ସସ୍ମିତଂ ପରମାତ୍ମାନଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମତେଜସା । ସଂତ୍ରସ୍ତଃ ସହସୋତ୍ଥାଯ ପ୍ରଣନାମ ପଦାମ୍ବୁଜେ
ସେ ପରମାତ୍ମା, ହସୁଥିବା, ବ୍ରହ୍ମ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ, ଭୟରେ ତୁରନ୍ତ ଉଠି ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ନମସ୍କାର କଲେ।
ଦଦୌ ଶୁଭାଶିଷଂ ତସ୍ମୈ ସୁପ୍ରସନ୍ନଃ ପରାତ୍ପରଃ । ରତ୍ନସିଂହାସନେ ତଂ ଚ ଵାସଯାମାସ ସାଦରମ୍
ପରାପର ପ୍ରଭୁ ଅତି କୃପାଳୁ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, ଏବଂ ଆଦର ସହିତ ରତ୍ନ ସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ।
ଅଥ ତତ୍ରାନ୍ତରେ ଵିପ୍ରଂ ପୁରତସ୍ତଂ ଦଦର୍ଶ ସଃ । ଶାନ୍ତଂ ସ୍ଵଯଂ ଵିଧାତାରଂ ରତ୍ନସ୍ଯନ୍ଦନମୁନ୍ଦରମ୍
ଏହି ସମୟରେ, ସେ ନିଜ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଶାନ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ରତ୍ନର ମହାରଥରେ ବସିଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂଶୁକାଧାନଂ ରତ୍ନମାଲାଵିଭୂଷିତମ୍ । ପ୍ରସନ୍ନଂ ସୁସ୍ମିତଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ଜଗତାମୀଶ୍ଵରଂ ପରମ୍
ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ରତ୍ନମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ପ୍ରସନ୍ନ, ହସୁଥିବା, ପବିତ୍ର, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପରମ ପ୍ରଭୁ।
କର୍ମଣାଂ ଫଲଦାତାରଂ ତପୋରୂପଂ ତପଶ୍ଵିନାମ୍ । ଵେଦାନାଂ ଜନକଂ ଵେଦପ୍ରସୂଂ କାନ୍ତଂ ମନୋହରମ୍
କର୍ମର ଫଳ ଦେଇଥିବା, ତପସ୍ୱୀମାନେ ପାଇଁ ତପସ୍ୱୀର ରୂପ, ବେଦର ଉତ୍ପତ୍ତିକର୍ତ୍ତା, ବେଦର ଉତ୍ସ, ପ୍ରିୟ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ।
ପୁଟାଞ୍ଜଲିସ୍ତଦା ତ୍ରସ୍ତଃ ପ୍ରଣନାମ ସୁରେଶ୍ଵରମ୍ । ରତ୍ନସିଂହାସନେ ରମ୍ଯେ ଵାସଯାମାସ ଭକ୍ତିତଃ
ଭୟରେ ହାତ ଜୋଡି ଶୁକ୍ର ସୁରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ; ଭକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ରମ୍ୟ ରତ୍ନ ସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ।
ପୂଜାଂ ଚକାର ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ତଯୋଶ୍ଚରଣପଙ୍କଜେ । ନୋଚିତଂ କୁଶଲପ୍ରଶ୍ନଂ ତଯୋଃ କଲ୍ଯାଣମେଵ ଚ
ସେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସାଧାରଣ ମଙ୍ଗଳପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ ନାହିଁ, କେବଳ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ଵିଧାତା ଜଗତାଂ ନନ୍ଦ ଶକାଚାର୍ଯଂ ପୁରସ୍ଥିତମ୍ । ସୁନୀତିଂ କଥଯାମାସ ଯତ୍ନତଃ ଶଂମୁସଂମତଃ
ନନ୍ଦ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଶୁକ୍ରାଚାର୍ୟଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖି, ଭଲ ଆଚରଣର କଥା, ଯାହା ସଜ୍ଜନମାନେ ମାନନ୍ତି, ସାବଧାନରେ କହିଲେ।
ଶ୍ରୃଣୁ ଶୁକ୍ର ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତୁର୍ନୀତିଂ ଶଶିନଃ ସୁତ । ଲଜ୍ଜାକାରଂ ତ୍ରିଜଗତାଂ କର୍ମ ଵେଦବହିଷ୍କୃତମ୍
ଶୁକ୍ର, ଶୁଣ, ମୁଁ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଦୁଷ୍କର୍ମ କଥା କହିବି, ଯାହା ତିନି ଲୋକକୁ ଲଜ୍ଜା ଦେଇଛି ଏବଂ ବେଦରେ ନିନ୍ଦିତ।
ସ୍ନାତ୍ଵା ଗୃହୋନ୍ମୁଖୀଂ ତାରାଂ ଗୁରୁପତ୍ନୀଂ ପତିଵ୍ରତାମ୍ । ଗୃହୀତ୍ଵା ଶରଣାପନ୍ନସ୍ତ୍ଵଯି ପାପଶ୍ଚ ସଂପ୍ରତମ୍
ସ୍ନାନ କରି, ଗୃହକୁ ଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଥିଲେ ଗୁରୁପତ୍ନୀ ତାରା, ଯିଏ ପତିବ୍ରତା ଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଏବେ, ତାଙ୍କୁ ନେଇ, ସେ ପାପୀ ତୁମ ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି।
ପ୍ରସ୍ତୁତଂ ଦେଵସୈନ୍ଯଂ ଚ ପଶ୍ଯ ଵତ୍ସ ରଣୋଦ୍ଯତମ୍ । ଅହଂ ଶଂଭୁସ୍ତ୍ଵତ୍ସମୀପଂ ତଦର୍ଥଂ ଚ ସମାଗତୌ
ବାଳକ, ଦେଖ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସେନା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି; ମୁଁ ଓ ଶମ୍ଭୁ ଏହି କାରଣରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛୁ।
ଶଂଭୁରୁଵାଚ ଚନ୍ଦ୍ରମାନଯ ହେ ଵିପ୍ର ଯଦ୍ଯାତ୍ମଶିଵମିଚ୍ଛସି । ସଂହରିଷ୍ଯେ ସିରସ୍ତସ୍ଯ ତ୍ରିଶୂରେନ ଚ ପାପିନଃ
ଶମ୍ଭୁ କହିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଦି ତୁମେ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ; ମୁଁ ଏହି ପାପୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ତ୍ରିଶୂଳରେ ଚେଦି ଦେବି।
ଅନ୍ଯଥା ସଂହରିଷ୍ଯାମି ସର୍ଵଦୈତ୍ଯାନ୍କ୍ଷଣେନ ଚ । ମଯି ରୁଷ୍ଟେ ରକ୍ଷିତା କୋ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଚ ଭଵେଦ୍ଦ୍ଵିଜ
ନହେଲେ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସଂହାର କରିଦେବି; ମୋତେ କ୍ରୁଧ୍ଧ କଲେ, ଦାନବମାନେକୁ କିଏ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ, ବ୍ରାହ୍ମଣ?
