ସାମଵେଦେ ଚ ଭଗଵାନିତ୍ଯୁଵାଚ ହରିଃ ସ୍ଵଯମ୍
ସାମବେଦରେ ଭଗବାନ ହରି ସ୍ୱୟଂ ଏପରି କହିଥିଲେ।
ଗୁରୁମିଷ୍ଟଂ ସ୍ଵଯଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ସ୍ତୁତ୍ଵା ଵୈ ସାଧକୋ ମୁନେ
ଅଭିଷ୍ଟ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଓ ସ୍ତୁତି କରି, ସାଧକ ମୁନି—
ଜଲଂ ଜଲସମୀପଂ ଚ ସରନ୍ଧଂ ପ୍ରାଣିସନ୍ନିଧିମ୍
ପାଣି, ପାଣି ନିକଟ, ପୋଖରୀ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି—
ହଲୋତ୍କର୍ଷସ୍ଥଲଂ ଚୈଵ ସସ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରଂ ଚ ଗୋଷ୍ଠକମ୍ 1.26.
ହାଳ ଚଲାଯାଇଥିବା ଜାଗା, ଶସ୍ୟ ଖେତ୍ର ଏବଂ ଗୋଶାଳା।
ଗ୍ରାମାଦ୍ଯଭ୍ଯନ୍ତରଂ ଚୈଵ ନୃଣାଂ ଗୃହସମୀପକମ୍
ଗାଁ ଭିତର ଏବଂ ଲୋକଙ୍କ ଘର ନିକଟର ଅଞ୍ଚଳ,
କ୍ରୀଡାସ୍ଥଲଂ ମହାରଣ୍ଯଂ ମଂଚକାଧଃସ୍ଥଲଂ ତଥା
ଖେଳ କ୍ଷେତ୍ର, ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ଖଟିଆ ତଳର ଜମି,
ଦୂର୍ଵାସ୍ଥାନଂ କୁଶସ୍ଥାନଂ ଵଲ୍ମୀକସ୍ଥାନମେଵ ଚ
ଯେଉଁଠାରେ ଦୁର୍ବା ଘାସ, କୁଶ ଘାସ କିମ୍ବା ପିପିଲିକା ଗୁହା ଅଛି,
ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସୂର୍ଯ୍ଯତାପଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଏହି ସବୁଠାରୁ ବଞ୍ଚି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପ ନଥିବା ଥାଉଣି ଚୟନ କରିବା ଉଚିତ।
ପୁରୀଷମୂତ୍ରୋତ୍ସର୍ଗଂ ଚ ଦିଵା କୁର୍ଯାଦୁଦଙ୍ମୁଖଃ
ଦିନେ ଉତ୍ତର ମୁହଁ କରି ପାଖାପାଖି ପାଖାପାଖି ପ୍ରସ୍ରାବ ଓ ମଳ ବିସର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ମୌନୀ ଭୂତ୍ଵା ଚ ନିଶ୍ଵାସଂ ଯଥା ଗନ୍ଧୋ ନ ସଞ୍ଚରେତ୍
ମୌନ ରହି, ଏଭଳି ଶ୍ୱାସ ନିଅ, ଯେଉଁଠାରେ ଗନ୍ଧ ଚାରିପାଖରେ ଚାଲିନଯାଏ।
କୃତ୍ଵା ତୁ ଲୋଷ୍ଟଶୌଚଂ ଚ ଜଲଶୌଚଂ ତତଃ ପରମ୍
ମାଟି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ପରିଶୁଧ୍ଧି କରି, ତାପରେ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ସଫା କର।
ଏକାଂ ଲିଙ୍ଗେ ମୃଦଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵାମହସ୍ତେ ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ଲିଙ୍ଗରେ ଗୋଟେଥର ମାଟି ଲଗାଅ, ବାମ ହାତରେ ଚାରିଥର।
ମୂତ୍ରଶୌଚଂ ଦ୍ଵିଗୁଣିତଂ ମୈଧୁନାନନ୍ତରଂ ଯଦି
ପ୍ରସ୍ରାବ ପରେ ଦୁଇଗୁଣି ମାଟି ବ୍ୟବହାର କର, ବିଶେଷକରି ଯଦି ସଂସ୍ପର୍ଶ ହୋଇଥାଏ।
ଏକା ଲିଙ୍ଗେ ଗୁଦେ ତିସ୍ରସ୍ତଥା ଵାମକରେ ଦଶ 1.26.
ଲିଙ୍ଗରେ ତିନିଥର, ଗୁଦରେ ଏବଂ ବାମ ହାତରେ ଦଶଥର ମାଟି ଲଗାଅ।
ପୁରୀଷଶୌଚଂ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଗୃହିଣାମିଦମେଵ ଚ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ମଳ ପରିଶୁଧ୍ଧିର ନିୟମ।
ଯତୀନାଂ ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେର୍ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣାମ୍
ଯତି, ବୈଷ୍ଣବ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ,
ନୋ ଯାଵଦୁପନୀଯେତ ଦ୍ଵିଜଃ ଶୂଦ୍ରସ୍ତଥାଽଙ୍ଗନା
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ଉପନୟନ ହୋଇନାହାନ୍ତି, ଶୂଦ୍ର ଓ ଜନାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ,
ଶୌଚଂ କ୍ଷତ୍ରଵିଶୋଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵିଜାନାଂ ଗୃହିଣାଂ ସମମ୍
କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କର ପରିଶୁଧ୍ଧି ଦ୍ୱିଜ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ସମାନ।
ନ୍ଯୂନାଧିକଂ ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଶୌଚଂ ଶୁଦ୍ଧିମଭୀପ୍ସତା
ଶୁଦ୍ଧି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକେ ଅଧିକ କିମ୍ବା କମ୍ ପରିଶୁଧ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଶୌଚଂ ତନ୍ନିଯମଂ ମତ୍ତଃ ସାଵଧାନଂ ନିଶାମଯ
ମୋ ପାଖରୁ ଏହି ପରିଶୁଧ୍ଧିର ନିୟମ ସାବଧାନ ଭାବେ ଶୁଣ।
ଵଲ୍ମୀକମୂଷିକୋତ୍ଖାତାଂ ମୃଦମନ୍ତର୍ଜଲାଂ ତଥା
ପିପିଲିକା ଗୁହା କିମ୍ବା ଉଠିଆ ଗୁହାରୁ ଖୋଦା ମାଟି, କିମ୍ବା ଜଳ ଭିତରର ମାଟି,
ଅନ୍ତଃପ୍ରାଣ୍ଯଵପର୍ଣାଂ ଚ ହଲୋତ୍ଖାତାଂ ଵିଶେଷତଃ
ଭିତରରୁ, ପତିତ ପତ୍ର ଉପରୁ ଏବଂ ବିଶେଷକରି ହାଳ ଦ୍ୱାରା ଖୋଦା ମାଟି।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥମୂଲାନ୍ନୀତାଂ ଚ ତଥୈଵ ଶଯନୋତ୍ଥିତାମ୍
ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛର ମୂଳରୁ ଆଣିଥିବା ମାଟି କିମ୍ବା ଯେଉଁ ମାଟିରେ କେହି ଶୋଇଥିବା କିମ୍ବା ଉଠିଥିବା, ସେ ମାଟିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଶସ୍ଯସ୍ଥଲାନାଂ କ୍ଷେତ୍ରାଣାମୁଦ୍ଯାନାନାଂ ମୃଦଂ ତ୍ଯଜେତ୍ 1.26.
ଧାନ ମାଡ଼ ଥିବା ସ୍ଥାନ, କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଉଦ୍ୟାନର ମାଟିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଶୌଚହୀନୋଽଶୁଚିର୍ନିତ୍ଯମନର୍ହଃ ସର୍ଵକର୍ମସୁ
ଯେଉଁଠାରେ ପବିତ୍ରତା ନାହିଁ, ସେ ସବୁବେଳେ ଅପବିତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ।
ଆଦୌ ଷୋଡଶଗଣ୍ଡୂଷୈର୍ମୁଖଶୁଦ୍ଧିଂ ଵିଧାଯ ଚ
ପ୍ରଥମେ ଷୋଳ ଥର ପାଣି ଦ୍ୱାରା ମୁଁହ ପରିଷ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍।
ପୁନଃ ଷୋଡଶଗଣ୍ଡୂଷୈର୍ମୁଖଶୁଦ୍ଧିଂ ସମାଚରେତ୍
ପୁଣି ଷୋଳ ଥର ପାଣି ଦେଇ ମୁଁହ ପରିଷ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍।
ନିରୂପିତଂ ସାମଵେଦେ ହରିଣା ଚାହ୍ନିକକ୍ରମେ
ଏହି କ୍ରମ ସାମବେଦରେ ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ।
ଖଦିରଂ ଚ ଶିରୀଷଂ ଚ ଜାତିପୁନ୍ନାଗଶାଲକମ୍
ଖଦିର, ଶିରୀଷ, ଯାତି, ପୁନ୍ନାଗ ଓ ଶାଳକ ଗଛ ସ୍ୱୀକୃତ।
ଜମ୍ବୂକଂ ବକୁଲଂ ତୋକ୍ମଂ ପଲାଶଂ ଚ ପ୍ରଶସ୍ତକମ୍
ଜାମୁ, ବକୁଳ, ଟୋକମ୍ ଓ ପଳାଶ ଗଛ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସିତ।