ପୂଜାଧାରଶ୍ଚ କଥିତଃ ଶ୍ରୂଯତାଂ ପୂଜନକ୍ରମଃ
ପୂଜାର ଆଧାର କହାଯାଇଛି; ବର୍ତ୍ତମାନ ପୂଜା କ୍ରମ ଶୁଣ।
କଶ୍ଚିଦ୍ଦଦାତି ହରଯେ ଚୋପଚାରାଂଶ୍ଚ ଷୋଡଶ
କେହି ହରିଙ୍କୁ ଷୋଡ଼ଶ ଉପଚାର ଦେଇଥାନ୍ତି,
କଶ୍ଚିଦ୍ଦ୍ଵାଦଶ ଵସ୍ତୂନି ପଞ୍ଚ ଵସ୍ତୂନି କଶ୍ଚନ
କେହି ଦ୍ୱାଦଶ ବସ୍ତୁ ଦେଇଥାନ୍ତି, କେହି ପାଞ୍ଚଟି ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଆସନଂ ଵସନଂ ପାଦ୍ଯମର୍ଘ୍ଯମାଚମନୀଯକମ୍ 1.26.
ଆସନ, ବସ୍ତ୍ର, ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଏବଂ ଆଚମନୀୟ ଜଳ—
ଗନ୍ଧଂ ମାଲ୍ଯଂ ଚ ଶଯ୍ଯାଂ ଚ ଲଲିତାଂ ସୁଵିଲକ୍ଷଣାମ୍
ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ, ମାଳା ଏବଂ ଅତି ମନୋହର ଓ ବିଶେଷ ଶଯ୍ୟା—
ଗନ୍ଧାନ୍ନତଲ୍ପତାମ୍ବୂଲଂ ଵିନା ଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ଦ୍ଵାଦଶ
ସୁଗନ୍ଧ, ଖାଦ୍ୟ, ଶଯ୍ୟା ଏବଂ ତାମ୍ବୁଳ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାଦଶ ଦ୍ରବ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ।
ସର୍ଵାଣ୍ଯେତାନି ମୂଲେନ ଦଦ୍ଯାତ୍ସାଧକସତ୍ତମଃ
ସର୍ବ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସାଧକ ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ତାହାର ମୂଳ ସହିତ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଆଦୌ କୃତ୍ଵା ଭୂତଶୁଦ୍ଧିଂ ପ୍ରାଣାଯାମଂ ତତଃ ପରମ୍
ପ୍ରଥମେ ପଞ୍ଚଭୂତର ଶୁଦ୍ଧି କରି, ତାପରେ ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଦରକାର।
ଵର୍ଣନ୍ଯାସଂ ଵିନିର୍ଵର୍ତ୍ଯ ଚାର୍ଘ୍ଯପାତ୍ରଂ ଵିନିର୍ଦିଶେତ୍
ବର୍ଣ୍ଣନ୍ୟାସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ତାପରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ପାତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କର।
ଜଲେନାପୂର୍ଯ୍ଯ ଶଙ୍ଖଂ ଚ ତତ୍ର ସଂସ୍ଥାପଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ
ଶଂଖକୁ ପାଣିରେ ପୂରି ତାହାକୁ ସେଠାରେ ରଖିବା ଉଚିତ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
ପୂଜୋପକରଣଂ ତେନ ଜଲେନ କ୍ଷାଲଯେତ୍ପୁନଃ
ସେହି ପାଣି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀକୁ ପୁନିଥରେ ଧୋଇବା ଉଚିତ।
ଧ୍ଯାନେନ ଗୁରୁଦତ୍ତେନ ଧ୍ଯାଯେତ୍କୃଷ୍ଣମନନ୍ଯଧୀଃ
ଗୁରୁ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଧ୍ୟାନରେ ଅବିଚଳ ମନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର।
ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ଯଙ୍ଗଦେଵଂ ଚ ତନ୍ତ୍ରୋକ୍ତଂ ପୂଜଯେଦ୍ଧରିମ୍
ତନ୍ତ୍ରରେ ଯେପରି ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି, ତାହାନୁସାରେ ଅଙ୍ଗ ଓ ଉପାଙ୍ଗ ଦେବତା ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ଦତ୍ତ୍ଵୋପହାରଂ ଵିଵିଧଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଚ କଵଚଂ ପଠେତ୍ 1.26.
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉପହାର ଦେଇ, ସ୍ତୁତି କରି, ପରେ କବଚ ପାଠ କର।
କୃତ୍ଵା ଵୈ ଦେଵପୂଜାଂ ଚ ଯଜ୍ଞଂ କୁର୍ଯ୍ଯାଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା କରି ସୁନିପୁଣ ବ୍ୟକ୍ତି ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ।
ନିତ୍ଯଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଯଥାଶକ୍ତି ଦାନଂ ଵିତ୍ତାନୁରୂପକମ୍
ଦିନେ ଦିନେ ପିତୃକର୍ମ ଓ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଧନ ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଇତି ତେ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ଵେଦୋକ୍ତଂ ସୂତ୍ରମୁତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ବେଦ ଉକ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୂତ୍ର କହିଦେଲି।
ନାରଦ ଉଵାଚ ଯତୀନାଂ ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ଚ ଵିଧଵାବ୍ରହ୍ମଚାରିଣାମ୍
ନାରଦ କହିଲେ: ଯତି, ବୈଷ୍ଣବ, ବିଧବା ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ପାଇଁ—
କିଂ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯମକର୍ତ୍ତଵ୍ଯମଭୋଗ୍ଯଂ ଭୋଗ୍ଯମେଵ ଵା
କଣ କରିବା ଉଚିତ, କଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କଣ ଭୋଗ୍ୟ ଓ କଣ ଅଭୋଗ୍ୟ?
ମହେଶ୍ଵର ଉଵାଚ କଶ୍ଚିତ୍ସମୀରଣାହାରୀ ଫଲାହାରୀ ଚ କଶ୍ଚନ
ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ: କିଛି ଲୋକ ବାୟୁ ଖାଇ ରହନ୍ତି, କିଛି ଫଳ ଖାଇ ରହନ୍ତି।
ଅନ୍ନାହାରୀ ଯଥା କାଲେ ଗୃହୀ ଚ ଗୃହିଣୀଯୁତଃ
କିଛି ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, କିଛି ଘରେ ଘରବାଳୀ ସହିତ ଘରସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି।
ହଵିଷ୍ଯାନ୍ନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ଗୃହିଣାଂ ସଦା
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତାଙ୍କର ଘରବାଳୀ ପାଇଁ ସଦା ହବିଷ୍ୟାନ୍ନ ଭଲ।
ଅନ୍ନଂ ଵିଷ୍ଠା ଜଲଂ ମୂତ୍ରଂ ଯଦ୍ଵିଷ୍ଣୋରନିଵେଦିତମ୍
ଯେଉଁ ଅନ୍ନ, ମଳ, ପାଣି ଓ ମୁତ୍ର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ନୁହେଁ, ସେଗୁଡିକ ମଳ ସମାନ।
ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କାମତୋଽନ୍ନଂ ଚ ଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ହରିଵାସରେ
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଇଚ୍ଛାବଶତଃ ହରିଙ୍କର ଦିନରେ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରେ—
ନ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ନ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ନ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଚ ନାରଦ
ଏହା ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହା ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହା ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ନାରଦ।
ଗୃହୀ ଶୈଵଶ୍ଚ ଶାକ୍ତଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଜ୍ଞାନଦୁର୍ବଲଃ
ଗୃହସ୍ଥ, ଶିବଭକ୍ତ, ଶକ୍ତିଭକ୍ତ କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ—
କୃମିଭିଃ ଶାଲିମାନୈଶ୍ଚ ଭକ୍ଷିତସ୍ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି 1.27.
—ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ କୀଟ କିମ୍ବା ପୋକା ଦ୍ୱାରା ଭୋଜିତ, ସେଠାରେ ରହିଯାଏ।
ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀଦିନେ ରାମନଵମୀଦିଵସେ ହରେଃ
ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ଦିନ, ରାମନବମୀ ଦିନ କିମ୍ବା ହରିଙ୍କ ଜନ୍ମତିଥିରେ—
ଉପଵାସାସମର୍ଥଶ୍ଚ ଫଲଂ ମୂଲଂ ଜଲଂ ପିବେତ୍
—ଯେଉଁଠି ଉପବାସ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେଠି ଫଳ, ମୂଳ କିମ୍ବା ପାଣି ପିଇପାରିବ।
ସକୃଦ୍ଭୁଙ୍କ୍ତେ ହଵିଷ୍ଯାନ୍ନଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ନୈଵେଦ୍ଯମେଵ ଚ
ଯଦି କେହି ଏକଥର ହବିଷ୍ୟାନ୍ନ କିମ୍ବା ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଭୋଜନ କରେ—