ଦ୍ରୋଣୋ ଜଲଧରାଣାଂ ଚ ଵର୍ଷାଣାଂ ଭାରତଂ ତଥା । କାମିନାଂ କାମଦେଵୋଽହଂ ରମ୍ଭା ଚ କାମୁକୀଷୁ ଚ
ମେଘମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଦ୍ରୋଣ, ବର୍ଷାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଭାରତ, ପ୍ରେମିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ କାମଦେବ ଓ ରତିପ୍ରେମିକାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ରମ୍ଭା।
ଗୋଲୋକଶ୍ଚାସ୍ମି ଲୋକାନାସୁତ୍ତମଃ ସର୍ଵତଃ ପରଃ । ମାତୃକାସୁ ଶାନ୍ତିରହଂ ରତିଶ୍ଚ ସୁନ୍ଦରୀଷୁ ଚ
ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଗୋଲୋକ, ସମସ୍ତ ଉପରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ମାଆମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଶାନ୍ତି, ସୁନ୍ଦରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଆନନ୍ଦ।
ଧର୍ମୋଽହଂ ସାକ୍ଷିଣାଂ ମଧ୍ଯେ ସଂଧ୍ଯା ଚ ଵାସରେଷୁ ଚ । ଦେଵେଷ୍ଵହଂ ଚ ମାହେନ୍ଦୋ ରାକ୍ଷସେଷୁ ଵିଭୀଷଣଃ
ସାକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଧର୍ମ, ଦିନର ସମୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ଧ୍ୟା, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ବିଭୀଷଣ ଅଟୁଟ ଅଛି।
କାଲାଗ୍ନିରୁଦ୍ରୋ ରୁଦ୍ରାଣାଂ ସଂହାରୋ ଭୈରଵେଷୁ ଚ । ଶଙ୍ଖେଷୁ ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯୋଽହମଙ୍ଗେଷ୍ଵପି ଚ ମସ୍ତକଃ
ରୁଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ କାଳାଗ୍ନି ରୁଦ୍ର, ଭୈରବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସଂହାର ଭୈରବ, ଶଂଖମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ, ଅଂଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ମୁଣ୍ଡ।
ପରଂ ପୁରାଣସୂତ୍ରେଷୁ ଚାହଂ ଭାଗଵତଂ ଵରମ୍ । ଭାରତଂ ଚେତିହାସେଷୁ ପଞ୍ଚରାତ୍ରେଷୁ କାପିଲମ୍
ପୁରାତନ ପୁରାଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗବତ, ଇତିହାସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମହାଭାରତ, ପଞ୍ଚରାତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ କାପିଲ।
ସ୍ଵାଯଂଭୁଵୋ ମନୂନାଂ ଚ ମୁନୀନାଂ ଵ୍ଯାସଦେଵକଃ । ସ୍ଵଧାଽହଂ ପିତୃପତ୍ନୀଷୁ ସ୍ଵାହା ଵଙ୍ନିପ୍ରିଯାସୁ ଚ
ମନୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ, ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାସଦେବ, ପିତୃମାନଙ୍କ ଜଣେ ଜଣେ ଝିଅମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱଧା, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାହା।
ଯଜ୍ଞାନାଂ ନାଜସୂଯୋଽହଂ ଯଜ୍ଞପତ୍ନୀଷୁ ଦକ୍ଷିଣା । ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞେଷୁ ରାମୋଽହଂ ଜମଦଗ୍ନିସୁତୋ ମହାନ୍
ଯଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରାଜସୂୟ, ଯଜ୍ଞର ଝିଅମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷିଣା, ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ମହାନ ପୁଅ ରାମ।
ପୌରାଣିକେଷୁ ସୂତୋଽହଂ ନୀତିମତ୍ସ୍ଵଙ୍ଗିରା ମୁନିଃ । ଵିଷ୍ଣୁଵ୍ରତଂ ଵ୍ରତାନାଂ ଚ ବଲାନାଂ ଦୈଵମେଵ ଚ
