କୃଷ୍ଣସ୍ତସ୍ମୈ ଵରଂ ଦତ୍ତଵା ସ୍ଵଦାସ୍ଯମତିଦୁର୍ଲଭମ୍ । ମାଲ୍ଯଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ରାଜମାର୍ଗେ ଵରଂ ଵରଃ
କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଏତେ ଦୁର୍ଲଭ ଦାସ୍ୟ ଦେଲେ, ମାଳା ନେଇ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ ରାଜପଥରେ ଯାଇଲେ।
ତତୋ ଦଦର୍ଶ ରଜକଂ ବିଭ୍ରତଂ ଵସ୍ତ୍ରପୁଞ୍ଜକମ୍ । ଅହଂକୃତିବଲିଷ୍ଠଂ ଚ ସତତଂ ଯୋଵନୋଦ୍ଵତମ୍
ତାପରେ ସେ ଏକ ଧୋବିକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ବସ୍ତ୍ରର ଗଠି ନେଇଥିଲା, ଅହଂକାରୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସଦା ଯୁବତ୍ବର ଗର୍ବ ଦେଖାଉଥିଲା।
ଵସ୍ତ୍ରଂ ଯଯାଚେ ତଂ କୃଷ୍ଣୋ ଵିନଯେନ ମହାମୁନେ । ସ ତସ୍ମୈ ନ ଦଦୌ ଵସ୍ତ୍ରଂ ତମୁଵାଚ ଚ ନିଷ୍ଠୁରମ୍
ମହାମୁନି, କୃଷ୍ଣ ବିନୟରେ ତାଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଚାହିଲେ, ତେବେ ସେ ବସ୍ତ୍ର ଦେଲେନି ଓ କଠୋର ଭାବରେ କହିଲେ।
ଗୋରକ୍ଷକାଣାଂ ତ୍ଵଦ୍ଯୋଗ୍ଯଂ ଵସ୍ତ୍ରମେତତ୍ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ । ରାଜଯୋଗ୍ଯଂ ଚ ହେ ମୂଢ ହେ ଗୋପଜନଵଲ୍ଲଭ
ସେ କହିଲେ, 'ଏହି ବସ୍ତ୍ର ଗୋରକ୍ଷକମାନେ ପିନ୍ଧିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ, ମୂଢ଼, ଗୋପମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ।'
ଗୃହୀତ୍ଵା ଗୋପକନ୍ଯାଶ୍ଚ କନ୍ଯାଲୋଲୁପ ଲମ୍ପଟ । ଯଦ୍ଵିହାରଃ କୃତସ୍ତତ୍ର ଵୃନ୍ଦାରଣ୍ଯେଽପ୍ଯରାଜକେ
'ଗୋପକନ୍ୟାମାନେ ନେଇ, କନ୍ୟାପ୍ରତି ଲୋଭୀ ଓ ଚଞ୍ଚଳ, ତୁମେ ବୃନ୍ଦାବନ ଅରଣ୍ୟରେ ରାଜା ନଥିବା ସ୍ଥାନରେ ମନୋରଞ୍ଜନ କରିଥିଲା।'
ନ ଚାତ୍ର ତାଦୃଶଂ କର୍ମ ରାଜ୍ଞଃ କଂସସ୍ଯ ଵର୍ତ୍ମଂନି । ଵିଦ୍ଯମାନୋଽତ୍ର ରାଜେନ୍ଦ୍ରଃ ଶାସ୍ତା ଦୁଷ୍ଟସ୍ଯ ତତ୍କ୍ଷଣମ୍
'କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କଂସ ରାଜାଙ୍କ ରାସ୍ତାରେ ଦେଖାଯାଏନି; ଏଠାରେ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ରାଜାନ୍ତର, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଶାସନ କରନ୍ତି।'
ରଜକସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜହାସ ମଧୁସୂଦନଃ । ଜହାସ ବଲଦେଵଶ୍ଚ ସାକ୍ରୂରୋ ଗୋପଵର୍ଗକଃ
ଧୋବିର କଥା ଶୁଣି ମଧୁସୂଦନ ହସିଲେ; ବଳଦେବ, ଆକୃର ଓ ଗୋପମାନେ ମଧ୍ୟ ହସିଲେ।
ତଂ ନିହତ୍ଯ ଚପେଟେନ ଜଗ୍ରାହ ଵସ୍ତ୍ରପୁଞ୍ଜକମ୍ । ଵସ୍ତ୍ରଂ ସଂଧାରଯାମାସ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଃ ସଗଣସ୍ତଥା
କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଥପ୍ପଡ଼ ଦେଇ ମାରିଦେଲେ ଓ ବସ୍ତ୍ରର ଗଠି ନେଇଲେ; ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ସହ ଗୋପମାନେ ସହିତ ବସ୍ତ୍ର ବଣ୍ଟନ କରିଦେଲେ।
ରତ୍ନଯାନେନ ଗୋନୋକଂ ପାର୍ଷଦେର୍ଵେଷ୍ଟିତେନ ଚ । ଯଯୌ ରଜକରାଜଶ୍ଚ ଧୃତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯକଲେଵରମ୍
ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ଗୋ ଗାଡ଼ି, ପାର୍ଷଦମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘେରିଥିବା, ରଙ୍ଗରାଜା ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧରି ଚାଲିଗଲେ।
ଶଶ୍ଵଦ୍ଯୌଵନଯୁକ୍ତଂ ଚ ଜରାମୃତ୍ଯୁହରଂ ଵରମ୍ । ପୀତଵସ୍ତ୍ରସମାଯୁକ୍ତଂ ସସ୍ମିତଂ ଶ୍ଯାମସୁନ୍ଦରମ୍
ସେ ନିତ୍ୟ ଯୁବା ଥିଲେ, ବୃଦ୍ଧା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରିଥିବା ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଥିଲା, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ହସୁଥିବା, ଶ୍ୟାମ ଓ ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ବଭୂଵ ସୋଽପି ଗୋଲୋକେ ପାର୍ଷଦେଷୁ ଚ ପାର୍ଷଦଃ । କୃଷ୍ଣସ୍ଯାଽଽଗମନଂ ତତ୍ର ସସ୍ମାର ସତତଂ ଵଶୀ
ସେ ମଧ୍ୟ ଗୋଲୋକରେ ପାର୍ଷଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଷଦ ହେଲେ, ନିତ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଗମନକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ, ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଥିଲେ।
ଅସ୍ତଂ ଗତୋ ଦିନକରୋଽପ୍ଯକ୍ରୂରଃ ସ୍ଵଗୃହଂ ଯଯୌ । କୃଷ୍ଣସ୍ଯାନୁମତିଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କୃଷ୍ଣୋଽପି କସ୍ଯଚିଦ୍ଗୃହମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ, ଅକୃରା ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ; କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ କିଛି ଘରକୁ ଗଲେ।
ଵୈଷ୍ଣଵସ୍ଯ କୁଵିନ୍ଦସ୍ଯ ତସ୍ମିନ୍ନସ୍ତଧନସ୍ଯ ଚ । ସାନନ୍ଦୋ ନନ୍ଦସହିତୋ ବଲଦେଵାଦିଭିର୍ଯୁତଃ
ସେ ବୈଷ୍ଣବ କୁବିନ୍ଦଙ୍କ ଘରକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଧନ ନଥିଲା, ନନ୍ଦ ଓ ବଳରାମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଉଲ୍ଲାସରେ ଗଲେ।
ସ ଭକ୍ତଃ ପୂଜଯାମାସ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶ୍ରୀନିକେତନମ୍ । ତସ୍ମୈ ଦଦୌ ସ୍ଵଦାସ୍ଯଂ ଚ ଵରଂ ବ୍ରହ୍ମାଦିଦୁର୍ଲଭମ୍
ସେ ଭକ୍ତ ଶ୍ରୀନିକେତନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ପୂଜା କଲେ; ତାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ସେବା ଦେଲେ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଇପାରିନାହାନ୍ତି।
ପର୍ଯଙ୍କେ ସୁଷୁପୁଃ ସର୍ଵେ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ମିଷ୍ଟାନ୍ନସୁତ୍ତମମ୍ । ନିଦ୍ରାଂ ଚ ଲେଭେ ସା କୁବ୍ଜା ନିଦ୍ରେଶୋଽପିଯଯୌ ମୁଦା
ସମସ୍ତେ ଶୟନକୁ ଶୋଇଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମିଠା ଖାଇବା ପରେ; କୁବ୍ଜା ମଧ୍ୟ ଘୁମ ଆସିଲା, ନିଦ୍ରାର ଦେବତା ଖୁସି ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ।
ଗତ୍ଵା ଦଦର୍ଶ କୁବ୍ଜାଂ ତାଂ ରତ୍ନତଲ୍ପେ ଚ ନିଦ୍ରିତାମ୍ । ଦାସୀଗଣୈଃ ପରିଵୃତାଂ ସୁନ୍ଦରୀଂ କମଲାମିଵ
ସେଠାକୁ ଯାଇ, କୃଷ୍ଣ କୁବ୍ଜାକୁ ରତ୍ନ ଶୟନରେ ଶୋଇଥିବା ଦେଖିଲେ, ଦାସୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘେରିଥିଲେ, ସେ ଲୋଟସ୍ ଫୁଲ ଭଳି ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ବୋଧଯାମାସ ତାଂ କୃଷ୍ଣୋ ନ ଦାସୀସ୍ଵପି ନିଦ୍ରିତାଃ । ତାମୁଵାଚ ଜଗନ୍ନାଥୋ ଜଗନ୍ନାଥପ୍ରିଯାଂ ସତୀମ୍
କୃଷ୍ଣ କୁବ୍ଜାକୁ ଜାଗାଇଲେ, ଦାସୀମାନେ ଘୁମିଥିଲେ; ଜଗନ୍ନାଥ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ସତୀକୁ କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ତ୍ଯଜ ନିଦ୍ରାଂ ମହାଭାଗେ ଶୃଙ୍ଗାରଂ ଦେହି ସୁନ୍ଦରି । ପୁରା ଶୂର୍ପଣଖା ତ୍ଵଂ ଚ ଭଗିନୀଂ ରାଵଣସ୍ଯ ଚ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: 'ଘୁମକୁ ଛାଡ଼, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ଶୃଙ୍ଗାର ଦିଅ, ସୁନ୍ଦରୀ। ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଶୂର୍ପଣଖା, ରାବଣଙ୍କ ଭଉଣୀ ଥିଲେ।'
ରାମଜନ୍ମନି ମଦ୍ଧେତୋସ୍ତ୍ଵଯା କାନ୍ତେ ତପଃ କୃତମ୍ । ତପଃପ୍ରଭାଵାନ୍ମାଂ କାନ୍ତଂ ଭଜ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମନି
'ରାମ ଜନ୍ମରେ, ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ତପ କରିଥିଲେ, ମୋତେ ଚାହିଥିଲେ; ତୁମର ତପର ଶକ୍ତିରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମରେ ମୋତେ ପ୍ରିୟ ଭାବରେ ଲଭ।'
ଅଧୁନା ସୁଖସଂଯୋଗଂ କୃତ୍ଵା ଗଚ୍ଛ ମମାଽଽଲଯମ୍ । ସୁଦୁର୍ଲଭଂ ଚ ଗୋଲୋକଂ ଜରାସୃତ୍ଯୁହରଂ ପରମ୍
'ଏବେ ଆନନ୍ଦ ମିଳନ ପରେ, ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଅ, ଗୋଲୋକକୁ, ଯାହା ଅତି ଦୁର୍ଲଭ, ସର୍ବୋତ୍ତମ, ବୃଦ୍ଧା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ନଥିବା।'
ଇତ୍ଯୁକତ୍ଵା ଶ୍ରୀନିଵାସଶ୍ଚ କୃତ୍ଵାତାମେଵ ଵକ୍ଷସି । ନଗ୍ନାଂ ଚକାର ଶୃଙ୍ଗାରଂ ଚୁମ୍ବନଂ ଚାପି କାମୁକୀମ୍
ଏପରି କହି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଛାତିରେ ରଖିଲେ, ନଗ୍ନ କରିଲେ, ଶୃଙ୍ଗାର କଲେ, ଆଗ୍ରହରେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ।
ସ ସସ୍ମିତା ଚ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଂ ନଵସଂଗମଲଜ୍ଜିତା । ଚୁଚୁମ୍ବ ଗଣ୍ଡେ କ୍ରୋଡେ ତଂ ଚକାର କମଲା ଯଥା
ସେ ହସି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗଣ୍ଢ ଓ କଣ୍ଠରେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ, ନୂତନ ମିଳନର ଲଜ୍ଜାରେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭଳି।
ସୁରତେର୍ଵିରତିର୍ନାସ୍ତି ଦଂପତୀ ରତିପଣ୍ଡିତୌ । ନାନାପ୍ରକାରସୁରତଂ ବଭୂଵ ତତ୍ର ନାରଦ
ଦମ୍ପତି ଦୁଇଜଣ ରତିରେ ପ୍ରବୀଣ, ତାଙ୍କର ଶୃଙ୍ଗାର କ୍ଷୟ ନାହିଁ; ନାରଦ, ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶୃଙ୍ଗାର ହେଲା।
ସ୍ତନଶ୍ରୋଣିଯୁଗଂ ତସ୍ଯା ଵିକ୍ଷତଂ ଚ ଚକାର ହ । ଭଗଵାନ୍ନଖରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ଦଶନୈରଧରଂ ଵରମ୍
କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଷ୍ଟନ ଓ କଟିରେ ଚିହ୍ନ କଲେ; ଭଗବାନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖ ଓ ଦାନ୍ତରେ ତାଙ୍କ ଅଧରକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ନିଶାଵସାନସମଯେ ଵୀର୍ଯାଧାନଂ ଚକାର ସଃ । ସୁଖସଂଭୋଗଭୋଗେନ ମୂର୍ଚ୍ଛାମାପ ଚ ସୁନ୍ଦରୀ
ରାତିର ଶେଷ ସମୟରେ, ସେ ଶୁକ୍ର ବିସର୍ଜନ କଲେ; ଆନନ୍ଦ ମିଳନରେ, ସୁନ୍ଦରୀ ମୂର୍ଛିତ ହେଲେ।
ତତ୍ରାଽଽଜଗାମତାଂ ତନ୍ଦ୍ରା କୃଷ୍ଣଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲସ୍ଥିତାମ୍ । ବୁବୁଧେ ନ ଦିଵାରାତ୍ରଂ ସ୍ଵର୍ଗ ମର୍ତ୍ଯ ଜଲଂ ସ୍ଥଲମ୍
ସେଠାରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଛାତିରେ ଶୋଇଥିବା, ତାଙ୍କୁ ଘୁମ ଆସିଲା; ସେ ଦିନ ରାତି, ସ୍ଵର୍ଗ, ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଭୂମି କିଛି ଜଣାନାହିଁ।
ସୁପ୍ରଭାତା ଚ ରଜନୀ ବଭୂଵ ରଜନୀପତିଃ । ପତ୍ଯୁର୍ଵ୍ଯତିକ୍ରମେଣୈଵ ଲଜ୍ଜଯେଵ ମଲୀମସଃ
ସେ ରାତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ୍ର ଓ ସୁନ୍ଦର ହେଲା; ଚନ୍ଦ୍ରମା, ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଲଜ୍ଜା ପାଇଁ, ନିଜର ଅପବିତ୍ରତା ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଅଥାଜଗାମ ଗୋଲୋକାଦ୍ରଥୋ ରତ୍ନଵିନିର୍ମିତଃ । ଜଗାମ ତେନ ତଂ ଲୋକଂ ଧୃତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯକଲେଵରମ୍
ତାପରେ, ଗୋଲୋକରୁ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏକ ରଥ ଆସିଲା; ସେ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ସେହି ଲୋକକୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲେ।
ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂ ଶୁକାଧାନଂ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତମ୍ । ପ୍ରତପ୍ତକାଞ୍ଚନାଭାସଂ ନିତ୍ଯଂ ଜନ୍ମାଦିଵର୍ଜିତମ୍
ଅଗ୍ନିରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କର ଦେହ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଶୁଧ୍ଧ ସୁନା ପରି ଅଭା, ଏବଂ ସେ ସଦା ଜନ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନରୁ ମୁକ୍ତ।
ସା ବଭୂଵ ଚ ତତ୍ରୈଵ ଗୋପୀ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ମୁନେ । ଗୋପ୍ଯଃ କତିଵିଧାସ୍ତସ୍ଯା ବଭୂଵୁଃ ପରିଚାରିକାଃ
ହେ ମୁନି, ସେଠି ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ଗୋପୀ ହେଲେ; ଅନେକ ଗୋପୀ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଥିଲେ।