ଜ୍ଞାନଂ ଚାତ୍ର ମୃତେ ଲୋକେ ମୂର୍ତିର୍ଭଵତି ତସ୍ଯ ଵୈ । ଵ୍ରତଂ ଵିନାଽପି ମନ୍ତ୍ରେଣ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ନ ସଂଶଯଃ
ଏଠାରେ ଜ୍ଞାନ ମୃତ ଲୋକରେ ଦେହୀ ହୁଏ; ବ୍ରତ ଛାଡ଼ି ମଧ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ୍ତାବସ୍ଥାରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।
ଵ୍ରଜଂ କୁରୁ ପଵିତ୍ରଂ ଚ ଵ୍ରଜନାଥ ଵ୍ରଜଂ ଵ୍ରଜ । ପାପଂ ଯଦ୍ଦର୍ଶନେ ତାତ କଥଯାମି ନିଶାମଯ
ପବିତ୍ର ବ୍ରଜକୁ ଯାଅ, ବ୍ରଜନାଥ, ବ୍ରଜକୁ ଯାଅ । ଏହା ଦର୍ଶନ କଲେ କେଉଁ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଶୁଣ ।
ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନଂ ପାପବୌଜଂ ଚ କେଵଲଂ ଵିଘ୍ନକାରଣମ୍ । ଗୋଘ୍ନଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣଘ୍ନଂ ଵା କୃତଘ୍ନଂ କୃଟିଲଂ ତଥା
ଖରାପ ସ୍ଵପ୍ନ, ପାପ ଖାଦ୍ୟ ଓ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା କିଛି; ଗାଈ ମାରିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମାରିବା, କୃତଘ୍ନତା ଓ ଚତୁରତା—ଏହାମାନେ ଅପରାଧ।
ଦେଵଘ୍ନଂ ପିତୃମାତୃଘ୍ନଂ ପାପଂ ଵିଶ୍ଵଵାସଘାତିନମ୍ । ମିଥ୍ଯାସାକ୍ଷିପ୍ରଦାତାରଂ ଯଂ ଚାଽଽତିଥ୍ଯଵିଵଞ୍ଚନମ୍
ଦେବତା ମାରିବା, ପିତା କିମ୍ବା ମାଆକୁ ମାରିବା, ପାପ କରିବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପକାରୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା; ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷ୍ୟ ଦେବା ଓ ଅତିଥିକୁ ଠକେଇବା।
ଗ୍ରାମଯାଜିନମେଵେତି ଦେଵଵିପ୍ରସ୍ଵହାରିଣମ୍ । ଅଶ୍ଵତ୍ଥଘାତିନଂ ଦୁଷ୍ଟଂ ଶିଵଵିଷ୍ଣୁଵିନିନ୍ଦକମ୍
ଗ୍ରାମ ପାଇଁ ମାତ୍ର ଯଜ୍ଞ କରିବା, ଦେବତା କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଚୋରାଇବା; ବଡ଼ ପିପଳ ଗଛ ମାରିବା, ଶିବ କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା।
ଅଦୀକ୍ଷିତମନାଚାରଂ ସଂଧ୍ଯାହୀନଂ ଦ୍ଵିଜଂ ତଥା । ଦେଵଲଂ ଵୃଷଵାହଂ ଚ ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ସୂପକାରକମ୍
ଅନଦିକ୍ଷିତ, ଅନାଚାରୀ, ସନ୍ଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ଦ୍ୱିଜ; ଦେଉଳ ସେବକ, ବୃଷ ଚାଳକ ଓ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ରନ୍ଧନ କରୁଥିବା।
ଶଵଦାହଂ ଚ ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଶୂଦ୍ରଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ନଭୋଜିନମ୍ । ଅଵୀରାଂ ଛିନ୍ନନାସାଂ ଚ ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣନିନ୍ଦକାମ୍
ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଲାଗି ଶବ ଦାହ କରୁଥିବା, ଶୂଦ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଜନ କରୁଥିବା; ନୀତିହୀନ ଜନନୀ, କଟା ନାକ ଥିବା ଓ ଦେବତା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା।
ପଦିଭକ୍ତିଵିଙୀନାଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିଵିହୀନକାମ୍ । ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଵିଧଵାଂ ଚୈଵ ଚାଣ୍ଡାଲୀଂ ଵ୍ଯଭିଚାରିଣୀମ୍
ପାଦପଦ୍ମରେ ଭକ୍ତି ନଥିବା, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ହୀନ; ଶୂଦ୍ର ବିଧବା, ଚଣ୍ଡାଳ ଜନନୀ ଓ ବ୍ୟଭିଚାରିଣୀ।
ଶଶ୍ଵତ୍କୋପଯୁତଂ ଦୁଷ୍ଟମୃଣଗ୍ରସ୍ତଂ ଚ ଜାରଜମ୍ । ଚୌରଂ ମିଥ୍ଯାଵାଦିନଂ ଚ ଶରଣାଗତଯାଯିନମ୍
