ସଂନ୍ଯାଚୀ ଯାତି ସାଯାହ୍ନେ କ୍ଷୁଧିତୋ ଗୃହିଣାଂ ଗୃହମ୍ । ସଦନ୍ନଂ ଵା କଦନ୍ନଂ ଵା ତଦ୍ଦତ୍ତଂ ନୈଵ ଵର୍ଜଯେତ୍
ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ସାଂଜ ଖାଲି ପେଟରେ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଏ। ଭଲ ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ଖରାପ ଖାଦ୍ୟ, ଯାହା ଦିଅନ୍ତି, ତାହା ନାକୁ ନାକୁ ନିଅ।
ନ ଯାଚତେ ଚ ମିଷ୍ଟାନ୍ନଂ ନ କୁର୍ଯାତ୍କୋପମେଵ ଚ । ନ ଧନଗ୍ରହଣଂ କୁର୍ଯାଦେକଵାସା ନିରୀହତଃ
ସେ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଚାହିଁବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କ୍ରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଧନ ନେଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏକ ଜାମା ପିନ୍ଧି ନିର୍ଲୋଭ ଓ ନିରିଚ୍ଛା ହେବା ଉଚିତ୍।
ଶୀତଗ୍ରୀଷ୍ମସମାନଶ୍ଚ ଲୋଭମୋହଵିଵର୍ଜିତଃ । ତତ୍ର ସ୍ଥିତ୍ଵୈକରାତ୍ରଂ ଚ ପ୍ରାତରନ୍ଯତ୍ସ୍ଥଲଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ସେ ଶୀତ ଓ ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ସମାନ ରହିବା ଉଚିତ୍, ଲୋଭ ଓ ମୋହ ଛାଡିବା ଉଚିତ୍। ଏକ ରାତି ଏକ ସ୍ଥାନରେ ରହି, ପ୍ରଭାତରେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍।
ଯାନମାନୋହଣଂ କୃତ୍ଵା ଗୃହୀତ୍ଵା ଗୃହିଣୋ ଧନମ୍ । ଗୃହଂ କୃତ୍ଵା ଗୃହୀ ରମ୍ଯାତ୍ସ୍ଵଧର୍ମାତ୍ପତିତୋ ଭଵେତ୍
ଯଦି ଯାତ୍ରା କରିବା, ଜିନିଷ ଉଠାଇବା କିମ୍ବା ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଧନ ନେଇ, ଘର ତିଆରି କରି ସୁଖରେ ରହିବା କରେ, ସେ ନିଜ ଧର୍ମରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୁଏ।
କୃତ୍ଵା ଚକୃଷିଵାଣିଜ୍ଯଂ କୁଵୃତ୍ତିଂ କୁରୁତେ ଚ ଯଃ । ସ ସଂନ୍ଯାସୀ ହୃତାଚାରଃ ସ୍ଵଧର୍ମାତ୍ଵତିତୋ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ସଂନ୍ୟାସ ନେଇ, କୃଷି, ବ୍ୟବସାୟ କିମ୍ବା ଅନୁଚିତ ଜୀବିକା କରେ, ସେ ସଂନ୍ୟାସୀ ନିଜ ଆଚରଣ ହରାଇ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରୁ ବହିର୍ଗତ ହୁଏ।
ଅଶୁଭଂ ଚ ଶୁଭଂ ଵାଽପି ସ୍ଵକର୍ମ କୁରୁତେ ଯଦି । ବହିଷ୍କୃତଃ ସ୍ଵଧର୍ମୋ ଵାଽପ୍ଯୁପହାସ୍ଯଶ୍ଚ ଵୈ ଭଵେତ୍
ଯଦି କେହି ନିଜ କର୍ମ ଛାଡ଼ି ଅଶୁଭ କିମ୍ବା ଶୁଭ କାମ କରେ, ସେ ନିଜ ଧର୍ମରୁ ବାହାରିଯାଏ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉପହାସ କରନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ପତିହୀନା ଯା ଭଵେନ୍ନିଷ୍କାମିନୀ ସଦା । ଏକଭୁକ୍ତା ଦିନାନ୍ତେ ସା ହଵିଷ୍ଯାନ୍ନରତା ସଦା
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱାମୀହୀନ ଏବଂ ସବୁବେଳେ ଇଚ୍ଛାରହିତ, ସେ ଦିନର ଶେଷରେ ଏକଥର ଖାଏ ଏବଂ ସବୁବେଳେ ହବିଷ୍ୟାନ୍ନ ଖାଇବା ଉଚିତ।
ନ ଧତ୍ତେ ଦିଵ୍ଯଵସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଗନ୍ଧଦ୍ରଵ୍ଯଂ ସୁତୈଲକମ୍ । ସ୍ରଜଂ ଚ ଚନ୍ଦନଂ ଚୈଵ ଶଙ୍ଖସିନ୍ଦୂରଭୂଷଣମ୍
ସେ ନ ମହଲ ଜମାକପଡ଼ା, ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ କିମ୍ବା ତେଲ ଲଗାଏ, ନ ମାଳା, ଚନ୍ଦନ, ଶଂଖ, ସିନ୍ଧୂର କିମ୍ବା ଗହନା ପିନ୍ଧେ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମଲିନଵସ୍ତ୍ରା ସ୍ଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ନାରାଯଣଂ ସ୍ମରେତ୍ । ନାରାଯଣସ୍ଯ ସେଵାଂ ଚ କୁରୁତେ ନିତ୍ଯମେଵ ଚ
