ପୁନଃ ପୁନର୍ଭ୍ରମନ୍ତ୍ଯେଵ ସର୍ଵେ ତାତ ସ୍ଵକର୍ମଣା । କରୋତି କର୍ମ ନିର୍ମୂଲଂ ମଦ୍ଭକ୍ତୋ ମତ୍ପିଯଃ ସଦା
ସମସ୍ତେ ନିଜ କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ପୁନିପୁନି ଏହି ଜଗତରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି, ପ୍ରିୟ। ମୋର ଭକ୍ତ, ଯିଏ ସଦା ମୋତେ ପ୍ରିୟ, ସେ ଏମିତି କର୍ମ କରେ ଯାହା କର୍ମକୁ ମୂଳରୁ ଉଖାଡ଼ି ଦିଏ।
ସତ୍ଯଂ ତ୍ରେତା ଦ୍ଵାପରଶ୍ଚ କଲିଶ୍ଚେତି ଚତୁର୍ଯୁଗମ୍ । ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ସହସ୍ରାଣାଂ ଯୁଗାନ୍ତେ ନିଧନଂ ମନୋଃ
ସତ୍ୟ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର ଓ କଳି — ଏହି ଚାରିଟି ଯୁଗ। ପ୍ରତି ପଚିଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷରେ ମନୁଙ୍କର ଅନ୍ତ ହୁଏ।
ମନୋଃ ସମଂ ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପରମାଯୁର୍ଵିନିର୍ମିତମ୍ । ଚତୁର୍ଦଶେନ୍ଦ୍ରଵିଚ୍ଛିତ୍ତୌ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଦିନମୁଚ୍ଯତେ
ମନୁଙ୍କର ଆୟୁ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ। ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ବଦଳି ଯିବା ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଏଵଂ ପରିମିତା ରାତ୍ରିଃ କାଲଵିଦ୍ଭର୍ଵିନିର୍ମିତା । ଏଵଂ ପରିମିତା ମାସା ଵର୍ଷଂ ଚ ପରିନିଶ୍ଚିତମ୍
ଏଭଳି ରାତିକୁ ସମୟ ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିଛନ୍ତି। ଏଭଳି ମାସ ଓ ବର୍ଷକୁ ମଧ୍ୟ ଠିକ୍ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରାଯାଇଛି।
ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ଚ ଵର୍ଷଶତଂ ପରମାଯୁର୍ଵିନିର୍ମିତମ୍ । ନିମେଷମାତ୍ରଂ କାଲୋଽଯଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ନିଧନେ ମମ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଶତ ବର୍ଷ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆୟୁ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଅନ୍ତରେ ଏହି ସମୟ ମୋ ପାଇଁ କେବଳ ଏକ ଦୃଷ୍ଟିପାତ ମାତ୍ର।
ବ୍ରହ୍ମାଦିତୃଣପର୍ଯନ୍ତଂ ସର୍ଵଂ ଵିଶ୍ଵେ ଵିନିର୍ମିତମ୍ । ସତ୍ଯୋଽହଂ ପରମାତ୍ମା ଚ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହଃ
ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଘାସର ଶିଶ ଯାଏଁ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ମୋତେ ତିଆରି। ମୁଁ ସତ୍ୟ, ପରମାତ୍ମା, ଭକ୍ତଙ୍କ ଉପରେ କୃପାର ମୂର୍ତ୍ତି।
ମନ୍ମନ୍ତ୍ରୋପାସକଃ ସତ୍ଯୋ ଦେହଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଧରାସୁ ଚ । ଯାସ୍ଯତ୍ଯେଵ ହି ଗୋଲୋକଂ ଛିତ୍ଵା କର୍ମ ପୁରାତନମ୍
ଯିଏ ମୋର ମନ୍ତ୍ରରେ ଉପାସନା କରେ, ସେ ଏ ଭୂମିରେ ଦେହ ଛାଡ଼ି ପୁରୁଣା କର୍ମ କାଟି ଗୋଲୋକକୁ ଯାଇଥାଏ।
ଅସଂଖ୍ଯବ୍ରହ୍ମଣାଂ ପାତେ ନ ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ପାତନମ୍ । ଗୃହ୍ଣତି ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵଂ ଦେହଂ ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାପହମ୍
ଅସଂଖ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପତନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ସେ କେବେ ଅବନତି ପାଏ ନାହିଁ। ସେ ସଦା ନିଜ ଦେହକୁ ପାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ନାହିଁ।
ନ ନନ୍ଦ ମମ ଭକ୍ତାନାମଶୁଭଂ ଵିଦ୍ଯତେ କ୍ଵଚିତ୍ । ନିତ୍ଯଂ ସୁଦର୍ଶନଂ ତଂ ଚ ପରିରକ୍ଷତି ମର୍ଵତଃ
ନନ୍ଦ, ମୋର ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ କେବେ କୌଣସି ଅଶୁଭ ଘଟେ ନାହିଁ। ସୁଦର୍ଶନ ସଦା ସେମାନେଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଅପଦ୍ରବ୍ୟରୁ ରକ୍ଷା କରେ।
ମତ୍ତୋ ହି ବଲଵାନ୍ଭକ୍ତଶ୍ଚିନ୍ତିତୋଽହଂ ନ ଚିନ୍ତିତଃ । ଅହଂ ସ୍ଵାମୀ ଚ ତସ୍ଯୈଵ ନ ମେ ସ୍ଵାମୀ ପିତା ପ୍ରସୂଃ
ମୋର ଭକ୍ତ ମୋଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେ ସଦା ମୋତେ ମନେ ରଖେ, କେବେ ଭୁଲେ ନାହିଁ। ମୁଁ କେବଳ ତାଙ୍କର ମାଲିକ, ମୋ ପାଇଁ କେହି ମାଲିକ, ପିତା କିମ୍ବା ଉତ୍ପାଦକ ନାହିଁ।
ପୁତ୍ରବୁଦ୍ଧିଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଭଜ ମାଂ ବ୍ରହ୍ମରୂପିଣମ୍ । ଛିତ୍ତଵା ଚ ବ୍ରହ୍ମନିଗଡଂ ଗୋଲୋକଂ ତଦ୍ଵ୍ରଜ ସ୍ଵଯମ୍
ପୁତ୍ର ବୁଦ୍ଧି ଛାଡ଼ି, ମୋତେ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବେ ପୂଜା କର। ମନର ବନ୍ଧନ କାଟି, ନିଜେ ଗୋଲୋକକୁ ଯାଅ।
କଥଯସ୍ଵ ଯଶୋଦାଂ ଚ ଗୋପୀଂ ଗୋପଗଣାଂ ଵ୍ରଜ । ତୈଶ୍ଚ ସର୍ଵୈର୍ଜନୈଃ ଶୋକଂ ତ୍ଯଜ ସ୍ଵମନ୍ଦିରଂ ଵ୍ରଜ
ଯଶୋଦା, ଗୋପୀ, ଗୋପ ଓ ବ୍ରଜର କଥା କହ। ସେମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ନେଇ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ଘରକୁ ଯାଅ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ଵିରରାମ ଚ ସଂସଦି । ପପ୍ରଚ୍ଛ ପୁନରେଵଂ ତଂ ନନ୍ଦଶ୍ଚାଽଽନନ୍ଦସଂପ୍ଲୁତଃ
ଏଭଳି କହି ଭଗବାନ ସଭାରେ ଚୁପ ହେଲେ। ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରବାହିତ ନନ୍ଦ ପୁଣିଥରେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ନନ୍ଦ ଉଵାଚ ଵଦ ସାଂସାରିକଂ ଜ୍ଞାନଂ ଯେନ ଯାସ୍ଯାମି ତ୍ଵତ୍ପଦମ୍ । ମୂଢୋଽହଂ ପରମାନନ୍ଦ ଶ୍ରୁତୀନାଂ ଜନକୋ ଭଵାନ୍
ନନ୍ଦ କହିଲେ: ମୋତେ ସେଇ ଜ୍ଞାନ କହ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମ ପଦ ପାଇପାରିବି। ମୁଁ ଅଜ୍ଞାନୀ, ହେ ପରମାନନ୍ଦ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ବେଦର ଉତ୍ସ।
ନନ୍ଦସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଭଗଵାନ୍ସ୍ଵଯମ୍ । ଆହ୍ନିକଂ କଥଯାଯାସ ଶ୍ରୁତିଭିର୍ନ ଶ୍ରୁତଂ ହି ଯତ୍
ନନ୍ଦଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସର୍ବଜ୍ଞ ଭଗବାନ ସ୍ୱୟଂ ଏମିତି ଉପଦେଶ କହିଲେ, ଯାହା ବେଦରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ ନାହିଁ।
