ଭଗଵାନପି ତତ୍ରୈଵ କ୍ଷଣଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ସ୍ଵମନ୍ଦିରମ୍ । ଜଗାମ ଯତ୍ର ନନ୍ଦଶ୍ଚ ସାନନ୍ଦୋ ନନ୍ଦନନ୍ଦନଃ
ଭଗବାନ୍ ସେଠି କିଛି ସମୟ ରହି, ନିଜ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ନନ୍ଦ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା ନନ୍ଦନନ୍ଦନ ଥିଲେ।
ଅଥ କଂସୋ ନିଶାଯାଂ ଚ ନିଦ୍ରାଯାଂ ଭଯଵିହ୍ଵଲଃ । ଦଦର୍ଶ ଦୁଃଖଦୁଃସ୍ଵପ୍ନମାତ୍ମନୋ ମୃତ୍ଯୁସୂଚକମ୍
ଏହି ସମୟରେ, କଂସ ଭୟରେ ଅତି ଅଶାନ୍ତ ହୋଇ ରାତିରେ ଶୁଅଥିବାବେଳେ ନିଜ ମୃତ୍ୟୁର ସଙ୍କେତ ଦେଉଥିବା ଦୁଃଖଦାୟକ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲା।
ଦଦର୍ଶ ସୂର୍ଯଂ ଭୂମିସ୍ଥଂ ଚତୁଃଖଣ୍ଡଂ ନଭଶ୍ଚ୍ଯୁତମ୍ । ଦଶଖଣ୍ଡେ ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବଂ ଭୂମିସ୍ଥଂ ଖାଚ୍ଚ୍ଯୁତଂ ମୁନେ
ସେ ଦେଖିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଚାରି ଭାଗରେ ଭାଗିଯାଇଛି, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦଶ ଖଣ୍ଡରେ ଭାଗି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛି, ହେ ମୁନି।
ପୁରୁଷାନ୍ଵିକୃତାକାରାନ୍ରଜ୍ଜୁହସ୍ତାନ୍ଦିଗମ୍ବରାନ୍ । ଵିଧଵାଂ ଶୂଦ୍ରପତ୍ନୀଂ ଚ ନଗ୍ନାଂ ଚ ଚ୍ଛିନ୍ନନାସିକାମ୍
ସେ ଦେଖିଲା, ଅଜଗଳା ଆକୃତିର ପୁରୁଷମାନେ ଝାଲ ଧରିଛନ୍ତି, ନଗ୍ନ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏକ ବିଧବା, ଏକ ଶୂଦ୍ର ଜନଙ୍କର ଜଣେ ଜଣାଣୀ, ନଗ୍ନ ଓ କଟା ନାକ ଥିଲେ।
ହସନ୍ତୀଂ ଚୂର୍ଣତିଲକାଂ ଶ୍ଵେତକୃଷ୍ଣୋଚ୍ଚମୂର୍ଧଜାମ୍ । ଖଡ୍ଗଖର୍ପରହସ୍ତାଂ ଚ ଲୋଲଜିହ୍ଵାଂ ଚ ବିଭ୍ରତୀମ୍
ସେ ଦେଖିଲା, ଏକ ହସୁଥିବା ଜଣାଣୀ ମାଥାରେ ଚୁରୁଣ ଟିକି ଲଗାଇଛି, ଶ୍ୱେତ ଓ କୃଷ୍ଣ କେଶ ଥିଲା, ହାତରେ ତଳୱାର ଓ ଖପର ଧରିଛି, ଏବଂ ଚଞ୍ଚଳ ଜିହ୍ୱା ଦେଖାଉଛି।
ରୁଣ୍ଡମାଲାସମାଯୁକ୍ତାଂ ଗର୍ଦଭଂ ମହିଷଂ ଵୃଷମ୍ । ଭଲ୍ଲୂକଂ ସୂକରଂ କାକଂ ଗୃଧ୍ରଂ କହ୍କଂ ଚ ଵାନରମ୍
ସେ ଦେଖିଲା, ମୁଣ୍ଡମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଜଣେ, ଗଧା, ମହିଷ, ବୃଷ, ଭାଲୁ, ବନ୍ଦର, କାଉଡ଼ିଆ, କାକ, ଗୃଧ୍ର, ପେଚା ଓ ବାନର ସହିତ।
ଵିରଜଂ କୁକ୍କୁରଂ ନକ୍ରଂ ଶୃଗାଲଂ ଭସ୍ମପୁଞ୍ଜକମ୍ । ଅସ୍ଥିରାଶିଂ ତାଲଫଲଂ କେଶଂ କାର୍ପାସମୁଲ୍ବଣମ୍
ସେ ଦେଖିଲା, ଏକ କୁକୁର, ମଗର, ଶିଆଳ, ଛାର ରାଶି, ହାଡ଼ ରାଶି, ତାଳ ଫଳ, କେଶ ଓ ମୋଟା କପାସ।
ନିର୍ଵାଣାଙ୍ଗାରମିଲ୍କାଂ ଚ ଶଵଂ ସର୍ତ୍ଯଂ ଚିତାଶ୍ରିତମ୍ । କୁଲାଲତୈଲକାରାଣାଂ ଚକ୍ରଂ ଵକ୍ରଂ କପର୍ଦକମ୍
ସେ ଦେଖିଲା, ନିର୍ବାପିତ ଅଙ୍ଗାର, ଦୁଧ, ଚିତାରେ ପଡ଼ିଥିବା ମୃତଦେହ, କୁମ୍ଭାର ଓ ତେଲିଆଙ୍କର ବାଙ୍କା ଚକ୍ର ଓ ଶଂଖ।