ଏହା ସବୁ ଛାଡ଼ି, ସେ ସରଳ ଜମାକପଡ଼ା ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ ଏବଂ ସବୁବେଳେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇବା ଦରକାର, ସେ ସବୁବେଳେ ନାରାୟଣଙ୍କର ସେବା କରିବା ଉଚିତ।
ତନ୍ନାମୋଚ୍ଚାରଣଂ ଶଶ୍ଵତ୍କୁରୁତେ ନାନ୍ଯଭକ୍ତିତଃ । ପୁତ୍ରତୁଲ୍ଯଂ ଚ ପୁରୁଷଂ ସଦା ପଶ୍ଯତି ଧର୍ମତଃ
ସେ ସବୁବେଳେ ନାରାୟଣଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ କାହାରି ଭକ୍ତି ନ କରି, ଏବଂ ପୁରୁଷମାନେ ଉପରେ ସେ ସଦା ପୁଅ ପରି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖିବା ଉଚିତ।
ମିଷ୍ଟାନ୍ନଂ ନ ଚ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସା ନ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଭଵଂ ଵ୍ରଜ । ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ନ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀଦିନେ
ସେ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ ନାହିଁ, ଧନ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏକାଦଶୀ ଓ କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ ସେ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଶ୍ରୀରାମସ୍ଯ ନଵମ୍ଯାଂ ତୁ ଶିଵରାତ୍ରୌ ପଵିତ୍ରଯା । ଅଘୋରାଯାଂ ଚ ପ୍ରେତାଯାଂ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯୋପରାଗଯୋଃ
ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ନବମୀ, ପବିତ୍ର ଶିବରାତ୍ରି, ଅଘୋରା, ପ୍ରେତା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ବେଳେ,
ଭୃଷ୍ଟଂ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଭୁଜ୍ଯତେ ପରମେଵ ଚ । ତାମ୍ବୂଲଂ ଵିଧଵାସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଯତୀନାଂ ବ୍ରହ୍ମଚାନିଣାମ୍
ସେ ଭୁନା ଖାଦ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଶୁଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ; ପାନ ଖାଇବା ବିଧବା, ଯତୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ପାଇଁ ନିଷିଦ୍ଧ।
ସଂନ୍ଯାସିନାଂ ଚ ସୌମାଂସସୁରାତୁଲ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତୌ ଶ୍ରୁତମ୍ । ରକ୍ତଶାକଂ ମସୂରଂ ଚ ଜମ୍ବୀରଂ ପର୍ଣମେଵ ଚ
ସଂନ୍ୟାସୀମାନେ ପାଇଁ ପାନ ମାଂସ କିମ୍ବା ମଦ ପରି ଅପବିତ୍ର; ଲାଲ ଶାଗ, ମସୁର ଡାଲି, ଲେମ୍ବୁ ଓ କିଛି ପତ୍ର ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଅଲାବୁର୍ଵର୍ତୁଲାକାରା ଵର୍ଜନୀଯା ଚ ତୈରଵି । ପର୍ଯଙ୍କଶାଯିନୀ ନାରୀ ଵିଧଵା ପାତଯେତ୍ପତିମ୍
ଲାଉ ଓ ଗୋଲାକାର ଶାକ ସେମାନେ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯେ ବିଧବା ଚଉକି ଉପରେ ଶୁଏ, ସେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦିଏ।
ଯାନମାରୋହଣଂ କୃତ୍ଵା ଵିଧଵା ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ନ କୁର୍ଯାତ୍କେଶସଂସ୍କାରଂ ଗାତ୍ରସଂସ୍କାରମେଵ ଚ
