ତେନ ସାର୍ଧଂ ମଧୁପୁରୀଂ ଭଗଵାନ୍ ଗଚ୍ଛ ସଂପ୍ରତମ୍ । କୁରୁ ଶଂଭୋର୍ଧନୁର୍ଭଙ୍ଗଂ ଭଗ୍ନଂ ଵୈରିଗଣଂ ହରେ
ତାଙ୍କ ସହିତ ଏବେ ମଥୁରାକୁ ଯାଆନ୍ତୁ, ଭଗବାନ; ଶିବଙ୍କ ଧନୁଷ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତୁ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ହରାନ୍ତୁ, ହେ ହରି।
ହନ କଂସଂ ଦୁରାତ୍ମାନଂ ତାତଂ ବୋଧଯ ମାତରମ୍ । ନିର୍ମାଣଂ ଦ୍ଵାରକାଯାଶ୍ଚ ଭାରାଵତରଣଂ ଭୁଵଃ
ଦୁଷ୍ଟ କଂସକୁ ମାରନ୍ତୁ, ବାପାଙ୍କୁ ଜାଗାନ୍ତୁ, ମାଆକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦିଅନ୍ତୁ, ଦ୍ୱାରକା ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ପୃଥିବୀର ଭାର ହରନ୍ତୁ।
ଦହ ଵାରାଣସୀଂ ଶଂଭୋଃ ଶକ୍ରସ୍ଯ ସଦନଂ ଵିଭୋ । ଶିଵସ୍ଯ ଜୃମ୍ଭଣଂ ଯୁଦ୍ଧେ ବାଣସ୍ଯ ଭୁଜକୃନ୍ତନମ୍
ଶିବଙ୍କର ବାରାଣସୀ ସହରକୁ ଜଳାଇଦିଅ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ରାଜମହଳକୁ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୱଂସ କର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶିବଙ୍କର ଜମାଇବାକୁ ଓ ବାଣଙ୍କର ହାତ କାଟିଦେଇବାକୁ କହିଛି।
ରୁକ୍ମିଣୀହରଣଂ ନାଥ ଘାତନଂ ନରକସ୍ଯ ଚ । ଷୋଡଶାନାଂ ସହସ୍ରଂ ଚ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପାଣିଗ୍ରହଂ କୁରୁ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ହରଣ କର, ନରକାସୁରଙ୍କୁ ମାରିଦେ, ଏବଂ ଷୋଳେ ହଜାର ଜଣ ମହିଳାଙ୍କ ସହିତ ବିବାହ କର।
ତ୍ଯଜ ପ୍ରିଯାଂ ପ୍ରାଣସମାଂ ଵ୍ରଜେଶ୍ଵର ଵ୍ରଜଂ ଵ୍ରଜ । ଉତ୍ତିଷ୍ଠୋତ୍ତିଷ୍ଠ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯାଵଦ୍ରାଧା ନ ଜାଗ୍ରତି
ହେ ବ୍ରଜେଶ୍ୱର, ତୁମର ପ୍ରିୟା, ଯିଏ ପ୍ରାଣ ସମାନ, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଯାଅ। ଉଠ, ଉଠ, ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ ହେଉ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଧା ଜାଗିନାହାନ୍ତି।
ତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମା ଚ ସେନ୍ଦ୍ରୈର୍ଦେଵଗଣୈଃ ସହ । ଜଗାମ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଚ ଶେଷଶ୍ଚ ଶଂକରସ୍ତଥା
ଏଭଳି କହି ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସହିତ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ; ଶେଷ ଓ ଶିବ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ।
ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନଵୃଷ୍ଟିଂ ଚ କୁଷ୍ଣସ୍ଯୋପରି ଦେଵତାଃ । ଚକ୍ରୁଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ଵାଗ୍ବଭୂଵାଶରୀରିଣୀ
ଦେବତାମାନେ ପ୍ରେମ ଓ ଭକ୍ତିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ପୁଷ୍ପ ଓ ଚନ୍ଦନ ବର୍ଷା କଲେ; ଏବଂ ଶରୀର ନଥିବା ଏକ ସ୍ୱର କହିଲା।
ବଧ କଂସଂ ଵଥାର୍ହ ଚ ସ୍ଵପିତ୍ରୋର୍ମୋକ୍ଷଣଂ କୁରୁ । କ୍ଷଯଂ କୁରୁଭୁଵୋ ଭାରଂ ନାରଦେତ୍ଯେଵମେଵ ଚ
କଂସ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟମାନେକୁ ମାର, ତୁମର ପିତାମାତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦିଅ, କୁରୁଭୂମିର ଭାର ହଟାଇଦିଅ—ଏଭଳି ନାରଦ କହିଲେ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ତଦ୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ ଭୂତଭାଵନଃ । ରାଧା ଭଗଵତୀଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ଶନୈଃ ଶନୈଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପ୍ରଭୁ ଭଗବାନ୍ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ରାଧାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଆଲ୍ପ ଆଲ୍ପ ଉଠିଲେ।
ଯଯୌ ହରିଃ କିଯଦ୍ଦୂରଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ । କ୍ଷଣଂ ତସ୍ଥୌ ଚନ୍ଦନାନାଂ ଵନେ ଵାସସମୀପତଃ
ହରି କିଛି ଦୂରକୁ ଗଲେ, ବାରମ୍ବାର ପଛକୁ ଦେଖିଲେ; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚନ୍ଦନ ଗଛ ତଳେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଵିହାଯ ରାଧା ନିନ୍ଦ୍ରାଂ ସା ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ସ୍ଵତଲ୍ପତଃ । ନ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ହରୀଂ ଶାନ୍ତଂ କାନ୍ତଂ ଚ ପ୍ରାଣଵଲ୍ଲଭମ୍
ରାଧା ନିଦ୍ରା ଛାଡ଼ି ନିଜ ଶଯ୍ୟାରୁ ଉଠିଲେ; କିନ୍ତୁ ଶାନ୍ତ, ପ୍ରିୟ, ପ୍ରାଣସମ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
ହା ନାଥ ରମଣ ପ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରାଣେଶ ପ୍ରାଣଵଲ୍ଲଭ । ପ୍ରାଣଚୋର ପ୍ରିଯତମ କ୍ଵ ଗତୋଽସୀତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ହା ପ୍ରଭୁ, ରମଣ, ପ୍ରିୟ, ପ୍ରାଣନାଥ, ପ୍ରାଣବଲ୍ଲଭ, ପ୍ରାଣଚୋର, ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ—ତୁମେ କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲା?—ଏଭଳି ରାଧା କାନ୍ଦି କହିଲେ।
କ୍ଷଣମନ୍ଵେଷଣଂ କୃତ୍ଵା ବଭ୍ରାମ ମାଲତୀଵନମ୍ । ଉଵାସ କ୍ଷଣମୁତ୍ତସ୍ଥୌ କ୍ଷଣଂ ସୁଷ୍ଵାପ ଭୂତଲେ
କିଛି ଖଣ୍ଡ ଖୋଜି ଦେଖି, ସେ ମାଲତୀ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରିଲେ; କିଛି ଖଣ୍ଡ ବସି, ପୁଣି ଉଠିଲେ, ଏବଂ ଭୂମି ଉପରେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ଶୁଇଲେ।
ରୁରୋଦ କ୍ଷଣମତ୍ଯୁଚ୍ଚୈର୍ଵିଲଲାପ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ଆଗଚ୍ଛାଽଽଗଚ୍ଛ ହେ ନାଥେତ୍ଯେଵସୁକ୍ତ୍ଵା ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ, ପୁଣିପୁଣି ବିଳାପ କଲେ, ଏବଂ ବାରମ୍ବାର 'ଆସ, ଆସ, ହେ ପ୍ରଭୁ!' ବୋଲି ଡାକିଲେ।
ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ସଂପ୍ରାପ ସଂତାପାତ୍ସଂପ୍ତତା ଵିରହାନଲୈଃ । ଭୂତଲେ ଚ ତୃଣାଚ୍ଛନ୍ନେ ପପାତ ଚ ଯଥା ମୃତା
ବିରହ ଅଗ୍ନିରେ ଦୁଃଖରେ ସେ ଅଚେତନ ହେଲେ, ତୃଣ ଛାଡ଼ିଥିବା ଭୂମି ଉପରେ ମୃତ ଭଳି ପଡ଼ିଗଲେ।
ଆଯଯୁସ୍ତତ୍ର ଗୋପ୍ଯଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଞ୍ଛତସହସ୍ରଶଃ । କାଶ୍ଚିଚ୍ଚାମରହସ୍ତାଶ୍ଚ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚନ୍ଦନଦ୍ରଵମ୍
ସେଠାରେ ଶହେ ହଜାରେ ଗୋପୀମାନେ ଆସିଲେ, କିଛି ଚାମର ହାତରେ ଧରିଥିଲେ, ଏବଂ ଚନ୍ଦନ ଲେପ ଆଣିଥିଲେ।
ତାସାଂ ମଧ୍ଯେ ପ୍ରିଯା ଲୀଲା କୃତ୍ଵା ରାଧାଂ ସ୍ଵଵକ୍ଷସି । ମୃତାମିଵ ପ୍ରିଯାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୁରୋଦ ପ୍ରେମଵିହ୍ଵଲା
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସଖୀ ହସିଖେଳ କରି ରାଧାଙ୍କୁ ନିଜ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ରଖିଲେ; ପ୍ରିୟାକୁ ମୃତ ଭଳି ଦେଖି, ସେ ପ୍ରେମରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ କାନ୍ଦିଲେ।
ସଜଲଂ ପଙ୍କଜଦଲଂ ପଙ୍କୋପରି ନିଧାଯ ଚ । ସ୍ଥାପଯାମାସ ତାଂ ରାଧାଂ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟାଂ ଚ ମୃତାମିଵ
ଭିଜା ପଦ୍ମପତ୍ର ମାଟି ଉପରେ ରଖି, ସେମାନେ ରାଧାଙ୍କୁ ସେଠାରେ ଶୁଇଁଦେଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ଭଳି ଶୁଇଥିଲେ।
ଗୋପୀଭିଃ ସେଵିତାଂ ତତ୍ର ରୁଚିରୈଃ ଶ୍ଵେତଚାମରୈଃ । ଚନ୍ଦନଦ୍ରଵଯୁକ୍ତାଂ ଚ ସ୍ନିଗ୍ଧଵସ୍ତ୍ରାନ୍ଵିତାଂ ସତୀମ୍
ସେଠାରେ ଗୋପୀମାନେ ସୁନ୍ଦର ଧଳା ଚାମର ଦେଇ, ଚନ୍ଦନ ଲେପ ଲଗାଇ, ମୃଦୁ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇ ରାଧାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ଦଦର୍ଶ କୃଷ୍ଣସ୍ତତ୍ରୈତ୍ଯ ତାମେଵ ପ୍ରାଣଵଲ୍ଲଭାମ୍ । ନିଵାରିତଶ୍ଚ ଗୋପୀଭିର୍ବଲିଷ୍ଠାଭିଶ୍ଚ ନାରଦ
କୃଷ୍ଣ ସେଠାକୁ ଆସି, ନିଜ ପ୍ରାଣସମ ପ୍ରିୟାକୁ ଦେଖିଲେ; କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୋପୀମାନେ ଓ ନାରଦ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ।
ଯଥା ନୀତଃ ସାପରାଧୋ ଦଣ୍ଡଥୋ ରାଜଭଟାଦିଭିଃ । ଚକାର ରାଧାଂ କ୍ରୋଡେ ଚ ସମାଗତ୍ଯ କୃପାନିଧିଃ
ଯେପରି ଦୋଷୀକୁ ରାଜାଙ୍କର ସେବକମାନେ ଦଣ୍ଡ ପାଇଁ ନେଇଯାନ୍ତି, ସେପରି ଦୟାର ସାଗର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ରାଧାଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ଛାତିରେ ବସାଇ ନେଲେ।
ଚେତନାଂ କାରଯାମାସ ବୋଧଯାମାସ ବୋଧନୈଃ । ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଚେତନାଂ ଦେଵୀ ଦଦର୍ଶ ପ୍ରାଣଵଲ୍ଲାଭାମ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ରାଧାଙ୍କୁ ସଚେତନ କରିଦେଲେ। ରାଧା ହୁଷ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣପ୍ରିୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ବଭୂଵ ସୁସ୍ଥିରା ଦେଵୀ ତତ୍ଯାଜ ଵିରହଜ୍ଵରମ୍ । ଚକାର କାନ୍ତଂ ସା କାନ୍ତା ଗାତ୍ରାଲିଙ୍ଗନମୀପ୍ସିତମ୍
ଦେବୀ ରାଧା ସ୍ଥିର ଓ ସୁସ୍ଥ ହେଲେ, ବିରହର ଜ୍ୱର ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ।
ନାନାପ୍ରକାରଶୃଙ୍ଗାରଂ ଚକାର ମଧୁସୂଦନଃ । ଉଵାସ ରତ୍ନତଲ୍ପେ ଚ ରାଧାଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଵକ୍ଷସି
ମଧୁସୂଦନ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶୃଙ୍ଗାର କ୍ରୀଡ଼ା କଲେ। ରାଧାଙ୍କୁ ନିଜ ଛାତି ଉପରେ ବସାଇ ରତ୍ନମଞ୍ଚରେ ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ରହିଲେ।
ରାଧାସଖୀ ରତ୍ନମାଲା ଵିଦଗ୍ଧା ସର୍ଵପୂଜିତା । ଉଵାଚ କୃଷ୍ଣଂ ମଧୁରଂ ନୀତିସାରମନୁତ୍ତମମ୍
ରାଧାଙ୍କ ସହେଳୀ ରତ୍ନମାଳା, ଯିଏ ଚତୁର ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କର ସମ୍ମାନିତ, ସେ ମଧୁର କଥାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ନୀତିର ମୂଳ ଉପଦେଶ କଲେ।
ରତ୍ନମାରୋଵାଚ ଶୃଣୁ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପରିଣାମସୁଖାଵହମ୍ । ହିତଂ ତଥ୍ଯଂ ନୀତିସାରଂ ଦଂପତ୍ଯୋଃ ପ୍ରୀତିକାରଣମ୍
ରତ୍ନମାଳା କହିଲେ: 'ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯାହା ଶେଷରେ ସୁଖ ଦେଉଛି, ଉପକାରୀ, ସତ୍ୟ ଓ ନୀତିର ସାର, ଦମ୍ପତିଙ୍କର ପ୍ରେମ ହେବାର କାରଣ, ସେଥିରେ କହିବି, ଶୁଣ।'
ସଂମତଂ କାମଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ନୀତୌ ଵେଦପୁରାଣଯୋଃ । ଲୌକିକଵ୍ଯଵରାରେଷୁ ପ୍ରଶସ୍ଯଂ ସୁଯଶସ୍କରମ୍
ଏହି ଉପଦେଶ କାମଶାସ୍ତ୍ର, ନୀତି, ବେଦ ଓ ପୁରାଣରେ ମନ୍ୟ, ଲୋକଜୀବନରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାମ ଦେଇଥାଏ।
ନାରୀଣାଂ ଚ ପ୍ରିଯା ମାତା ପ୍ରିଯୋ ଭ୍ରାତା ଚ ଵନ୍ଧୁଷୁ । ତତଃ ପ୍ରିଯଶ୍ଚ ପୁତ୍ରଶ୍ଚ ପୁତ୍ରାଦେଵ ପ୍ରିଯଃ ପତିଃ
ସମ୍ପର୍କମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମାଆ ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ, ଭାଇ ପ୍ରିୟ, ପରେ ପୁଅ ପ୍ରିୟ, କିନ୍ତୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ହେଉଛନ୍ତି ସ୍ୱାମୀ।
ଶତପୁତ୍ରାତ୍ପ୍ରିଯଃ ସ୍ଵାମୀ ସାଧ୍ଵୀନାଂ ସାଧୁସଂମତଃ । ରସିକାନାଂ ଵିଦଗ୍ଧାନାଂ ନ ହି ଭର୍ତୁଃ ପରଃ ପ୍ରିଯଃ
ସତୀ ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ସ୍ୱାମୀ ଶତପୁଅଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ଏହି ମତ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି। ଚତୁର ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱାମୀଠାରୁ ପ୍ରିୟ କେହି ନାହାନ୍ତି।
ଯଦି ଭର୍ତା ଵିଦଗ୍ଧଶ୍ଚ ଵିଦଗ୍ଧାନାଂ ସୁଖାଵହଃ । ଅନ୍ଯଥା ଵିଷତୁଲ୍ଯଶ୍ଚ ଵିଷମଶ୍ଚେତ୍ଖଲଃ ଖଲୁ
ଯଦି ସ୍ୱାମୀ ଚତୁର ହୁଅନ୍ତି, ଚତୁର ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ସେ ସୁଖ ଦେଇଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ସେ ବିଷ ସମାନ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।