ସ ଦଦର୍ଶ ସ୍ଵଭଵନଂ ଯଯା ପଦ୍ଯାଲଯାଲଯମ୍ । ରତ୍ନଶଯ୍ଯାଵିରଚିତଂ ସଦ୍ରତ୍ନସାରନିର୍ମିତମ୍
ସେ ନିଜର ରଜପାଳିକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ପଦ୍ମ ଗୃହ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ରତ୍ନରେ ତିଆରି ଶଯ୍ୟା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଗୃହ ଭିତରେ ସଜିଥିଲା।
ରତ୍ନପ୍ରଦୀପରାଜୀଭୀ ରାଜିତାଭିଶ୍ଚ ରାଜିତମ୍ । ରତ୍ନଦର୍ପଣରାଜୈଶ୍ଚ ରାଜିତଂ ପରିତସ୍ତତଃ
ସେ ଗୃହ ରତ୍ନ ଦୀପର ଶାରି ଦ୍ୱାରା ଆଲୋକିତ ହୋଇଥିଲା, ଚାରିପାଖରେ ରତ୍ନ ଦର୍ପଣର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାରି ଦ୍ୱାରା ଚମକୁଥିଲା।
ସିନ୍ଦୂରଵସ୍ତ୍ରତାମ୍ବୂଲଂ ଶ୍ଚେତଚାମରମାଲ୍ଯକମ୍ । ବିଭ୍ରତୀଭିଶ୍ଚ ଦାସୀଭିର୍ଵେଷ୍ଟିତଂ ଦାସସଂଘକୈଃ
ସେଠାରେ ସିନ୍ଦୂର ଶାଡ଼ି, ତାମ୍ବୁଳ, ଚମର ଓ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଦାସୀମାନେ ଦାସମାନଙ୍କ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲେ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ଚ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ମିଷ୍ଟାନ୍ନଂ ପରମଂ ମୁଦା । ସୁଷ୍ଵାପ ରତ୍ନପର୍ଯଙ୍କେ ସା ଦାସୀଭିଶ୍ଚ ସେଵିତା
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି ଆନନ୍ଦରେ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, ଦାସୀମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ରତ୍ନ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୁଇଲେ।
ସକର୍ପୂରଂ ଚ ତାମ୍ବୂଲଂ କସ୍ତୂରୀକୁଙ୍କୁମାନ୍ଵିତମ୍ । ଚନ୍ଦନଂ ସ୍ଥାପଯାମାସ ସ୍ଵତଲ୍ପେ ହରଯେ ସତୀ
ସତୀ ନିଜ ଶଯ୍ୟାରେ ହରିଙ୍କ ପାଇଁ କର୍ପୂର, ତାମ୍ବୁଳ, କସ୍ତୂରୀ, କୁଙ୍କୁମ ଓ ଚନ୍ଦନ ରଖିଲେ।
ମାଲତୀମାଲ୍ଯଯୁଗଲଂ କର୍ପୂରାଦିସୁଵାସିତମ୍ । ଶୀତଲଂ ସଲିଲଂ ସ୍ଵାଦୁ ମିଷ୍ଟାନ୍ନଂ ସ୍ଵସମୀପତଃ
ତାଙ୍କ ସମୀପରେ କର୍ପୂର ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ୍ର ଗନ୍ଧରେ ମିଶିଥିବା ଦୁଇଟି ମାଲତୀ ମାଳା, ଶୀତଳ ଓ ମିଠା ପାଣି, ଏବଂ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ରହିଥିଲା।
କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ଚିନ୍ତଯନ୍ତୀ ହରେଃ ପଦମ୍ । ହରେରାଗମନଂ ଚାପି ମୁଖଚନ୍ଦ୍ରଂ ମନୋହରମ୍
ସେ କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ କଥାରେ ହରିଙ୍କ ପାଦ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଆସିବା ଓ ମୁହଁର ଚନ୍ଦ୍ରପରି ମନୋହର ରୂପକୁ ଭାବିଥିଲେ।
ଜଗତ୍କୃଷ୍ଣମଯଂ ଶଶ୍ଵତ୍ପଶ୍ଯନ୍ତୀ କାମୁକୀ ମୁନେ । କୋଟିକନ୍ଦର୍ପଲୀଲାଭଂ କାମସକ୍ତଂ ଚ କାମୁକମ୍
ମୁନି, ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ନାରୀ ସଦା ଦେଖୁଥିଲେ ଯେ ସମସ୍ତ ଜଗତ କୃଷ୍ଣମୟ, ଯେଉଁ କୃଷ୍ଣ କୋଟି କାମଦେବ ପରି ଲୀଳାମୟ ଓ ପ୍ରେମରେ ଲିନ।
ତତୋ ତଦର୍ଶ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣୋ ମାଲାକାରଂ ମନୋହରମ୍ । ମାଲାସମୂହଂ ବିଭ୍ରନ୍ତଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ରାଜମନ୍ଦିରମ୍
ତାପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମନୋହର ମାଳାକାରକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ମାଳାର ଦଳ ନେଇ ରାଜପାଳିକୁ ଯାଉଥିଲା।
ସୋଽପି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଶ୍ରୀକାନ୍ତଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରଶା ଭୁଵି । ଦଦୌ ମାଲ୍ଯସମୂହଂ ଚ କୃଷ୍ଣାଯ ପରମାତ୍ମନେ
ମାଳାକାର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମାଥା ଭୂମିରେ ନମିଲେ, ଏବଂ ମାଳାର ଦଳ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଲେ।
କୃଷ୍ଣସ୍ତସ୍ମୈ ଵରଂ ଦତ୍ତଵା ସ୍ଵଦାସ୍ଯମତିଦୁର୍ଲଭମ୍ । ମାଲ୍ଯଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ରାଜମାର୍ଗେ ଵରଂ ଵରଃ
କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଏତେ ଦୁର୍ଲଭ ଦାସ୍ୟ ଦେଲେ, ମାଳା ନେଇ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ ରାଜପଥରେ ଯାଇଲେ।
ତତୋ ଦଦର୍ଶ ରଜକଂ ବିଭ୍ରତଂ ଵସ୍ତ୍ରପୁଞ୍ଜକମ୍ । ଅହଂକୃତିବଲିଷ୍ଠଂ ଚ ସତତଂ ଯୋଵନୋଦ୍ଵତମ୍
ତାପରେ ସେ ଏକ ଧୋବିକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ବସ୍ତ୍ରର ଗଠି ନେଇଥିଲା, ଅହଂକାରୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସଦା ଯୁବତ୍ବର ଗର୍ବ ଦେଖାଉଥିଲା।
ଵସ୍ତ୍ରଂ ଯଯାଚେ ତଂ କୃଷ୍ଣୋ ଵିନଯେନ ମହାମୁନେ । ସ ତସ୍ମୈ ନ ଦଦୌ ଵସ୍ତ୍ରଂ ତମୁଵାଚ ଚ ନିଷ୍ଠୁରମ୍
ମହାମୁନି, କୃଷ୍ଣ ବିନୟରେ ତାଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଚାହିଲେ, ତେବେ ସେ ବସ୍ତ୍ର ଦେଲେନି ଓ କଠୋର ଭାବରେ କହିଲେ।
ଗୋରକ୍ଷକାଣାଂ ତ୍ଵଦ୍ଯୋଗ୍ଯଂ ଵସ୍ତ୍ରମେତତ୍ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ । ରାଜଯୋଗ୍ଯଂ ଚ ହେ ମୂଢ ହେ ଗୋପଜନଵଲ୍ଲଭ
ସେ କହିଲେ, 'ଏହି ବସ୍ତ୍ର ଗୋରକ୍ଷକମାନେ ପିନ୍ଧିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ, ମୂଢ଼, ଗୋପମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ।'
ଗୃହୀତ୍ଵା ଗୋପକନ୍ଯାଶ୍ଚ କନ୍ଯାଲୋଲୁପ ଲମ୍ପଟ । ଯଦ୍ଵିହାରଃ କୃତସ୍ତତ୍ର ଵୃନ୍ଦାରଣ୍ଯେଽପ୍ଯରାଜକେ
'ଗୋପକନ୍ୟାମାନେ ନେଇ, କନ୍ୟାପ୍ରତି ଲୋଭୀ ଓ ଚଞ୍ଚଳ, ତୁମେ ବୃନ୍ଦାବନ ଅରଣ୍ୟରେ ରାଜା ନଥିବା ସ୍ଥାନରେ ମନୋରଞ୍ଜନ କରିଥିଲା।'
ନ ଚାତ୍ର ତାଦୃଶଂ କର୍ମ ରାଜ୍ଞଃ କଂସସ୍ଯ ଵର୍ତ୍ମଂନି । ଵିଦ୍ଯମାନୋଽତ୍ର ରାଜେନ୍ଦ୍ରଃ ଶାସ୍ତା ଦୁଷ୍ଟସ୍ଯ ତତ୍କ୍ଷଣମ୍
'କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କଂସ ରାଜାଙ୍କ ରାସ୍ତାରେ ଦେଖାଯାଏନି; ଏଠାରେ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ରାଜାନ୍ତର, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଶାସନ କରନ୍ତି।'
ରଜକସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜହାସ ମଧୁସୂଦନଃ । ଜହାସ ବଲଦେଵଶ୍ଚ ସାକ୍ରୂରୋ ଗୋପଵର୍ଗକଃ
ଧୋବିର କଥା ଶୁଣି ମଧୁସୂଦନ ହସିଲେ; ବଳଦେବ, ଆକୃର ଓ ଗୋପମାନେ ମଧ୍ୟ ହସିଲେ।
ତଂ ନିହତ୍ଯ ଚପେଟେନ ଜଗ୍ରାହ ଵସ୍ତ୍ରପୁଞ୍ଜକମ୍ । ଵସ୍ତ୍ରଂ ସଂଧାରଯାମାସ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଃ ସଗଣସ୍ତଥା
କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଥପ୍ପଡ଼ ଦେଇ ମାରିଦେଲେ ଓ ବସ୍ତ୍ରର ଗଠି ନେଇଲେ; ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ସହ ଗୋପମାନେ ସହିତ ବସ୍ତ୍ର ବଣ୍ଟନ କରିଦେଲେ।
ରତ୍ନଯାନେନ ଗୋନୋକଂ ପାର୍ଷଦେର୍ଵେଷ୍ଟିତେନ ଚ । ଯଯୌ ରଜକରାଜଶ୍ଚ ଧୃତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯକଲେଵରମ୍
ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ଗୋ ଗାଡ଼ି, ପାର୍ଷଦମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘେରିଥିବା, ରଙ୍ଗରାଜା ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧରି ଚାଲିଗଲେ।
ଶଶ୍ଵଦ୍ଯୌଵନଯୁକ୍ତଂ ଚ ଜରାମୃତ୍ଯୁହରଂ ଵରମ୍ । ପୀତଵସ୍ତ୍ରସମାଯୁକ୍ତଂ ସସ୍ମିତଂ ଶ୍ଯାମସୁନ୍ଦରମ୍
ସେ ନିତ୍ୟ ଯୁବା ଥିଲେ, ବୃଦ୍ଧା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରିଥିବା ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଥିଲା, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ହସୁଥିବା, ଶ୍ୟାମ ଓ ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ବଭୂଵ ସୋଽପି ଗୋଲୋକେ ପାର୍ଷଦେଷୁ ଚ ପାର୍ଷଦଃ । କୃଷ୍ଣସ୍ଯାଽଽଗମନଂ ତତ୍ର ସସ୍ମାର ସତତଂ ଵଶୀ
ସେ ମଧ୍ୟ ଗୋଲୋକରେ ପାର୍ଷଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଷଦ ହେଲେ, ନିତ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଗମନକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ, ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଥିଲେ।
ଅସ୍ତଂ ଗତୋ ଦିନକରୋଽପ୍ଯକ୍ରୂରଃ ସ୍ଵଗୃହଂ ଯଯୌ । କୃଷ୍ଣସ୍ଯାନୁମତିଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କୃଷ୍ଣୋଽପି କସ୍ଯଚିଦ୍ଗୃହମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ, ଅକୃରା ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ; କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ କିଛି ଘରକୁ ଗଲେ।
ଵୈଷ୍ଣଵସ୍ଯ କୁଵିନ୍ଦସ୍ଯ ତସ୍ମିନ୍ନସ୍ତଧନସ୍ଯ ଚ । ସାନନ୍ଦୋ ନନ୍ଦସହିତୋ ବଲଦେଵାଦିଭିର୍ଯୁତଃ
ସେ ବୈଷ୍ଣବ କୁବିନ୍ଦଙ୍କ ଘରକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଧନ ନଥିଲା, ନନ୍ଦ ଓ ବଳରାମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଉଲ୍ଲାସରେ ଗଲେ।
ସ ଭକ୍ତଃ ପୂଜଯାମାସ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶ୍ରୀନିକେତନମ୍ । ତସ୍ମୈ ଦଦୌ ସ୍ଵଦାସ୍ଯଂ ଚ ଵରଂ ବ୍ରହ୍ମାଦିଦୁର୍ଲଭମ୍
ସେ ଭକ୍ତ ଶ୍ରୀନିକେତନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ପୂଜା କଲେ; ତାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ସେବା ଦେଲେ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଇପାରିନାହାନ୍ତି।
ପର୍ଯଙ୍କେ ସୁଷୁପୁଃ ସର୍ଵେ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ମିଷ୍ଟାନ୍ନସୁତ୍ତମମ୍ । ନିଦ୍ରାଂ ଚ ଲେଭେ ସା କୁବ୍ଜା ନିଦ୍ରେଶୋଽପିଯଯୌ ମୁଦା
ସମସ୍ତେ ଶୟନକୁ ଶୋଇଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମିଠା ଖାଇବା ପରେ; କୁବ୍ଜା ମଧ୍ୟ ଘୁମ ଆସିଲା, ନିଦ୍ରାର ଦେବତା ଖୁସି ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ।
ଗତ୍ଵା ଦଦର୍ଶ କୁବ୍ଜାଂ ତାଂ ରତ୍ନତଲ୍ପେ ଚ ନିଦ୍ରିତାମ୍ । ଦାସୀଗଣୈଃ ପରିଵୃତାଂ ସୁନ୍ଦରୀଂ କମଲାମିଵ
ସେଠାକୁ ଯାଇ, କୃଷ୍ଣ କୁବ୍ଜାକୁ ରତ୍ନ ଶୟନରେ ଶୋଇଥିବା ଦେଖିଲେ, ଦାସୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘେରିଥିଲେ, ସେ ଲୋଟସ୍ ଫୁଲ ଭଳି ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ବୋଧଯାମାସ ତାଂ କୃଷ୍ଣୋ ନ ଦାସୀସ୍ଵପି ନିଦ୍ରିତାଃ । ତାମୁଵାଚ ଜଗନ୍ନାଥୋ ଜଗନ୍ନାଥପ୍ରିଯାଂ ସତୀମ୍
କୃଷ୍ଣ କୁବ୍ଜାକୁ ଜାଗାଇଲେ, ଦାସୀମାନେ ଘୁମିଥିଲେ; ଜଗନ୍ନାଥ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ସତୀକୁ କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ତ୍ଯଜ ନିଦ୍ରାଂ ମହାଭାଗେ ଶୃଙ୍ଗାରଂ ଦେହି ସୁନ୍ଦରି । ପୁରା ଶୂର୍ପଣଖା ତ୍ଵଂ ଚ ଭଗିନୀଂ ରାଵଣସ୍ଯ ଚ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: 'ଘୁମକୁ ଛାଡ଼, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ଶୃଙ୍ଗାର ଦିଅ, ସୁନ୍ଦରୀ। ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଶୂର୍ପଣଖା, ରାବଣଙ୍କ ଭଉଣୀ ଥିଲେ।'
ରାମଜନ୍ମନି ମଦ୍ଧେତୋସ୍ତ୍ଵଯା କାନ୍ତେ ତପଃ କୃତମ୍ । ତପଃପ୍ରଭାଵାନ୍ମାଂ କାନ୍ତଂ ଭଜ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମନି
'ରାମ ଜନ୍ମରେ, ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ତପ କରିଥିଲେ, ମୋତେ ଚାହିଥିଲେ; ତୁମର ତପର ଶକ୍ତିରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମରେ ମୋତେ ପ୍ରିୟ ଭାବରେ ଲଭ।'
ଅଧୁନା ସୁଖସଂଯୋଗଂ କୃତ୍ଵା ଗଚ୍ଛ ମମାଽଽଲଯମ୍ । ସୁଦୁର୍ଲଭଂ ଚ ଗୋଲୋକଂ ଜରାସୃତ୍ଯୁହରଂ ପରମ୍
'ଏବେ ଆନନ୍ଦ ମିଳନ ପରେ, ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଅ, ଗୋଲୋକକୁ, ଯାହା ଅତି ଦୁର୍ଲଭ, ସର୍ବୋତ୍ତମ, ବୃଦ୍ଧା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ନଥିବା।'