ସ୍ଵପ୍ନେ ଚ ସ ଭଵେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଧନାଢ୍ଯୋ ଭୂଵତିଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ସ୍ଵପ୍ନେ ସରୋଵରଂ ଦୃଷ୍ଟଵା ସମୁଦ୍ରଂ ଵା ନଦୀଂ ନଦମ୍
ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯିଏ ଝିଲିକ, ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ କିମ୍ବା ଝରଣା ଦେଖେ, ସେ ସଦା ଧନୀ ଓ ଭୂମିର ମାଲିକ ହୁଏ।
ଶୁକ୍ଲାହିଂ ଶୁକ୍ଲଶୈଲଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶ୍ରିଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଯଂ ପଶ୍ଯନ୍ତି ମୃତଂ ସ୍ଵପ୍ନେ ସ ଭଵେଚ୍ଚିରଜୀଵନଃ
ଯିଏ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଧଳା ସାପ କିମ୍ବା ଧଳା ପାହାଡ଼ ଦେଖେ, ସେ ଧନ-ସମ୍ପଦ ପାଏ। ଯିଏ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମୃତ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖେ, ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଏ।
ଅରୋଗୀ ରୋଗିଣଂ ଦୁ ଖୀ ସୁଶିନଂ ଚ ସୁଖଂ ଭଵେତ୍ । ଦିଵ୍ଯା ସ୍ତ୍ରୀ ଯଂ ପ୍ରଵଦତି ମମ ସ୍ଵାମୀ ଭଵାନିତି
ଯଦି ଦେବୀୟ ମହିଳା ସ୍ୱପ୍ନରେ କାହାକୁ 'ତୁମେ ମୋର ସ୍ୱାମୀ' ବୋଲି କହନ୍ତି, ତେବେ ରୋଗୀ ସୁସ୍ଥ ହୁଏ, ଦୁଃଖୀ ସୁଖୀ ହୁଏ।
ସ୍ଵପ୍ନେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଚାଗତିଂ ସ ଚ ରାଜା ଭଵେଦ୍ଦୃଢମ୍ । ସ୍ଵପ୍ନେ ଵା କାଲିକାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲବ୍ଧଵା ସ୍ଫଟିକମାଲିକାମ୍
ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯିଏ ରଥ ଦେଖେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରାଜା ହୁଏ। ସ୍ୱପ୍ନରେ କାଳୀକୁ ଦେଖିବା କିମ୍ବା ସ୍ଫଟିକ ମାଳା ପାଇବା ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଇନ୍ଦ୍ରଚାପଂ ଶକ୍ରଵଜ୍ରଂ ସ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ଲଭେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ । ସ୍ଵପ୍ନେ ଵଦତି ଯଂ ଵିପ୍ରୋ ମମ ଦାସୋ ଭଵେତି ଚ
ସ୍ୱପ୍ନରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଦେଖିଲେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସ୍ଥିରତା ପାଏ। ସ୍ୱପ୍ନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି କାହାକୁ 'ମୋର ଦାସ ହେଉ' ବୋଲି କହନ୍ତି, ସେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ପାଏ।
ହରିଦାସ୍ଯଂ ଚ ମଦ୍ଭକ୍ତିଂ ସ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଭଵେତ୍ । ସ୍ଵପ୍ନେ ଵିପ୍ରୋ ହରୀଃ ଶଂଭୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୀ କମଲା ଶିଵା
ଯିଏ କଳା ଚମଡ଼ ଓ ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ପାଏ, ସେ ବୈଷ୍ଣବ ହୁଏ। ସ୍ୱପ୍ନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହରି, ଶିବ, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ, କମଳା କିମ୍ବା ଶିବାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—
ଶକ୍ଲା ସ୍ତ୍ରୀ ଦେଵମାତା ଵା ଜାହ୍ନଵୀ ଵା ସରସ୍ଵତୀ । ଗୋପାଲିକାଵେଷଧରୀ ବାଲିକା ରାଧିକା ମମ
ଧଳା ମହିଳା, ଦେବମାତା, ଜାହ୍ନବୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଗୋପାଳିକା, ଛୋଟିଝିଅ କିମ୍ବା ମୋର ରୂପରେ ରାଧିକା—
ବାଲଶ୍ଚ ବାଲଗୋପାଲଃ ସ୍ଵପ୍ନଵିଦ୍ଭିଃ ପ୍ରକାଶିତଃ । ଏଷ ତେ କଥିତୋ ନନ୍ଦ ସୁସ୍ଵପ୍ନଃ ପୁଣ୍ଯହେତୁକଃ
ଛୁଆ କିମ୍ବା ବାଳ ଗୋପାଳ ସ୍ୱପ୍ନ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଦେଖାନ୍ତି। ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନ ତୁମକୁ କହିଲି, ନନ୍ଦ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରାଦନାo ସୁସ୍ଵପ୍ନକଥାନଂ ନାମ ସପ୍ତସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମଖଣ୍ଡରେ ନାରଦଙ୍କ କଥିତ 'ଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନ କଥା' ନାମକ ସତତରିଅଠ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥାଷ୍ଟସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନନ୍ଦ ଉଵାଚ ଶ୍ରୀକ଼ଷ୍ଣ ଜଗତାଂ ନାଥ ସୁସ୍ଵପ୍ନଶ୍ଚ ଶ୍ରୁତୋ ମଯା । ଵେଦସାରୋ ନୀତିସାରୋ ଲୌକିକୋ ଵୈଦିକସ୍ତଥା
ଏବେ ଅଠସତତିଅଠ ଅଧ୍ୟାୟ। ନନ୍ଦ କହିଲେ: ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ମୁଁ ଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛି—ଏହା ବେଦର ସାର, ନୀତିର ସାର, ଲୋକିକ ଓ ବେଦିକ ଦୁହେଁ।
ଅଧୁନା ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ପାପଂ ଯେଷାଂ ଚ ଦର୍ଶନେ । ଯସ୍ମିନ୍କର୍ମଣି ଵା ଵତ୍ସ ତନ୍ମାଂ କଥିତୁମର୍ହସି
ଏବେ ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କେଉଁ ଦେଖାରେ କିମ୍ବା କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାପ ହୁଏ, ହେ ପ୍ରିୟ, ଦୟାକରି ମୋତେ କହ।
ଵଚନଂ ଵେଦଶାଶ୍ରୋକ୍ତଂ ତଥା ଵେଦାନୁଯାଯିନଃ । ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛନ୍ତି ସଂତପ୍ତା ଲୋକାସ୍ତ୍ଵନ୍ମୁଖତସ୍ତଥା
ବେଦ ଓ ବେଦାନୁସାରୀଙ୍କ କଥା ଏବଂ ତୁମ ମୁଖରୁ ଯାହା ଶୁଣିବାକୁ ଲୋକମାନେ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅଛନ୍ତି।
ଵେଦାନାଂ ଜନକସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ଵୈଦିକାନାଂ ସତାମପି । ପ୍ରହ୍ମାଦୀନାଂ ସୁରାଣାଂ ଚ ମୁନୀନାଂ ଜଗତାମପି
ତୁମେ ବେଦର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ, ସତ୍ପୁରୁଷ ବେଦିକଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଉତ୍ସ, ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତା, ଋଷି ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କର ମୂଳ।
ଶ୍ରୁତଂ ଯତ୍ତ୍ଵନ୍ମୁଖାମ୍ଭୋଜାତ୍ପ୍ରମାଣଂ ଵଚନାମୃତମ୍ । ତେନ ଦେହୋଽଭିଷିକ୍ତୋ ମେ ଵତ୍ସଵିଚ୍ଛେଦଦାହନଃ
ତୁମର ପଦ୍ମମୁଖରୁ ଯାହା ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ, ସେହି ଅମୃତମୟ ଓ ପ୍ରମାଣିକ କଥା ମୋ ଦେହକୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କରେ, ପୁଅ ବିୟୋଗର ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ଦହିଦେଉଛି।
ସ୍ଵପ୍ନେ ଯଚ୍ଛରଣାମ୍ଭୋଜଂ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦମ୍ । ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ତଦଦ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚରମ୍
ସ୍ୱପ୍ନରେ ତୁମର ପଦ୍ମପଦ ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ସେହିପରି ଆଜି ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଛି।
ଅତଃ ପରଂ ତ୍ଵତ୍ପଦାବ୍ଜଂ କ୍ଵ ପଶ୍ଯାମି ଚ ପାତକୀ । ଵିଣ୍ମୂତ୍ରଧାରୀ ଦେହୋ ମେ ନିବଦ୍ଧଶ୍ଚ ସ୍ଵକର୍ମଣା
ତେଣୁ, ମୁଁ ପାପୀ ହେଲି ମଧ୍ୟ, ଆଉ କେଉଁଠି ତୁମର ପଦ୍ମପଦ ଦେଖିପାରିବି? ମୋ ଦେହ ମଳମୁତ୍ର ଧାରଣ କରୁଛି, ନିଜ କର୍ମରେ ବନ୍ଧା ଅଛି।
ଈଦୃଶଂ ଚ ଦିନଂ ଵତ୍ସ କଦା ମମ ଭଵିଷ୍ଯତି । ତ୍ଵଯା ବ୍ରହ୍ମାଦିନାଥେନ ସଂଵାଦୋ ମମ ପାପିନଃ
ଓ ପୁଅ, ଏମିତି ଦିନ କେବେ ଆସିବ, ଯେଉଁଦିନ ମୁଁ, ଏକ ଅପରାଧୀ, ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ନାଥ ସହିତ କଥାହେବି?
କୃପାଂ କୁରୁ କୃପାନାଥ ମମ ଦୋଷଂ କ୍ଷମସ୍ଵ ଚ । ଵତ୍ସବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଚ ଦୁର୍ନୀତଂ ଯତ୍କୃତଂ ଚ ମହେଶ୍ଵର
ହେ କୃପାମୟ, ମୋତେ କୃପା କର, ମୋ ଦୋଷକୁ ଖ୍ମା କର। ପିଲାମନ୍ତି ଭାବରେ ଯେଉଁ ଭୁଲ କାମ କରିଛି, ହେ ମହେଶ୍ୱର, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମାନ୍ୟ କର।
ବ୍ରହ୍ମେଶଶେଷମୁନଯୋ ଧ୍ଯାଯନ୍ତେ ତ୍ଵତ୍ପଦାମ୍ବୁଜମ୍ । ସରସ୍ଵତୀ ଶ୍ରୁତିର୍ଯସ୍ଯ ସ୍ତଵନେ ଜଡତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଶେଷ ଓ ମୁନିମାନେ ତୁମର ପଦପଦ୍ମକୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି; ଯାହାଙ୍କ ମୁଖରେ ବେଦ ରହିଛି, ସେ ସରସ୍ୱତୀ ତୁମର ସ୍ତୁତିରେ ନିର୍ବାକ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ନନ୍ଦଶ୍ଚ ନିରାନନ୍ଦଃ ଶୁଚାଽଽକୁଲଃ । ମୂର୍ଚ୍ଛାମାପ ରୁଦିତ୍ଵା ଚ ପୁତ୍ରଵିଚ୍ଛେଦଵିହ୍ଵଲଃ
ଏଭଳି କହି, ନନ୍ଦ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇ, ଆନନ୍ଦହୀନ ହୋଇ, ପୁଅ ବିୟୋଗରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କାନ୍ଦିଲେ ଏବଂ ମୂର୍ଛିତ ହେଲେ।
ସଂତ୍ରସ୍ତୋ ଭଗଵାନ୍କୃଷ୍ଣୋ ବୋଧଯାମାସ ଯତ୍ନତଃ । ପରମାଧ୍ଯାତ୍ମିକଂ ଜ୍ଞାନଂ ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଜଗତ୍ପତିଃ
ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ, ସାବଧାନରେ ତାଙ୍କୁ ଜାଗାଇଲେ; ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଦେଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ହେ ନନ୍ଦ ଜନକଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ଵଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵ୍ରଜେଶ୍ଵର । ଚେତନଂ କୁରୁ କଲ୍ଯାମ ଜ୍ଞାନଂ ଚ ପରମଂ ଶ୍ରୃଣୁ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ହେ ନନ୍ଦ, ପିତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା, ବ୍ରଜର ରାଜା, ଆପଣ ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତୁ, ଶୁଭ ହୁଅନ୍ତୁ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ପରମାଧ୍ଯାତ୍ମିକଂ ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞାନିନାଂ ଚ ସୁଦୁଲ୍ରଭମ୍ । ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରେ ଗୋପନୀଯଂ ତୁଭ୍ଯମେଵ ଦଦାମ୍ଯହମ୍
ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ; ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଗୁପ୍ତ ରହିଛି, ମୁଁ ଏହା କେବଳ ତୁମକୁ ଦେଉଛି।
ନିବୋଧ ଶ୍ରୂଯତାଂ ନନ୍ଦ ସାନନ୍ଦଃ ସୁସମାହିତଃ । ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଚରାଵ୍ଯାଧିର୍ଯଦଭ୍ଯାସାନ୍ନ ଜାଯତେ