ସଦା କ୍ରୋଧିତ, ଦୁଷ୍ଟ, ଋଣରେ ପଡ଼ିଥିବା, ବ୍ୟଭିଚାରରୁ ଜନ୍ମ; ଚୋର, ମିଥ୍ୟା କଥା କହୁଥିବା ଓ ଶରଣାଗତକୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା।
ମାଂସାପହାରିଣଂ ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମଣଂ ଵୃଷଲୀପତିମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣୀଗାମିରଂ ଶୂଦ୍ର ଦ୍ଵିଜଂ ଵାଧୁର୍ଷିକଂ ତଥା
ମାଂସ ଖାଇଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିମ୍ନଜାତି ଜନନୀକୁ ବିବାହ କରିଥିବା; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୂଦ୍ର ଜନନୀଙ୍କୁ ଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଦ୍ୱିଜ ମାଂସ ବେପାରି।
ଅଗମ୍ଯାମାମିନଂ ଦୁଷ୍ଟଂ ଚତୁର୍ଵଣଂ ନରାଧମମ୍ । ମାତା ସପତ୍ନୀମାତା ଚ ଶ୍ଵଶ୍ରୂଶ୍ଚ ଭଗିନୀ ସୁତା
ଅନୁଚିତ ଜନନୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିବା, ଦୁଷ୍ଟ, ଚାରି ଜାତିରେ ସବୁଠୁ ନିମ୍ନ; ଜନନୀ, ସଉତି ମାଆ, ଶ୍ୱଶୁରୀ, ଭଉଣୀ ଓ ଝିଅ।
ଗୁରୁପତ୍ନୀ ପୁତ୍ରପତ୍ନୀ ସୋଦରସ୍ଯ ପ୍ରିଯା ସତୀ । ମାତୃଷ୍ଵସା ପିତୃଷ୍ଵସା ଭାମିନେଯପ୍ରିଯା ତଥା
ଗୁରୁଙ୍କ ଜନନୀ, ପୁଅର ଜନନୀ, ଭାଇଙ୍କ ପ୍ରିୟା; ମାମା ଘର ମାସି, ବଡ଼ ମାସି ଓ ଭାଗିନାଙ୍କ ପ୍ରିୟା।
ମାତୁଲାନୀ ନଵୋଢା ଯ ପିତୃଵ୍ଯସ୍ତ୍ରୀ ରଜସ୍ଵଲା । ପିତୃମାତୃପ୍ରସୂଶ୍ଚୈଵ ଚାଗମ୍ଯାଷ୍ଟାଦଶ ସ୍ମୃତାଃ
ମାମାଙ୍କ ଜନନୀ, ନୂତନ ବିବାହିତା, ବଡ଼ ଚଚୀ ରଜସ୍ୱଳା; ପିତା କିମ୍ବା ମାଆଁର ଜନ୍ମଦାତା—ଏହି ଅଠାରଟି ଅନୁଚିତ ମନାଯାଇଛି।
କୀର୍ତିତାଃ ସାମଵେଦେ ଚ ପରିପାଲ୍ଯାଃ ସତାଂ ଵ୍ରଜ । ଏତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ଲଭେନ୍ନରଃ
ଏହିମାନେ ସାମବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଓ ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ଏହାକୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ; ଏମାନେକୁ ଦେଖିଲେ କିମ୍ବା ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଲାଗେ।
ତସ୍ମାଦ୍ଦୈଵେନ ତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୂର୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିଂ ସ୍ମରେତ୍ । କାମତୋ ଯଦି ପଶ୍ଯନ୍ତି ଵିନିନ୍ଦ୍ଯାସ୍ତେ ଭଵନ୍ତି ଵୈ
ଏହିମାନେକୁ ଦୃଷ୍ଟିପାତ କରିଲେ, ଦୈବବଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଇଚ୍ଛାକୃତ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ ଏମାନେ ନିନ୍ଦାନୀୟ ହୁଅନ୍ତି।
ତସ୍ମାତ୍ସନ୍ତୋ ନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଶାପଭୀତା ଵ୍ରଜେଶ୍ଵର । ରାହୁଗ୍ରସ୍ତଂ ରଵିଂ ସୋଭଂ ନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଵିପଶ୍ଚିତଃ
ସେଥିପାଇଁ, ଶାପ ଭୟରେ ସାଧୁମାନେ ଏମାନେକୁ ଦେଖନ୍ତିନାହିଁ, ହେ ବ୍ରଜେଶ୍ୱର; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ରାହୁ ଗ୍ରସ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖନ୍ତିନାହିଁ।
ଜନ୍ମାଷ୍ଟସପ୍ତରିଃ ଫାଙ୍କଦଶମସ୍ଥେ ଦିଵାକରେ । ଜନ୍ମର୍କ୍ଷେ ନିଧନେ ଚାପି ଚତୁର୍ଥେଽପି କଲାନିଧୌ
ଜନ୍ମର ଅଷ୍ଟମ, ସପ୍ତମ କିମ୍ବା ଦଶମ ତିଥିରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଥିବାବେଳେ, ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ।
ସର୍ଵୈରଂଶୈର୍ନ ପଶ୍ଯନ୍ତି କମ୍ପିତଂ ଚନ୍ଦ୍ରଭାସ୍କରମ୍ । ନେଷ୍ଟଚନ୍ଦ୍ରୋ ନ ଦୃଶ୍ଯଶ୍ଯ ଭାଦ୍ରେ ମାସି ସିତାସିତେ
ଏହି ସମସ୍ତ ଅବସରରେ, କେହି କମ୍ପିତ ଚନ୍ଦ୍ର ବା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖନ୍ତିନାହିଁ; ଭାଦ୍ର ମାସରେ ଶୁକ୍ଳ କିମ୍ବା କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେଖିବା ନିଷିଦ୍ଧ।
ଚତୁର୍ଥ୍ଯାମୁଦିତଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଃ ପରିତ୍ଯକ୍ତୋ ମନୀଷିମିଃ । ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ତାରାପହରଣଂ କଲଙ୍ଗମତିଦୁଷ୍କରମ୍
ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ ଉଦିତ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏଡ଼ନ୍ତି; ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରର ଦାଗ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶୁଭ ମନାଯାଏ।
ତସ୍ମୈ ଦଦାତି ହେ ନନ୍ଦ କାମତୋ ଦି ପଶ୍ଯତି । ଅକାମତୋ ନରୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମନ୍ତ୍ରପୂତଂ ଜଲଂ ପିବେତ୍
ହେ ନନ୍ଦ, ଯଦି ଇଚ୍ଛାକୃତ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ, ତାହାକୁ କାମନା ମିଳେ; ଅନିଚ୍ଛାରେ ଦେଖିଲେ, ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଜଳ ପିଇବା ଉଚିତ।
ତଦା ଶୁଦ୍ଧୋ ଭଵେତ୍ସଦ୍ଯୋ ନିଷ୍କଲଙ୍କୀ ମହୀତଲେ । ସିଂହଃ ପ୍ରସେନମଵଧୀତ୍ସିଂହୋ ଜାମ୍ବଵତା ହତଃ
ସେତେବେଳେ ସେ ସତ୍ବରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ପୃଥିବୀରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନଥାଏ; ସିଂହ ପ୍ରସେନକୁ ମାରିଦେଲା, ଏବଂ ସେଇ ସିଂହକୁ ଜାମ୍ବବତ୍ ହତ୍ୟା କଲେ।
ସୁକୁମାରକ ମା ରୋଦୀସ୍ତଵ ହ୍ଯେଷ ସ୍ଯମନ୍ତକଃ । ଇତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ପୂତଂ ଚ ଜଲଂ ସାଧୁଃ ପିବେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ହେ ସୁକୁମାର, ତୁମେ କାନ୍ଦନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଏହି ହେଉଛି ତୁମର ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପାଣିକୁ ପବିତ୍ର କରାଯାଏ, ଏବଂ ଧର୍ମିକ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହା ପିଇବେ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖଣ୍ଡo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo ଭଗଵନ୍ନନ୍ଦସଂo ଅଷ୍ଟସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ମହା ପୁରାଣ 'ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ'ର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମଖଣ୍ଡରେ 'ନାରଦ ଓ ଭଗବାନ୍ ନନ୍ଦଙ୍କ ସଂବାଦ' ନାମକ ଅଠସତତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଅଥୈକୋନାଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନନ୍ଦ ଉଵାଚ ରାହୁଗ୍ରସ୍ତଃ କଥଂ ସୂର୍ଯଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋ ଵାଽପି ଜଗତ୍ପ୍ରଭୋ । ନେଷ୍ଟଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଃ କଥଂ ଭାଦ୍ରେ ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ଚାସିତେ ସିତେ
ଏବେ ଏକାନବେଁ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ। ନନ୍ଦ କହିଲେ: ହେ ଜଗତ୍ପତି, କିପରି ରାହୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଗ୍ରସିଯାଏ? ଭାଦ୍ର ମାସରେ, ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ, ଚନ୍ଦ୍ର କିଏ ଅପ୍ରିୟ ହୁଏ, ଚାହେ ସେ ବୃଦ୍ଧି ହେଉ କି କ୍ଷୟ?
ଵେଦାନାଂ ଜନକସ୍ତ୍ଵଂ ଚ କଂ ପୃଚ୍ଛାମିତ୍ଵଯା ଵିନା । ଵେଦେ ପୁରାଣେ ଗୋପ୍ଯଂ ଯନ୍ନ ଜାନନ୍ତି ଵିପଶ୍ଯିତଃ
ତୁମେ ବେଦମାନ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ସ; ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଆଉ କାହାକୁ ପଚାରିବି? ବେଦ ଓ ପୁରାଣରେ ଯାହା ଗୁପ୍ତ, ଯାହାକି ପଣ୍ଡିତମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ—
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଅତଥ୍ଯଂ ଵଚନଂ ଚେଦଂ ନିଷିଦ୍ଧଂ ଵୈଦିକୈରପି । କ୍ଷମସ୍ଵ ନନ୍ଦ ଭଦ୍ରଂ ତେ ପ୍ରଶ୍ନମନ୍ଯଂ କୁରୁଷ୍ଵ ମାମ୍
ଶ୍ରୀଭଗବାନ୍ କହିଲେ: ଏହି କଥା ତଥ୍ୟ ନୁହେଁ ଏବଂ ବେଦମାନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନିଷିଦ୍ଧ। ମୋତେ ଖ୍ମା କର, ନନ୍ଦ; ତୁମର ଭଲ ହେଉ। ଆଉ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାର।
ବିଶ୍ଵସ୍ତଂ ଵଚନଂ ତାତ ନ ପ୍ରକାଶ୍ଯଂ ମନୀଷିଭିଃ । ଵିଘ୍ନଃ ପ୍ରକାଶେ ଭଵତି ସତାଂ ଛିଦ୍ରଂ ଚ ଦୈଵତଃ
ହେ ପୁତ୍ର, ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ କଥା ପଣ୍ଡିତମାନେ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ; କାରଣ, ପ୍ରକାଶ କଲେ ଧର୍ମିକମାନେ ପାଇଁ ବାଧା ଆସେ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତ୍ରୁଟି ଦେଖନ୍ତି।
ନନ୍ଦ ଉଵାଚ କଥଯସ୍ଵ ଜଗନ୍ନାଥ ନ ଭକ୍ତେ ଵ़ଞ୍ଚନଂ କୁରୁ । ଅଦୃଶ୍ଯୌ ଚାପି ଦେଵେଶୌ ରାହୁଗ୍ରସ୍ତୌ ଚ ପୁଷ୍ଯଦୌ
ନନ୍ଦ କହିଲେ: ମୋତେ କୁହ, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ; ତୁମର ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଠକେଇବା ନାହିଁ। ଦୁଇ ଦେବତା ଦୃଶ୍ୟ ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ରାହୁ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରସିଯାଏ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଶୃଣୁ ନନ୍ଦ ପ୍ରଵକ୍ଷଯାମି କଥାମେତାଂ ପୁରାତନୀମ୍ । ଯାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିଷ୍କଲଙ୍କଶ୍ଚ ତୀର୍ଥସ୍ନାଯୀ ଭଵେନ୍ନରଃ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ୍ କହିଲେ: ଶୁଣ, ନନ୍ଦ, ମୁଁ ଏହି ପୁରାତନ କଥା କହିବି; ଏହା ଶୁଣିଲେ ମଣିଷ ତୀର୍ଥସ୍ନାନ କରିଥିବା ପରି ନିର୍ମଳ ହୁଏ।
ସର୍ଵପାତକିନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯତ୍ପାପଂ ଲଭତେ ନରଃ । ଆଖ୍ଯାନଶ୍ରଵଣୋନୈଵ ଭସ୍ମୀଭୂତଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ମଣିଷ ଯେତେ ଦୁଷ୍ଟମାନେକୁ ଦେଖି କେତେ ପାପ କରେ, ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ସେହି ପାପ ସମସ୍ତେ ଭସ୍ମ ହୋଇଯିବ।