ତୁଷ୍ଟିଃ ପୁଷ୍ଟିସ୍ତଥା ଶାନ୍ତିର୍ଲଜ୍ଜାଧିଦେଵତା ହି ସା । ଵୈସୁଣ୍ଠେ ସା ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଗୋଲୋକେ ରାଧିକା ସତୀ
ସେ ହେଉଛି ସନ୍ତୋଷ, ପୋଷଣ, ଶାନ୍ତି ଓ ଲଜ୍ଜାର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ; ବୈକୁଣ୍ଠରେ ସେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଗୋଲୋକରେ ସେ ରାଧିକା, ପବିତ୍ରା।
ମର୍ତ୍ଯେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚ କ୍ଷୀରୋଦେ ଦକ୍ଷକନ୍ଯା ସତୀ ଯ ସା । ସା ଦୁର୍ଗା ମେନକାକନ୍ଯା ଦୈତ୍ଯଦୁର୍ଗତିନାଶିନୀ
ମାନବ ଲୋକରେ ସେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, କ୍ଷୀରସାଗରରେ ସେ ଦକ୍ଷଙ୍କର କନ୍ୟା ସତୀ; ସେ ହେଉଛି ଦୁର୍ଗା, ମେନକାଙ୍କର କନ୍ୟା, ଦାନବମାନଙ୍କର ଦୁର୍ଗତି ନାଶକ।
ସ୍ଵର୍ଗଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚ ଦୁର୍ଗା ସା ଶକ୍ରାଦୀନାଂ ଗୃହେ ଗୃହେ । ସା ଵାଣୀ ସା ଚ ସାଵିତ୍ରୀ ଵିଦ୍ଯାଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵତା
ସ୍ୱର୍ଗରେ ସେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଦେବମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି ସେଠି ସେ ଦୁର୍ଗା; ସେ ହେଉଛି ବାଣୀ, ସେ ହେଉଛି ସାବିତ୍ରୀ, ଜ୍ଞାନର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ।
ଵହ୍ନୌ ସ ଦାହିକାଶକ୍ତିଃ ପ୍ରଭାଶକ୍ତିଶ୍ଚ ଭାସ୍କରେ । ଶୋଭାଶକ୍ତିଃ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରେ ଜଲେ ଶକ୍ତିଶ୍ଚ ଶୀତତା
ଅଗ୍ନିରେ ସେ ଦାହନ ଶକ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ତେଜ ଶକ୍ତି, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରରେ ଶୋଭା ଶକ୍ତି, ଜଳରେ ସେ ଶୀତଳତାର ଶକ୍ତି।
ସସ୍ଯପ୍ରସୂତା ଶକ୍ତିଶ୍ଚ ଧାରଣା ଚ ଧରାସୁ ସା । ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯଶକ୍ତିର୍ଵିପ୍ରେଷୁ ଦେଵଶକ୍ତିଃସୁରେଷୁ ସା
ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନରେ ସେ ଶକ୍ତି, ଭୂମିରେ ଧାରଣ ଶକ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ ଶକ୍ତି, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଦେବ ଶକ୍ତି।
ତପସ୍ଵିନାଂ ତପସ୍ଯା କା ଗୃହିଣାଂ ଗୃହଦେଵତା । ମୁକ୍ତିଶକ୍ତିଶ୍ଚ ମୁକ୍ତାନାମାଶା ସାଂସାରିକସ୍ଯ ସା
ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କରେ ସେ ତପସ୍ୟା, ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କରେ ସେ ଗୃହଦେବୀ; ମୁକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ମୁକ୍ତି ଶକ୍ତି, ସଂସାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଆଶା।
ମଦ୍ଭକ୍ତାନାଂ ଭକ୍ତିଶକ୍ତିର୍ମଯି ଭକ୍ତିପ୍ରଦା ସଦା । ନୃପାଣାଂ ରାଜ୍ଯଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚ ଵଣିଜାଂ ଲଭ୍ଯରୂପିଣୀ
ମୋର ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଭକ୍ତିର ଶକ୍ତି, ସେ ସଦା ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି; ରାଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ରାଜ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଲାଭର ରୂପ।
ପରି ସଂସାରସିନ୍ଧୂନାଂ ତ୍ରଯୀତତ୍ତ୍ଵା ତୁ ତାରିଣୀ । ସତ୍ସୁ ସଦ୍ବୁଦ୍ଧିରୂପା ସା ମେଧାଶକ୍ତିସ୍ଵରୂପିଣୀ
ସଂସାର ସମୁଦ୍ରକୁ ତିରାଇ ନେବା ପାଇଁ ତିନି ବେଦ ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସେ ତାରିଣୀ; ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସଦ୍ବୁଦ୍ଧି, ସେ ମେଧା ଶକ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି।
ଵ୍ଯାଖ୍ଯାଶକ୍ତିଃ ଶ୍ରୁତୌ ଶାସ୍ତ୍ରେ ଦାତୃଶକ୍ତିଶ୍ଚ ଦାତୃଷୁ । କ୍ଷତ୍ତ୍ରାଦୀନାଂ ଵିପ୍ରଭକ୍ତିଃ ପତିଭକ୍ତିଃ ସତୀସୁ ଚ
ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ସେ ବ୍ୟାଖ୍ୟାର ଶକ୍ତି, ଦାତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦାନ ଶକ୍ତି; କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି, ସତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପତି ପ୍ରତି ଭକ୍ତି।
ଏଵଂ ରୂପା ଚ ଯା ଶକ୍ତିର୍ମଯା ଦତ୍ତା ଶିଵାଯ ସା । ଏଵଂ ତେ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ଏଭଳି ରୂପର ଯେଉଁ ଶକ୍ତି, ମୁଁ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଇଛି; ଏଭଳି ସବୁ କଥା ତୋତେ କହିଦେଲି—ଏଠାରେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ?
ଅଥ ଷଟ୍ସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନନ୍ଦ ଉଵାଚ ଯେଷାଂ ଚ ଦର୍ଶନେ ପୁଣ୍ଯଂ ପାପଂ ଯସ୍ଯ ଚ ଦର୍ଶନେ । ତତ୍ସର୍ଵ ଵଦ ସର୍ଵେଶ ଶ୍ରୋତୁଂ କୌତୂହରଂ ମମ
ନନ୍ଦ କହିଲେ: ହେ ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, କେଉଁମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଏବଂ କାହାକୁ ଦେଖିଲେ ପାପ ହୁଏ, ଏ ସବୁ କଥା ମୋତେ କହ, ମୋର ଜିଜ୍ଞାସା ଅଛି।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ସୁବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତୀର୍ଥାନାଂ ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ଚ ଦର୍ଶନେ । ଦେଵତାପ୍ରତିମାଦର୍ଶୀ ତୀର୍ଥସ୍ନାଯୀ ଭଵେନ୍ନରଃ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୀର୍ଥ ଏବଂ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରତିମା ଦର୍ଶନ କଲେ, ଏବଂ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ପରି ଲାଗେ।
ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଦର୍ଶନେ ଭକ୍ତ୍ଯା ମତୀନାଂ ଦର୍ଶନେ ତଥାଃ । ସଂନ୍ଯାସିନାଂ ଯତୀନାଂ ଚ ତଥୈଵ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣାମ୍
ଭକ୍ତି ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏହିପରି ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ, ତପସ୍ୱୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ଗଵାଂ ଚ ଵହ୍ନୀନାଂ ଗୁରୂଣାଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ । ଗଜେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଚ ସିଂହାନାଂ ଶ୍ଵେତାଶ୍ଵାନାଂ ତଥୈଵ ଚ
ଭକ୍ତି ସହିତ ଗାଈ, ଅଗ୍ନି ଓ ବିଶେଷ କରି ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଏହିପରି ହାତୀ, ସିଂହ ଓ ଧଳା ଘୋଡ଼ାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଶୁକାନାଂ ଚ ପିକାନାଂ ଚ ଖଞ୍ଜନାନାଂ ତଥୈଵ ଚ । ହଂସାନାଂ ଚ ମଯୂରାଣାଂ ଚାଷାଣାଂ ଶଙ୍ଖପକ୍ଷିଣାମ୍
ତେଉଁପରି ଶୁକା, କୋଇଲି, ଖଞ୍ଜନ, ହଂସ, ମୟୂର, କାଉଁ, ଏବଂ ଶଂଖପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଦୃଶ୍ୟ।
ଵତ୍ସପ୍ରଯୁକ୍ତଧେନୂନାସଶ୍ଵତ୍ଥାନାଂ ତଥୈଵ ଚ । ପତିପୁତ୍ରଵତୀନାଂ ଚ ନରାଣାଂ ତୀନ୍ଥଯାଯିନାମ୍
ଝିଅପିଲା ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ ଗାଈ, ଘୋଡା, ପତି ଓ ପୁଅ ଥିବା ଜନନୀମାନେ, ଏବଂ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ପୁରୁଷମାନେ।
ପ୍ରଦୀପାନାଂ ସୁଵର୍ଣାନାଂ ମଣୀନାଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ । ଣୁକ୍ତାନାଂ ହୀରକାଣାଂ ଚ ମାଣିକ୍ଯାନାଂ ମହାଶଯ
ଓ ମହାଶୟ, ଦୀପ, ସୁନା, ମଣି, ମୁକ୍ତା, ହୀରା ଓ ମାଣିକ୍ୟ ଦେଖିବାରେ ବିଶେଷ ଫଳ ମିଳେ।
ତୁଲସୀଶୁକ୍ଲପୁଷ୍ପାଣାଂ ଦର୍ଶନଂ ପାପନାଶମ୍ । ଫଲାନି ଶୁକ୍ଲଧାନ୍ଯାନି ଘୃତଂ ଦଧି ମଧୂନି ଚ
ତୁଳସୀର ଧଳା ଫୁଲ ଦେଖିଲେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଫଳ, ଧଳା ଧାନ, ଘିଅ, ଦହି ଓ ମଧୁ ଦେଖିବାରେ ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ।
ପୂର୍ଣକୁମ୍ଭଂ ଚ ଲାଜାଂଶ୍ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ରଂ ଦର୍ପଣଂ ଜଲମ୍ । ମାଲାଂ ଚ ଶୁକ୍ଲପୁଷ୍ପାଣାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁଣ୍ଯଂ ଲଭେନ୍ନରଃ
ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳକୁମ୍ଭ, ଚାଉଳ ଭଜା, ଦର୍ପଣ, ଜଳ ଓ ଧଳା ଫୁଲର ମାଳା ଦେଖିଲେ ମଣିଷ ପୁଣ୍ୟ ଲଭେ।
ଗୋରୋଚନଂ ଚ କର୍ପୂରଂ ରଜତଂ ଚ ସରୋଵରମ୍ । ପୁଷ୍ପୋଦ୍ଯାନଂ ପୁଷ୍ପିତାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁଣ୍ଯଂ ଲଭେନ୍ନରଃ
ଗୋରୋଚନା, କର୍ପୁର, ଚାନ୍ଦି, ଝିଲି, ଫୁଲର ଉଦ୍ୟାନ ଫୁଲିଥିବା ଦେଖିଲେ ମଣିଷ ପୁଣ୍ୟ ଲଭେ।
ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷସ୍ଯ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ପୀଯୂଷଂ ଚନ୍ଦନଂ ତଥା । କସ୍ତୂରୀଂ କୁଙ୍କୁମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନନ୍ଦ ପୁଣ୍ଯଂ
ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚାନ୍ଦ୍ରମା, ଅମୃତ, ଚନ୍ଦନ, କଷ୍ଟୂରୀ ଓ କୁଙ୍କୁମ ଦେଖିଲେ, ହେ ନନ୍ଦ, ମହାପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ପତାକାମକ୍ଷଯଵଟଂ ତରୁଂ ଦେଵୋତ୍ଥିତଂ ଶୁଭମ୍ । ଦେଵାଲଯଂ ଦେଵଖାତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁଣ୍ଯଂ ଲଭେନ୍ନରଃ
ପତାକା, ଅମର ବଟବୃକ୍ଷ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଲଗାଯାଇଥିବା ଗଛ, ଦେଉଳ ଓ ପବିତ୍ର ପୋଖରୀ ଦେଖିଲେ ମଣିଷ ପୁଣ୍ୟ ଲଭେ।
ଦେଵାକ୍ଷିତାଂ ଦେଵଦ୍ଯଟଂ ସୁଗନ୍ଧିପଵନଂ ତଥା । ଶଙ୍ଖଂ ଚ ଦୁଂଦୁଭିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଦ୍ଯଃ ପୁଣ୍ଯଂ ଲଭେନ୍ନରଃ
ଦେବତାଙ୍କ ଚିହ୍ନିତ ସ୍ଥାନ, ଦେବମଞ୍ଚ, ସୁଗନ୍ଧି ହାଲୁକା ପବନ, ଶଂଖ ଓ ଢୋଳ ଦେଖିଲେ, ସେହିଖଣି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ଶୁକିଂତ ପ୍ରଵାଲଂ ରଜତଂ ସ୍ଫଟିକଂ କୁଶମୂଲକମ୍ । ଗଙ୍ଗାମୃଦଂ କୁଶଂ ତାମ୍ରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁଣ୍ଯଂ ଲଭେନ୍ନରଃ
ପ୍ରବାଳ, ଚାନ୍ଦି, ସ୍ଫଟିକ, କୁଶ ମୂଳ, ଗଙ୍ଗା ମାଟି, କୁଶ ଓ ତାମ୍ବା ଦେଖିଲେ ମଣିଷ ପୁଣ୍ୟ ଲଭେ।
ପୁରାଣପୁସ୍ତକଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ସବୀଜଂ ଵିଷ୍ଣୁଯନ୍ତ୍ରକମ୍ । ସ୍ନିଗ୍ଧଦୂର୍ଵାକ୍ଷତେ ରତ୍ନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁଣ୍ଯଂ ଲଭେନ୍ନରଃ
ପବିତ୍ର ପୁରାଣ ପୁସ୍ତକ, ବୀଜାକ୍ଷର ଥିବା ପୁସ୍ତକ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଯନ୍ତ୍ର, ଭିଜା ଦୁର୍ବା ଘାସ, ଅକ୍ଷତ ଧାନ, ଏବଂ ଏକ ମଣି—ଏହି ସବୁକୁ ଦେଖିଲେ ମଣିଷ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
ତପସ୍ଵିନାଂ ସିଦ୍ଧମନ୍ତ୍ରଂ ମସୁଦ୍ରଂ କୃଷ୍ଣସାରକମ୍ । ଯଜ୍ଞଂ ମହୋତ୍ସଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ପୁଣ୍ଯଂ ଲଭତେ ନରଃ
ତପସ୍ୱୀ, ସିଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର, କଳା କୃଷ୍ଣସାର ହରିଣ, ଯଜ୍ଞ, ଏବଂ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ—ଏହି ସବୁକୁ ଦେଖିଲେ ମଣିଷ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
ଗୋମୂତ୍ରଂ ଗୋମଯଂ ଦୁଗ୍ଧଂ ଗୋଧୂଲିଂ ଗୋଷ୍ଠଗୋଷ୍ପଦମ୍ । ପକ୍ଵସସ୍ଯାନ୍ଵିତଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁଣ୍ଯଂ ଲଭେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଗୋମୂତ୍ର, ଗୋମୟ, ଦୁଧ, ଗାଈର ଧୂଳି, ଗାଈର ପାଦ ଚିହ୍ନ, ଏବଂ ପକା ଧାନରେ ଭରିଥିବା କ୍ଷେତ୍ର—ଏହି ସବୁକୁ ଦେଖିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ରୁଚିରାଂ ପଦ୍ମିନୀଂ ଶ୍ଯାମାଂ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧପରିମଣ୍ଡଲାମ୍ । ସୁଵେଷକାଂ ସୁଵସନାଂ ଦିଵ୍ଯଭୂଷଣଭୂଷିତାମ୍
ସୁନ୍ଦର ପଦ୍ମିନୀ ପୋଖରୀ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ଜଣେ ଜିଅ, ଗୋଲାକାର ବଟବୃକ୍ଷ, ଭଲ ଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ, ଭଲ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ଜଣେ—ଏହି ସବୁ ଦେଖିଲେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ଵେଶ୍ଯାଂ କ୍ଷେମକରୀଂ ଗନ୍ଧଂ ସୁଦୂର୍ଵାକ୍ଷତତଣ୍ଡୁଲମ୍ । ସିଦ୍ଧାନ୍ନଂ ପରମାନ୍ନଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁଣ୍ଯଂ ଲଭେନ୍ନରଃ
ଏକ ବେଶ୍ୟା ଯେଉଁଠାରେ ସୁଭାଗ୍ୟ ଆଣେ, ସୁଗନ୍ଧ, ତରଳ ଦୁର୍ବା, ଚାଉଳ, ପକା ଖାଦ୍ୟ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ସେଠାରେ ମଣିଷ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ ।
କାନ୍ତିକ୍ଯାଂ ପୂର୍ଣିମାଯାଂ ଚ ରାଧିକାପ୍ରତିମାଂ ଶୁଭାମ୍ । ସଂପୂଜ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନତ୍ଵା ଚ କରୋତି ଜନ୍ମଖଣ୍ଡନମ୍
ସୌନ୍ଦର୍ୟର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ, ଶୁଭ ରାଧିକାଙ୍କର ପ୍ରତିମାକୁ ପୂଜା କରି, ଦେଖି ଓ ନମସ୍କାର କରିଲେ, ଜନ୍ମର ବନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ ।