କଃକସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ କସ୍ତାତଃ କା ମାତା କସ୍ଯଚିତ୍କୁତଃ। ଆଯାନ୍ତି ଯାନ୍ତି ସଂସାରଂ ପରଂ ସ୍ଵକୃତକର୍ମଣା
କିଏ କାହାର ପୁଅ? କିଏ କାହାର ବାପା? କିଏ କାହାର ମାଆ ଏବଂ କେଉଁଠୁ ଆସିଛି? ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ କର୍ମଫଳ ଅନୁସାରେ ଏହି ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରରେ ଆସନ୍ତି ଓ ଯାଆନ୍ତି।
କର୍ମାନୁସାରାଜ୍ଜନ୍ତୁଶ୍ଚ ଜାଯତେ ସ୍ଥାନଭେଦତଃ । କର୍ମଣା କୋଽପି ଜନ୍ତୁଶ୍ଚ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ନୃପସ୍ତ୍ରିଯାମ୍
ଜଣେ ପ୍ରାଣୀ ନିଜ କର୍ମଅନୁଯାୟୀ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; କର୍ମଫଳରୁ କେହି ଯୋଗୀ, କେହି ରାଜା, କେହି ଜଣେ ଜନନୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଦ୍ଵିଜାପତ୍ନ୍ଯାଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ଵୈଶ୍ଯାଯାଂ ଶୂଦ୍ରଯୋନିଷୁ । ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଷୁ କଶ୍ଚିଚ୍ଚ କଶ୍ଚିତ୍ପଶ୍ଵାଦିଯୋନିଷୁ
କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଝିଅ ଗର୍ଭରୁ, କେହି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଘରେ, କେହି ବ୍ୟବସାୟୀ ଘରେ, କେହି ଶୂଦ୍ର ଗର୍ଭରେ, କେହି ପଶୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନ୍ତୁ ଜନ୍ମରେ ଆସନ୍ତି।
ମମୈଵ ମାଯଯା ସର୍ଵେ ସାନନ୍ଦା ଵିଷଯେଷୁ ଚ । ଦେହତ୍ଯାମେ ଵିଷଣ୍ଣାଶ୍ଚ ଵିଚ୍ଛେଦେ ବାନ୍ଧଵସ୍ଯ ଚ
ମୋର ମାୟାରେ ସମସ୍ତେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ଆନନ୍ଦିତ ରହନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଦେହ ଛାଡିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ବାନ୍ଧବ ଛୁଟିଯିବାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ପ୍ରଜାଭୂମିଧନାଦୀନାଂ ଵିଚ୍ଛେଦୋ ମରଣାଧିକଃ । ନିତ୍ଯଂ ଭଵତି ମୂଢଶ୍ଚ ନ ଚ ଵିଦ୍ଵାଞ୍ଛୁଚା ଯୁତଃ
ସନ୍ତାନ, ଜମି, ଧନ ଓ ଏହିପରି ବିଚ୍ଛେଦ ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ବଡ଼; ଅଜ୍ଞାନୀ ମନୁଷ୍ୟ ସଦା ଶୋକ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀ ମନେ ଦୁଃଖ ନଥାଏ।
ମଦ୍ଭକ୍ତୋ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ମଦ୍ଯାଜୀ ଵିଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ । ମନ୍ମନ୍ତ୍ରୋପାସକଶ୍ଚୈଵ ମତ୍ସେଵାନିରତଃ ଶୁଚିଃ
ଯେ ମୋର ଭକ୍ତ, ଭକ୍ତିରେ ଲଗ୍ନ, ମୋତେ ପୂଜା କରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଛି, ମୋର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ମୋର ସେବାରେ ନିରତ ଓ ପବିତ୍ର—
ମଦ୍ଭଯାଦ୍ଵାତି ଵାତୋଽଯଂ ରଵିର୍ଭାତି ଚ ନିତ୍ଯଶଃ । ଭାତି ଚନ୍ଦ୍ରୋ ମହେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ କାଲଭେଦେ ଚ ଵର୍ଷତି
ମୋର ଭୟରେ ବାୟୁ ବହେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦା ଆଲୋକ ଦେଇଥାଏ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଲୋକିତ ହୁଅନ୍ତି, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ବର୍ଷା ହୁଏ।
ଵହ୍ନିର୍ଵହତି ମୃତ୍ଯୁଶ୍ଚ ଚରତ୍ଯେଵ ହି ଜନ୍ତୁଷୁ । ବିଭର୍ତି ଵୃକ୍ଷଃ କାଲେନ ପୁଷ୍ପାପି ଚ ଫଲାନି ଚ
ଅଗ୍ନି ଜଳେଇଥାଏ, ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥାଏ, ଗଛ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଧରେ।
ନିରାଧାରଶ୍ଚ ଵାଯୁଶ୍ଚ ଵାଯ୍ଵାଧାରଶ୍ଚ କଚ୍ଚିପଃ । ଶେଷଶ୍ଚ କଚ୍ଛପାଧାରଃ ଶେଷାଧାରଶ୍ଚ ପର୍ଵତଃ
ବାୟୁର କୌଣସି ଆଧାର ନାହିଁ, କଛୁଆ ବାୟୁକୁ ଧରିଥାଏ, ଶେଷ ନାଗ କଛୁଆକୁ ଧରିଥାଏ, ଶେଷ ଉପରେ ପାହାଡ଼ ଅଛି।
ତଦାଧାରାଶ୍ଚ ପାତାଲାଃ ସପ୍ତ ଏଵ ହି ପଙ୍କ୍ତିତଃ । ନିଶ୍ଚଲଂ ଚ ଜଲଂ ତସ୍ମାଜ୍ଜଲସ୍ଥା ଚ ଵସୁଂଧରା
ସେହି ଆଧାରରେ ସପ୍ତ ପାତାଳ ଅଛି; ତାହାପରେ ଜଳ ଅଚଳ ଅଛି, ଏବଂ ସେଇ ଜଳ ଉପରେ ପୃଥିବୀ ଅଛି।
ସପ୍ତସ୍ଵର୍ଗ ଧରାଧାରଂ ଜ୍ଯୋତିଶ୍ଚକଂ ଗ୍ରହାଶ୍ରଯମ୍ । ନିରାଧାରଶ୍ଚ ଵୈକୁଣ୍ଠୋ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେମ୍ଯଃ ପରୋ ଵରଃ
ସପ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଭରସା କରିଛି, ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଚକ୍ର ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ବିନା ଆଧାର ରହିଛି ବୈକୁଣ୍ଠ, ଏବଂ ସେଠାରୁ ଉପରେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ।
ତତ୍ପରଶ୍ଚାପି ଗୋଲୋକଃ ପଞ୍ଚାଶତ୍କୋ ଟିଯୋଜନାତ୍ । ଊର୍ଧ୍ଵ ନିରାଶ୍ରଯଶ୍ଚାପି ରତ୍ନସାରଵିନିର୍ମିତଃ
ତାହାଠାରୁ ଉପରେ ଅଛି ଗୋଲୋକ, ପଞ୍ଚାଶ କୋଟି ଯୋଜନା ଉପରେ, କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ, ମୂଲ୍ୟହୀନ ମଣିର ସାରରେ ତିଆରି।
ସପ୍ତଦ୍ଵାରଃ ସପ୍ତସାରଃ ପରିଖାସପ୍ତସଂଯୁତଃ । ଲକ୍ଷପ୍ରାକାରଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ନଦ୍ଯା ଵିରଜଯା ଯୁତଃ
ସେଠାରେ ସାତଟି ଦ୍ୱାର, ସାତଟି ସାର, ସାତଟି ଖାଳି ଘେରା, ଲକ୍ଷ ଦେଉଳ ଓ ଭିରଜା ନଦୀ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି।
ଵେଷ୍ଟିତୋ ରତ୍ନଶୈଲେନ ଶତଶୃଙ୍ଗେଣ ଚାରୁଣା । ଯୋଜନାଯୁତମାନଂ ଚ ଯସ୍ଯୈକଂ ଶୃଙ୍ଗମୁଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
ଏହା ମଣିର ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି, ଶତ ଶୃଙ୍ଗ ଥିବା ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼; ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ ଶୃଙ୍ଗ ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ।
ଶତକୋଟିଯୋଜନଶ୍ଚ ଶୈଲ ଉଚ୍ଛ୍ରିତ ଏଵ ଚ । ଦୈର୍ଧ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ଶତଗୁଣଂ ପ୍ରସ୍ଥଂ ଚ ଲକ୍ଷଯୋଜନମ୍
ସେଇ ପାହାଡ଼ର ଉଚ୍ଚତା ଶତ କୋଟି ଯୋଜନା, ତାହାର ଲମ୍ବ ଏହାର ଶତଗୁଣ, ଓ ପ୍ରସ୍ଥ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନା।
ଯୋଜନାଯୁତଵିସ୍ତୀର୍ଣସ୍ତତ୍ରୈଵ ରାସମଣ୍ଡଲଃ । ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନନିର୍ମାଣୋ ଵର୍ତୁଲଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବଵତୁ
ସେଠାରେ ରାସ ମଣ୍ଡଳ ଅଛି, ଯାହା ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା, ଅମୂଲ୍ୟ ମଣିରେ ତିଆରି, ଚନ୍ଦ୍ରବଦଳ ଗୋଲାକାର।
ପାରିଜାତଵନେନୈଵ ପୁଷ୍ପିତେନ ଚ ଵେଵ୍ଟିତଃ । କଲ୍ପଵୃକ୍ଷସହସ୍ରେଣ ପୁଷ୍ପୋଦ୍ଯାନଶତେନ ଚ
ଏହା ପାରିଜାତ ଫୁଲ ଜଙ୍ଗଲ, ହଜାର କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ଶତ ଫୁଲ ଉଦ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି।
ନାନାଵିଧୈଃ ପୁଷ୍ପଵୃକ୍ଷୈଃ ପୁଷ୍ପିତେନ ଚ ଚାରୁଣା । ତ୍ରିକୋଟିରତ୍ନଭଵନୋ ଗୋପୀଲକ୍ଷୈଶ୍ଚ ରକ୍ଷିତଃ
ନାନା ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଗଛ ଫୁଲିଥିବାରେ ଶୋଭିତ, ତିନି କୋଟି ମଣିମାଳିକା ଗୃହ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଗୋପୀମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ରତ୍ନପ୍ରଦୀପଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ରତ୍ନତଲ୍ପସମନ୍ଵିତଃ । ନାନାଭୋଗସମାଯୁକ୍ତୋ ସଧୁଵାପୀଶତୈର୍ଵୃତଃ
ମଣିର ଦୀପ ଓ ମଣିର ଶୟନ ଉପରେ ଶୋଭା ପାଇଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ରସ ଭୋଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶତ-ଶତ ଶୁଭ୍ର ପୋଖରୀ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘିରିଥିବା ଏହି ଗୃହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ।
ପୀଯୂଷଵାପୀଯୁକ୍ତଶ୍ଚ କାମଭୋଗସମନ୍ଵିତଃ । ଗୋଲୋକଗୃହସଂଖ୍ଯାନଵର୍ଣନେ ଵା ଵିଶାରଦଃ
ଅମୃତର ପୋଖରୀ ଓ ଚାହିଦା ଭୋଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଗୋଲୋକର ଅନେକ ଗୃହର ବର୍ଣ୍ନନାରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ନ କୋଽପି ଵେଦ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଵା ଵେଦଵିଦ୍ଵାନ୍ଵ୍ରଜେଶ୍ଵରଃ । ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନନିର୍ମାଣଭଵନାନାଂ ତ୍ରିକୋଟିଭିଃ
ବେଦ ଜଣା ବିଦ୍ୱାନ କିମ୍ବା ବ୍ରଜର ମହାରାଜ ମଧ୍ୟ, ଅମୂଲ୍ୟ ମଣିରେ ତିନି କୋଟି ଗୃହ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଭବନଗୁଡିକର ଅସଲ ସୂତ୍ର ଜାଣି ପାରିନାହାନ୍ତି।
ଶୋଭିତଂ ସୁନ୍ଦରଂ ରମ୍ଯଂ ରାଧାଶିଵିରମୁତ୍ତମମ୍ । ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନକଲଶୈରୁଜ୍ଜ୍ଵଲଂ ରତ୍ନଦର୍ପଣୈଃ
ରାଧାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିବାସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମୟ, ଶୋଭାମୟ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଅମୂଲ୍ୟ ମଣିର ଘଡ଼ା ଓ ମଣିର ଆଇନା ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଅସୂଲ୍ଯରତ୍ନସ୍ତମଭାନାଂ ରାଜିଭିଶ୍ଚ ଵିରାଜିତମ୍ । ନାନାଚିତ୍ରଵିଚିତ୍ରୈଶ୍ଚ ଚିତ୍ରିତଂ ଶ୍ଵେତଚାମରୈଃ
ଅମୂଲ୍ୟ ମଣିର ଦଣ୍ଡ ଶ୍ରେଣୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ଅଦ୍ଭୁତ ଚିତ୍ର ଓ ଧଳା ଚାମରା ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ।
ମାଣିକ୍ଯମୁକ୍ତାସଂସକ୍ତଂ ହୀରାଵାରସମନ୍ଵିତମ୍ । ରତ୍ନପ୍ରଦୀପସଂସକ୍ତଂ ରତ୍ନସୋପାନସୁନ୍ଦରମ୍
ମାଣିକ ଓ ମୁକ୍ତାରେ ଝିଅ, ହୀରାରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ମଣିର ଦୀପ ଓ ମଣିର ଶୋଭାମୟ ଶିଢ଼ି ଦ୍ୱାରା ଶୃଙ୍ଗାରିତ।
ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନପତ୍ରୈଶ୍ଚ ତଲ୍ପରାଜିଵିରାଜିତମ୍ । ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନଚିତ୍ରୈଶ୍ଚ ତ୍ରିଭିଶ୍ଚିତ୍ରଵିଚିତ୍ରିତୈଃ
ଅମୂଲ୍ୟ ମଣିର ପତ୍ରରେ ତିଆରି ଶୟନ ଓ ଅମୂଲ୍ୟ ମଣିର ତିନି ପ୍ରକାର ଅଦ୍ଭୁତ ଚିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ।
ତିସୃଭିଃ ପରିଖାଭିଶ୍ଚ ତ୍ରିଭିର୍ଦ୍ଵାରୈଶ୍ଚ ଦୁର୍ଗମୈଃ । ଯୁକ୍ତଂ ଷୋଡଶକକ୍ଷାଭିଃ ପ୍ରତିଦ୍ଵାରେଷୁ ଵାଽନ୍ତରମ୍
ତିନିଟି ଖାଳି ଓ ତିନିଟି ଦୁର୍ଗମ ଦ୍ୱାର ସହିତ, ଷୋଳ ଖଣ୍ଡ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରରେ ଅନ୍ତର ଅଞ୍ଚଳ ରହିଛି।
ଗୋପୀଷୋଡଶଲକ୍ଷୈଶ୍ଚ ସଂନିଯୁକ୍ତୈରିତସ୍ତତଃ । ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂଶୁକାଧାନୈ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତୈଃ
ଷୋଳ ଲକ୍ଷ ଗୋପୀ ଚାରିପାଖରେ ସେବା କରୁଛନ୍ତି, ଅଗ୍ନିଶୁଦ୍ଧ ଶୂନ୍ୟ ଓ ମଣିର ଅଲଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା।
ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଵର୍ଣାଭୈଃ ଶତଚନ୍ଦ୍ରସମନ୍ଵିତୈଃ । ରାଧିକାରିଂକରୀଵର୍ଗୈର୍ଯୁକ୍ତମଭ୍ଯନ୍ତରଂ ଵରମ୍
ଗଳା ପାଇଁ ତପ୍ତ ସୁନା ରଙ୍ଗ ଓ ଶତ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଦୀପ୍ତିମୟ, ରାଧିକାଙ୍କର ଦାସୀମାନେ ଅନ୍ତର ଅଞ୍ଚଳରେ ସେବା କରୁଛନ୍ତି।
ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନନିର୍ମାଣପ୍ରଙ୍ଗଣଂ ସୁମନୋହରମ୍ । ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନସ୍ତମ୍ଭାନାଂ ସମୂରୈଶ୍ଚ ସୁଶୋଭିତମ୍
ଅମୂଲ୍ୟ ମଣିରେ ତିଆରି ଏହି ଅତି ମନୋହର ପ୍ରାଙ୍ଗଣ, ଅମୂଲ୍ୟ ମଣିର ଦଣ୍ଡ ଗୁଡିକର ଗୁଚ୍ଛ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ରତ୍ନମଙ୍ଗଲକୁମ୍ଭୈଶ୍ଚ ଫଲପଲ୍ଲଵସଂଯୁତୈଃ । ସଂଯୁତଂ ରତ୍ନଵେଦୀଭିର୍ମୁକ୍ତା ଯୁକ୍ତାଭିରୀପ୍ସିତମ୍
ଫଳ ଓ ପତ୍ରରେ ଭରିଥିବା ମଣିର ଶୁଭ ଘଡ଼ା, ମୁକ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ମଣିର ମଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଗୃହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ।