ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସାକ୍ଷାଦ୍ଵସନ୍ତଂ ଚ ସର୍ଵେଶଂ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରମ୍ । ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ଭଵେଦନ୍ତେ ପ୍ରଯାତି ହରିମନ୍ଦିରମ୍
ଯେଉଁମାନେ ସକ୍ଷାତ୍ ବସନ୍ତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାକୁର ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ଶେଷରେ ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଦୀନନାଥଂ ଦିନକରଂ କୋଣାର୍କେ ଚୋତ୍ତରାଯଣେ । ଉପୋଷ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଂପୂଜ୍ଯ କରୋତି ଜନ୍ମଖଣ୍ଡନମ୍
ଯିଏ ଉତ୍ତରାୟଣ ସମୟରେ କୋଣାର୍କରେ ଦୀନନାଥ ଦିନକର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଉପବାସ କରି ଦେଖି ଓ ପୂଜା କରେ, ସେ ଜନ୍ମବନ୍ଧନକୁ ଭଙ୍ଗ କରିପାରେ।
କୃଷିକୋଷ୍ଠେ ସୁଵସନେ କଲର୍ଵିକେ ଵସୁଂଧରେ । ଵିସ୍ପନ୍ଦକେ ରାଜକୋଷ୍ଠେ ନନ୍ଦକେ ପୁଷ୍ପଭଦ୍ରକେ
କୃଷି ଗୋଦାମରେ, ଭଲ ପୋଶାକରେ, ସଭା ଘରେ, ମାଟି ଉପରେ, ଧନ ଭଣ୍ଡାରରେ, ରାଜାଙ୍କ ଗୋଦାମରେ, ଆନନ୍ଦ ଉଦ୍ୟାନରେ ଏବଂ ପୁଷ୍ପ ଉଦ୍ୟାନରେ—
ପାର୍ଵତୀପ୍ରତିମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାର୍ତିକେଯଂ ଗଣେଶ୍ଵରମ୍ । ନନ୍ଦିନଂ ଶଂକରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କରୋତି ଜନ୍ମନଃ କ୍ଷଯମ୍
ଯିଏ ପାର୍ବତୀ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଗଣେଶ, ନନ୍ଦି ଓ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରତିମାକୁ ଦେଖେ, ସେ ଜନ୍ମର ଚକ୍ରକୁ ଶେଷ କରିପାରେ।
ଉପୋଷ୍ଯ ପ୍ରାତଃ ସଂପୂଜ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ତୁତ୍ଵା ସ୍ତୁତୌ ନତଃ । ପାରଣଂ ଚ ଦଧି ପ୍ରାଶ୍ଯ କରୋତି ଜନ୍ମଖଣ୍ଡନମ୍
ଉପବାସ କରି, ପ୍ରଭାତରେ ପୂଜା କରି, ଦେଖି, ସ୍ତୁତି କରି, ନମସ୍କାର କରି ଏବଂ ପାରଣ ସମୟରେ ଦହି ଖାଇଲେ, ସେ ଜନ୍ମବନ୍ଧନକୁ ଭଙ୍ଗ କରିପାରେ।
ତ୍ରିକୂଟେ ମଣିଭଦ୍ରେ ଚ ପଶ୍ଚିମୋଦଧିସଂନିଧୌ । ସମୁପୋଷ୍ଯ ଦଧି ପ୍ରଶ୍ଯ ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁକ୍ତିମାପ୍ନୁଯାତ୍
ତ୍ରିକୂଟ, ମଣିଭଦ୍ର ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଉପବାସ କରି ଦହି ଖାଇ ମୋତେ ଦେଖିଲେ, ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ପ୍ରତିମାସୁ ମଦୀଯାସୁ ପାର୍ଵତୀପ୍ରତିମାସୁ ଚ । ଜୀଵଂ ସଂନ୍ଯସ୍ଯ ସଂପୂଜ୍ଯ କରୋତି ଜନ୍ମଖଣ୍ଡନମ୍
ମୋ ପ୍ରତିମା ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପ୍ରତିମାକୁ ଜୀବନ ଦେଇ ପୂଜା କରିଲେ, ସେ ଜନ୍ମବନ୍ଧନକୁ ଭଙ୍ଗ କରିପାରେ।
ଶିଵଦୁର୍ଗାଲଯଂ କୃତ୍ଵା ମଦୀଯଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ । ଶିଵସଂସ୍ଥାପନଂ କୃତ୍ଵା କରୋତି ଜନ୍ମଖଣ୍ଡନମ୍
ଶିବ କିମ୍ବା ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ମନ୍ଦିର, ବିଶେଷକରି ମୋର, ନିର୍ମାଣ କରି ଏବଂ ଶିବଙ୍କୁ ବିସ୍ଥାପନ କରିଲେ, ସେ ଜନ୍ମବନ୍ଧନକୁ ଭଙ୍ଗ କରିପାରେ।
ପୁଷ୍ପୋଦ୍ଯାନଂ ଚ ଶଂକୁଂ ଚ ସେତୁଂ ଖାତଂ ସରୋଵରମ୍ । ଵିପ୍ରସଂସ୍ଥାପନଂ କୃତ୍ଵା କରୋତି ଜନ୍ମଖଣ୍ଡନମ୍
ପୁଷ୍ପ ଉଦ୍ୟାନ, ଶଂଖ, ସେତୁ, କୁଆଁ, ସରୋବର କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବସାଇଲେ, ସେ ଜନ୍ମବନ୍ଧନକୁ ଭଙ୍ଗ କରିପାରେ।
ନ ଚ ଵେଦାଃ ପୁରାଣାନି ବ୍ରହ୍ମସଂସ୍ଥାପନଂ ଫଲମ୍ । ଜାନନ୍ତି ସନ୍ତୋ ମୁନଯଃ ସୁରା ଵିପ୍ରାଦଯଃ ପିତଃ
ବେଦ, ପୁରାଣ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବିସ୍ଥାପନ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସାଇବାର ଫଳକୁ ଜାଣିପାରିନାହାନ୍ତି; ଜ୍ଞାନୀ, ଋଷି, ଦେବତା, ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।
ଗଣ୍ଯନ୍ତେ ପାଂସଵୋ ଭୂମେର୍ଗଣ୍ଯନ୍ତେ ଵୃଷ୍ଟିବିନ୍ଦଵଃ । ନ ଗଣ୍ଯତେ ଵିଧାତ୍ରାଽପି ଵିପ୍ରସଂସ୍ଥାପନେ ଫଲମ୍
ମାଟିର ଧୁଳି ଗଣିପାରିବ, ବର୍ଷାର ଜଳବିନ୍ଦୁ ଗଣିପାରିବ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସାଇବାର ଫଳ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ଗଣିପାରିବେ ନାହିଁ।
କୃତ୍ଵୋପଜୀଂଯଂ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ଭଵେନ୍ନରଃ । ଅଚଲାଂ ଶ୍ରୀଯମାପ୍ନୋତି ପରେ ସୁକ୍ତିଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବିକା ଦିଏ, ସେ ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ଅଚଳ ଶ୍ରୀ ଏବଂ ଚାରିଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୂକ୍ତି ଲାଭ କରେ।
ମଦ୍ଦାସ୍ଯଭକ୍ତିଂ ସ ଲଭେଦ୍ଵୈକୁଣ୍ଠେ ମୋଦକେ ଚିରମ୍ । ନ ହି ପାତୋ ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ଯଥା ମେ ପରମାତ୍ମନଃ
ସେ ମୋର ଦାସ୍ୟ ଭକ୍ତି ଲାଭ କରେ, ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆନନ୍ଦ କରେ; ତାଙ୍କ ପତନ ହୁଏ ନାହିଁ, ଯେପରି ମୋ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ହୁଏ ନାହିଁ।
କୁମାରୀମଷ୍ଟଵର୍ଷୋଯାଂ ସୁଵିପ୍ରଯ ଦଦାତି ଯଃ । ସଂପୂଜ୍ଯ ସର୍ଵାଭରଣାଂ ଦୁର୍ଗାଦାନଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଯିଏ ଏକ ଅଷ୍ଟବର୍ଷୀୟ କନ୍ୟାକୁ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ କରି, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଦାନ କରେ, ସେ ଦୁର୍ଗା ଦାନର ଫଳ ପାଏ।
ସର୍ଵ ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯ ସମାଲୋକ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେଷୁ ପୂଜିତଃ । ଲଭତେ ମମ ଦାସ୍ଯଂ ଚ ଵୈସୁଣ୍ଠେ ମୋଦତେ ଚିରମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ମୋର ଦାସ୍ୟ ଲାଭ କରେ ଏବଂ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆନନ୍ଦ କରେ।
ଵିଵାହଦର୍ଶନେ କୋଟିସ୍ଵର୍ଣଦାନଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ଅନ୍ତେ ସ୍ଵର୍ଗେ ପ୍ରଯାତ୍ଯେଵମିହୈଵ ନିଶ୍ଚଲାଂ ଶ୍ରିଯମ୍
ବିବାହ ଦେଖିଲେ, ଦଶ ଲକ୍ଷ ସୁନା ଦାନର ଫଳ ମିଳେ; ଶେଷରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ ଏବଂ ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଅଚଳ ଶ୍ରୀ ଲାଭ କରେ।