ଇତିo ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରାଦନାo ଭଗଵନ୍ନନ୍ଦସଂଵାଦେ ଚତୁଃ ସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ମହାପୁରାଣ ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ ଓ ନାରଦ ଭଗବାନ ନନ୍ଦ ସଂବାଦ ବିଷୟର ଚଉଠିଏ ଏବଂ ସତ୍ତରିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଅଥ ପଞ୍ଚସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଶୃଣୁ ନନ୍ଦ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଜ୍ଞାନଂ ଚ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ । ସୁଗୋପନୀଯଂ ଵେଦେଷୁ ପୁରାଣେଷୁ ଚ ଦୁର୍ଲଭମ୍
ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, ନନ୍ଦ, ତୁମେ ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଜ୍ଞାନ କହିବି, ଯାହା ବେଦ ଓ ପୁରାଣରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ରହିଛି ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ।
ନ ଵିଶ୍ଵାସୋ ହି ନାରୀଷୁ ସଂତତଂ କୁଲଟାସୁ ଚ । ମୋକ୍ଷମାର୍ଗାର୍ଗଲାସ୍ଵେଵ ଭ୍ରମମାଯାସ୍ଵମୂଷୁ ଚ
ନାରୀମାନେ, ଅସଦ୍ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ମହିଳାମାନେ, ମୋକ୍ଷ ପଥକୁ ଅଟକାଇଥିବା ଓ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକମାନେ ଉପରେ କେବେ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ହରିଭକ୍ତେରସାଧ୍ଵୀନାଂ ଵିରୁଦ୍ଧାସୁ ଯୁତାସୁ ଚ । ବୀଜରୂପାସୁ ନାଶାନାଂ ପ୍ରମଦାସୁ ଵ୍ରଜେଶ୍ଵର
ବ୍ରଜେଶ୍ୱର, ଯେଉଁ ମହିଳାମାନେ ହରିଭକ୍ତିରେ ଅନିଷ୍ଠା, ବିପକ୍ଷୀ ଓ ନାଶର ମୂଳ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାଶ ଅବଶ୍ୟମ୍ଭାବୀ ।
ନିତ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ରାତ୍ରିଵାସୋ ଵିହାଯ ଚ । ଅଭୀଷ୍ଟଦେଵଂ ହୃତ୍ପଦ୍ମେ ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ରେ ଗୃରୁଂ ପରମ୍
ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଉଠି, ରାତିର ଶଯ୍ୟା ଛାଡ଼ି, ହୃଦୟର ପଦ୍ମରେ ଓ ମୁଣ୍ଡର ଶିରା ଶିରୋଭାଗରେ ଆପଣଙ୍କ ଇଷ୍ଟଦେବତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁରୁ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ପ୍ରାତଃକୃତ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍ । ସ୍ନାନଂ କରୋତି ସୁପ୍ରାଜ୍ଞୋ ନିର୍ମଲେଷୁ ଜଲେଷୁ ଚ
ସକାଳର କାର୍ଯ୍ୟ ମନରେ ଭଲଭାବେ ଭାବି, ନିଶ୍ଚିତ କରି, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଶୁଧ୍ଧ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରେ ।
ନ ସଂକଲ୍ପଂ ଚ କୁରୁତେ ଭକ୍ତଃ କର୍ମନିକୃନ୍ତନଃ । ସ୍ନାତ୍ଵା ହରିଂ ସ୍ମରେତ୍ସଂଧ୍ଯାଂ କୃତ୍ଵା ଯାତି ଗୃହଂ ପ୍ରତି
ଯେ ଭକ୍ତ କର୍ମକୁ କାଟିଦେଇଛନ୍ତି, ସେ କେବେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେନାହିଁ; ସ୍ନାନ କରି ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସନ୍ଧ୍ୟା କରି, ଘରକୁ ଫେରେ ।
ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ପାଦୌ ପ୍ରଵିଶେନ୍ନିଧାଯ ଧୌତଵାସସୀ । ପୂଜଯୋତ୍ପରମାତ୍ମାନଂ ମାମେଵ ମୁକ୍ତିକାରଣମ୍
ପାଦ ଧୋଇ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପରିଷ୍କାର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସେ ମୋତେ—ମୁକ୍ତିର କାରଣ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମାକୁ—ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଶାଲଗ୍ରାମେ ମଣୌ ଯନ୍ତ୍ରେ ପ୍ରତିମାଯାଂ ଜଲେଽପି ଚ । ତଥା ଚ ଵିପ୍ରେ ଗଵି ଚ ଗୁରୁଷ୍ଵେଵଂ ଵିଶେଷତଃ
ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା, ମଣି, ଯନ୍ତ୍ର, ପ୍ରତିମା, ଜଳ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ ଓ ବିଶେଷ କରି ଗୁରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଘଟିଽଷ୍ଟଦଲପଦ୍ମେ ଚ ପାତ୍ରେ ଚନ୍ଦନନିର୍ମିତେ । ଆଵାହନଂ ଚ ସର୍ଵତ୍ର ଶାଲଗ୍ରାମେ ଜଲେନ ଚ
ଘଟ, ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମ, ଚନ୍ଦନର ପାତ୍ର ଭିତରେ, ଏବଂ ଶାଳଗ୍ରାମକୁ ଜଳ ଦେଇ ସମସ୍ତଠାରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଆବାହନ କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ମନ୍ତ୍ରାନୁରୂପଧ୍ଯାନେନ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ମାଂ ପୂଜଯେଦ୍ଵ୍ରତୀ । ଷୋଡଶୋପଚାରଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ଦଦ୍ଯାନ୍ମୂଲେନ ଭକ୍ତିତଃ
ଠିକ୍ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ମୋତେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଉପବାସୀ ଭକ୍ତି ସହିତ ମୂଳ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଷୋଡଶ ଉପଚାରରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଶ୍ରୀଦାମାନଂ ମୁଦାମାନଂ ଵସୁଦାମାନମେଵ ଚ । ଵୀରଭାନୁଂ ଶୂରଭାନୁଂ ଗୋପାନ୍ପଞ୍ଚ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍
ଶ୍ରୀଦାମା, ମୁଦାମା, ବସୁଦାମା, ବୀରଭାନୁ, ଶୂରଭାନୁ ଓ ପାଞ୍ଚ ଗୋପମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ସୁନନ୍ଦନନ୍ଦକୁମୁଦଂ ପାର୍ଷଦଂ ମେ ସୁଦର୍ଶନମ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ସରସ୍ଵତୀଂ ଦୁର୍ଗାଂ ରାଧାଂ ଗଙ୍ଗାଂ ଵସୁଂଧରାମ୍
ସୁନନ୍ଦ, ନନ୍ଦ, କୁମୁଦ, ମୋର ପାର୍ଷଦ ସୁଦର୍ଶନ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଦୁର୍ଗା, ରାଧା, ଗଙ୍ଗା ଓ ବସୁଧାରାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଗୁରୁଂ ଚ ତୁଲସୀଂ ଶଂଭୁଂ କାର୍ତିକେଯଂ ଵିନାଯକମ୍ । ନଵଗ୍ରହାଂଶ୍ଚ ଦିକ୍ପାଲାନ୍ପରିତଃ ପୂଜଯେତ୍ସୁଧୀଃ
ଗୁରୁ, ତୁଳସୀ, ଶମ୍ଭୁ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ବିନାୟକ, ନବଗ୍ରହ ଓ ଦିଗ୍ପାଳମାନେଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଦେଵଷଟ୍କଂ ଚ ସଂପୂଜ୍ଯ ସର୍ଵାଦୌ ଵିଘ୍ନଵିଘ୍ନତଃ । ଗଣେଶଂ ଚ ଦିନେଶଂ ଚ ଵହ୍ନିଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଶିଵଂ ଶିଵମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରଥମେ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଦେବତା ଛଅଜଣଙ୍କୁ ପୂଜି, ତାପରେ ଗଣେଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ।