତ୍ତତ୍ପାଦୋଦକମୀପ୍ସିତମ୍
ଓ ବ୍ରଜେଶ୍ୱର, ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କର ଧର୍ମ କଣ ତାହା ଶୁଣ। ସେମାନେ ସଦା ପତି ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ରହନ୍ତି ଏବଂ ପତିଙ୍କ ପାଦଧୂଳିର ଜଳ ପିବିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି।
ଭକ୍ତିଭାଵେନ ସତତଂ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ତଦନୁଜ୍ଞଯା । ଵ୍ରତଂ ତପସ୍ଯାଂ ଦେଵାର୍ଚାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ପତିଙ୍କ ଅନୁମତି ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ଭୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଭକ୍ତି ସହିତ ସେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେ ସାବଧାନ ଭାବେ ବ୍ରତ, ତପସ୍ୟା ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ୍।
କୁର୍ଯାଚ୍ଚରଣସେଵାଂ ଚ ସ୍ତଵନଂ ପରିତୋଷଣମ୍ । ତଦାଜ୍ଞାରହିତଂ କର୍ମ ନ କୁଯଦ୍ଵିରୈତଃ ସତୀ
ସେ ପତିଙ୍କ ପାଦ ସେବା କରିବା, ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଓ ପତିଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍। ପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଛଡ଼ି ସତୀ ନାରୀ କୌଣସି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନାରାଯଣାତ୍ପରଂ କାନ୍ତଂ ଧ୍ଯାଯତେ ସତତଂ ସତୀ । ପରପୁଂସାଂ ମୁଖଂ ଚୈଵ ସୁଵେଷପୁରୁଷଂ ପରମ୍
ଏକ ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ସଦା ନାରାୟଣ ଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରିୟଜନ ଭାବି ନାହିଁ; ସେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ମୁହଁ, ଯେଉଁମାନେ ଶୋଭା ଦେଉଛନ୍ତି, ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖି ନାହାନ୍ତି।
ଯାତ୍ରାମହୋତ୍ସଵଂ ନୃତ୍ଯଂ ନର୍ତନଂ ଗାଯନଂ ଵ୍ରଜ । ପରକ୍ରୀଡାଂ ଚ ସତତଂ ନ ହି ପଶ୍ଯତି ସୁଵ୍ରତା
ଓ ବ୍ରଜ, ସୁଶୀଳା ନାରୀ କଦାପି ଯାତ୍ରା, ମହୋତ୍ସବ, ନୃତ୍ୟ, ଗୀତାଦି ଦେଖିବେ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଖେଳ ଦେଖିବାରେ ସେ ରୁଚି ଦେଉନାହାନ୍ତି।
ଯଦ୍ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ସ୍ଵାମିନୋ ନିତ୍ଯଂ ତଦେଵମପି ଯୋଷିତାମ୍ । ନହି ତ୍ଯଜେତ୍ତୁ ତତ୍ସଙ୍ଗଂ କ୍ଷଣମେଵ ଚ ସୁଵ୍ରତା
ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ସେଇ ଖାଦ୍ୟ ନାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ। ଏକ ସୁଶୀଳା ନାରୀ କ୍ଷଣମାତ୍ର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପତିଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ଉତ୍ତରେ ନୋତ୍ତରଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ସ୍ଵାମିନଶ୍ଯ ପତିଵ୍ରତା । ନ କୋପଂ କୁରୁତେ ଶୁଦ୍ଵା ତାଡିତା ଚାପି କୋପତଃ
ପତିବ୍ରତା ନାରୀ କଦାପି ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଇ ନାହାନ୍ତି; କ୍ରୋଧରେ ପତି ମାଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
କ୍ଷୁଧିତଂ ଭୋଜଯେତ୍କାନ୍ତଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ପାନଂ ଚ ଭୋଜନମ୍ । ନ ବୋଧଯେତ୍ତଂ ନିଦ୍ରାଲୁଂ ପ୍ରରେଯେନ୍ନୈଵ କର୍ମସୁ
ସେ ଭୁଖିଲେ ପତିଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦେବା, ପାଣି ଓ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ୍। ପତି ଶୁଅନ୍ତିବାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଉନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା କୌଣସି କାମ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ପୁତ୍ରାଣାଂ ଚ ଶତଗୁଣଂ ସ୍ନେହଂ କୁର୍ଯାତ୍ପତୀଂ ସତୀ । ପତିର୍ବନ୍ଧୁର୍ଗତିର୍ଭର୍ତା ଦୈଵତଂ କୁଲଯୋଷିତଃ
ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ପୁଅମାନେ ପ୍ରତି ଯେତେ ସ୍ନେହ ଦେଇଥାଏ, ପତି ପ୍ରତି ତାହାର ଶତଗୁଣ ସ୍ନେହ ଦେବା ଉଚିତ୍। ପତି ହେଉଛନ୍ତି ଘରର ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବନ୍ଧୁ, ଆଶ୍ରୟ ଓ ଦେବତା।
ଶୁଭଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁଧାତୁଲ୍ଯଂ କାନ୍ତଂ ପଶ୍ଯତି ସୁନ୍ଦରୀ । ସସ୍ମିତଂ ଵଦନଂ କୃତ୍ଵା ଭକ୍ତିଭାଵେନ ଯତ୍ନତଃ
କୌଣସି ଶୁଭ କିଛି କିମ୍ବା ଅମୃତ ସମାନ ମିଳିଲେ, ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀ ହସି ହସି, ଭକ୍ତି ସହିତ ସାବଧାନ ଭାବେ ପତିଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି।
ପୁରୁଷାଣାଂ ସହସ୍ରଂ ଚ ସତୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଚ ସମୁଦ୍ଧରେତ୍ । ପତିଃ ପତିଵ୍ରତାନାଂ ଚ ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାତକାତ୍
ଏକ ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ହଜାର ପୁରୁଷକୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ପତି ସେମାନଙ୍କ ପତିବ୍ରତା ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ନାସ୍ତି ତେଷାଂ କର୍ମଭୋଗଃ ସତୀନାଂ ଵ୍ରତତେଜସା । ତଯା ସାର୍ଧଂ ଚ ନିଷ୍କର୍ମୀ ମୋଦତେ ହରିମନ୍ଦିରେ
ଏମିତି ପତିବ୍ରତା ନାରୀମାନେ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି ନାହାନ୍ତି; ସେମାନେ ନିଷ୍କର୍ମୀ ହୋଇ ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ସତୀପାଦେଷୁ ତାନ୍ଯପି । ତେଜଶ୍ଚ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ମୁନୀନାଂ ଚ ସତୀଷୁ ଚ
ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ପାଦ ତଳେ ମିଳେ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ତେଜ ମଧ୍ୟ ପତିବ୍ରତା ନାରୀମାନେ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ତପସ୍ଵିନାଂ ତପଃ ସର୍ଵଂ ଵ୍ରତିନାଂ ଯତ୍ଫଲଂ ଵ୍ରଜ । ଦାନେ ଫଲଂ ଯଦ୍ଦାତଣାଂ ତତ୍ସର୍ଵ ତାସୁ ସଂତତମ୍
ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ତପ, ବ୍ରତୀମାନଙ୍କର ବ୍ରତର ଫଳ, ଦାନର ଫଳ—ଓ ବ୍ରଜ—ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଦା ବ୍ୟାପି ରହିଥାଏ।
ସ୍ଵଯଂ ନାରାଯଣଃ ଶଂଭୁର୍ଵିଧାତା ଜଗତାମପି । ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଚ ମୁନଯୋ ଭୀତାସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଚ ସଂତତମ୍
ନାରାୟଣ ସ୍ୱୟଂ, ଶମ୍ଭୁ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସୃଷ୍ଟା, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମୁନିମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ସଦା ଭୟ କରନ୍ତି।
ସତୀନାଂ ପାଦରଜସା ସଦ୍ଯଃ ପୂତା ଵସୁଂଧରା । ପତିଵ୍ରତାଂ ନମସ୍କୃତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ପାତକାନ୍ନରଃ
ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ପାଦର ଧୂଳିରେ ମାଟି ତୁରନ୍ତ ପବିତ୍ର ହୁଏ; ପତିବ୍ରତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ମଣିଷ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଭସ୍ମସାତ୍କର୍ତୁଂ କ୍ଷଣେନୈଵ ପତିଵ୍ରତା । ସ୍ଵତେଜସା ସମର୍ଥା ସା ମହାପୁଣ୍ଯଵତୀ ସଦା
ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟବତୀ ଏକ ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ନିଜ ତେଜରେ ତିନି ଲୋକକୁ ମାତ୍ର କ୍ଷଣେ ଭସ୍ମ କରିପାରନ୍ତି।
ସତୀନାଂ ଚ ପତିଃ ସାଧୁଃ ପୁତ୍ରୋ ନିଃଶଂକ ଏଵ ଚ । ନ ହି ତସ୍ଯ ଭଯଂ କିଂଚିଦ୍ଦେଵେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଯମାଦପି
ସତୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱାମୀ ଏକ ଉତ୍ତମ ଲୋକ, ପୁଅ ଭୟହୀନ ଓ ନିର୍ଭୟ ଥାଏ; ସେମାନେ ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ଯମ ଠାରୁ କେବେ ଭୟ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ଶତଜନ୍ମପୁଣ୍ଯଵତାଂ ଗେହେ ଜାତା ପତିଵ୍ରତା । ପତିଵ୍ରତାପ୍ରସୂଃ ପୂତା ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତଃ ପିତା ତଥା
ଯେଉଁ ଘରେ ଶତଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟ ଥାଏ, ସେଉଁଠି ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ ପତିବ୍ରତା ନାରୀ। ଏମିତି ପତିବ୍ରତା ଝିଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିବା ମାଆ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି ଓ ବାପା ବଞ୍ଚିଥିବାବେଳେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ସତୀ ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚ ରାତ୍ରିଵାସସମ୍ । ଭର୍ତାରଂ ଚ ନମସ୍କୃତ୍ଯ କରୋତି ସ୍ତଵନଂ ମୁଦା
ଏକ ସତୀ ନାରୀ ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ରାତିର ପୋଶାକ ଛାଡ଼ି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି।
ଗୃହକାର୍ଯଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ସ୍ନାତ୍ଵା ଧୌତେ ଚ ଵାସସୀ । ଗୃହୀତ୍ଵା ଶୁକ୍ଲପୁଷ୍ପଂ ଚ ଭକ୍ତିତଃ ପୂଜଯେତ୍ପତିମ୍
ଘରର କାମ ସାରି, ସ୍ନାନ କରି, ସଫା ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ଏକ ଧଳା ଫୁଲ ନେଇ, ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ସୁପୂତେନ ଜଲେନ ନିର୍ମଲେନ ଚ । ତସ୍ମୈ ଦତ୍ତ୍ଵା ଧୌତଵସ୍ତ୍ରଂ ତତ୍ପାଦୌ କ୍ଷାଲଯେନ୍ମୁଦା
ପବିତ୍ର ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଧୋଇଥିବା ପୋଶାକ ଦେଇ, ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇଦିଅନ୍ତି।
ଆସନେ ଵାସଯିତ୍ଵା ଚ ଦତ୍ତ୍ଵା ଭାଲେ ଚ ଚନ୍ଦନମ୍ । ସର୍ଵାଙ୍ଗଲେପନଂ କୃତ୍ଵା ଦତ୍ତ୍ଵା ମାଲ୍ଯଂ ଗଲେଽପି ଚ
ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଚକିରେ ବସାଇ, କପାଳରେ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ସମଗ୍ର ଦେହକୁ ଚନ୍ଦନ ଲେପନ କରି, ଗଳାରେ ମାଳା ପିନ୍ଧାଇଦିଅନ୍ତି।
ସାମଵେଦୋକ୍ତମନ୍ତ୍ରେଣ ଭୋଗଦ୍ରଵ୍ଯୈଃ ସୁଧୋପମୈଃ । ସଂପୂଜ୍ଯ ଭକ୍ତିତଃ କାନ୍ତଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଚ ପ୍ରଣମେନ୍ମୁଦା
ସାମବେଦର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ରସାଳ ଭୋଜ୍ୟପଦାର୍ଥ ଦେଇ, ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଗୁଣଗାନ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି।
ଓଂ ନମଃ କାନ୍ତାଯ ଶାନ୍ତାଯ ସର୍ଵଦେଵାଶ୍ରଯାଯ ସ୍ଵାହା । ଇତ୍ଯନେନୈଵ ମନ୍ତ୍ରେଣ ଦତ୍ତ୍ଵା ପୁଷ୍ପଂ ଚ ଚନ୍ଦନମ୍
'ଓଁ, ପ୍ରିୟ, ଶାନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ସ୍ୱାହା' ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସେ ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ପାଦ୍ଯାର୍ଧ୍ଯଂ ଧୂପଦୀପୌ ଚ ଵସ୍ତ୍ରଂ ନୈଵେଦ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ଜଲଂ ସୁଵାସିତଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ତାମ୍ବୂଲଂ ଚ ସୁଵାସିତମ୍
ପାଦ ଓ ହାତ ଧୁଅ ପାଇଁ ଜଳ, ଧୂପ, ଦୀପ, ପୋଶାକ, ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ପାନ ଦେଇ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଦତ୍ତ୍ଵା ସ୍ତୋତ୍ରଂ ପଠେଦ୍ଯଦ୍ଯତ୍କୃତଂ ଵୈ ପାଠ୍ଯମେଵ ଚ । ଓଂ ନମଃ କାନ୍ତାଯ ଭର୍ତ୍ରେ ଚ ଶିରଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଵରୂପିଣେ
ଯେଉଁ ସ୍ତୋତ୍ର ରଚିତ ଓ ପାଠ୍ୟ, ତାହା ପଢ଼ି, 'ଓଁ, ପ୍ରିୟ ସ୍ୱାମୀ, ମୁଣ୍ଡରେ ଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱରୂପ' ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି।