ସର୍ପୋ ଭଵତି କୋପୈନ ଦର୍ପେଣ ଗର୍ଦଭୋ ଭଵେତ୍ । କୁକ୍କୁରୀ ଚ କୁଵାକ୍ଯେନାପ୍ଯନ୍ଧଶ୍ଚ ଵିଷଦର୍ଶନାତ୍
କ୍ରୋଧରୁ ସାପ ହୁଏ, ଅହଂକାରରୁ ଗଧା ହୁଏ; ଖରାପ କଥାରୁ କୁକୁରୀ ଓ ବିଷ ଦେଖିଲେ ଅନ୍ଧ ହୁଏ।
ପତିଵ୍ରତା ଚ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ପତ୍ଯା ସହ ଵ୍ରଜେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଶିଵଂ ଦୁର୍ଗାଂ ଗଣପତିଂ ସୂର୍ଯ ଵିପ୍ରଂ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵମ୍
ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପତି ସହିତ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯାଏ; ଶିବ, ଦୁର୍ଗା, ଗଣେଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବୈଷ୍ଣବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
ଵିଷ୍ଣୁଂ ନିନ୍ଦତି ଯୋ ମୂଢଃ ସ ମହାରୌରଵଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ପିତରଂ ମାତରଂ ପୁତ୍ରଂ ସତୀଂ ଭାର୍ଯାଂ ଗୁରୁଂ ତଥା
ଯେଉଁ ମୂଢ଼ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ, ସେ ମହାରୌରବ ନରକକୁ ଯାଏ; ପିତା, ମାତା, ପୁଅ, ପତିବ୍ରତା ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
ଅନାଥାଂ ଭଗିନୀଂ କନ୍ଯାଂ ଵିନିନ୍ଦ୍ଯ ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଵିପ୍ରଭକ୍ତିଵିହୀନାଶ୍ଚ କ୍ଷତ୍ରଵିଟ୍ଶୂଦ୍ରଯୋନିଜା
ଅନାଥ, ବୋନ୍ଧି କିମ୍ବା କନ୍ୟାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଲେ ନରକକୁ ଯାଏ; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ନଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବଣିକ୍, ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମରେ ଥିବାମାନେ।
ହରିଭକ୍ତିଵିହୀନାଶ୍ଚ ପଚ୍ଯନ୍ତେ ନରମେ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ପତିଭକ୍ତିଵିହୀନାଶ୍ଚ ଯୁଵତ୍ଯଶ୍ଚ ନରାଧମାଃ
ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନରକରେ ରନ୍ତି; ପତିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ନଥିବା ଯୁବତୀମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ।
ଶାଲଗ୍ରାମଜଲଂ ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରସାଦଂ ଯେ ଚ ଭୁଞ୍ଜତେ । ତୀର୍ଯ ପୁନନ୍ତି ତେ ଵିପ୍ରାଃ ଶତଂ ପୁଂସାଂ ଵସୁଂଧରାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଜଳ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରସାଦ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପଶୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଶତ ଲୋକ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ପିତୃନ୍ଦେଵାନ୍ସମମ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଖାଦନ୍ମାସଂ ଦ୍ଵିଜଃ ଶୁଚିଃ । ଯୋ ଭକ୍ଷତି ଵୃଥା ମାଂସଂ ସ ମହାରୌରଵଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜି, ଶୁଚି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏକ ମାସ ମାଂସ ଖାଏ; ଯେଉଁମାନେ ଅନାବଶ୍ୟକ ମାଂସ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାରୌରବ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି।
ମତ୍ସ୍ଯାଂଶ୍ଚ କାମତୋ ଜଗ୍ଧ୍ଵା ଚୋପଵାସଂ ଵସେଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ । ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ତତଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଵ୍ରତଂ ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଂ ଚରେତ୍
ଇଚ୍ଛାରେ ମାଛ ଖାଇଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରି, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ଧରିବା ଉଚିତ।
କାମତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମତ୍ସ୍ଯଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଯୋ ଜ୍ଞାନଦୁର୍ବଲଃ । ସୋଽଶୁଚିଃ ସତତଂ ନନ୍ଦ ହନ୍ତି ପୁଣ୍ଯଂ ପୁରାକୃତମ୍
ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ହୀନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଇଚ୍ଛାରେ ମାଛ ଭୋଗ କରେ, ସେ ସବୁବେଳେ ଅଶୁଚି ହୁଏ, ହେ ନନ୍ଦ, ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା ପୁଣ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ଵିଷ୍ଣୋରୁଚ୍ଚିଷ୍ଟଭୋଜୀ ଯୋ ମତ୍ସ୍ଯଂ ମାଂସଂ ନ ଖାଦତି । ପଦେ ପଦେଽଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଲଭତେ ନିଶ୍ଚିତଂ ଫଲମ୍
ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମାଛ ଓ ମାଂସ ଭୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷେପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ଏକାଦଶୀଂ ଯେ କୁର୍ଵନ୍ତି କୃଷ୍ଣଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀଵ୍ରତମ୍ । ଶତଜନ୍ମକୃତାତ୍ପାପାନ୍ମୁଚ୍ଯନ୍ତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯେଉଁମାନେ ଏକାଦଶୀ ଓ କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶତ ଜନ୍ମରେ କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲଭନ୍ତି; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯଦ୍ବାଲଯେ ଯଚ୍ଚ କୌମାରେ ଵାର୍ଧକେ ଯଚ୍ଚ ଯୌଵନେ । ଭସ୍ମୀଭୂତାନି କୁର୍ଵନ୍ତି ପାତକାନି କୃତାନି ଚ
ଶିଶୁବୟସ, କିଶୋରାବସ୍ଥା, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା କିମ୍ବା ଯୌବନରେ ଯେପରି ପାପ କରାଯାଇଥାଏ, ଏହି ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକର ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ି ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଏ।
ଏକାଦଶୀଦିନେ ଭୁଙ୍କ୍ତେ କୃଷ୍ଣଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀଵ୍ରତେ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଜନିତଂ ପାପଂ ସୋଽପି ଭୁଙ୍କ୍ତେ ନ ସଂଶଯଃ
ଏକାଦଶୀ ଦିନ କିମ୍ବା କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତରେ ଯେଉଁଠି ଖାଏ, ସେ ତିନି ଲୋକରେ ଜନ୍ମିଥିବା ସମସ୍ତ ପାପ ଭୋଗ କରେ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଆତୁରେ ନିଯମୋ ନ ସ୍ଯାଦପି ଵୃଦ୍ଧେ ଚ ବାଲକେ । ଭକ୍ତସ୍ଯ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଶୁଚିର୍ଭଵେତ୍
ଅସୁସ୍ଥ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ ନାହିଁ; ଭକ୍ତ ଦୁଇଗୁଣା ଦାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇଲେ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଶିଵରାତ୍ରୌ ଚ ଶ୍ରୀରାମନଵମୀଦିନେ । ଉପଵାସେ ସମର୍ଥଶ୍ଚ ସ ମହାରୌରଵଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯେଉଁଠି ଶିବରାତ୍ରି କିମ୍ବା ଶ୍ରୀରାମ ନବମୀ ଦିନ ଉପବାସ କରିପାରିଲେ ମଧ୍ୟ ଖାଏ, ସେ ମହାରୌରବ ନାମକ ନରକକୁ ଯାଏ।
କୁହୂପୂର୍ଣେନ୍ଦୁସଂକ୍ରାନ୍ତିଚତୁର୍ଦଶ୍ଯଷ୍ଟମୀଷୁ ଚ । ନରଶ୍ଚାଣ୍ଡାଲଯୋନିଃ ସ୍ଯାତ୍ସ୍ତ୍ରୀତୈଲମାଂସସେଵନାତ୍
ଅମାବାସ୍ୟା, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଯଦି ଜଣେ ମହିଳା ତେଲ କିମ୍ବା ମାଂସ ଖାଏ, ସେ ନିମ୍ନ ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ମତ୍ସ୍ଯଂ ମାଂସଂ ମସୂରଂ ଚ କାଂସ୍ଯପାତ୍ରେ ଚ ଭୋଜନମ୍ । ଆର୍ଦ୍ରକଂ ରକ୍ତଶାକଂ ଚ ରଵୌ ଚ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍
ମାଛ, ମାଂସ, ମସୁର ଡାଲ, କଂସ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ଖାଦ୍ୟ, ଅଦା, ଲାଲ ଶାଗ ଓ ଦିନେ ଖାଇବାକୁ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ।
ଅନ୍ଯଥା ନରକଂ ଯାତି କୁମ୍ଭୀପାକଂ ନ ସଂଶଯଃ । ରଜସ୍ଵରାନ୍ନଂ ଵେଶ୍ଯାନ୍ନଂ ମଦିରାନ୍ନଂ ଵ୍ରଜେଶ୍ଵର
ଏହା ଅନୁଷ୍ଠାନ ନ କରିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼େ; ରଜସ୍ୱଳା ମହିଳା, ବେଶ୍ୟା କିମ୍ବା ମଦ ମିଶ୍ରିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ।
ଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ବ୍ରାଙ୍ମଣୋ ଦୈଵାଦ୍ଵିଡ୍ଭୋଜୀ ସ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଯଦହ୍ନା କୁରୁତେ କର୍ମ ନ ତସ୍ଯ ଫଲଭାଗ୍ଭଵେତ୍
ଯଦି ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଜାଣିରେ ନିମ୍ନ ଜାତିର ଲୋକଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମଳ ଭୋଜୀ ହୁଏ; ସେ ଦିନ ସେ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ।
ସ ଭଵେଦଶୁଚିର୍ନିତ୍ଯଂ ଭସ୍ମାନ୍ତଂ ତସ୍ଯ ସୂତକମ୍ । ନାରୀ ଵେଶ୍ଯା ପ୍ରତିଜ୍ଞେଯା ଚତୁଷ୍ପୁରୁଷଗାମିନୀ
ସେ ନିତ୍ୟ ଅପବିତ୍ର ରହେ, ତାଙ୍କର ଅପବିତ୍ରତା ଶବଦାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ; ଯେଉଁ ମହିଳା ଚାରିଜଣ ପୁରୁଷ ସହ ଯୋଗ ରଖେ, ସେ ବେଶ୍ୟା ବୋଲି ଜଣାଯିବେ।
ପାକେ ଚ ପିତୃଦେଵାନାମଧିକାରୋ ନ ତଦ୍ଭଵେତ୍ । ଯଦ୍ଗ୍ରାମଯାଜିନାମନ୍ନଂ ଶୂଦ୍ରଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ନଭୋଜନମ୍
ସେ ପିତୃଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ରନ୍ଧିବାର ଅଧିକାର ହାରାଏ; ଗ୍ରାମ ପୂଜାରୀଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ନରକଂ ଯାତି ଯାଵଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରଦିଵାକରୌ । ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦିଵସେ ତଦନ୍ନଂ ଭୁଞ୍ଜତେ ଦ୍ଧିଜାଃ
ଏପରି ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିଲେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ରହିବାକୁ ପଡ଼େ; ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିନ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ କରନ୍ତି।
କୁମ୍ଭୀପାକେ ଚ ପଚ୍ଯନ୍ତେ ଯାଵଦ୍ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ଶତମ୍ । ଯଃ ଶୂଦ୍ରେଣାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦିନେଽନ୍ଯତଃ
ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ରନ୍ଧାଯାନ୍ତି; ଯେଉଁଠି ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଅନ୍ୟଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିନ ଖାଏ।
ସୁରାପୀତି ସ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ସର୍ଵଧର୍ମବହିଷ୍କୃତଃ । ଅସିଜୀଵୀ ମଷୀଜୀଵୀ ଦେଵଲୋ ଵୃଷଵାହକଃ
ସେ ମଦପାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବୋଲି ଜଣାଯିବେ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରୁ ବାହାରିଯିବେ; ତଳୱାର ଚଳାଇ ଜୀବିକା, କାଳି ଲେଖି ଜୀବିକା, ଦେଉଳ ପୁଜାରୀ କିମ୍ବା ବୃଷ ଚଳାଇବା ଯେଉଁମାନେ।
ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଶଵଦାହୀ ଚ ଯୋ ହି ଶୂଦ୍ରାପତିଦ୍ଧିଜଃ । ସ ଶୂଦ୍ରଵଦ୍ଵହିଷ୍କାର୍ଯସ୍ତଦନ୍ନଂ ଵିଟ୍ସମଂ ସତାମ୍
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଶବ ଦାହ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୂଦ୍ର ପରି ବାହାର କରିଦିଆଯିବେ; ଏହି ଖାଦ୍ୟ ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ଅପବିତ୍ର।
ନୋପତିଷ୍ଠତି ଯଃ ପୂର୍ଵାଂ ନୋପାସ୍ତେ ଯସ୍ତୁ ପଶ୍ଚିମାମ୍ । ସ ଶୂଦ୍ରଵଦ୍ବହିଷ୍କାର୍ଯଃ ସଵଂସ୍ମାଦ୍ଦ୍ଵିଜକର୍ମଣଃ ।। ୭୦ ସଂଧ୍ଯାହୀନୋଽଶୁଚିର୍ନିତ୍ଯମନର୍ହଃ ସର୍ଵକର୍ମସୁ । ଯଦହ୍ନାକୁରୁତେ କର୍ମ ନ ତସ୍ଯ ଫଲଭାଗ୍ଭଵେତ୍
ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଭାତ କିମ୍ବା ସାନ୍ଧ୍ୟା ବନ୍ଧନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଶୂଦ୍ର ପରି ବାହାର କରାଯିବେ; ସନ୍ଧ୍ୟା ବିନା ସେମାନେ ସଦା ଅପବିତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଯୋଗ୍ୟ; ସେ ଦିନ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ।
ଵାମମନ୍ତ୍ରୋପାସକଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମାଣୋ ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ନଦୀଗର୍ଭେ ଚ ଗର୍ତେ ଚ ଦୃକ୍ଷମୂଲେ ଜଲାନ୍ତିକେ
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବାମମାର୍ଗ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି; ନଦୀ ମଧ୍ୟରେ, ଗଡ଼ି, ଗଛ ମୂଳ କିମ୍ବା ପାଣି ନିକଟରେ ମଳମୂତ୍ର କରିଲେ ମଧ୍ୟ।
ଦେଵାନ୍ତିକେ ସସ୍ଯଭୂମୌ ପୁରୀଷଂ ନୋତ୍ସୃଜେଦ୍ବୁଧଃ । ଵଲ୍ମୀକମୂଷକୋତ୍ଖାତାଂ ମୃଦମନ୍ତର୍ଜଲାଂ ତଥା
ଦେବତାଙ୍କ ନିକଟରେ, ଫସଲ ଭୂମିରେ, ବିଲାଇ ଗୁହା, ଉଠିଆ ଗଡ଼ି, କିମ୍ବା କାଦା ଜଳରେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ କେବେ ମଳମୂତ୍ର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଶୌଚାଵଶିଷ୍ଟାଂ ଗେହାଚ୍ଚ ନାଽଽଦଦ୍ଯାଲ୍ଲେପସଂଭଵାମ୍ । ଅନ୍ତଃପ୍ରାଣିପିପୀଲ୍ଯାଂ ଚ ହଲୋତ୍ଖାତାଂ ଵ୍ରଜେଶ୍ଵର
ବ୍ରଜର ମହାରାଜ, ଶୁଅଁ କରିବା ପରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ମାଟି, ଘରରୁ ଆସିଥିବା ଦୂଷିତ ମାଟି, ମାଟି ଭିତରେ ପୋକା ପିଲା ରହୁଥିବା ମାଟି, କୃଷି କରି ଉଖଣିଯାଇଥିବା ମାଟି — ଏହି ମାଟିଗୁଡିକୁ କେବେ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଆଲଵାଲୋତ୍ଥିତାଂ ଚୈଵ ସସ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରୋତ୍ଥିତାଂ ତଥା । ଵୃକ୍ଷମୂଲୋତ୍ଥିତାଂ ନନ୍ଦ ନଦୀଗର୍ଭୋତ୍ଥିତାଂ ତଥା
ନନ୍ଦ, ଘାସ ଉଗିଥିବା ମାଟି, ଚାଷ ହେଉଥିବା ଖେତର ମାଟି, ଗଛର ମୂଳ ତଳର ମାଟି, ନଦୀ ତଳର ମାଟି — ଏହି ମାଟିଗୁଡିକୁ ମଧ୍ୟ କେବେ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।