ଯଦି ବିଧବା ଯାନ ଚଢ଼ିବେ, ସେ ନରକକୁ ଯାଏ; ସେ କେଶ ଚିରାଇବା କିମ୍ବା ଦେହ ସଜାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
କେଶଵେଣୀ ଜଟାରୂପେ ତତ୍କ୍ଷୌରଂ ତୀର୍ଥକଂ ଵିନା । ତୈଲାଭ୍ଯଙ୍ଗଂନ କୁର୍ଵୀତ ନହି ପଶ୍ଯତି ଦର୍ପଣମ୍
ସେ କେଶ ବାଂଧିବା କିମ୍ବା ଜଟା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ି କେଶ କଟିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତେଲ ଲଗାଇବା କିମ୍ବା ଦର୍ପଣ ଦେଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ମୁଖଂ ଚ ପରପୁଂସାଂ ଚ ଯାତ୍ରାଂ ନୃତ୍ଯଂ ମହୋତ୍ସଵମ୍ । ନର୍ତନଂ ଗାଯନଂ ଚୈଵ ସୁଵେଷଂ ପୁରୁଷଂ ଶୁଭମ୍
ସେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିବା, ଯାତ୍ରା, ନୃତ୍ୟ, ବଡ଼ ଉତ୍ସବ, ନାଚ, ଗୀତ କିମ୍ବା ଭଲ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ପୁରୁଷ ଦେଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଶୃଣୁଯାଚ୍ଚ ସତାଂ ଧର୍ମ ସାମଵେଦନିରୂପିତମ୍ । ପରମାର୍ଥ ପରଂ ଚୈଵ ନିବୋଧ କଥଯାମି ତେ
ସେ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କର ଧର୍ମ, ସାମବେଦର କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ; ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ସତ୍ୟ କଥା କହୁଛି, ଶୁଣ।
ଅଧ୍ଯାପନମଧ୍ଯାନଂ ଶିଷ୍ଯାଣାଂ ପରିପାଲନମ୍ । ଗୁରୁଣାଂ ସେଵନଂ ନିତ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଚଦେଵାର୍ଚନଂ ତଥା
ପଢ଼ାଇ, ପଢ଼ିବା, ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେଖାଶୁଣା, ଗୁରୁଙ୍କ ସେବା ଏବଂ ଦ୍ୱିଜଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ସବୁବେଳେ କରିବା ଉଚିତ।
ସିଦ୍ଧାନ୍ତଶାସ୍ତ୍ରନୈପୁଣ୍ଯଂ ଭାଵନଂ ସ୍ଵାତ୍ମତୋଷଣମ୍ । ଵ୍ଯାଖ୍ଯାନଂ ପରିଶୁଦ୍ଧଂ ଚ ଗ୍ରନ୍ଥାଭ୍ଯସ୍ତଂ ଚ ସଂତତମ୍
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତତା, ଧ୍ୟାନ, ନିଜ ଆତ୍ମାର ସନ୍ତୋଷ, ପରିଶୁଦ୍ଧ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଏବଂ ଗ୍ରନ୍ଥ ପଢ଼ିବା ସଦା କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ଯଵସ୍ଥାପରିଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥ ଵିଚାରୋ ଵେଦସଂମତଃ । ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥାଚରଣଂ ଚୈଵ କତଧ୍ଯଂ ସ୍ଵଯମେଵ ଚ
ଶୁଦ୍ଧ ଆଚରଣ ପାଇଁ ବିଚାର, ଯାହା ବେଦ ମାନିଛି, ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଅନୁସରଣ ଏବଂ ନିଜେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦେଵାହ୍ନିକେଷୁ ନୈପୁଣ୍ଯଂ ଵେଦାଚରଣମୀପ୍ସିତମ୍ । ଵେଦୋକ୍ତଭକ୍ଷଣଂ ଚୈଵ ପଵିତ୍ରାଚରଣଂ ସଦା
ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା ପାଇଁ ଦକ୍ଷତା, ବେଦ ଅନୁସାରେ ଆଚରଣ କରିବା ଇଚ୍ଛା, ବେଦ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିବା ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରିବା, ଏବଂ ସଦା ପବିତ୍ର ଆଚରଣ ରଖିବା—ଏହି ସବୁ ଲୋକେ ଚାହାନ୍ତି।
ପତିଵ୍ରତାନାଂ ଯଂ ଧର୍ମ ତଂ ନିବୋଧ ଵ୍ରଜେଶ୍ଵର । ନିତ୍ଯଂତୁ ଭର୍ତର୍ଯୌତ୍ସୁକ୍ଯାତ୍ତତ୍ପାଦୋଦକମୀପ୍ସିତମ୍
ଓ ବ୍ରଜେଶ୍ୱର, ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କର ଧର୍ମ କଣ ତାହା ଶୁଣ। ସେମାନେ ସଦା ପତି ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ରହନ୍ତି ଏବଂ ପତିଙ୍କ ପାଦଧୂଳିର ଜଳ ପିବିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି।
ଭକ୍ତିଭାଵେନ ସତତଂ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ତଦନୁଜ୍ଞଯା । ଵ୍ରତଂ ତପସ୍ଯାଂ ଦେଵାର୍ଚାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ପତିଙ୍କ ଅନୁମତି ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ଭୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଭକ୍ତି ସହିତ ସେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେ ସାବଧାନ ଭାବେ ବ୍ରତ, ତପସ୍ୟା ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ୍।
କୁର୍ଯାଚ୍ଚରଣସେଵାଂ ଚ ସ୍ତଵନଂ ପରିତୋଷଣମ୍ । ତଦାଜ୍ଞାରହିତଂ କର୍ମ ନ କୁଯଦ୍ଵିରୈତଃ ସତୀ
ସେ ପତିଙ୍କ ପାଦ ସେବା କରିବା, ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଓ ପତିଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍। ପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଛଡ଼ି ସତୀ ନାରୀ କୌଣସି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନାରାଯଣାତ୍ପରଂ କାନ୍ତଂ ଧ୍ଯାଯତେ ସତତଂ ସତୀ । ପରପୁଂସାଂ ମୁଖଂ ଚୈଵ ସୁଵେଷପୁରୁଷଂ ପରମ୍
ଏକ ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ସଦା ନାରାୟଣ ଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରିୟଜନ ଭାବି ନାହିଁ; ସେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ମୁହଁ, ଯେଉଁମାନେ ଶୋଭା ଦେଉଛନ୍ତି, ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖି ନାହାନ୍ତି।
ଯାତ୍ରାମହୋତ୍ସଵଂ ନୃତ୍ଯଂ ନର୍ତନଂ ଗାଯନଂ ଵ୍ରଜ । ପରକ୍ରୀଡାଂ ଚ ସତତଂ ନ ହି ପଶ୍ଯତି ସୁଵ୍ରତା
ଓ ବ୍ରଜ, ସୁଶୀଳା ନାରୀ କଦାପି ଯାତ୍ରା, ମହୋତ୍ସବ, ନୃତ୍ୟ, ଗୀତାଦି ଦେଖିବେ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଖେଳ ଦେଖିବାରେ ସେ ରୁଚି ଦେଉନାହାନ୍ତି।
ଯଦ୍ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ସ୍ଵାମିନୋ ନିତ୍ଯଂ ତଦେଵମପି ଯୋଷିତାମ୍ । ନହି ତ୍ଯଜେତ୍ତୁ ତତ୍ସଙ୍ଗଂ କ୍ଷଣମେଵ ଚ ସୁଵ୍ରତା
ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ସେଇ ଖାଦ୍ୟ ନାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ। ଏକ ସୁଶୀଳା ନାରୀ କ୍ଷଣମାତ୍ର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପତିଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ଉତ୍ତରେ ନୋତ୍ତରଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ସ୍ଵାମିନଶ୍ଯ ପତିଵ୍ରତା । ନ କୋପଂ କୁରୁତେ ଶୁଦ୍ଵା ତାଡିତା ଚାପି କୋପତଃ
ପତିବ୍ରତା ନାରୀ କଦାପି ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଇ ନାହାନ୍ତି; କ୍ରୋଧରେ ପତି ମାଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।