ହେ ନନ୍ଦ, ଆନନ୍ଦରେ ଏବଂ ଏକାଗ୍ରତାରେ ଏହି କଥା ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣ; ଏହାର ଅଭ୍ୟାସ କଲେ, ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ରୋଗ ଆସେ ନାହିଁ।
ସ୍ଥିରୋ ଭଵ ମହାରାଜ ଵ୍ରଜନାଥ ଵ୍ରଜଂ ଵ୍ରଜ । ଜ୍ଞାନଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ସଦାନନ୍ଦଃ ଶୋକମୋହଵିଵର୍ଜିତଃ
ହେ ମହାରାଜ, ବ୍ରଜର ନାଥ, ଦୃଢ଼ ହୁଅନ୍ତୁ, ବ୍ରଜକୁ ଫେରନ୍ତୁ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ପାଇଲେ, ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ରହିବେ, ଶୋକ ଓ ମୋହରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ।
ଜଲବୁଦ୍ବୁଦଵତ୍ସର୍ଵଂ ସଂସାରଂ ସଚରାଚରମ୍ । ପ୍ରଭାତେ ସ୍ଵପ୍ନଵନ୍ମିଥ୍ଯା ମୋହକାରଣମେଵ ଚ
ସମସ୍ତ ସଞ୍ଚାରୀ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ ଜଳବୁଦ୍ବୁଦି ପରି; ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ୱପ୍ନ ପରି ମିଥ୍ୟା ଓ ମୋହର କାରଣ।
ମିଥ୍ଯାକୃତ୍ରିମନିର୍ମାଣହେତୁଶ୍ଚ ପାଞ୍ଚଭୌତିକଃ । ମାଯଯା ସତ୍ଯବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଚ ପ୍ରତୀତିଂ ଜାଯତେ ନରଃ
ଏହି ମିଥ୍ୟା ଓ କୃତ୍ରିମ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ ପଞ୍ଚ ଭୂତ; ମାୟା ଓ ସତ୍ୟ ବୋଧ ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ଏହାକୁ ସତ୍ୟ ଭାବେ ଅନୁଭବ କରେ।
କାମକ୍ରୋଧରୋଭମୋହୈର୍ଵେଷ୍ଟିତଃ ସର୍ଵକର୍ମସୁ । ମାଯଯା ମୋହିତଃ ଶଶ୍ଵଜ୍ଜ୍ଞାନହୀନଶ୍ଚ ଦୁର୍ବଲଃ
ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ କାମ, କ୍ରୋଧ, ଅଭିମାନ ଓ ମୋହରେ ବନ୍ଧା, ମାୟାରେ ମୋହିତ, ସଦା ଅଜ୍ଞାନରେ ଅଛି ଓ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ।
ନିଦ୍ରାତନ୍ଦ୍ରାକ୍ଷୁତ୍ପିପାସାକ୍ଷମାଶ୍ରଦ୍ଧାଦଯାଦିଭିଃ । ଲଜ୍ଜା ଶାନ୍ତିର୍ଧୃତିଃ ପୁଷ୍ଟିସ୍ତୁଷ୍ଟିଶ୍ଚାଽଽଭିଶ୍ଚ ଵେଷ୍ଟିତଃ
ନିଦ୍ରା, ଅଳସ୍ୟ, ଭୋକ, ତରସ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଦୟା, ଲଜ୍ଜା, ଶାନ୍ତି, ଧୃତି, ପୋଷଣ, ସନ୍ତୋଷ ଓ ଭୟ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥାଏ।
ମନୋବୁଦ୍ଧିଚେତନାଭିଃ ପ୍ରାଣଜ୍ଞାନାତ୍ମଭିଃ ସହ । ସଂସକ୍ତଃ ସର୍ଵଦେଵୈଶ୍ଚ ଯଥା ଵୃକ୍ଷଶ୍ଚ ଵାଯସୈଃ
ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ଚେତନା, ପ୍ରାଣ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଆତ୍ମା ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହ ଲଗା ରହିଥାଏ, ଯେପରି ଗଛକୁ କାଉଁଆ ଘେରି ରଖେ।