ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ପ୍ରାତଃକୃତ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍ । ସ୍ନାନଂ କରୋତି ସୁପ୍ରାଜ୍ଞୋ ନିର୍ମଲେଷୁ ଜଲେଷୁ ଚ
ସକାଳର କାର୍ଯ୍ୟ ମନରେ ଭଲଭାବେ ଭାବି, ନିଶ୍ଚିତ କରି, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଶୁଧ୍ଧ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରେ ।
ନ ସଂକଲ୍ପଂ ଚ କୁରୁତେ ଭକ୍ତଃ କର୍ମନିକୃନ୍ତନଃ । ସ୍ନାତ୍ଵା ହରିଂ ସ୍ମରେତ୍ସଂଧ୍ଯାଂ କୃତ୍ଵା ଯାତି ଗୃହଂ ପ୍ରତି
ଯେ ଭକ୍ତ କର୍ମକୁ କାଟିଦେଇଛନ୍ତି, ସେ କେବେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେନାହିଁ; ସ୍ନାନ କରି ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସନ୍ଧ୍ୟା କରି, ଘରକୁ ଫେରେ ।
ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ପାଦୌ ପ୍ରଵିଶେନ୍ନିଧାଯ ଧୌତଵାସସୀ । ପୂଜଯୋତ୍ପରମାତ୍ମାନଂ ମାମେଵ ମୁକ୍ତିକାରଣମ୍
ପାଦ ଧୋଇ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପରିଷ୍କାର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସେ ମୋତେ—ମୁକ୍ତିର କାରଣ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମାକୁ—ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଶାଲଗ୍ରାମେ ମଣୌ ଯନ୍ତ୍ରେ ପ୍ରତିମାଯାଂ ଜଲେଽପି ଚ । ତଥା ଚ ଵିପ୍ରେ ଗଵି ଚ ଗୁରୁଷ୍ଵେଵଂ ଵିଶେଷତଃ
ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା, ମଣି, ଯନ୍ତ୍ର, ପ୍ରତିମା, ଜଳ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ ଓ ବିଶେଷ କରି ଗୁରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଘଟିଽଷ୍ଟଦଲପଦ୍ମେ ଚ ପାତ୍ରେ ଚନ୍ଦନନିର୍ମିତେ । ଆଵାହନଂ ଚ ସର୍ଵତ୍ର ଶାଲଗ୍ରାମେ ଜଲେନ ଚ
ଘଟ, ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମ, ଚନ୍ଦନର ପାତ୍ର ଭିତରେ, ଏବଂ ଶାଳଗ୍ରାମକୁ ଜଳ ଦେଇ ସମସ୍ତଠାରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଆବାହନ କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ମନ୍ତ୍ରାନୁରୂପଧ୍ଯାନେନ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ମାଂ ପୂଜଯେଦ୍ଵ୍ରତୀ । ଷୋଡଶୋପଚାରଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ଦଦ୍ଯାନ୍ମୂଲେନ ଭକ୍ତିତଃ
ଠିକ୍ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ମୋତେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଉପବାସୀ ଭକ୍ତି ସହିତ ମୂଳ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଷୋଡଶ ଉପଚାରରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଶ୍ରୀଦାମାନଂ ମୁଦାମାନଂ ଵସୁଦାମାନମେଵ ଚ । ଵୀରଭାନୁଂ ଶୂରଭାନୁଂ ଗୋପାନ୍ପଞ୍ଚ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍
ଶ୍ରୀଦାମା, ମୁଦାମା, ବସୁଦାମା, ବୀରଭାନୁ, ଶୂରଭାନୁ ଓ ପାଞ୍ଚ ଗୋପମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ସୁନନ୍ଦନନ୍ଦକୁମୁଦଂ ପାର୍ଷଦଂ ମେ ସୁଦର୍ଶନମ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ସରସ୍ଵତୀଂ ଦୁର୍ଗାଂ ରାଧାଂ ଗଙ୍ଗାଂ ଵସୁଂଧରାମ୍