ପୁରାଣ କଥାକାରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୂତ, ନୀତି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଙ୍ଗିରା ଋଷି, ବ୍ରତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁବ୍ରତ, ଶକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ଶକ୍ତି।
ଓଷଧୀନାମହଂ ଦୂର୍ଵା ତୃଣାନାଂ କୁଶମେଵ ଚ । ଧର୍ମକର୍ମସୁ ସତ୍ଯଂ ଚ ସ୍ନେହପାତ୍ରେଷୁ ପୁତ୍ରକଃ
ଔଷଧିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୂର୍ବା, ଘାସମାନେ ମଧ୍ୟରେ କୁଶ, ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟରେ ସତ୍ୟ, ସ୍ନେହର ପାତ୍ରମାନେ ପୁଅ।
ଅହଂ ଵ୍ଯାଧିଶ୍ଚ ଶତ୍ରୂଣାଂ ଜ୍ଵରୋ ଵ୍ଯାଧିଷ୍ଵହଂ ତଥା । ମଦ୍ଭକ୍ତିଷ୍ଵପି ମଦ୍ଦାସ୍ଯଂ ଵରେଷୁ ଚ ଵରଃ ସ୍ମୃତଃ
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ରୋଗମାନେ ମୁଁ ରୋଗ, ରୋଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୱର, ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୋର ଦାସ୍ୟ, ଦାନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ।
ଆଶ୍ରମାଣାଂ ଗୃହସ୍ଥୋଽହଂ ସଂନ୍ଯାସୀ ଚ ଵିଵେକିନାମ୍ । ସୁଦର୍ଶନଂ ଚ ଶସ୍ତ୍ରାଣାଂ କୁଶଲଂ ଚ ଶୁଭାଶିଷାମ୍
ଆଶ୍ରମମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୃହସ୍ଥ, ବିବେକୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ, ଶସ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୁଦର୍ଶନ, ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷତା।
ଏଶ୍ଵର୍ଯାଣାଂ ମହାଜ୍ଞାନଂ ଵୈରାଗ୍ଯଂ ଚ ସୁଖେଷ୍ଵହମ୍ । ମି (ଇ) ଷ୍ଟଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରୀତିଦେଷୁ ଦାନେଷୁ ଚାଽଽତ୍ମଦାନକମ୍
ଶକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଜ୍ଞାନ, ସୁଖମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିରାଗ, ପ୍ରୀତି ଦେଇଥିବା କଥାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମଧୁର ଉଚ୍ଚାରଣ, ଦାନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମଦାନ।
ସଂଚଯେଷୁ ଧର୍ମକର୍ମ କର୍ମଣାଂ ଚ ମଦର୍ଚନମ୍ । କଠୋରେଷୁ ତପଶ୍ଚାହଂ ଫଲେଷୁ ମୋକ୍ଷ ଏଵ ଚ
ସଂଚୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ, କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୋର ପୂଜା, କଠୋର ତପସ୍ୟାମାନେ ମୁଁ ତପ, ଫଳମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୁକ୍ତି।
ଅଷ୍ଟସିଦ୍ଧିଷୁ ପ୍ରାକାମ୍ଯମହଂ କାଶୀପୁରୀଷୁ ଚ । ନଗରେଷୁ ତଥା କାଞ୍ଚୀ ସ ଦେଶୋ ଯତ୍ର ଵୈଷ୍ଣଵଃ
ଅଷ୍ଟସିଦ୍ଧିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାକାମ୍ୟ, ସହରମାନେ ମଧ୍ୟରେ କାଶୀ, ନଗରମାନେ ମଧ୍ୟରେ କାଞ୍ଚୀ—ଯେଉଁଠାରେ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ବସନ୍ତି।
ସର୍ଵାଧାରେଷୁ ସ୍ଥୂଲେଷୁ ଅହମେଵ ମହାନ୍ଵିରାଟ୍ । ପରମାଣୁରହଂ ଵିଶ୍ଵେ ମହାସୂକ୍ଷ୍ମେଷୁ ନିତ୍ଯଶଃ
ସମସ୍ତ ଆଧାର ଓ ଦୃଢ଼ ଜିନିଷମାନେ ମୁଁ ବଡ଼ ବିରାଟ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜିନିଷମାନେ ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପରମାଣୁ, ସଦା।
ଵୈଦ୍ଯାନାମଶ୍ଵିନୀପୁତ୍ରୌ ଜୌଷଧୀଷୁ ରସାଯନମ୍ । ଧନ୍ଵନ୍ତରୀର୍ମନ୍ତ୍ରଵିଦାଂ ଵିଷାଦଃ କ୍ଷଯକାରିଣାମ୍
ଡ଼ାକ୍ତରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ଔଷଧିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରସାୟନ, ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ, ନାଶକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନିରାଶା।
ରାଗାଣାଂ ମେଘମଲ୍ଲାରଃ କାମୋଦସ୍ତତ୍ପ୍ରିଯାସୁ ଚ । ମତ୍ପାର୍ଷଦେଷୁ ଶ୍ରୀଦାମା ମଦ୍ଵନ୍ଵୁଷ୍ଵହମୁଦ୍ଧଵଃ
ରାଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମେଘମଲ୍ଲାର, ସେଠାରେ ପ୍ରିୟମାନେ କାମୋଦ, ମୋର ପାର୍ଷଦମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀଦାମ, ମୋର ବନବାସୀମାନେ ଉଦ୍ଧବ।
ପଶୁଜନ୍ତୁଷୁ ଗୌଶ୍ଚହଂ ଚନ୍ଦନଂ କାନନେଷୁ ଚ । ତୀର୍ଥପୂତଶ୍ଚ ପୂତେଷୁ ନିଃଶଙ୍କେଷୁ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵଃ
ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗାଈ, କାନନ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦନ, ପବିତ୍ରମାନେ ତୀର୍ଥସ୍ନାନରେ ପବିତ୍ର, ନିର୍ଭୟମାନେ ବୈଷ୍ଣବ।
ନ ଵୈଷ୍ଣଵାତ୍ପରଃ ପ୍ରାଣୀ ମନ୍ମନ୍ତ୍ରୋପାସକଶ୍ଚ ଯଃ । ଵୃକ୍ଷେଷ୍ଵଙ୍କୁରରୂପୋଽହମାକାରଃ ସର୍ଵଵସ୍ତୁଷୁ
ବୈଷ୍ଣବ ଠାରୁ ବଡ଼ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ନାହିଁ, ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜନ୍ତି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଅଂକୁର, ସମସ୍ତ ଜିନିଷରେ ମୁଁ ସେଠାର ଆକୃତି।
ଅହଂ ଚ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ମଯି ସର୍ଵେ ଚ ସଂତତମ୍ । ଯଥା ଵୃକ୍ଷେ ଫଲାନ୍ଯେଵ ଫଲେଷୁ ଚାଙ୍କୁରସ୍ତରୋଃ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅଛି, ସମସ୍ତେ ସଦା ମୋରେ ଅଛନ୍ତି—ଯେପରି ଗଛରେ ଫଳ ଥାଏ, ଏବଂ ଫଳରେ ଗଛର ଅଂକୁର ଥାଏ।
ସର୍ଵକାରଣରୂପୋଽହଂ ନ ଚ ମତ୍କାରଣଂ ପରମ୍ । ସର୍ଵେଶୀଽହଂ ନ ମେଽପୀଶୋ ହ୍ଯହଂ କାରଣକାରଣମ୍
ମୁଁ ସମସ୍ତ କାରଣର ଆକାର, ମୋ ପରେ ଆଉ କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ। ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଲିକିନୀ, ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ମାଲିକ ନାହିଁ; ମୁଁ ସମସ୍ତ କାରଣଙ୍କର ମୂଳ କାରଣ।
ସର୍ଵେଷାଂ ସର୍ଵବୀଜାନାଂ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ମନୀଷିଣଃ । ମନ୍ମାଯାମୋହିତଜନା ମାଂ ନ ଜାନନ୍ତି ପାପିନଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ମୋତେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ସମସ୍ତ ବୀଜର ମୂଳ ବୋଲି କହନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମୋର ମାୟାରେ ମୁହଁ ହୋଇଥିବା ଅପରାଧୀମାନେ ମୋତେ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ପାପଗ୍ରସ୍ତେନ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵିଧିନା ଵଞ୍ଚିତେନ ଚ । ସ୍ଵାତ୍ମାଽହଂ ସର୍ଵଜନ୍ତୂନାଂ ସ୍ଵାମ୍ଯହଂ ନାଦୃତଃ ସ୍ଵଯମ୍
ପାପରେ ଆବୃତ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା, ଭାଗ୍ୟରେ ଠକାଯାଇଥିବା ଲୋକମାନେ, ଯଦିଓ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆତ୍ମା ଓ ସ୍ୱାମୀ, ତଥାପି ସେମାନେ ମୋତେ ଆଦର କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଯତ୍ରାହଂ ଶକ୍ତଯସ୍ତତ୍ର କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାଦଯସ୍ତଥା । ଗତେ ମଯି ତଥା ଯାନ୍ତି ନରଦେହେ (ଵେ) ଯଥାଽନୁଗାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ଅଛି, ସେଠାରେ ମୋର ଶକ୍ତିମାନେ, ଭୋକ, ତରସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନୁସାରୀ ଦୁଃଖମାନେ ମଧ୍ୟ ଥାନ୍ତି; ମୁଁ ଦେହ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପଛରେ ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ହେ ଵ୍ରଜେଶ ନନ୍ଦ ତାତ ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵ୍ରଜଂ ଵ୍ରଜ । କଥଯସ୍ଵ ଚ ତାଂ ରାଧାଂ ଯଶୋଦାଂ ଜ୍ଞାନମେଵ ଚ
ହେ ବ୍ରଜର ରାଜା ନନ୍ଦ, ମୋ ପିତା, ଏହି ଜ୍ଞାନ ବୁଝିବା ପରେ ବ୍ରଜକୁ ଯାଅ ଓ ରାଧା, ଯଶୋଦାଙ୍କୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ କହିଦିଅ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଜ୍ଞାନଂ ଵ୍ରଜେଶଶ୍ଚ ଜଗାମ ସ୍ଵାନୁଗୈଃ ସହ । ଗତ୍ଵା ଚ କଥଯାମାସ ତେ ଦ୍ଵେ ଚ ଯୋଷିତାଂ ଵରେ
ଏହି ଜ୍ଞାନ ବୁଝି, ବ୍ରଜର ନାଥ ତାଙ୍କ ସହଯାତୀମାନେ ସହିତ ବ୍ରଜକୁ ଗଲେ; ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନନୀଙ୍କୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ କହିଦେଲେ।
ତେ ଚ ସର୍ଵେ ଜହଃ ଶୋକଂ ମହାଜ୍ଞାନେନ ନାରଦ । କୃଷ୍ଣୋ ଯଦ୍ଯପି ନିର୍ଲିପ୍ତୋ ମାଯେଶୋ ମାଯଯା ରତଃ
ହେ ନାରଦ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହି ମହାଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; କୃଷ୍ଣ ଯଦିଓ ମାୟାର ମାଲିକ ଓ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ, ତଥାପି ସେ ମାୟାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି।
ଯଶୋଦଯା ପ୍ରେରିତଶ୍ଚ ପୁନରାଗତ୍ଯ ମାଧଵମ୍ । ତୁଷ୍ଟାଵ ପରମାନନ୍ଦଂ ନନ୍ଦଶ୍ଚ ନନ୍ଦନନ୍ଦନମ୍
ଯଶୋଦାଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ନନ୍ଦ ପୁଣି ମାଧବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ ଓ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ନନ୍ଦନନ୍ଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ସାମଵେଦୋକ୍ତସ୍ତୋତ୍ରେଣ କୃତେନ ବ୍ରହ୍ମଣା ପୁରା । ପୁତ୍ରସ୍ଯ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତ୍ଵା ରୁରୋଦ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ପୁଅ ଆଗରେ ଦଢ଼ିଏ ଦଢ଼ିଏ, ପୁରୁଣା ସମବେଦର ସ୍ତୁତି, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମା ରଚିଥିଲେ, ଗାଇଲେ ଓ ପୁଣିପୁଣି କାନ୍ଦିଲେ।
ଅଥ ଚତୁଃସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଃ ପରମାନନ୍ଦଃ ପରିପୂର୍ଣତମଃ ପ୍ରଭୁଃ । ପରମାତ୍ମା ଚ ପରମୋ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହକାରକଃ
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତମ ପ୍ରଭୁ, ପରମାତ୍ମା ଓ ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ କୃପା କରୁଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ।