ତତ୍ତୁଲ୍ଯଂ ଧେନୁଦାନେ ଚ ହ୍ଯର୍ଧଂ ସାମାନ୍ଯଗୋସ୍ତଥା । ଲଭେଦ୍ଵତ୍ସପ୍ରସୂତାନାଂ ଦାନେ ଦାନେ ଫଲଂ ଭୁଵଃ
ସେଇ ପରିମାଣର ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ଫଳ ମିଳେ; ସାଧାରଣ ଗାଈ ଦାନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ମିଳେ। ଯେଉଁ ଗାଈ ଛୁଆଁ ଦେଇଛି, ସେଉଁଠି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦାନ ପାଇଁ ଏହି ଭୂମିରେ ଫଳ ମିଳେ।
ଭୂମିଦାନେ ରେଣୁମାନଵର୍ଷ ସ୍ଥାନଂ ଚ ମତ୍ପଦେ । ଜ୍ଞାନଦାନେ ମହତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଵୈକୁଣ୍ଠେ ମୋଦତେ ଚିରମ୍
ଭୂମି ଦାନ କଲେ, ଯେଉଁଠି ଧୂଳି ରେଣୁ ପରିମାଣ ମଧ୍ୟ ଦିଅ, ମୋ ପାଦପଦ୍ମ ନିକଟରେ ସ୍ଥାନ ମିଳେ। ଜ୍ଞାନ ଦାନ କଲେ, ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ ଏବଂ ବହୁଦିନ ଭଗବତ୍ ଧାମରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ଶ୍ରିଯଂ ଲଭେତ୍ସ୍ଵର୍ଣଦାନେ ରାଜତ୍ଵଂ ରଜତେନ ଚ । ଅନ୍ନଦାନେ ଫଲଂ ଗହଂ କଥଂ ଜାନାମି ପୈ ଶୁତମ୍
ସୁନା ଦାନ କଲେ, ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ; ଚାଁଦି ଦାନ କଲେ, ରାଜ୍ୟ ମିଳେ; ଅନ୍ନ ଦାନର ଫଳ ହେଉଛି ଘର—ଏହାର ଗୁଣ ମୁଁ କେମିତି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବି?
ଲଭତେ ସର୍ଵଦାନସ୍ଯ ଫଲଂ ବ୍ରହ୍ମଣଭୋଜନେ । ଅନ୍ନଦାନାତ୍ପରଂ ଦାନଂ ନ ଭୂତଂ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ଅନ୍ନ ଦାନ ଠାରୁ ବଡ଼ ଦାନ କେବେ ହୋଇନାହିଁ, ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।
ନାତ୍ର ପାତ୍ରପରୀକ୍ଷାଽସ୍ତି ନ କାଲନିଯମଃ କ୍ଵଚିତ୍ । ଅନ୍ନଦାନେ ଶୁଭଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଦାତୁଃ ପାତ୍ରଂ ତ୍ଵପାତକୀ
ଏଠାରେ ପାତ୍ର ପରୀକ୍ଷା କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, କିମ୍ବା କୌଣସି ସମୟର ନିୟମ ନାହିଁ। ଅନ୍ନ ଦାନରେ ଦାତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଏବଂ ପାତ୍ର କେତେ ଦୁଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପାପ ଲାଗେ ନାହିଁ।
ଅନ୍ନଦାନଂ ଚ ଧନ୍ଯଂ ସ୍ଯାଦ୍ଭୂମୌ ଵୈକୁଣ୍ଠହେତୁକମ୍ । ଵସ୍ତ୍ରଂ ଦଦାତି ଵିପ୍ରଯ ଦରିଦ୍ରାଯ କୁଟୁମ୍ବିନେ
ଅନ୍ନ ଦାନ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଶୁଭ ଏବଂ ବୈକୁଣ୍ଠ ପ୍ରାପ୍ତିର କାରଣ। ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦରିଦ୍ର କିମ୍ବା ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଦିଅନ୍ତି—
ଵସ୍ତ୍ରଂସୂତ୍ରମାନଵର୍ଷ ଵୈକୁଣ୍ଠେ ମୋଦତେ ଚିରମ୍ । ସୁରମ୍ଯେ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକେ ଚ ଵାରୁଣେ ଚ ତଥୈଵ ଚ
ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ବସ୍ତ୍ରର ସୂତା ପାଇଁ, ବ୍ୟକ୍ତି ବହୁଦିନ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ଲୋକ, ବାରୁଣ୍ୟ ଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
କୃତ୍ଵା ଲୋହପ୍ରଦୀପଂ ଚ ସ୍ଵର୍ଣଵର୍ତିସମନ୍ଵିତମ୍ । ଦତ୍ତଵା ଘୃତପ୍ରଦୀପଂ ଚ ହରଯେ ପରମାତ୍ମନେ
ଲୋହାର ଦୀପ ତିଆରି କରି, ସୁନା ତାନ୍ତି ଲଗାଇ, କିମ୍ବା ଘିଅ ଦୀପ ହରିଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ—
ଅନ୍ଧକାରଂ ଚ ନ ଗୃହଂ ଯମଦୂତଂ ଯମଂ ତଥା । ନ ହି ପଶ୍ଯତି ଦାତା ଚ ପ୍ରଯାତି ମମ ମନ୍ଦିରମ୍
ତାହାଙ୍କ ଘରକୁ କେବେ ଅନ୍ଧାର ଆସେନାହିଁ, ଯମର ଦୂତ କିମ୍ବା ଯମ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାନ୍ତି ନାହିଁ; ଦାତା ସେମାନେକୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ସେ ମୋ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମଣାଯ ଚ ଦତ୍ତଵୈଵ ନ ଯାତି ଯମଯାତନାମ୍ । ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷସହଶ୍ରଂ ଚ ମୋଦତେ ଶକ୍ରମନ୍ଦିରେ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯେଉଁଠି ଦିଆଯାଏ, ସେ ଯମର ଯାତନାକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ଦେବତାଙ୍କର ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହଳରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ଆସନଂ ଲଭତେ ସ୍ଵର୍ଗେ ଵସ୍ତୁମାତ୍ରାନୁରୂପତଃ । ଉତ୍ତମେ ଲକ୍ଷଵର୍ଷେ ଚ ତଦର୍ଧ ଚେତରେ ଵ୍ରଜେତ୍
ଦାନର ମୂଲ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆସନ ମିଳେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ ପାଇଁ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ, ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ଦାନ ପାଇଁ ତାହା ଅନୁଯାୟୀ।
ତାମ୍ପୂଲେନ ଲଭେଦ୍ଭୋଗଂ ସ୍ଵର୍ଗେ ଵର୍ଷଶତଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ମାଲ୍ଯଦାନେ ପ୍ରିଯଂ ସ୍ଵର୍ଗ ଵସ୍ତୁମାତ୍ରାନୁରୂପତଃ
ତାମ୍ବୁଳ ଦାନ କଲେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଶତ ବର୍ଷ ଭୋଗ ମିଳେ; ମାଳା ଦାନ କଲେ, ଦାନର ମୂଲ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରିୟ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ।
ଫଲଦାନଫଲଂ ସ୍ଵର୍ଗ ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ସାମାନ୍ଯଶଯ୍ଯାଦାନେନ ସ୍ଵର୍ଗ ଵର୍ଷଶତଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଫଳ ଦାନ କଲେ, ସ୍ୱର୍ଗର ଫଳ ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସାଧାରଣ ଶଯ୍ୟା ଦାନ କଲେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଶତ ବର୍ଷ ଭୋଗ ମିଳେ।
ଚତୁର୍ଗୁଣଂ ପ୍ରକୃଷ୍ଟାଯାଂ ଗୁଣଲକ୍ଷଂ ଦିଲକ୍ଷଣେ । ଅନାଥାଯ ସୁଵିପ୍ରାଯ ଯଦି ଗେହଂ ପ୍ରଦୀଯତେ
ଉତ୍ତମ ଶଯ୍ୟା ଦାନ କଲେ, ଚାରିଗୁଣା ଫଳ ମିଳେ; ମଧ୍ୟମ ଗୁଣରେ ଲକ୍ଷ ଗୁଣା ଫଳ ମିଳେ। ଯଦି ଏକ ଅନାଥ କିମ୍ବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଘର ଦିଆଯାଏ—
ଅତ୍ରୈଵ ମାନଵର୍ଷ ଚ ଶକ୍ରଲୋକେ ମହୀଯତେ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବୁଭୁକ୍ଷିତଂ ଵିପ୍ରମନ୍ନଂ ତସ୍ମୈ ପ୍ରଦୀଯତେ