ସୁନନ୍ଦ, ନନ୍ଦ, କୁମୁଦ, ମୋର ପାର୍ଷଦ ସୁଦର୍ଶନ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଦୁର୍ଗା, ରାଧା, ଗଙ୍ଗା ଓ ବସୁଧାରାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଗୁରୁଂ ଚ ତୁଲସୀଂ ଶଂଭୁଂ କାର୍ତିକେଯଂ ଵିନାଯକମ୍ । ନଵଗ୍ରହାଂଶ୍ଚ ଦିକ୍ପାଲାନ୍ପରିତଃ ପୂଜଯେତ୍ସୁଧୀଃ
ଗୁରୁ, ତୁଳସୀ, ଶମ୍ଭୁ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ବିନାୟକ, ନବଗ୍ରହ ଓ ଦିଗ୍ପାଳମାନେଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଦେଵଷଟ୍କଂ ଚ ସଂପୂଜ୍ଯ ସର୍ଵାଦୌ ଵିଘ୍ନଵିଘ୍ନତଃ । ଗଣେଶଂ ଚ ଦିନେଶଂ ଚ ଵହ୍ନିଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଶିଵଂ ଶିଵମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରଥମେ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଦେବତା ଛଅଜଣଙ୍କୁ ପୂଜି, ତାପରେ ଗଣେଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଶ୍ରୁତୌ ଵିନିର୍ମିତାନ୍ଦେଵାନ୍ମୋକ୍ଷଦାନ୍କର୍ମକୃନ୍ତନାନ୍ । ଗଣେଶଂ ଵିଘ୍ନନାଶାଯ ସୂର୍ଯଂ ଵ୍ଯାଧିଵିନାଶିନେ
ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ମୁକ୍ତିଦାୟକ ଓ କର୍ମ ନାଶକ ଦେବତାମାନେ—ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବାକୁ ଗଣେଶ, ରୋଗ ନାଶ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଵହ୍ନିଂ ପ୍ରାପ୍ତିନିମିତ୍ତେନ ଶାନ୍ତୌ ଶୁଦ୍ଧୌ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଵିଷ୍ଣୁଂ ମୋକ୍ଷନିମିତ୍ତେନ ଜ୍ଞାନଦାନାଯ ଶଂକରମ୍
ଅଗ୍ନିକୁ ସଫଳତା, ଶାନ୍ତି ଓ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦାନ ପାଇଁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍ ।
ବୁଦ୍ଧିମୁକ୍ତିନିମିତ୍ତେନ ପାର୍ଵତୀଂ ପୂଜଯେତ୍ସୁଧୀଃ । ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଲିତ୍ରଯଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵସ୍ତୋତ୍ରଂ କଵଚଂ ପଠେତ୍
ବୁଦ୍ଧି ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍; ତିନି ମୁଠି ଫୁଲ ଦେଇ, ଶୁଭ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଓ କବଚ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଗୁରୁଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ସଂପୂଜ୍ଯ ତତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ପ୍ରଣମେତ୍ସୁରମ୍ । କୃତ୍ଵାଽଽହ୍ରିକଂ ଚ ସଂପୂଜ୍ଯ ଯଥାସୁଖମୁଦୀରିତମ୍
ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ ଓ ପୂଜା କରି, ତାପରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, କୌଣସି ଢଙ୍ଗରେ ଦେଖାଦେବା ଛାଡ଼ି, ଇଚ୍ଛାମତେ ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ସମାଚରେତ୍ସ୍ଵକର୍ମୈତଦ୍ଵେଦୋକ୍ତଂ ସ୍ଵାତ୍ମଶୁଦ୍ଧଯେ । ଵିଷ୍ଠାଂ ନ ପଶ୍ଯେତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞଶ୍ଚ ଵ୍ଯାଧିବୀଜସ୍ଵରୂପିଣୀମ୍
ନିଜ କର୍ମକୁ ବେଦରେ ଯେପରି ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି, ସେପରି ନିଜ ଆତ୍ମାର ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ କରିବା ଉଚିତ୍। ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ମଳକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ରୋଗର ବୀଜସ୍ୱରୂପ।
ମୂତ୍ରଂ ଚ ଵ୍ଯାଧିବୀଜଂ ଚ ପରଂ ନରକକାରଣମ୍ । ଲିଙ୍ଗଂଯୋନିଂ ପାପଦୁଃଖଵ୍ଯାଧିଦାରିଦ୍ର୍ଯଦାଯିନୀମ୍
ମୁତ୍ର ଏବଂ ରୋଗର ବୀଜ ନରକର କାରଣ ଅଟୁଟ। ଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ଯୋନି ପାପ, ଦୁଃଖ, ରୋଗ ଏବଂ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ଉରୁଂ ମୁଖଂ ସ୍ତନଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ କଟାକ୍ଷଂ ହାସ୍ଯମେଵ ଚ । ଵିନାଶବୀଜଂ ରୂପଂ ଚ ଵିପଦାଂ କାରଣଂ ସଦା
ସ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କର ଉରୁ, ମୁଖ, ସ୍ତନ, ତାଙ୍କର ଚାହାଁଣି ଏବଂ ହସ, ସହିତ ତାଙ୍କର ରୂପ ସବୁବେଳେ ବିନାଶର ବୀଜ ଏବଂ ଅପମୂଳ୍ୟର କାରଣ।
ଦିଵାଭୋଗଂ ଚ ସ୍ଵସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସ୍ଵାଲାପଂ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍ । ରୋଗାଣୋ କାରଣଂ ଚୈଵ ଚକ୍ଷୁଷୋଃ କର୍ଣଯୋସ୍ତଥା
ନିଜ ଜନ୍ମାନ୍ତରୀ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଦିନେ ଭୋଗ କିମ୍ବା ଅନାବଶ୍ୟକ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ଚକ୍ଷୁ ଏବଂ କାନର ରୋଗର କାରଣ।
ଏକତାରଂ ଚ ଗଗନଂ ନ ପଶ୍ଯେତ୍ତୁ ରୁଜାଂ ଭଯାତ୍ । ଦୈଵାଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ସପ୍ତଧା ନାରଦଂ ଜପେତ୍
ଏକ ଆଖିରେ ଆକାଶକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ରୋଗ ଭୟରେ। ଯଦି ଦେଖିଯାଏ, ତେବେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସାତଥର ନାରଦ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଅସ୍ତକାଲେ ରଵିଂ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ନ ପଶ୍ଯେଦ୍ ଵ୍ଯାଧିକାରଣମ୍ । ଖଣ୍ଡଂ ମସୁଦିତଂ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ନ ପଶ୍ଯେଦ୍ ଵ୍ଯାଧିକାରଣମ୍
ଅଷ୍ଟକାଳରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହା ରୋଗର କାରଣ। ଖଣ୍ଡିତ କିମ୍ବା ଗ୍ରାସିତ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହା ମଧ୍ୟ ରୋଗର କାରଣ।
ଜଲସ୍ଥଂ ଚ ରଵିଂ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶୋକଂ ଲଭେନ୍ନରଃ । ବନ୍ଧୁଵିଚ୍ଛେଦହେତୁଂ ଚ ନ ପଶ୍ଯେତ୍ପରମୈଥୁନମ୍
ଜଳରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ ମଣିଷ ଦୁଃଖ ପାଏ। ପରସ୍ପର ମିଳନ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହା ବନ୍ଧୁବିଚ୍ଛେଦର କାରଣ।
ଏକତ୍ର ଶଯନଂ ସ୍ଥାନଂ ଭୋଜନଂ ଚ ଗତିଂ ତଥା । ନ କୁର୍ଯାତ୍ପାପିନା ସାର୍ଧଂ ସର୍ଵଂ ନାଶସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣମ୍
ପାପୀ ସହ ଏକଠି ଶୋଇବା, ବସିବା, ଖାଇବା କିମ୍ବା ଚାଲିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏସବୁ ନାଶର ଚିହ୍ନ।
ଆଲାପାଦ୍ଗାତ୍ରସଂସ୍ପର୍ଶାଚ୍ଛଯନାଶ୍ରଯଭୋଜନାତ୍ । ସଂଚରନ୍ତି ଧ୍ରୁଵଂ ପାପାସ୍ତୈଲଵିନ୍ଦୁରିଵାମ୍ଭସା
କଥାବାର୍ତ୍ତା, ଦେହ ସ୍ପର୍ଶ, ଏକଠି ଶୋଇବା, ବସିବା ଏବଂ ଏକଠି ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ପାପ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, ଯେପରି ତେଲ ଜଳରେ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ।
ହିଂସ୍ରଜନ୍ତୁସମୀପଂ ଚ ନ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଦୁଃଖକାରଣମ୍ । ଖଲେନ ସାର୍ଧ ମିଲନଂ ନ କୁର୍ଯାଚ୍ଛୋକକାରଣମ୍
ହିଂସ୍ର ପଶୁପାଖୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହା ଦୁଃଖର କାରଣ। ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସହ ମିଳିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହା ଶୋକର କାରଣ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଗଵାଂ ଚୈଵ ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ଵିଶେଷତଃ । ନ କୁର୍ଯାଦ୍ଧିଂସନଂ ହାନିଂ ସର୍ଵନାଶସ୍ଯ କାରଣମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ବୈଷ୍ଣବଙ୍କୁ କେବେ ହିଂସା କିମ୍ବା କ୍ଷତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶର କାରଣ।
ଦେଵଦେଵଲଵିପ୍ରାଣାଂ ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ତଥୈଵ ଚ । ଵିତ୍ତଂ ଧନଂ ଚ ନହରେତ୍ସର୍ଵନାଶସ୍ଯ କାରଣମ୍
ଦେବତା, ଦେବଳୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ବୈଷ୍ଣବଙ୍କର ଧନ କିମ୍ବା ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶର କାରଣ।
ସ୍ଵଦତ୍ତଂ ପରଦତ୍ତଂ ଵା ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତଂ ହରେତ୍ତୁ ଯଃ । ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଵିଷ୍ଠାଯାଂ ଜାଯତେ କୃମିଃ
ନିଜେ ଦିଆଥିବା, ଅନ୍ୟେ ଦିଆଥିବା କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉପନିବେଶିତ ଧନ ଯିଏ ଚୋରି କରେ, ସେ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଳରେ କୀଟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ଗୃଧ୍ରଃ କୋଟିସହସ୍ରାଣି ଶତଜନ୍ମାନି ସୂକରଃ । ଶ୍ଵାପଦଃ ଶତଜନ୍ମାନି ଗଣ୍ଡକଃ ସପ୍ତଜନ୍ମନି
ସେ ଦଶ କୋଟି ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୃଧ୍ର, ଶତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୂକର, ଶତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁ ଏବଂ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୋଧିକା ହୁଏ।
ଘୋଟକଃ ସପ୍ତଜନ୍ମାନି କୁମ୍ଭୀରଃ ପଞ୍ଚଜନ୍ମସୁ । ପୁଂଶ୍ଚଲୀନାଂ ଯୋନିକୀଟଂ ଶତଜନ୍ମସୁ ନିଶ୍ଚିତମ୍
ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘୋଡ଼ା, ପାଞ୍ଚ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁମ୍ଭୀର ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚରିତ୍ରହୀନା ନାରୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ କୀଟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ଵ୍ରଣକୀଟଂ ଚ ତେଷାଂ ଶତଜନ୍ମସୁ ନାରଦ । ଗୋଧିକା ସପ୍ତଜନ୍ମାନି ଗର୍ଦଭଃ ସପ୍ତଜନ୍ମସୁ
ହେ ନାରଦ, ସେ ଶତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘାଉର କୀଟ, ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୋଧିକା ଏବଂ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଧା ହୁଏ।