ପିତା ମାତା ଦୁଗ୍ଧମୁଖଂ ସ୍ତନାନ୍ଧଂ ବାଲକଂ ଯଥା । କାମିନ୍ଯଃ କୋଟିକନ୍ଦର୍ପଲୀଲାଲାଵପ୍ଯଧାରିଣମ୍
ଯେପରି ଜଣେ ପିତାମାତା ଦୁଧପିଉଥିବା ଅନ୍ଧା ଶିଶୁ ପାଇଁ ଥାନ୍ତି, ସେପରି ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ସେ ଅନେକ କାମଦେବଙ୍କ ଖେଳର ସ୍ନେହମୟ ପ୍ରିୟ।
କଂସଶ୍ଚ କାଲପୁରୁଷଂ ଵୈରିଣଂ ତସ୍ଯ ବାନ୍ଧଵାଃ । ମଲ୍ଲା ମୃତ୍ଯୁପ୍ରଦଂ ଚୈଵ ପ୍ରାଣତୁଲ୍ଯଂ ଚ ଯାଦଵାଃ
କଂସ ତାଙ୍କୁ କାଳର ରୂପେ ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ଦେଖିଲେ; ତାଙ୍କର ବାନ୍ଧବମାନେ ମଧ୍ୟ; ମଲ୍ଲମାନେ ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଦାତା, ଯାଦବମାନେ ଜୀବନସମ ଭଲପାଇଲେ।
ନମସ୍କୃତ୍ଯ ମୁନୀନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ପିତରଂ ମାତରଂ ଗୁରୁମ୍ । ଜଗାମ ମଞ୍ଚକାମ୍ଯାଶଂ ହସ୍ତେ କୃତ୍ଵା ସୁଦର୍ଶନମ୍
ସେ ମୁନି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପିତା, ମାତା ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ହାତରେ ସୁଦର୍ଶନ ନେଇ ଶଯ୍ୟା ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟାଵା ଭକ୍ତଂ ଭକ୍ତବନ୍ଧୁଃ କୃପଯା ଚ କୃପାନିଧିଃ । ଆକୃଷ୍ଯ ମଞ୍ଚକାତ୍କଂକଂ ଜଘାନ ଲୀଲଯା ମୁନେ
ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭକ୍ତଙ୍କର ବନ୍ଧୁ, ଦୟାର ସାଗର, କୃପାବଶତାରେ କଂସକୁ ଶଯ୍ୟାରୁ ଟାଣି ହସିଖେଳି ମାରିଦେଲେ, ମୁନି।
ରାଜା ଦଦର୍ଶ ଵିଶ୍ଵଂ ଚ ସର୍ଵଂ କୃଷ୍ଣମଯଂ ପରମ୍ । ପୁରତୋ ରତ୍ନଯାନଂ ଚ ହୀରକାହାରଭୂଷିତମ୍
ରାଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱକୁ କୃଷ୍ଣମୟ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ହୀରାମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ରଥ ଦେଖିଲେ।
ଯଯୌ ଵିଷ୍ଣୁପଦଂ ସ୍ଫୀତୋ ଦିବ୍ଯରୂପଂ ଵିଧାଯ ଚ । ତେଜୋ ଵିଵେଶ ପରମଂ କୃଷ୍ଣପାଦାମ୍ବୁଜେ ମୁନେ
ସେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦକୁ ଗଲେ; ତାଙ୍କ ତେଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ବିଳୀନ ହେଲା, ମୁନି।
ନିଵୃତ୍ଯ ତସ୍ଯ ସତ୍କାରଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେମ୍ଯୋ ଧରଂ ଦଦୌ । ଦଦୌ ରାଜ୍ଯଂ ରାଜଛତ୍ରମୁଗ୍ରସେନାଯ ଧୀମତେ
ତାଙ୍କର ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ସେ ପୃଥିବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦେଲେ, ରାଜ୍ୟ ଓ ରାଜଛତ୍ର ବୁଦ୍ଧିମାନ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ସ ବଭୂଵ ନୃପେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଚନ୍ଦ୍ରଵଂଶସମୁଦ୍ଭଵଃ । ଵିଲଲାପ କଂସମାତା ପତ୍ନୀଵର୍ଗଶ୍ଚ ତତ୍ପିତା
ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶର ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ରାଜା ସ୍ଥିର ହେଲେ; କଂସଙ୍କ ମାଆ, ତାଙ୍କର ଝିଅମାନେ, ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ଓ ବାପା ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ବାନ୍ଧଵା ମାତୃଵର୍ଗଶ୍ଚ ଭଗିନୀ ଭ୍ରାତୃକାମିନୀ । ଦର୍ଶନଂ ଦେହି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସମୁତ୍ତିଷ୍ଠ ନୃପାସନେ
ତାଙ୍କର ବାନ୍ଧବ, ମାଆମାନେ, ଭଉଣୀ, ଭାଇ ଓ ପ୍ରିୟମାନେ ଡାକିଲେ: 'ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ଦେଖା, ରାଜସିଂହାସନରେ ବସ।'
ରାଜ୍ଯଂ ରକ୍ଷ ଧନଂ ରକ୍ଷ ବାନ୍ଧଵଂ ବଲମେଵ ଚ । କ୍ଵ ଯାସି ବାନ୍ଧଵାନ୍ହିତ୍ଵା ତ୍ଵମନାଥାନ୍ମହାବଲ
'ରାଜ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କର, ଧନକୁ ରକ୍ଷା କର, ବାନ୍ଧବ ଓ ଶକ୍ତିକୁ ରକ୍ଷା କର; ହେ ବଳଶାଳୀ, ଆମେ ଅନାଥ ହେଲୁ, ତୁମେ କେଉଁଠି ଚାଲିଯାଉଛ?''
ବ୍ରହ୍ମାଦିସ୍ତମ୍ବପର୍ଯନ୍ତମସଂଖ୍ଯଂ ଵିଶ୍ଵମେଵ ଚ । ସର୍ଵଂ ଚରାଚରାଧାରଂ ଯଃ ସୃଜତ୍ଯେଵ ଲୀଲଯା
ଯିଏ ଖେଳେ ଖେଳେ ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଘାସପତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନେକ ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଚରାଚରର ଆଧାର—
ବ୍ରହ୍ମେଶଶେଷଧର୍ମାଶ୍ଚ ଦିନେଶଶ୍ଚ ଗଣେଶ୍ଵରଃ । ମୁନୀନ୍ଦ୍ରଵର୍ଗୋ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରୋ ଧ୍ଯାଯତେ ଯମହର୍ନିଶମ୍
ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଶେଷ, ଧର୍ମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଗଣେଶ, ମହାମୁନିମାନେ ଓ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ସେଠିକୁ ଦିନ ରାତି ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।
ଵେଦାଃ ସ୍ତୁପନ୍ତି ଯଂ କୃଷ୍ଣଂ ସ୍ତୌତି ଭୀତା ସରସ୍ଵତୀ । ସ୍ତୌତି ଯଂ ପ୍ରକୃତିର୍ହୃଷ୍ଟା ପ୍ରାକୃତଂ ପ୍ରକୃତେଃ ପରମ୍
ବେଦମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସରସ୍ବତୀ ଭୟରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ପ୍ରକୃତି ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି—ସେହି କୃଷ୍ଣ ପ୍ରକୃତି ଠାରୁ ବଡ଼, ସମସ୍ତ ଦିନର ମୂଳ କାରଣ।
ସ୍ଵେଚ୍ଛାମଯଂ ନିରୀହଂ ଚ ନିର୍ଗୁଣଂ ଚ ନିରଞ୍ଜନମ୍ । ପରାତ୍ପରତରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରମାତ୍ମାନମୀଶ୍ଵରମ୍
ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଗଢ଼ା, କୌଣସି ଆସା ନାହିଁ, ଗୁଣରୁ ଦୂର, ନିର୍ମଳ, ସମସ୍ତ ଉପରେ ଉପର, ପରମ ଆତ୍ମା, ପରମେଶ୍ୱର।
ନିତ୍ଯଂ ଜ୍ଯୋତିଃସ୍ଵରୂପଂ ଚ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହମ୍ । ନିତ୍ଯାନନ୍ଦଂ ଚ ନିତ୍ଯଂ ଚ ନିତ୍ଯମକ୍ଷରଵିଗ୍ରହମ୍
ସେ ସଦା ଜ୍ୟୋତିର ଆକାର, ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରିବାର ଦେହ, ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦ, ନିତ୍ୟ ଅବିନାଶୀ ଦେହ।
ସୋଽଵତୀର୍ଣୋଂ ହି ଭଗଵାନ୍ଭାରାଵତରଣାଯ ଚ । ଗୋପାଲବାଲଵେଷଶ୍ଚ ମାଯେଶୋ ମାଯଯା ପ୍ରଭୁଃ
ସେହି ପ୍ରଭୁ ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ଗୋପାଳ ଶିଶୁ ଭାବେ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି, ମାୟାର ମାଲିକ, ମାୟାକୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ସ ଯଂ ହନ୍ତି ଚ ସର୍ଵେଶୋ ରକ୍ଷିତା ତସ୍ଯ କଃ ପୁମାନ୍ । ସ ଯଂ ରକ୍ଷତି ସର୍ଵାତ୍ମା ତସ୍ଯ ହନ୍ତା ନ କୋଽପି ଚ
ଯାହାକୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ କିଏ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ? ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ କେହି ନଷ୍ଟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵଶ୍ଚ ଵିରରାମ ମହାମୁନେ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯାମାସ ତେଭ୍ଯଃ ସର୍ଵଂ ଧନଂ ଦଦୌ
ଏପରି କହି ସମସ୍ତେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ; ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧନ ଦାନ କଲେ।
ଭଗଵାନପି ସର୍ଵାତ୍ମା ଜଗାମ ପିତୁରନ୍ତିକମ୍ । ଛିତ୍ତଵା ଚ ଲୋହନିଗଡଂ ତଯୋର୍ମୋକ୍ଷଂ ଚକାର ସଃ
ଭଗବାନ୍ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ହୋଇ, ତାଙ୍କର ବାପାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ଲୋହା ଶୃଙ୍ଖଳ ଭାଙ୍ଗି, ଉଭୟଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।
ନନାମ ଦଣ୍ଡଵଦ୍ଭମୌ ମାତରଂ ପିତରଂ ତଥା । ତୁଷ୍ଟାଵ ଭକ୍ତ୍ତଯା ଦେଵେଶୋ ଭକ୍ତିନମ୍ରାତ୍ମକଂଧରଃ
ସେ ଭୂମିରେ ଶିର ଛୁଇଁ ମାଆ ଓ ବାପାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ନାଥ ଭକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଭକ୍ତିରେ ନମ୍ର ହୃଦୟ ଧାରଣ କଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ପିତରଂ ମାତରଂ ଵିଦ୍ଯାମନ୍ତ୍ରଦଂ ଗୁରୁମେଵ ଚ । ଯୋ ନ ପୁଷ୍ଣାତି ପୁରୁଷୋ ଯାଵଜ୍ଜୀଵଂ ଚ ସୋଽଶୁଚିଃ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ୍ କହିଲେ: ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଜୀବନ ଭରି ବାପା, ମାଆ, ଜ୍ଞାନ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇଥିବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ଅଶୁଚି।
ସର୍ଵେଷାମପି ପୂଜ୍ଯାନାଂ ପିତା ଵନ୍ଦ୍ଯୋ ମହାନ୍ ଗୁରୁଃ । ପିତୁଃ ଶତଗୁଣୈର୍ମାତା ଗର୍ଭଧାରଣପୋଷଣାତ୍
ସମସ୍ତ ପୂଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାପା ମହାନ ଗୁରୁ ଭାବେ ପ୍ରଣାମ ଯୋଗ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ଗର୍ଭଧାରଣ ଓ ପୋଷଣ ପାଇଁ ମାଆ ବାପାଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଉତ୍ତମ।
ମାତା ଚ ପୃଥିଵୀରୂପା ସର୍ଵେଭ୍ଯଶ୍ଚ ହିରୈଷିଣୀ । ନାସ୍ତି ମାତୁଃ ପରୋ ବନ୍ଧୁଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଜଗତୀତଲେ
ମାଆ ପୃଥିବୀ ସମାନ ଓ ସମସ୍ତଠାରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ; ପୃଥିବୀରେ ମାଆଠାରୁ ବଡ଼ ବନ୍ଧୁ କେହି ନାହିଁ।