ସଦ୍ଯଃ ପାଶୁପତେନୈଵ ଵାଯ୍ଵସ୍ତ୍ରେଣ ଚ ର୍ସାଂପ୍ରତମ୍ । ସୁରାଣାଂ ରିପୁଵର୍ଗଂ ଚ ହରିଷ୍ଯାମି ଚ ଲୀଲଯା
ମୁଁ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପାଶୁପତାସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ବାୟୁବାଣରେ, ସହଜରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ସଂହାର କରିପାରିବି।
ଦୁର୍ଵାସସୋ ମଦଂଶସ୍ଯ ଗୁରୁସ୍ତସ୍ଯାଙ୍ଗିରା ସୁନିଃ । ପରସ୍ପରାଚ୍ଚ ସଂବନ୍ଧାଦ୍ଗୁରୁପୁତ୍ରୋ ଗୁରୁର୍ମମ
ଦୁର୍ବାସା ମଦଂଶଙ୍କ ଗୁରୁ, ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ଅଙ୍ଗିରା; ଏହି ଆପସ ନାତିରେ, ଗୁରୁପୁତ୍ର ମୋର ମଧ୍ୟ ଗୁରୁ।
ବୃହସ୍ପତିଶ୍ଚ ତେଜସ୍ଵୀ ତଂ ଭସ୍ମୀକର୍ତୁମୀଶ୍ଵରଃ । ନ ଚକାର କୃପାଲୁଶ୍ଚେତ୍ପ୍ରିଯଶିଷ୍ଯେଣ ହେତୁନା
ତେଜସ୍ବୀ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଭଗବାନ ଭସ୍ମ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରିୟ ଶିଷ୍ୟ ପାଇଁ ଦୟା କରି ତାହା କଲେ ନାହିଁ।
ଉତଥ୍ଯପତ୍ନୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ପୁରା ରେମେ ସ୍ଵକାମତଃ । ତତ୍ପତେଃ ଶାପତୋଽସ୍ଯୈଵ ପରଗ୍ରସ୍ତା ପ୍ରିଯା ସତୀ
ପୁରୁଣାକାଳରେ, ଉତଥ୍ୟଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ ଦେଖି, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ତାଙ୍କ ସହ ରମଣ କଲେ; ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ଶାପରେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହରାଗଲେ।
ପତ୍ନୀଂ ମଦ୍ଗୁରୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ଦେହି ତାର୍ରାଂ ମନୋହରାମ୍ । ମଦ୍ଵୈରିଣଂ ଚ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ଭ୍ରାଦୃଭାର୍ଯାପହାରିଣମ୍
ମୋର ଗୁରୁପୁତ୍ରଙ୍କ ମନୋହରା ପତ୍ନୀ ତାରାଙ୍କୁ ଫେରାଇଦିଅ, ଏବଂ ମୋର ଶତ୍ରୁ ଚନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ ଭାଇଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ ହରିଛି, ସେଠିକୁ ମଧ୍ୟ ଦିଅ।
ଶରଣାଗତଦୀନାର୍ତଂ ନ ହି ରକ୍ଷେଦ୍ଯଦୀଶ୍ଵରଃ । ପଚ୍ଯତେ ନିରଯେ ତାଵଦ୍ଯାଵଦିନ୍ଦାଶ୍ଚତୁଦର୍ଶ
ଯଦି ଭଗବାନ ଦୁଃଖିତ ଓ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ଚାରିଦିଗ ଦେଖିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ପିଡିତ ହେବ।
ଅତ୍ର ନାସ୍ତି ଵିଚାରୋ ମେ ପାପିଷ୍ଠେ ଶରଣାଗତେ । ପାପୀ ଯଂ ଶରଣଂ ଯାତି ସ ପାପୀ ଚ ନ ସଂଶଯଃ
ଏଠାରେ ମୋତେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା ନାହିଁ, ହେ ଅତି ପାପୀ, ଯିଏ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି; ପାପୀ ଯେଉଁଠି ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପାପୀ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଦେହି ତଂ ଵିପ୍ରଶାର୍ଦୂଲ ପାପିନଂ ମାତୃଗାମିନମ୍ । ବହିଷ୍କୃତ୍ଯ ସ୍ଵାଶ୍ରମାଚ୍ଚ ତାରାସାଧ୍ଵୀସମନ୍ଵିତମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ପାପୀ, ଅନ୍ୟର ପତ୍ନୀକୁ ନେଇଥିବା, ତାଙ୍କୁ ତୁମ ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାର କରି, ତାରା ସହ ମୋ ପାଖକୁ ଦେଇଦିଅ।
ଶୁକ୍ର ଉଵାଚ ସୁରାଣାମସୁରାଣାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଜଗତାମପି । ତ୍ଵମେଵ ଶାସ୍ତା ଭଗଵାନ୍କୋ ଵା ଶାସ୍ତି ସୁରେଽସୁରେ
ଶୁକ୍ର କହିଲେ: ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ଶାସକ ଆପଣ; ଦେବ କିମ୍ବା ଦାନବଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ କିଏ ଶାସନ କରିପାରିବ?
କୃତ୍ଵା ସୁରାଣାଂ ସାହାଯ୍ଯଂ କଥଂ ଦୈତ୍ଯାନ୍ହନିଷ୍ଯସି । ସଂହର୍ତୁଃ ସର୍ଵଜଗତାଂ ଦୈତ୍ଯୌଧେ କିଂ ଚ ପୌରୁଷମ୍
ଦେବତାଙ୍କ ସହଯୋଗ କରି, ପୁନି କିପରି ଦାନବମାନେକୁ ମାରିବେ? ସମସ୍ତ ଜଗତର ସଂହାରକ, ଦାନବମାନେକୁ ମାରିବାରେ କଣ ପୁରୁଷକାର?
ତ୍ଵଂ ଜଯୋତିଃ ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ ସଗୁଣୋ ନିର୍ଗୁଣଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ଗୁଣଭେଦାନ୍ମୂର୍ତିଭେଦୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାତ୍ମକଃ
ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ପରମ ଜ୍ୟୋତି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ, ଗୁଣସହିତ ଓ ନିର୍ଗୁଣ ନିଜେ; ଗୁଣ ଓ ଆକୃତିର ଭିନ୍ନତାରେ, ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବ ରୂପେ ପ୍ରକଟ।
ବଲିଦ୍ଵାରେ ଗଦାପାଣିଃ ସ୍ଵଯମେଵ ଭଵାନ୍ପ୍ରଭୋ । ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଦତ୍ତା ଶକ୍ରାଯ ତସ୍ମୈ ଶ୍ରୀରପି ଲୀଲଯା
ବଳିଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ନିଜେ ଗଦା ଧରି ଦେଖାଦେଲେ । ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ମଧୁର ଭାବରେ ଦେଇଥିଲେ ।
କ୍ଷମସ୍ଵ ଭଗଞ୍ଛଂଭୋ ହର କ୍ରୋଧଂ ଚ ସଂହର । କିଂ ପୌରୁଷଂ ଚ ଭଵତୋ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ଯାପି ହିଂସଯା
ହେ ଶମ୍ଭୁ, ଦୟାକରି ମୋ ଅପରାଧକୁ ଖ୍ଷମା କର, ତୁମର କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ କର । ତୁମର ପ୍ରଭାବ କ’ଣ ଲାଭ, ଯଦି ତାହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତି ହୁଏ ?
ଅହଂ ଜୀଵଞ୍ଛରୀରେଣ ନ ଦାସ୍ଯାମି ନିଶାକରମ୍ । ଶରଣାଗତଦୀନାର୍ତଂ ଲଜ୍ଜିର୍ଵଂ ପାପସଂଯୁତମ୍
ମୁଁ ଏହି ଦେହରେ ଥିବା ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେବିନି । ସେ ମୋ ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି, ଦୁଃଖିତ, ଲଜ୍ଜିତ ଓ ପାପରେ ଜଡିତ ।
ଅହଂ ଚ ତ୍ଵତ୍ପଦାମ୍ଭୋଜେ ଶରଣଂ ଯାମି ଶଂକର । ଯଥୋଚିତଂ କୁରୁ ଵିଭୋ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ତଥୈଵ ଚ
ମୁଁ ଏବେ ତୁମର ପଦପଦ୍ମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଛି, ହେ ଶଙ୍କର । ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯେପରି ଉଚିତ, ସେପରି କର, କାରଣ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ତୁମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ।
ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାଞ୍ଛିଵଃ । ଇତ୍ଯୁଵାଚ ନିଶାନାଥଂ ସମାନଯ ଶୁଭଂ ଭଵେତ୍
ଶୁକ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଭଗବାନ ଶିବ ଖୁସି ହେଲେ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତାଙ୍କୁ ଆଣ, ଭଲ ହେଉ ।'
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମା ବୋଧଯିତ୍ଵା କଵିଂ ଵିଭୁଃ । ସମାନୀଯ ନିଶାନାଥଂ ତାରକାସହିତଂ ଵ୍ରଜ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତାରାମାନେ ସହିତ ନେଇ ଆଣିଲେ ।