ଏଠାରେ ଶରୀରର ଲୋମ ପରିମାଣ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯଦି କେହି ଭୁଖା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ନ ଦିଅନ୍ତି—
ଅଯଲାଂ ଶ୍ରିଯମାପ୍ନୋତି ପୁତ୍ରପୌତ୍ରଵିଵର୍ଧିନୀମ୍ । ଵ୍ରଜନାଥ ଵ୍ରଜଂ ଗତ୍ଵା ଵ୍ରଜଭୂମୌ ଵ୍ରଜାଧୁନା
ସେ ଅକ୍ଷୟ ଧନ ପାଆନ୍ତି, ଯାହା ପୁଅ-ନାତିଙ୍କୁ ବଢ଼ାଏ। ହେ ବ୍ରଜନାଥ, ବ୍ରଜକୁ ଯାଇ, ବ୍ରଜଭୂମିରେ ବର୍ତ୍ତମାନ—
ଵ୍ରଜ ଭୋଜଯ ଵିପାଂଶ୍ଚ ଵ୍ରଜ ସର୍ଵ ଵ୍ରଜେ ଵ୍ରଜେ । ଗୋକୁଲେ ଗୋକୁଲେ ଵତ୍ସ ଵତ୍ସ ଵତ୍ସ ନିରାକୁଲେ
ବ୍ରଜକୁ ଯାଅ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦିଅ, ବ୍ରଜକୁ ଯାଅ, ବ୍ରଜରେ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ, ବ୍ରଜରେ, ବ୍ରଜରେ; ଗୋକୁଳରେ, ଗୋକୁଳରେ, ଛେନା, ଛେନା, ଛେନା, ଦୁଃଖ ନଥିବା ସ୍ଥାନରେ।
ଵ୍ଯାକୁଲାନାଂ ଗୋକୁଲାନାଂ ସଂକୁଲେ ଚ ଵ୍ରଜେ ଵ୍ରଜେ । ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ନନ୍ଦ ସାନନ୍ଦଂ ପୁଣ୍ଯଵର୍ଧନମ୍
ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିବା ଗୋକୁଳ ଓ ଭିଡ଼ ହୋଇଥିବା ବ୍ରଜରେ, ଏହି କଥା ତୁମକୁ କହିଲି, ନନ୍ଦ, ଏହା ଆନନ୍ଦ ଓ ପୁଣ୍ୟ ବଢ଼ାଏ।
କାଶ୍ଯପଂ ଦୁର୍ଭଗଂ ନୀଚଂ ଶତ୍ରୁମଜ୍ଞାନିନଂ ସ୍ତ୍ରେଯମ୍ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରାତ୍ରିଂ ଚ ଦିଵସେ ଵକ୍ତି ଵିପ୍ରଂ ମୁପଣ୍ଡିତମ୍
ଦୁଃଖୀ, ନିମ୍ନ, ଶତ୍ରୁ, ଅଜ୍ଞାନୀ ଓ ଜନନୀ ଥିବା କାଶ୍ୟପକୁ ଛାଡ଼ି, ରାତି ଓ ଦିନରେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କଥା କହ।
ଦେଵାଲଯେ ଚ ଦେଵଂ ଵାଽପ୍ଯଶ୍ଵତ୍ଥତୁଲଶୀଵଟମ୍ । ଉକ୍ତ୍ଵା ତଦ୍ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ପୁଣ୍ଯମପ୍ରକାଶ୍ଯ ଚତୁର୍ଗୁଣମ୍
ଦେବଳୟରେ କିମ୍ବା ଦେବତା ପାଖରେ, କିମ୍ବା ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଓ ତୁଳସୀ ଗଛ ତଳେ କଥା କହିଲେ, ପୁଣ୍ୟ ଦୁଇଗୁଣା ହୁଏ; କଥା ଚାପି ରଖିଲେ, ପୁଣ୍ୟ ଚାରିଗୁଣା ହୁଏ।
ସୁସ୍ଵପ୍ନଦର୍ଶନେ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଗଂଗାସ୍ନାନଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ଅର୍ଥଂ ଵିତ୍ତଂ ଚ ଭାର୍ଯା ଚ ଭୂମିଂ ପୁତ୍ରଂ ଲଭେତ୍ପ୍ରଜାମ୍
ଭଲ ସ୍ଵପ୍ନ ଦେଖିଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ପାଏ; ଧନ, ସମ୍ପଦ, ଜୀବନୀ, ଜମି, ପୁଅ ଓ ସନ୍ତାନ ମିଳେ।
ମୋକ୍ଷଂ ଚ ପରମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଲଭତେ ସର୍ଵଵାଞ୍ଛିତମ୍ । ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ତାତ କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ମୋକ୍ଷ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ପଦ ଓ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ମିଳେ; ଏହିପରି କଥା କହିଲି, ପ୍ରିୟ, ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ଅଥ ସପ୍ତସ୍ପତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନନ୍ଦ ଉଵାଚ କେନ ସ୍ପପ୍ନେନ କିଂ ପୁଣ୍ଯଂ କେନ ମୋକ୍ଷୋ ଭଵେତ୍ସୁଖମ୍ । କୋଽପି କୋଽପି ଚ ସୁସ୍ଵପ୍ନସ୍ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯ ପ୍ରଭୋ
ଏହା ପରେ ସତ୍ତରି ସପ୍ତତି ଅଧ୍ୟାୟ। ନନ୍ଦ କହିଲେ: କେଉଁ ସ୍ଵପ୍ନରେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, କେଉଁ ସ୍ଵପ୍ନରେ ମୋକ୍ଷ ଓ ସୁଖ ମିଳେ? କେଉଁଟି ଭଲ ସ୍ଵପ୍ନ? ଏହା ସବୁ କହ, ପ୍ରଭୁ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଵେଦେଷୁ ସାମଵେଦଶ୍ଚ ପ୍ରଶସ୍ତଃ ସର୍ଵକର୍ମସୁ । ତଥୈଵ କଣ୍ଵଶାଖାଯାଂ ପୁଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ମନୋହରେ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ବେଦମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସାମବେଦ ସମସ୍ତ କର୍ମରେ ପ୍ରଶଂସିତ; ଏହିପରି କଣ୍ବ ଶାଖାର ପୁଣ୍ୟ ଅଂଶରେ ମଧ୍ୟ।
ସ ଵ୍ଯଵତୋ ଯଶ୍ଚ ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନଃ ଶଶ୍ଵତପୁଣ୍ଯଫଲପ୍ରଦଃ । ତତ୍ସର୍ଵ ନିଖିଲଂ ତାତ କଥଯାମି ନିଶାମଯ
ଯାହା ଶୁଭ ଓ ଯାହା ଅଶୁଭ ସ୍ଵପ୍ନ, ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟ ଚିରକାଳୀନ ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଏହି ସବୁ କଥା, ପ୍ରିୟ, ମୁଁ କହିବି, ଶୁଣ।
ସ୍ଵପ୍ନାଧ୍ଯାଯଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ବହୁପୁଣ୍ଯଫଲପ୍ରଦମ୍ । ସ୍ଵପ୍ନାଧ୍ଯାଯଂ ନରଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନଫଲଂ ଲଭେତ୍
ମୁଁ ସ୍ଵପ୍ନ ବିଷୟର ଅଧ୍ୟାୟ କହିବି, ଯାହା ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ସ୍ଵପ୍ନ ବିଷୟର ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣିଲେ, ଲୋକ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ପାଏ।
ସ୍ଵପ୍ନକ୍ତୁ ପ୍ରଥମେ ଯାମେ ସଂଵତ୍ସରଫଲପ୍ରଦଃ । ଦ୍ଵିତୀଯେ ଚାଷ୍ଟଭିର୍ମାସୈସ୍ତ୍ରିଭିର୍ମାସୈସ୍ତୃତୀଯରେ
ପ୍ରଥମ ଯାମରେ ଦେଖିଥିବା ସ୍ଵପ୍ନ ବର୍ଷର ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଯାମରେ ଅଠ ମାସ ପରେ; ତୃତୀୟ ଯାମରେ ତିନି ମାସ ପରେ।
ଚତୁର୍ଥେ ଚାର୍ଧମାସେନ ସ୍ଵପ୍ନଃ ସ୍ଵାତ୍ମଫଲପ୍ରଦଃ । ଦଶାହେ ଫଲଦଃ ସ୍ଵପ୍ନୋଽପ୍ଯରୁଣୋଦଯଦର୍ଣନେ
ଚତୁର୍ଥ ଯାମରେ ଅଧା ମାସ ପରେ, ସ୍ଵପ୍ନ ନିଜ ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଉଷାକାଳରେ ଦେଖିଥିବା ସ୍ଵପ୍ନ ଦଶ ଦିନରେ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ପ୍ରାତଃସ୍ଵପ୍ନଶ୍ଚ ଫଲଦସ୍ତତ୍କ୍ଷଣଂ ଯଦି ବୋଧିତଃ । ଦିନେ ମନସି ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ତତ୍ସର୍ଵ ଚ ଲଭେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ପ୍ରଭାତରେ ଦେଖିଥିବା ସ୍ଵପ୍ନ ତୁରନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଯଦି ସେହି ସମୟରେ ଜାଗିଯାଏ; ଦିନରେ ମନରେ ଯାହା ଦେଖିଯାଏ, ସେ ସବୁ ନିଶ୍ଚିତ ମିଳେ।
ଚିନ୍ତାଵ୍ଯାଧିସମାଯୁକ୍ତୋ ନରଃ ସ୍ଵପ୍ନଂ ଚ ପଶ୍ଯତି । ତତ୍ସର୍ଵ ନିଷ୍ଫଲଂ ତାତ ପ୍ରଯାତ୍ଯେଵ ନ ସଂଶଯଃ
ଚିନ୍ତା କିମ୍ବା ରୋଗରେ ପିଡ଼ିତ ଲୋକ ସ୍ଵପ୍ନ ଦେଖେ; ଏହି ସବୁ, ପ୍ରିୟ, ଫଳ ଦେଇନାହିଁ, ଚାଲିଯାଏ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।