ଵିଦ୍ଯାମନ୍ତ୍ରପ୍ରଦଃ କତ୍ଯଂ ମାତୁଃ ପରତନୋ ଗୁରୁଃ । ନ ହି ତସ୍ମାତ୍ପରଃ କୌଽପି ଵନ୍ଦ୍ଯଃ ପୂଜ୍ଯଶ୍ଚ ଵେଦତଃ
ଯିଏ ଜ୍ଞାନ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇଥାଏ, ସେ ମାଆଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଗୁରୁ; ବେଦ ଅନୁଯାୟୀ, ସେଠାରୁ ବଡ଼ ପୂଜ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣୋ ବଲଭଦ୍ରୋ ନନାମ ଚ । ମାତା ଚକାରତୌ କ୍ରୋଡେ ପିତା ଚ ସାଦରଂ ମୁନେ
ଏପରି କହି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ମାଆ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ବାପା ସ୍ନେହ ସହିତ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ମୁନି।
ମିଷ୍ଟାନ୍ନଂ ପରମଂ ତୌ ଚ ଭୋଜଯାମାସ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ । ଵସୁର୍ଵସୁସମୂହଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଦଦୌ ମୁଦା
ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖାଦ୍ୟ ଖୁଆଇଲେ, ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଧନ ଓ ବସ୍ତୁ ଦେଲେ।
ଅଥ ତ୍ରିସପ୍ତତିତମୋଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଅଥ କୃଷ୍ଣଶ୍ଚ ସାନନ୍ଦଂ ନନ୍ଦଂ ତଂ ପିତରଂ ବଲଃ । ବୋଧଯାମାସ ଶୋକାର୍ତଂ ଦିଵ୍ଯୈରାଧ୍ଯାତ୍ମିକାଦିଭିଃ
ତାପରେ, ତିରେଶି ଅଧ୍ୟାୟରେ ନାରାୟଣ କହିଲେ: କୃଷ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେବତା ଜ୍ଞାନ ଦେଇ, ତାଙ୍କର ଶୋକ ଦୂର କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
ଉଚ୍ଚୈ ରୁଦନ୍ତଂ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟଂ ପୁତ୍ରଵିଚ୍ଚେଦକାତରମ୍ । ଦତ୍ତ୍ଵା ତସ୍ମୈ ମଣିଶ୍ରେଷ୍ଠମିତ୍ଯୁଵାଚ ଜଗତ୍ପତିଃ
ତାଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦୁଥିବା, ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ଓ ପୁଅ ବିୟୋଗରେ ବେଦନାରେ ଦେଖି, ଜଗତ୍ପତି ତାଙ୍କୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଦେଇ କହିଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ନିବୋଧ ନନ୍ଦ ସାନନ୍ଦଂ ତ୍ଯଜ ଶୋକଂ ମୁଦଂ ଲଭ । ଜ୍ଞାନଂ ଗୃହାଣ ମଦ୍ଦତ୍ତଂ ଯଦ୍ଦତଂ ବ୍ରହ୍ମଣେ ପୁରା
ଶ୍ରୀଭଗବାନ୍ କହିଲେ: ନନ୍ଦ, ଆନନ୍ଦରେ ଶୁଣ; ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି, ସୁଖ ଲଭ; ମୁଁ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଦେଉଛି, ଯାହା ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ତାହା ଗ୍ରହଣ କର।
ଯଦ୍ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ଚ ଶୋଷାଯ ଗଣେଶାଯେଶ୍ଵରାଯ ଚ । ଦିନେଶାଯ ମୁନୀଶାଯ ଯୋଗୀଶାଯ ଚ ପୁଷ୍କରେ
ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଦୁଃଖ ଶୋଷଣ ପାଇଁ, ଗଣେଶ, ଈଶ୍ୱର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମୁନି, ଏବଂ ପୁଷ୍କରରେ ଯୋଗୀମାନେଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା—