ପ୍ରସ୍ତୁତଂ ଦେଵସୈନ୍ଯଂ ଚ ପଶ୍ଯ ଵତ୍ସ ରଣୋଦ୍ଯତମ୍ । ଅହଂ ଶଂଭୁସ୍ତ୍ଵତ୍ସମୀପଂ ତଦର୍ଥଂ ଚ ସମାଗତୌ
ବାଳକ, ଦେଖ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସେନା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି; ମୁଁ ଓ ଶମ୍ଭୁ ଏହି କାରଣରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛୁ।
ଶଂଭୁରୁଵାଚ ଚନ୍ଦ୍ରମାନଯ ହେ ଵିପ୍ର ଯଦ୍ଯାତ୍ମଶିଵମିଚ୍ଛସି । ସଂହରିଷ୍ଯେ ସିରସ୍ତସ୍ଯ ତ୍ରିଶୂରେନ ଚ ପାପିନଃ
ଶମ୍ଭୁ କହିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଦି ତୁମେ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ; ମୁଁ ଏହି ପାପୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ତ୍ରିଶୂଳରେ ଚେଦି ଦେବି।
ଅନ୍ଯଥା ସଂହରିଷ୍ଯାମି ସର୍ଵଦୈତ୍ଯାନ୍କ୍ଷଣେନ ଚ । ମଯି ରୁଷ୍ଟେ ରକ୍ଷିତା କୋ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଚ ଭଵେଦ୍ଦ୍ଵିଜ
ନହେଲେ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସଂହାର କରିଦେବି; ମୋତେ କ୍ରୁଧ୍ଧ କଲେ, ଦାନବମାନେକୁ କିଏ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ, ବ୍ରାହ୍ମଣ?
ସଦ୍ଯଃ ପାଶୁପତେନୈଵ ଵାଯ୍ଵସ୍ତ୍ରେଣ ଚ ର୍ସାଂପ୍ରତମ୍ । ସୁରାଣାଂ ରିପୁଵର୍ଗଂ ଚ ହରିଷ୍ଯାମି ଚ ଲୀଲଯା
ମୁଁ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପାଶୁପତାସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ବାୟୁବାଣରେ, ସହଜରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ସଂହାର କରିପାରିବି।
ଦୁର୍ଵାସସୋ ମଦଂଶସ୍ଯ ଗୁରୁସ୍ତସ୍ଯାଙ୍ଗିରା ସୁନିଃ । ପରସ୍ପରାଚ୍ଚ ସଂବନ୍ଧାଦ୍ଗୁରୁପୁତ୍ରୋ ଗୁରୁର୍ମମ
ଦୁର୍ବାସା ମଦଂଶଙ୍କ ଗୁରୁ, ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ଅଙ୍ଗିରା; ଏହି ଆପସ ନାତିରେ, ଗୁରୁପୁତ୍ର ମୋର ମଧ୍ୟ ଗୁରୁ।
ବୃହସ୍ପତିଶ୍ଚ ତେଜସ୍ଵୀ ତଂ ଭସ୍ମୀକର୍ତୁମୀଶ୍ଵରଃ । ନ ଚକାର କୃପାଲୁଶ୍ଚେତ୍ପ୍ରିଯଶିଷ୍ଯେଣ ହେତୁନା
ତେଜସ୍ବୀ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଭଗବାନ ଭସ୍ମ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରିୟ ଶିଷ୍ୟ ପାଇଁ ଦୟା କରି ତାହା କଲେ ନାହିଁ।
ଉତଥ୍ଯପତ୍ନୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ପୁରା ରେମେ ସ୍ଵକାମତଃ । ତତ୍ପତେଃ ଶାପତୋଽସ୍ଯୈଵ ପରଗ୍ରସ୍ତା ପ୍ରିଯା ସତୀ