ଯଃ ସୁଵିପ୍ରମନାଥଂ ଚ ଦରିଦ୍ରଂ ଚ ସୁପଣ़୍ଡିତମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁର୍ଯାତ୍ତଦ୍ଵିଵାହଂ ସ ମୋକ୍ଷଂ ଲଭତେ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯିଏ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ, ଦରିଦ୍ର ଏବଂ ଶିକ୍ଷିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କର ବିବାହ କରାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଯଚ୍ଛତ୍ରପାଦୁକାଦାନଂ ଶାଲଗ୍ରାମସ୍ଯ ଯୋଷିତଃ । କରୋତି ଭକ୍ତ୍ଯା ପୁଣ୍ଯାହେ ପୃଥ୍ଵୀଦାନଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଯିଏ ଶାଳଗ୍ରାମ ବଂଶର ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଭ ଦିନରେ ଛତା ଓ ପାଦୁକା ଦାନ କରେ, ସେ ପୃଥିବୀ ଦାନର ଫଳ ପାଏ।
ଗଜଚଦାନେ ଚ ତଲ୍ଲୋମମାନଵର୍ଷ ଶ୍ରୁତୌ ଶ୍ରୁତମ୍ । ଚତୁର୍ଗୁଣଂ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ମୋଦତେ ମମ ମନ୍ଦିରେ
ଏକ ହାତୀ ଦାନ କଲେ, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଶୁଣାଯାଏ ଯେ, ହାତୀର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋମ ପାଇଁ, ଦାତା ମୋ ମନ୍ଦିରରେ ଚାରିଗୁଣା ହାତୀରାଜାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।
ଗଜର୍ଧ ଶ୍ଵେତତୁରଗେ ତଦର୍ଧ ଚେତନେ ପିତଃ । ଗଜତୁଲ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣଗଵାଂ ଦାନେ ଚ ତତ୍ଫଲଂ ଲଭେତ୍
ହାତୀର ଅର୍ଦ୍ଧ ଦାନ କଲେ, ଶ୍ୱେତ ଘୋଡା ଦାନର ଫଳ ମିଳେ; ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ଦେଲେ, ପିତା ଘୋଡା ଦାନର ଫଳ ମିଳେ; ଏବଂ ହାତୀ ସମାନ କଳା ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।
ତତ୍ତୁଲ୍ଯଂ ଧେନୁଦାନେ ଚ ହ୍ଯର୍ଧଂ ସାମାନ୍ଯଗୋସ୍ତଥା । ଲଭେଦ୍ଵତ୍ସପ୍ରସୂତାନାଂ ଦାନେ ଦାନେ ଫଲଂ ଭୁଵଃ
ସେଇ ପରିମାଣର ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ଫଳ ମିଳେ; ସାଧାରଣ ଗାଈ ଦାନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ମିଳେ। ଯେଉଁ ଗାଈ ଛୁଆଁ ଦେଇଛି, ସେଉଁଠି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦାନ ପାଇଁ ଏହି ଭୂମିରେ ଫଳ ମିଳେ।
ଭୂମିଦାନେ ରେଣୁମାନଵର୍ଷ ସ୍ଥାନଂ ଚ ମତ୍ପଦେ । ଜ୍ଞାନଦାନେ ମହତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଵୈକୁଣ୍ଠେ ମୋଦତେ ଚିରମ୍
ଭୂମି ଦାନ କଲେ, ଯେଉଁଠି ଧୂଳି ରେଣୁ ପରିମାଣ ମଧ୍ୟ ଦିଅ, ମୋ ପାଦପଦ୍ମ ନିକଟରେ ସ୍ଥାନ ମିଳେ। ଜ୍ଞାନ ଦାନ କଲେ, ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ ଏବଂ ବହୁଦିନ ଭଗବତ୍ ଧାମରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ଶ୍ରିଯଂ ଲଭେତ୍ସ୍ଵର୍ଣଦାନେ ରାଜତ୍ଵଂ ରଜତେନ ଚ । ଅନ୍ନଦାନେ ଫଲଂ ଗହଂ କଥଂ ଜାନାମି ପୈ ଶୁତମ୍
ସୁନା ଦାନ କଲେ, ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ; ଚାଁଦି ଦାନ କଲେ, ରାଜ୍ୟ ମିଳେ; ଅନ୍ନ ଦାନର ଫଳ ହେଉଛି ଘର—ଏହାର ଗୁଣ ମୁଁ କେମିତି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବି?
ଲଭତେ ସର୍ଵଦାନସ୍ଯ ଫଲଂ ବ୍ରହ୍ମଣଭୋଜନେ । ଅନ୍ନଦାନାତ୍ପରଂ ଦାନଂ ନ ଭୂତଂ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ଅନ୍ନ ଦାନ ଠାରୁ ବଡ଼ ଦାନ କେବେ ହୋଇନାହିଁ, ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।
ନାତ୍ର ପାତ୍ରପରୀକ୍ଷାଽସ୍ତି ନ କାଲନିଯମଃ କ୍ଵଚିତ୍ । ଅନ୍ନଦାନେ ଶୁଭଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଦାତୁଃ ପାତ୍ରଂ ତ୍ଵପାତକୀ
ଏଠାରେ ପାତ୍ର ପରୀକ୍ଷା କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, କିମ୍ବା କୌଣସି ସମୟର ନିୟମ ନାହିଁ। ଅନ୍ନ ଦାନରେ ଦାତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଏବଂ ପାତ୍ର କେତେ ଦୁଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପାପ ଲାଗେ ନାହିଁ।
ଅନ୍ନଦାନଂ ଚ ଧନ୍ଯଂ ସ୍ଯାଦ୍ଭୂମୌ ଵୈକୁଣ୍ଠହେତୁକମ୍ । ଵସ୍ତ୍ରଂ ଦଦାତି ଵିପ୍ରଯ ଦରିଦ୍ରାଯ କୁଟୁମ୍ବିନେ
ଅନ୍ନ ଦାନ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଶୁଭ ଏବଂ ବୈକୁଣ୍ଠ ପ୍ରାପ୍ତିର କାରଣ। ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦରିଦ୍ର କିମ୍ବା ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଦିଅନ୍ତି—
ଵସ୍ତ୍ରଂସୂତ୍ରମାନଵର୍ଷ ଵୈକୁଣ୍ଠେ ମୋଦତେ ଚିରମ୍ । ସୁରମ୍ଯେ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକେ ଚ ଵାରୁଣେ ଚ ତଥୈଵ ଚ
ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ବସ୍ତ୍ରର ସୂତା ପାଇଁ, ବ୍ୟକ୍ତି ବହୁଦିନ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ଲୋକ, ବାରୁଣ୍ୟ ଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
କୃତ୍ଵା ଲୋହପ୍ରଦୀପଂ ଚ ସ୍ଵର୍ଣଵର୍ତିସମନ୍ଵିତମ୍ । ଦତ୍ତଵା ଘୃତପ୍ରଦୀପଂ ଚ ହରଯେ ପରମାତ୍ମନେ
ଲୋହାର ଦୀପ ତିଆରି କରି, ସୁନା ତାନ୍ତି ଲଗାଇ, କିମ୍ବା ଘିଅ ଦୀପ ହରିଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ—
ଅନ୍ଧକାରଂ ଚ ନ ଗୃହଂ ଯମଦୂତଂ ଯମଂ ତଥା । ନ ହି ପଶ୍ଯତି ଦାତା ଚ ପ୍ରଯାତି ମମ ମନ୍ଦିରମ୍
ତାହାଙ୍କ ଘରକୁ କେବେ ଅନ୍ଧାର ଆସେନାହିଁ, ଯମର ଦୂତ କିମ୍ବା ଯମ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାନ୍ତି ନାହିଁ; ଦାତା ସେମାନେକୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ସେ ମୋ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମଣାଯ ଚ ଦତ୍ତଵୈଵ ନ ଯାତି ଯମଯାତନାମ୍ । ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷସହଶ୍ରଂ ଚ ମୋଦତେ ଶକ୍ରମନ୍ଦିରେ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯେଉଁଠି ଦିଆଯାଏ, ସେ ଯମର ଯାତନାକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ଦେବତାଙ୍କର ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହଳରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।