ଶ୍ମଶାନଂ ଦଗ୍ଧକାଷ୍ଠଂ ଚ ଶୁଷ୍କକାଷ୍ଠଂ କୁଣଂ ତୃଣାମ୍ । ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ଚ କବନ୍ଧଂ ଚ ନଦନ୍ତଂ ମୃତମସ୍ତକମ୍
ସେ ଦେଖିଲା, ଶ୍ମଶାନ, ପୋଡ଼ା କାଠ, ଶୁଖିଲା କାଠ, ଘାସର ଢେର, ଚଳିଥିବା ମୁଣ୍ଡହୀନ ଦେହ ଓ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ମୃତମୁଣ୍ଡ।
ଦଗ୍ଧସ୍ଥାନଂ ଭସ୍ମଯୁତଂ ତଡାଗଂ ଜଲଵର୍ଜିତମ୍ । ଦଗ୍ଧମତ୍ସ୍ଯଂ ଚ ଲୋହଂ ଚ ନିର୍ଵାଣଦଗ୍ଧକାନନମ୍
ସେ ଦେଖିଲା, ପୋଡ଼ା ସ୍ଥାନ ଛାରରେ ଢାକା, ପାଣି ନଥିବା ପୋଖରୀ, ପୋଡ଼ା ମାଛ, ଲୋହା ଓ ଜଳିଯାଇଥିବା ଜଙ୍ଗଲ।
ଗଲତ୍କୁଷ୍ଠଂ ଚ ଵୃଷଲଂ ନଗ୍ନଂ ଚ ସୁକ୍ତସୂର୍ଧଚମ୍ । ଅତୀଵ ରୂପଟଂ ଵିପ୍ରଂ ଚ ଶପନ୍ତଂ ଗୁରୁମୀଦୃଶାମ୍
ସେ ଦେଖିଲା, ଗଳୁଥିବା କୁଷ୍ଠରୋଗୀ, ଏକ ନିମ୍ନଜାତି ଲୋକ, ନଗ୍ନ ଓ ଝାଡ଼ା କେଶ ଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ କୁରୂପ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଶାପ ଦେଉଥିବା ଗୁରୁ।
ଅତୀଵରୁଷ୍ଟଂ ଭିକ୍ଷୁଂ ଚ ଯୋଗିନଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ନରମ୍ । ଏଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମୁତ୍ଥାଯ କଥଯାମାସ ମାତରମ୍
ସେ ଦେଖିଲା, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଭିକ୍ଷୁକ, ଏକ ଯୋଗୀ, ଏକ ବୈଷ୍ଣବ ଓ ଜଣେ ପୁରୁଷ; ଏହା ସବୁ ଦେଖି ସେ ଉଠି ମାଆଙ୍କୁ କହିଲା।
ପିତରଂ ଭ୍ରାତରଂ ପତ୍ନୀଂ ରୁଦତୀଂ ପ୍ରେମଵିହ୍ଵଲମ୍
ସେ ଦେଖିଲା, ତାଙ୍କର ବାପା, ଭାଇ ଓ ଜଣାଣୀ, ସମସ୍ତେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ନେହରେ ବିହ୍ୱଳ।
ମଲ୍ଲସୈନ୍ଯଂ ଚ ଯୋଦ୍ଧାରଂ କାରଯାମାସ ମଙ୍ଗଲମ୍ । ସଭାଂ ଚ କାରଯାମାସ ପୁଣ୍ଯଂ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଂ ଶିଵମ୍
ସେ ମଲ୍ଲ ଓ ସେନାମାନେକୁ ଡାକି, ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇଲା; ଏବଂ ଏକ ପୁଣ୍ୟମୟ, ଶୁଭ ସଭା ଆୟୋଜନ କଲା।
ଯତ୍ନେନ ଯୋଜଯାମାସ ଯୋଗେ ଯୁକ୍ତଂ ପୁରୋହିତମ୍ । ଉଵାସ ମଞ୍ଚକେ ରମ୍ଯେ ଧୃତ୍ଵା ଖଡ୍ଗଂ ଵିଲକ୍ଷଣମ୍
ସେ ଯୋଗରେ ଲୀନ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଶଯ୍ୟାରେ ବସାଇଲେ, ତାଙ୍କ ହାତରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ତଳୱାର ଥିଲା।
ରଣେ ନିଯୋଜଯାମାସ ଯୋଦ୍ଧାରଂ ଯୁଦ୍ଧକୋଵିଦମ୍ । ଵାସଯାମାସ ରାଜେନ୍ଦ୍ରାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚ ମୁନୀଶ୍ଵରାନ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ ଏକ ଯୋଦ୍ଧାକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ, ରାଜାମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ମହାମୁନିମାନେ ଭଲଭାବେ ଅତିଥି ହେଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚ ସୁହୃଦ୍ଵର୍ଗାନ୍ଧର୍ମିଷ୍ଠାନ୍ରଣକୋଵିଦାନ୍ । ଅଥାଽଽଜଗମ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ରାମେଣ ସହ ନାରଦ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମିତ୍ରମାନେ, ଧର୍ମିକ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଆଦର କଲେ; ଏହିପରେ ଗୋବିନ୍ଦ, ରାମ ଓ ନାରଦ ଆସିଲେ।
ମହେଶସ୍ଯ ଧନୁର୍ମଧ୍ଯଂ ବଭଞ୍ଜ ତତ୍ର ଲୀଲଯା । ଶବ୍ଦେନ ତସ୍ଯ ମଥୁରା ବଧିରା ଚ ବଭୂଵ ହ
ସେଠାରେ ସେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଧନୁଷକୁ ଖେଳରେ ମଧ୍ୟରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ଏହାର ଶବ୍ଦରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମଥୁରା ବିରଳ ହେଇଗଲା।
ଵିଷାଦଂ ପ୍ରାପ କଂସଶ୍ଚ ମୁଦଂ ଚ ଦେଵକୀସୁତଃ । ଉପସ୍ଥିତଃ ସଭାମଦ୍ଧେ ଗଜଂ ମଲ୍ଲଂ ନିହତ୍ଯ ଚ
କଂସ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ, ଦେବକୀପୁତ୍ର ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ହାତୀ ଓ ମଲ୍ଲକୁ ମାରିଦେଲେ।
ଯଥା ହୃତ୍ପଦ୍ମମଧ୍ଯସ୍ଥଂ ତାଦୃଶଂ ବହିରେଵ ଚ । ରାଜେନ୍ଦ୍ରରୂପଂ ରାଜାନଃ ଶାସ୍ତାରଂ ଦଣ୍ଡଧାରିଣା ମ୍
ଯେପରି ସେ ହୃଦୟର ପଦ୍ମମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେପରି ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶାସକ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ ଭାବେ ଦେଖିଲେ।
ପିତା ମାତା ଦୁଗ୍ଧମୁଖଂ ସ୍ତନାନ୍ଧଂ ବାଲକଂ ଯଥା । କାମିନ୍ଯଃ କୋଟିକନ୍ଦର୍ପଲୀଲାଲାଵପ୍ଯଧାରିଣମ୍
ଯେପରି ଜଣେ ପିତାମାତା ଦୁଧପିଉଥିବା ଅନ୍ଧା ଶିଶୁ ପାଇଁ ଥାନ୍ତି, ସେପରି ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ସେ ଅନେକ କାମଦେବଙ୍କ ଖେଳର ସ୍ନେହମୟ ପ୍ରିୟ।
କଂସଶ୍ଚ କାଲପୁରୁଷଂ ଵୈରିଣଂ ତସ୍ଯ ବାନ୍ଧଵାଃ । ମଲ୍ଲା ମୃତ୍ଯୁପ୍ରଦଂ ଚୈଵ ପ୍ରାଣତୁଲ୍ଯଂ ଚ ଯାଦଵାଃ
କଂସ ତାଙ୍କୁ କାଳର ରୂପେ ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ଦେଖିଲେ; ତାଙ୍କର ବାନ୍ଧବମାନେ ମଧ୍ୟ; ମଲ୍ଲମାନେ ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଦାତା, ଯାଦବମାନେ ଜୀବନସମ ଭଲପାଇଲେ।
ନମସ୍କୃତ୍ଯ ମୁନୀନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ପିତରଂ ମାତରଂ ଗୁରୁମ୍ । ଜଗାମ ମଞ୍ଚକାମ୍ଯାଶଂ ହସ୍ତେ କୃତ୍ଵା ସୁଦର୍ଶନମ୍
ସେ ମୁନି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପିତା, ମାତା ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ହାତରେ ସୁଦର୍ଶନ ନେଇ ଶଯ୍ୟା ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟାଵା ଭକ୍ତଂ ଭକ୍ତବନ୍ଧୁଃ କୃପଯା ଚ କୃପାନିଧିଃ । ଆକୃଷ୍ଯ ମଞ୍ଚକାତ୍କଂକଂ ଜଘାନ ଲୀଲଯା ମୁନେ
ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭକ୍ତଙ୍କର ବନ୍ଧୁ, ଦୟାର ସାଗର, କୃପାବଶତାରେ କଂସକୁ ଶଯ୍ୟାରୁ ଟାଣି ହସିଖେଳି ମାରିଦେଲେ, ମୁନି।
ରାଜା ଦଦର୍ଶ ଵିଶ୍ଵଂ ଚ ସର୍ଵଂ କୃଷ୍ଣମଯଂ ପରମ୍ । ପୁରତୋ ରତ୍ନଯାନଂ ଚ ହୀରକାହାରଭୂଷିତମ୍
ରାଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱକୁ କୃଷ୍ଣମୟ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ହୀରାମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ରଥ ଦେଖିଲେ।
ଯଯୌ ଵିଷ୍ଣୁପଦଂ ସ୍ଫୀତୋ ଦିବ୍ଯରୂପଂ ଵିଧାଯ ଚ । ତେଜୋ ଵିଵେଶ ପରମଂ କୃଷ୍ଣପାଦାମ୍ବୁଜେ ମୁନେ
ସେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦକୁ ଗଲେ; ତାଙ୍କ ତେଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ବିଳୀନ ହେଲା, ମୁନି।
ନିଵୃତ୍ଯ ତସ୍ଯ ସତ୍କାରଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେମ୍ଯୋ ଧରଂ ଦଦୌ । ଦଦୌ ରାଜ୍ଯଂ ରାଜଛତ୍ରମୁଗ୍ରସେନାଯ ଧୀମତେ
ତାଙ୍କର ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ସେ ପୃଥିବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦେଲେ, ରାଜ୍ୟ ଓ ରାଜଛତ୍ର ବୁଦ୍ଧିମାନ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ସ ବଭୂଵ ନୃପେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଚନ୍ଦ୍ରଵଂଶସମୁଦ୍ଭଵଃ । ଵିଲଲାପ କଂସମାତା ପତ୍ନୀଵର୍ଗଶ୍ଚ ତତ୍ପିତା
ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶର ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ରାଜା ସ୍ଥିର ହେଲେ; କଂସଙ୍କ ମାଆ, ତାଙ୍କର ଝିଅମାନେ, ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ଓ ବାପା ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ବାନ୍ଧଵା ମାତୃଵର୍ଗଶ୍ଚ ଭଗିନୀ ଭ୍ରାତୃକାମିନୀ । ଦର୍ଶନଂ ଦେହି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସମୁତ୍ତିଷ୍ଠ ନୃପାସନେ
ତାଙ୍କର ବାନ୍ଧବ, ମାଆମାନେ, ଭଉଣୀ, ଭାଇ ଓ ପ୍ରିୟମାନେ ଡାକିଲେ: 'ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ଦେଖା, ରାଜସିଂହାସନରେ ବସ।'
ରାଜ୍ଯଂ ରକ୍ଷ ଧନଂ ରକ୍ଷ ବାନ୍ଧଵଂ ବଲମେଵ ଚ । କ୍ଵ ଯାସି ବାନ୍ଧଵାନ୍ହିତ୍ଵା ତ୍ଵମନାଥାନ୍ମହାବଲ
'ରାଜ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କର, ଧନକୁ ରକ୍ଷା କର, ବାନ୍ଧବ ଓ ଶକ୍ତିକୁ ରକ୍ଷା କର; ହେ ବଳଶାଳୀ, ଆମେ ଅନାଥ ହେଲୁ, ତୁମେ କେଉଁଠି ଚାଲିଯାଉଛ?''