ପୁରୁଣାକାଳରେ, ଉତଥ୍ୟଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ ଦେଖି, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ତାଙ୍କ ସହ ରମଣ କଲେ; ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ଶାପରେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହରାଗଲେ।
ପତ୍ନୀଂ ମଦ୍ଗୁରୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ଦେହି ତାର୍ରାଂ ମନୋହରାମ୍ । ମଦ୍ଵୈରିଣଂ ଚ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ଭ୍ରାଦୃଭାର୍ଯାପହାରିଣମ୍
ମୋର ଗୁରୁପୁତ୍ରଙ୍କ ମନୋହରା ପତ୍ନୀ ତାରାଙ୍କୁ ଫେରାଇଦିଅ, ଏବଂ ମୋର ଶତ୍ରୁ ଚନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ ଭାଇଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ ହରିଛି, ସେଠିକୁ ମଧ୍ୟ ଦିଅ।
ଶରଣାଗତଦୀନାର୍ତଂ ନ ହି ରକ୍ଷେଦ୍ଯଦୀଶ୍ଵରଃ । ପଚ୍ଯତେ ନିରଯେ ତାଵଦ୍ଯାଵଦିନ୍ଦାଶ୍ଚତୁଦର୍ଶ
ଯଦି ଭଗବାନ ଦୁଃଖିତ ଓ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ଚାରିଦିଗ ଦେଖିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ପିଡିତ ହେବ।
ଅତ୍ର ନାସ୍ତି ଵିଚାରୋ ମେ ପାପିଷ୍ଠେ ଶରଣାଗତେ । ପାପୀ ଯଂ ଶରଣଂ ଯାତି ସ ପାପୀ ଚ ନ ସଂଶଯଃ
ଏଠାରେ ମୋତେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା ନାହିଁ, ହେ ଅତି ପାପୀ, ଯିଏ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି; ପାପୀ ଯେଉଁଠି ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପାପୀ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଦେହି ତଂ ଵିପ୍ରଶାର୍ଦୂଲ ପାପିନଂ ମାତୃଗାମିନମ୍ । ବହିଷ୍କୃତ୍ଯ ସ୍ଵାଶ୍ରମାଚ୍ଚ ତାରାସାଧ୍ଵୀସମନ୍ଵିତମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ପାପୀ, ଅନ୍ୟର ପତ୍ନୀକୁ ନେଇଥିବା, ତାଙ୍କୁ ତୁମ ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାର କରି, ତାରା ସହ ମୋ ପାଖକୁ ଦେଇଦିଅ।
ଶୁକ୍ର ଉଵାଚ ସୁରାଣାମସୁରାଣାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଜଗତାମପି । ତ୍ଵମେଵ ଶାସ୍ତା ଭଗଵାନ୍କୋ ଵା ଶାସ୍ତି ସୁରେଽସୁରେ
ଶୁକ୍ର କହିଲେ: ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ଶାସକ ଆପଣ; ଦେବ କିମ୍ବା ଦାନବଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ କିଏ ଶାସନ କରିପାରିବ?
କୃତ୍ଵା ସୁରାଣାଂ ସାହାଯ୍ଯଂ କଥଂ ଦୈତ୍ଯାନ୍ହନିଷ୍ଯସି । ସଂହର୍ତୁଃ ସର୍ଵଜଗତାଂ ଦୈତ୍ଯୌଧେ କିଂ ଚ ପୌରୁଷମ୍
ଦେବତାଙ୍କ ସହଯୋଗ କରି, ପୁନି କିପରି ଦାନବମାନେକୁ ମାରିବେ? ସମସ୍ତ ଜଗତର ସଂହାରକ, ଦାନବମାନେକୁ ମାରିବାରେ କଣ ପୁରୁଷକାର?
