ଦେହି ତଂ ଵିପ୍ରଶାର୍ଦୂଲ ପାପିନଂ ମାତୃଗାମିନମ୍ । ବହିଷ୍କୃତ୍ଯ ସ୍ଵାଶ୍ରମାଚ୍ଚ ତାରାସାଧ୍ଵୀସମନ୍ଵିତମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ପାପୀ, ଅନ୍ୟର ପତ୍ନୀକୁ ନେଇଥିବା, ତାଙ୍କୁ ତୁମ ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାର କରି, ତାରା ସହ ମୋ ପାଖକୁ ଦେଇଦିଅ।
ଶୁକ୍ର ଉଵାଚ ସୁରାଣାମସୁରାଣାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଜଗତାମପି । ତ୍ଵମେଵ ଶାସ୍ତା ଭଗଵାନ୍କୋ ଵା ଶାସ୍ତି ସୁରେଽସୁରେ
ଶୁକ୍ର କହିଲେ: ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ଶାସକ ଆପଣ; ଦେବ କିମ୍ବା ଦାନବଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ କିଏ ଶାସନ କରିପାରିବ?
କୃତ୍ଵା ସୁରାଣାଂ ସାହାଯ୍ଯଂ କଥଂ ଦୈତ୍ଯାନ୍ହନିଷ୍ଯସି । ସଂହର୍ତୁଃ ସର୍ଵଜଗତାଂ ଦୈତ୍ଯୌଧେ କିଂ ଚ ପୌରୁଷମ୍
ଦେବତାଙ୍କ ସହଯୋଗ କରି, ପୁନି କିପରି ଦାନବମାନେକୁ ମାରିବେ? ସମସ୍ତ ଜଗତର ସଂହାରକ, ଦାନବମାନେକୁ ମାରିବାରେ କଣ ପୁରୁଷକାର?
ତ୍ଵଂ ଜଯୋତିଃ ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ ସଗୁଣୋ ନିର୍ଗୁଣଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ଗୁଣଭେଦାନ୍ମୂର୍ତିଭେଦୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାତ୍ମକଃ
ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ପରମ ଜ୍ୟୋତି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ, ଗୁଣସହିତ ଓ ନିର୍ଗୁଣ ନିଜେ; ଗୁଣ ଓ ଆକୃତିର ଭିନ୍ନତାରେ, ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବ ରୂପେ ପ୍ରକଟ।
ବଲିଦ୍ଵାରେ ଗଦାପାଣିଃ ସ୍ଵଯମେଵ ଭଵାନ୍ପ୍ରଭୋ । ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଦତ୍ତା ଶକ୍ରାଯ ତସ୍ମୈ ଶ୍ରୀରପି ଲୀଲଯା
ବଳିଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ନିଜେ ଗଦା ଧରି ଦେଖାଦେଲେ । ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ମଧୁର ଭାବରେ ଦେଇଥିଲେ ।
କ୍ଷମସ୍ଵ ଭଗଞ୍ଛଂଭୋ ହର କ୍ରୋଧଂ ଚ ସଂହର । କିଂ ପୌରୁଷଂ ଚ ଭଵତୋ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ଯାପି ହିଂସଯା
ହେ ଶମ୍ଭୁ, ଦୟାକରି ମୋ ଅପରାଧକୁ ଖ୍ଷମା କର, ତୁମର କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ କର । ତୁମର ପ୍ରଭାବ କ’ଣ ଲାଭ, ଯଦି ତାହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତି ହୁଏ ?
ଅହଂ ଜୀଵଞ୍ଛରୀରେଣ ନ ଦାସ୍ଯାମି ନିଶାକରମ୍ । ଶରଣାଗତଦୀନାର୍ତଂ ଲଜ୍ଜିର୍ଵଂ ପାପସଂଯୁତମ୍
ମୁଁ ଏହି ଦେହରେ ଥିବା ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେବିନି । ସେ ମୋ ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି, ଦୁଃଖିତ, ଲଜ୍ଜିତ ଓ ପାପରେ ଜଡିତ ।
ଅହଂ ଚ ତ୍ଵତ୍ପଦାମ୍ଭୋଜେ ଶରଣଂ ଯାମି ଶଂକର । ଯଥୋଚିତଂ କୁରୁ ଵିଭୋ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ତଥୈଵ ଚ
ମୁଁ ଏବେ ତୁମର ପଦପଦ୍ମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଛି, ହେ ଶଙ୍କର । ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯେପରି ଉଚିତ, ସେପରି କର, କାରଣ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ତୁମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ।
ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାଞ୍ଛିଵଃ । ଇତ୍ଯୁଵାଚ ନିଶାନାଥଂ ସମାନଯ ଶୁଭଂ ଭଵେତ୍
ଶୁକ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଭଗବାନ ଶିବ ଖୁସି ହେଲେ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତାଙ୍କୁ ଆଣ, ଭଲ ହେଉ ।'
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମା ବୋଧଯିତ୍ଵା କଵିଂ ଵିଭୁଃ । ସମାନୀଯ ନିଶାନାଥଂ ତାରକାସହିତଂ ଵ୍ରଜ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତାରାମାନେ ସହିତ ନେଇ ଆଣିଲେ ।
ଶଂଭୋଶ୍ଚ ଚରଣାମ୍ଭୋଜେ ଚକାର ଚ ସମର୍ପଣମ୍ । ଶଂଭୁସ୍ତଂ ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ଵାସଯାମାସ ଵକ୍ଷସି
ସେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ନିଜକୁ ସମର୍ପଣ କଲେ । ଶମ୍ଭୁ ଭଲପାଇ ତାଙ୍କୁ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ।
ଦତ୍ତଵା ତସ୍ମୈ ପାଦରେଣୁଂ ନିଷ୍ପାପଂ ଚ ଚକାର ସଃ । ଦତ୍ତଵା ତନ୍ମସ୍ତକେ ହସ୍ତଂ କୃପାଲୁରଭଯଂ ଦଦୌ
ତାଙ୍କୁ ପଦଧୂଳି ଦେଇ, ନିଷ୍ପାପ କଲେ । ଦୟାଳୁ ଶିବ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ରଖି, ଭୟ ଦୂର କଲେ ।
କ୍ଷୀରୋଦେ ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ଚ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତେନ ଶଂକରଃ । ଚକାର ଚନ୍ଦ୍ରଂ ନିଷ୍ପାପଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ସହିତଃ ଶୁଚିମ୍
କ୍ଷୀରସାଗରରେ ସ୍ନାନ କରାଇ ଏବଂ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରି, ଶଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ନିଷ୍ପାପ ଓ ପବିତ୍ର କଲେ ।
ଯୋଗେନ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରୋ ଦ୍ଵିଖଣ୍ଡଂ ତଂ ଚକାର ସଃ । ରରକ୍ଷାର୍ଧଂ ଲଲାଟେ ଚ ସୋଽପ୍ଯର୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁରଃ
ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଯୋଗୀନାଥ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କଲେ । ଏକ ଭାଗ ନିଜ ଲଳାଟରେ ରଖିଲେ, ଅନ୍ୟଟି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖରେ ଦେଲେ ।
ଅତ ଏଵ ମହାଦେଵୋ ବଭୂଵ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଃ । ମୃଗାଙ୍କୋ ଲଜ୍ଜିତସ୍ତତ୍ର କଲଙ୍କୀଂ ଦେଵସଂସଦି
ଏହିପରି ମହାଦେବ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ । ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଲଜ୍ଜାରେ ଦାଗ ଧରି ରହିଲେ ।
ଲଜ୍ଜଯା ଚ ସ୍ଵଯୋଗେନ ଦେହତ୍ଯାଗଂ ଚକାର ସଃ । ତଚ୍ଛରୀରଂ ଚ କ୍ଷୀରୋଦେ ବ୍ରହ୍ମଣା ଚ ସମର୍ପିତମ୍
ଲଜ୍ଜା ଓ ନିଜର ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ । ସେ ଦେହକୁ ବ୍ରହ୍ମା କ୍ଷୀରସାଗରରେ ଅର୍ପଣ କଲେ ।
ରୁରୋଦାତ୍ରିଶ୍ଚ କୃବଯା ଶୁଚା କ୍ଷୀରୋଦଧେସ୍ତଟେ । ଅତ୍ରେଶ୍ଚକ୍ଷୁର୍ଜଲଂ ତସ୍ଯ ପପାତ ଚ ଜଲେ ଵ୍ରଜ
କ୍ଷୀରସାଗର କୂଳରେ ଅତ୍ରି ଦୟା ଓ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ । ତାଙ୍କର ଆଖିର ଜଳ ସେ ସାଗରରେ ପଡିଲା, ରାଜନ ।
ତସ୍ମାଦ୍ବଭୂଵ ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ନିଷ୍ପାପୋ ଦେଵସଂସଦି । ବ୍ରହ୍ମା ଚ ଭଗଵାଞ୍ଛଂଭୁରଭିଷେକଂ ଚକାର ତମ୍
ସେଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ନିଷ୍ପାପ ହେଲେ । ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଭଗବାନ ଶମ୍ଭୁ ତାଙ୍କର ଅଭିଷେକ କଲେ ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ ସ୍ଵସ୍ଥାନଂ ଗଚ୍ଛ ପୁତ୍ର ତ୍ଵଂ କୁରୁଷ୍ଵ ଵିଷଯଂ ମୁଦା । ପଶ୍ଚାତ୍ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ଶାପେନଯକ୍ଷ୍ମଗ୍ରସ୍ତୋଭଵିଷ୍ଯସି
ମହାଦେବ କହିଲେ: 'ପୁଅ, ତୁମେ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ, ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ଚଳାଅ । କିନ୍ତୁ ପରେ ସେ ନାରୀଙ୍କ ଶାପରେ ତୁମେ ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ହେବ ।'
ଵ୍ଯର୍ଥଂ ପତିଵ୍ରତାଶାପଂ କର୍ତୁମୀଶଶ୍ଚକୋ ଭୁଵି । ମଦାଶିଷା ଯକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ପ୍ରତୀକାରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ପୃଥିବୀରେ ପତିବ୍ରତାଙ୍କ ଶାପକୁ ଅକାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପ୍ରଭୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ । ମୋ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଏହି ରୋଗର ଉପାୟ ହେବ ।
ଯସ୍ମାଦ୍ଭାଦ୍ରଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ତୁ ଗୁରୁପତ୍ନୀକ୍ଷତିଃ କୃତା । ତସ୍ମାତ୍ତସ୍ମିନ୍ଦିନେ ଵତ୍ସ ପାପଦୃଶ୍ଯୋ ଯୁଗେ ଯୁଗେ
ଯେହେତୁ ଭଦ୍ର ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନ ଗୁରୁପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଅପମାନ ହେଇଥିଲା, ତେଣୁ ସେ ଦିନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ପାପ ଦେଖାଯିବ ।
ନାଭୁକ୍ତଂ କ୍ଷୀଯତେ କର୍ମ କଲ୍ପକୋଟିଶତୈରପି । ଅଵଶ୍ଯମେଵ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ କୃତଂ କର୍ମ ଶୁଭାଶୁଭମ୍
ଅନୁଭବ ହୋଇନଥିବା କର୍ମ କୋଟି କଳ୍ପ ଯାଏଁ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ । ଯେ କର୍ମ କରାଯାଏ, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭୋଗିବାକୁ ପଡିବ ।
ଦେହତ୍ଯାଗେନ ହେ ଵତ୍ସ କର୍ମଭୋଗୋ ନ ନଶ୍ଯତି । ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତାନ୍ନ ସଂଦେହୋ ଙ୍ଯସ୍ତମେଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
ହେ ପୁଆ, ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ କର୍ମର ଫଳ ଶେଷ ହୁଏନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେହି କର୍ମ ହ୍ରାସ ପାଏ।
ତାରାବହରଣାଵତ୍ସ କଲଙ୍କଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଲେ । ମୃଗାକୃତିର୍ଵିଲଗ୍ନଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି ଯୁଗେ ଯୁଗେ
ହେ ପୁଆ, ତାରାଙ୍କୁ ନେଇଯିବା ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ରମାଣ୍ଡଳରେ ଏକ ଦାଗ ରହିଯିବ; ଏହି ଦାଗ ମୃଗର ଆକୃତିରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଦେଖାଯିବ।
ଶୃଣୁ ଵାକ୍ଯମିହାଽଽଗଚ୍ଛ ତାରକେ ଚ ପତିଵ୍ରତେ । ସତ୍ଯଂ ବ୍ରୂହି କସ୍ଯ ଗର୍ଭଂତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଶୁଦ୍ଧାଭଵ ପ୍ରିଯେ
ମୋ କଥା ଶୁଣ, ଏଠାକୁ ଆସ, ହେ ପତିବ୍ରତା ତାରା; ସତ୍ୟ କହ—କାହାର ପୁଅକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ତୁମେ ପୁନି ଶୁଦ୍ଧ ହେଲୁ, ପ୍ରିୟେ?
ଅକାମତୋ ବଲାତ୍ସାଧ୍ଵୀ ନ ସ୍ତ୍ରୀ ଜାରେଣ ଦୁଷ୍ଯତି । କାମତୋ ନରକଂ ଯାତି ଯାଵଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରଦିଵାକରୌ
ଯଦି ଜୋରକରି କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛା ବିନା ନାରୀଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ଥାଏ, ସେଥିରେ ସେ ଦୁଷିତ ହୁଏନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କଲେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ନରକକୁ ଯାଏ।
ଉଵାଚ ତାରା ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଗର୍ଭଂ ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସସ୍ମିତମ୍ । ଜହସୁର୍ଦେଵତାଃ ସର୍ଵାଃ ଶଂଭୁଶ୍ଚ ମୁନିସଂଘକାଃ
ତାରା ହସିହସି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହି ପୁଅ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର।' ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଶିବ ଓ ମୁନିମାନେ ହସିଉଠିଲେ।
ଦଦୌ ତାରାଂ ଚ ଗୁରଵେ ଲଜ୍ଜିତାଯ ଵ୍ରଜେଶ୍ଵର । ବୃହସ୍ପତିର୍ଯଯୌ ଗେହଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ ପତିଵ୍ରତାମ୍
ତାପରେ, ହେ ବ୍ରଜେଶ୍ୱର, ଲଜ୍ଜିତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ତାରାକୁ ଫେରାଇ ଦିଆଗଲା; ବୃହସ୍ପତି ତାଙ୍କ ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀକୁ ନେଇ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତଯା ପ୍ରସୂତଂ ପୁତ୍ରଂ ଚ ସୁନ୍ଦରଂ କନକପ୍ରଭମ୍ । ଗୃହୀତ୍ଵାପ୍ରଯଯୌ ଚନ୍ଦୌନମସ୍କୃତ୍ଯ ଵିଧିଂ ଶିଵାମ୍
ତାଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ସୁନ୍ଦର, ସୁନା ରଙ୍ଗର ପୁଅକୁ ନେଇ, ସେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କଠାରେ ଗଲେ, ବିଧି ଓ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି।
ଯଯୁର୍ଦେଵାଶ୍ଚ ମୁନଯଃ ଶଂଭୁଶ୍ଚ କମଲୋଦ୍ଭଵଃ । ପ୍ରଯଯୌ ସ୍ଵଗୃହଂ ଶୁକ୍ରୌ ଦୈତ୍ଯଯୁକ୍ତୌ ମୁଦାଽନ୍ଵିତଃ
ଦେବତା, ମୁନିମାନେ, ଶିବ ଓ କମଳରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଚାଲିଗଲେ; ଶୁକ୍ର, ଦାୟତ୍ୟମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।