ତ୍ଵଂ ଜଯୋତିଃ ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ ସଗୁଣୋ ନିର୍ଗୁଣଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ଗୁଣଭେଦାନ୍ମୂର୍ତିଭେଦୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାତ୍ମକଃ
ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ପରମ ଜ୍ୟୋତି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ, ଗୁଣସହିତ ଓ ନିର୍ଗୁଣ ନିଜେ; ଗୁଣ ଓ ଆକୃତିର ଭିନ୍ନତାରେ, ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବ ରୂପେ ପ୍ରକଟ।
ବଲିଦ୍ଵାରେ ଗଦାପାଣିଃ ସ୍ଵଯମେଵ ଭଵାନ୍ପ୍ରଭୋ । ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଦତ୍ତା ଶକ୍ରାଯ ତସ୍ମୈ ଶ୍ରୀରପି ଲୀଲଯା
ବଳିଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ନିଜେ ଗଦା ଧରି ଦେଖାଦେଲେ । ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ମଧୁର ଭାବରେ ଦେଇଥିଲେ ।
କ୍ଷମସ୍ଵ ଭଗଞ୍ଛଂଭୋ ହର କ୍ରୋଧଂ ଚ ସଂହର । କିଂ ପୌରୁଷଂ ଚ ଭଵତୋ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ଯାପି ହିଂସଯା
ହେ ଶମ୍ଭୁ, ଦୟାକରି ମୋ ଅପରାଧକୁ ଖ୍ଷମା କର, ତୁମର କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ କର । ତୁମର ପ୍ରଭାବ କ’ଣ ଲାଭ, ଯଦି ତାହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତି ହୁଏ ?
ଅହଂ ଜୀଵଞ୍ଛରୀରେଣ ନ ଦାସ୍ଯାମି ନିଶାକରମ୍ । ଶରଣାଗତଦୀନାର୍ତଂ ଲଜ୍ଜିର୍ଵଂ ପାପସଂଯୁତମ୍
ମୁଁ ଏହି ଦେହରେ ଥିବା ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେବିନି । ସେ ମୋ ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି, ଦୁଃଖିତ, ଲଜ୍ଜିତ ଓ ପାପରେ ଜଡିତ ।
ଅହଂ ଚ ତ୍ଵତ୍ପଦାମ୍ଭୋଜେ ଶରଣଂ ଯାମି ଶଂକର । ଯଥୋଚିତଂ କୁରୁ ଵିଭୋ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ତଥୈଵ ଚ
ମୁଁ ଏବେ ତୁମର ପଦପଦ୍ମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଛି, ହେ ଶଙ୍କର । ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯେପରି ଉଚିତ, ସେପରି କର, କାରଣ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ତୁମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ।
ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାଞ୍ଛିଵଃ । ଇତ୍ଯୁଵାଚ ନିଶାନାଥଂ ସମାନଯ ଶୁଭଂ ଭଵେତ୍
ଶୁକ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଭଗବାନ ଶିବ ଖୁସି ହେଲେ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତାଙ୍କୁ ଆଣ, ଭଲ ହେଉ ।'
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମା ବୋଧଯିତ୍ଵା କଵିଂ ଵିଭୁଃ । ସମାନୀଯ ନିଶାନାଥଂ ତାରକାସହିତଂ ଵ୍ରଜ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତାରାମାନେ ସହିତ ନେଇ ଆଣିଲେ ।
ଶଂଭୋଶ୍ଚ ଚରଣାମ୍ଭୋଜେ ଚକାର ଚ ସମର୍ପଣମ୍ । ଶଂଭୁସ୍ତଂ ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ଵାସଯାମାସ ଵକ୍ଷସି
ସେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ନିଜକୁ ସମର୍ପଣ କଲେ । ଶମ୍ଭୁ ଭଲପାଇ ତାଙ୍କୁ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ।
ଦତ୍ତଵା ତସ୍ମୈ ପାଦରେଣୁଂ ନିଷ୍ପାପଂ ଚ ଚକାର ସଃ । ଦତ୍ତଵା ତନ୍ମସ୍ତକେ ହସ୍ତଂ କୃପାଲୁରଭଯଂ ଦଦୌ
ତାଙ୍କୁ ପଦଧୂଳି ଦେଇ, ନିଷ୍ପାପ କଲେ । ଦୟାଳୁ ଶିବ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ରଖି, ଭୟ ଦୂର କଲେ ।
କ୍ଷୀରୋଦେ ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ଚ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତେନ ଶଂକରଃ । ଚକାର ଚନ୍ଦ୍ରଂ ନିଷ୍ପାପଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ସହିତଃ ଶୁଚିମ୍
କ୍ଷୀରସାଗରରେ ସ୍ନାନ କରାଇ ଏବଂ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରି, ଶଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ନିଷ୍ପାପ ଓ ପବିତ୍ର କଲେ ।
ଯୋଗେନ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରୋ ଦ୍ଵିଖଣ୍ଡଂ ତଂ ଚକାର ସଃ । ରରକ୍ଷାର୍ଧଂ ଲଲାଟେ ଚ ସୋଽପ୍ଯର୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁରଃ
ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଯୋଗୀନାଥ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କଲେ । ଏକ ଭାଗ ନିଜ ଲଳାଟରେ ରଖିଲେ, ଅନ୍ୟଟି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖରେ ଦେଲେ ।
ଅତ ଏଵ ମହାଦେଵୋ ବଭୂଵ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଃ । ମୃଗାଙ୍କୋ ଲଜ୍ଜିତସ୍ତତ୍ର କଲଙ୍କୀଂ ଦେଵସଂସଦି
ଏହିପରି ମହାଦେବ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ । ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଲଜ୍ଜାରେ ଦାଗ ଧରି ରହିଲେ ।
ଲଜ୍ଜଯା ଚ ସ୍ଵଯୋଗେନ ଦେହତ୍ଯାଗଂ ଚକାର ସଃ । ତଚ୍ଛରୀରଂ ଚ କ୍ଷୀରୋଦେ ବ୍ରହ୍ମଣା ଚ ସମର୍ପିତମ୍
ଲଜ୍ଜା ଓ ନିଜର ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ । ସେ ଦେହକୁ ବ୍ରହ୍ମା କ୍ଷୀରସାଗରରେ ଅର୍ପଣ କଲେ ।
ରୁରୋଦାତ୍ରିଶ୍ଚ କୃବଯା ଶୁଚା କ୍ଷୀରୋଦଧେସ୍ତଟେ । ଅତ୍ରେଶ୍ଚକ୍ଷୁର୍ଜଲଂ ତସ୍ଯ ପପାତ ଚ ଜଲେ ଵ୍ରଜ
କ୍ଷୀରସାଗର କୂଳରେ ଅତ୍ରି ଦୟା ଓ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ । ତାଙ୍କର ଆଖିର ଜଳ ସେ ସାଗରରେ ପଡିଲା, ରାଜନ ।
ତସ୍ମାଦ୍ବଭୂଵ ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ନିଷ୍ପାପୋ ଦେଵସଂସଦି । ବ୍ରହ୍ମା ଚ ଭଗଵାଞ୍ଛଂଭୁରଭିଷେକଂ ଚକାର ତମ୍
ସେଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ନିଷ୍ପାପ ହେଲେ । ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଭଗବାନ ଶମ୍ଭୁ ତାଙ୍କର ଅଭିଷେକ କଲେ ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ ସ୍ଵସ୍ଥାନଂ ଗଚ୍ଛ ପୁତ୍ର ତ୍ଵଂ କୁରୁଷ୍ଵ ଵିଷଯଂ ମୁଦା । ପଶ୍ଚାତ୍ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ଶାପେନଯକ୍ଷ୍ମଗ୍ରସ୍ତୋଭଵିଷ୍ଯସି
ମହାଦେବ କହିଲେ: 'ପୁଅ, ତୁମେ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ, ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ଚଳାଅ । କିନ୍ତୁ ପରେ ସେ ନାରୀଙ୍କ ଶାପରେ ତୁମେ ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ହେବ ।'
ଵ୍ଯର୍ଥଂ ପତିଵ୍ରତାଶାପଂ କର୍ତୁମୀଶଶ୍ଚକୋ ଭୁଵି । ମଦାଶିଷା ଯକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ପ୍ରତୀକାରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ପୃଥିବୀରେ ପତିବ୍ରତାଙ୍କ ଶାପକୁ ଅକାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପ୍ରଭୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ । ମୋ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଏହି ରୋଗର ଉପାୟ ହେବ ।