କୁଷ୍ଣସ୍ତାଂ ମୂର୍ଚ୍ଛିତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃପଯା ଚ କୃପାନିଧିଃ । ଚେତନାଂ କାରଯିତ୍ଵା ଚ ଵାସଯାମାସ ଵକ୍ଷସି
କୃଷ୍ଣ ଦୟାର ସାଗର, ତାଙ୍କୁ ଅଚେତନ ଦେଖି, ଦୟା କରି ତାଙ୍କୁ ଚେତନ କରାଇ, ନିଜ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ରଖିଲେ।
ବୋଧଯାମାସ ଵିଵିଧଂ ଯୋଗୈଃଶୋକଵିଖଣ୍ଡନୈଃ । ତଥାଽପି ଶୋକଂ ତ୍ଯକ୍ତୁଂ ଚ ନ ଶଶାକ ଶୁଚିସ୍ମିତା
ତିନି ବିଭିନ୍ନ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଶୋକ ଦୂର କରି, ତାଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କଲେ; ତଥାପି ଶୋକ ଛାଡିପାରିଲେ ନାହିଁ, ହସୁଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ।
ସାମାନ୍ଯଵସ୍ତୁଵିଶ୍ଲେଷୀନୃଣାଂ ଶୋକାଯ କେଵଲମ୍। ଦେହାତ୍ମନୋଶ୍ଚ ଵିଚ୍ଛେଦଃ କ୍ଵ ସୁଖାଯ ପ୍ରକଲ୍ପତେ
ସାଧାରଣ ଜିନିଷରୁ ବିଚ୍ଛେଦ ଲୋକଙ୍କୁ କେବଳ ଦୁଃଖ ଦିଏ; ଦେହ ଓ ଆତ୍ମାର ବିଚ୍ଛେଦ କିପରି ସୁଖ ଦେଇପାରିବ?
ନ ଯଯୌ ତତ୍ର ଦିଵସେ ଵ୍ରଜରାଜୋ ଵ୍ରଜଂ ପତି । କ୍ରୀଡାସରୋଵରାଭ୍ଯାଶଂ ପ୍ରଯଯୌ ରାଧାଯା ସହ
ସେ ଦିନ, ବ୍ରଜର ରାଜା କିମ୍ବା ବ୍ରଜପତି ସେଠାକୁ ଯାଇନଥିଲେ; ସେ ରାଧାଙ୍କ ସହିତ କ୍ରୀଡ଼ା ସରୋବର ପାଖକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ପୁନଃ କ୍ରୀଡାଂ ଚକାର ଚ ତଯା ସହ । ଵିଜହୌ କ୍ରିହଜ୍ଵାଲାଂ ରାସେ ରାସେଶ୍ଵରୀ ମୁଦା
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ପୁଣି ଖେଳିଲେ; ରାସ ନୃତ୍ୟରେ, ରାସର ରାଣୀ ଆନନ୍ଦରେ ଘର ଜ୍ୱାଳା ଛାଡିଦେଲେ।
ରାଧା ସା ସ୍ଵାମିନା ସାର୍ଧଂ ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତା । ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନତଲ୍ପେ ଚ ତସ୍ଥୌ ରହସି ନାରଦ
ରାଧା ନିଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସହିତ, ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନର ଶଯ୍ୟାରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ବସିଥିଲେ, ହେ ନାରଦ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମାଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo ରାଧାଶୋକ- ଵିମୋଚନଂ ନାମାଷ୍ଟଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମ ପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ ଖଣ୍ଡରେ ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ 'ରାଧାଙ୍କ ଶୋକ ମୁକ୍ତି' ନାମକ ଅଠଷଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଅଥୈକୋନସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରଦ ଉଵାଚ ଅତଃ ପରଂ କିଂ ରହସ୍ଯଂ ରାଧାକେଶଵଯୋର୍ଵଦ । ନିଗୂଢତତ୍ଵାମସ୍ପଷ୍ଟଂ ତନ୍ମେ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ଏବେ ଉଣସପ୍ତତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ନାରଦ କହିଲେ: ଏହା ପରେ ରାଧା ଓ କେଶବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଣ ଅଧିକ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ଅଛି? ଏହାର ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ମୋତେ ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ଆପଣ ମୋତେ ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦିଅନ୍ତୁ।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଶୃଣୁ ନାରଦ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ରହସ୍ଯଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ । ଗୋପନୀଯଂ ଚ ଵେଦେଷୁ ପୁରାଣେଷୁ ପୁରାଵିଦାମ୍
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ନାରଦ, ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ କହିବି, ଯାହା ବେଦ, ପୁରାଣ ଓ ପୁରାତନ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଥାଏ।
ପୁନଃ ସକାମୋ ଭଗଵାନ୍କୃଷ୍ଣଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛାମଯୋ ଵିଭୁଃ । ରେମେ ସ ରମଯା ସାର୍ଧଂ ଵିଦଗ୍ଧଶ୍ଚ ଵିଦଗ୍ଧଯା
ପୁଣିଥରେ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାଧୀନ ଓ କାମନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ରମାଙ୍କ ସହିତ, ଯିଏ ଚତୁର ଓ ଚତୁରାଣୀ, ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିଲେ।
ଚତୁଃଷଷ୍ଟିକଲାଶକ୍ତ୍ଯା ଯଥା କାନ୍ତା କଲାଵତୀ । କାମଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ନିପୁଣା ଵିଦଗ୍ଧା ରସିକେଶ୍ଵରୀ
ଚଉଷଠି କଳାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ସେ ଜଣେ ପ୍ରେମିକା ଭାବେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ, କାମଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଚତୁର ଓ ରସର ରାଣୀ ଥିଲେ।
ଶୃଙ୍ଗାରଲୀଲାନିପୁଣା ଶଶ୍ଵତ୍କାମା ଚ କାମୁକୀ । ସୁନ୍ଦରୀ ସୁନ୍ଦରୀଷ୍ଵେଵ ଶଶ୍ଵତ୍ସୁସ୍ଥିରଯୌଵନା
ସେ ଶୃଙ୍ଗାର ଖେଳାରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ସଦା କାମନାରେ ଲିନ୍ନ, ସୁନ୍ଦରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏବଂ ସଦା ଯୁବତୀ ଓ ତରୁଣୀ ଥିଲେ।
ପିତଣାଂ ମାନସୀ କନ୍ଯା ଧନ୍ଯା ମାନ୍ଯା ଚ ମାନିନୀ । ଶଂଭୋଃ ଶିଷ୍ଯା ଜ୍ଞାନଯୁତା ଶତକଲ୍ପାନ୍ତଜୀଵିନୀ
ପିତନଙ୍କ ମନସିକ କନ୍ୟା, ଧନ୍ୟ, ଆଦରିତ ଓ ଗର୍ବିତା, ଶିବଙ୍କ ଶିଷ୍ୟା, ଜ୍ଞାନସମ୍ପନ୍ନ, ଶତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତ।
ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗନିପୁଣା ଯୋଗନୀତିଵିଶାରଦା । ନାନାରୂପଧରା ସାଧ୍ଵୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧା ସିଦ୍ଧଯୋଗିନୀ
ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ଯୋଗ ନୀତିରେ ନିପୁଣ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା, ସଦ୍ବ୍ୟବହାରିଣୀ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସିଦ୍ଧ ଯୋଗିନୀ।
ତତ୍କନ୍ଯା ରାଧିକା ଦେଵୀ ମାତୃତୁଲ୍ଯା ଚ କାମୁକୀ । ଚକାର ନାନାଭାଵଂ ସା ସୁଶୀଲା ସ୍ଵାମିନଂ ପ୍ରତି
ସେଇ କନ୍ୟା, ରାଧା ଦେବୀ, ମାତୃସମାନ ଓ କାମନାସମ୍ପନ୍ନ, ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରତି ବିଭିନ୍ନ ଭାବ ପ୍ରକାଶ କଲେ, ଶିଳବତୀ।
ଚତୁଃଷଷ୍ଟିକଲାମାନଂ ଶ୍ରୃଙ୍ଗାରଂ ଚ ଚକାର ସଃ । ତ୍ଯା ଵିଶିଷ୍ଟଯା ସାକଂ ରାସେ ରାମରସୋତ୍ସୁକଃ
ସେ ଚଉଷଠି କଳା ଓ ଶୃଙ୍ଗାର କ୍ରୀଡ଼ା ତାଙ୍କ ସହିତ କଲେ, ବିଶେଷ ଭାବରେ, ରାସ ରସରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ।
ତାଂ ନଖାଗ୍ରକ୍ଷତଶ୍ରୋଣୀଂ ନଖକ୍ଷତପଯୋଧରାମ୍ । ଲୁପ୍ତଚନ୍ଦନସିଂଦୂରାଂ କବରୀଶିଥିଲାଂ ସତୀମ୍
ତାଙ୍କ ନଖରେ ଶୋଣି ଚିହ୍ନ, ନଖ ଦ୍ୱାରା ଚେଷ୍ଟିତ ଅଂସ, ଚନ୍ଦନ ଓ ସିନ୍ଦୂର ମସିଗଲା, କେଶ ଖୋଲା ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଶୁଭ୍ରାଚାରିଣୀ।
ସୁଖସଂଭୋଗମଗ୍ନାଂ ଚ ନଗ୍ନାଂ ଚ ଶୋକମୂର୍ଚ୍ଛିତାମ୍ । ପୁଲକାଞ୍ଚିତସର୍ପାଙ୍ଗୀଂ ନିଦ୍ରାଦେଵୀ ସମାଯଯୌ
ସେ ଆନନ୍ଦ ମିଳନରେ ଲିନ୍ନ, ନଗ୍ନ ଓ ଶୋକରେ ଅଚେତନ, ତାଙ୍କ ଦେହରେ ସର୍ପ ଭଳି ରୋମାଞ୍ଚ, ନିଦ୍ରାଦେବୀ ଆସିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ନିଦ୍ରିତାଂ କୃଷ୍ଣଃକୃପଯା ଚ କୃପାନିଧିଃ । ରୁରୋଦ ମାଯଯା ମାଯୀ ମଯେଶୋ ଲୋକଶିକ୍ଷଯା
ତାଙ୍କୁ ଶୁଏଁଥିବା ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ, ଦୟାର ସାଗର, କୃପାବଶତାରେ କାନ୍ଦିଲେ, ମାୟାର ସ୍ୱାମୀ, ଲୋକଙ୍କୁ ଶିଖ୍ୟା ଦେବା ପାଇଁ।
କୃତ୍ଵା ଵକ୍ଷସି ରାଧାଂ ଚ ଚୁଚୁମ୍ବ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ । ସ୍ନାତାଂ ଚ ନେତ୍ରସଲିଲୈଃ ପ୍ରାଣାଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵତାମ୍
ରାଧାଙ୍କୁ ନିଜ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ରଖି, ପୁନିପୁନି ଚୁମ୍ବନ କଲେ; ନିଜ ଚକ୍ଷୁର ଜଳରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ, ସେ ପ୍ରାଣ ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ।
ପ୍ରାଣାଧିକାଂ ପ୍ରିଯତମାଂ ଧାରଯାମାସ ଵାସସୀ । ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧେଽତିସୂକ୍ଷ୍ମେ ଚାମୂଲ୍ଯେ ଵିଶ୍ଵମୁଦୁର୍ଲଭେ
ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟାକୁ, ସେ ଅଗ୍ନିଶୁଦ୍ଧ, ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଅମୂଲ୍ୟ ଓ ଦୁର୍ଲଭ ବସ୍ତ୍ରରେ ପିନ୍ଧାଇଲେ।
କବରୀଂ ଚ ଦଦୌ କୁଙ୍କୁମଚନ୍ଦନମ୍ । ତଦ୍ଗାତ୍ରେ ଚ ଗଲେ ହାରମମୂଲ୍ଯଂ ରତ୍ନନିର୍ମିତମ୍
ତାଙ୍କ କେଶରେ କୁଙ୍କୁମ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଲେ; ତାଙ୍କ ଦେହ ଓ କଣ୍ଠରେ ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନର ହାର ପିନ୍ଧାଇଲେ।
ସିନ୍ଦୂରଂ ଚ ଦଦୌ ତସ୍ଯାଃ ସୀମନ୍ତାଧଃସ୍ଥଲେଽମଲେ । ଦାଡିମୀକୁସୁମାକାରଂ ଯୁକ୍ତଂ ଚନ୍ଦନବିନ୍ଦୁଭି
ତାଙ୍କ ସିନ୍ଦୂର ବିଶୁଦ୍ଧ ସିମାନ୍ତରେ, ଦାଡିମି ଫୁଲ ଭଳି ଆକୃତିରେ, ଚନ୍ଦନର ତିନି ତିନି ବିନ୍ଦୁ ସହିତ ଲଗାଇଲେ।
ଚକାର ପଦ୍ମକଂ ଗଣ୍ଡେ ନାନାଚିତ୍ରଵିଚିତ୍ରକମ୍ । ଦଦୌ ତତ୍ପାଦପଦ୍ମେ ଚ ରତ୍ନମଞ୍ଜୀରରଞ୍ଜିତମ୍
ତାଙ୍କ ଗାଲରେ ପଦ୍ମ ଚିହ୍ନ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଅଲଙ୍କାରିକ ଚିତ୍ର ଦେଲେ; ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ରତ୍ନ ମଞ୍ଜୀର ପିନ୍ଧାଇଲେ।
ପାଦାଙ୍ଗୁଲିନଖାଗେ ଚ ସୁନ୍ଦରାଲକ୍ତକଂ ଦଦୌ । ନାନାସୁଵେଷୋଜ୍ଜ୍ଵଲିତାଂ ତାଂ ନିଦ୍ରାକୁଲିତାଂ ଵିଭୁଃ
ସେ ତାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ପାଦ ଓ ଆଙ୍ଗୁଠି ନଖରେ ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଲଗାଇଲେ, ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଅଳଙ୍କାର ଓ ଚମକୁଥିବା ପୋଶାକ ପିନ୍ଧାଇଲେ; ସେ ଅନେକ ଭୂଷଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ଘୁମରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିଲେ।
ପୁନଶ୍ଚକାର ମୋହେନ ଗାଢାଲିଙ୍ଗନମୀପ୍ସିତମ୍ । ପୁନଶ୍ଚ ଚୁମ୍ବନଂ କୃତ୍ଵା ନିଵେଶ୍ଯ ଚ ସ୍ଵଵକ୍ଷସି
ପୁଣି ସେ ମନରେ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ; ପୁଣି ଏକଥର ଚୁମ୍ବନ କରି, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଛାତି ଉପରେ ରଖିଲେ।
ସୁଷ୍ଵାପ ଜଗତାଂ ସ୍ଵାମୀ କାନ୍ତାଵିରହକାତରଃ । ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ କାନେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ପ୍ରିୟା ବିୟୋଗରେ ବିକଳ ହୋଇ, ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ପଡ଼ିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, କାନନରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ,
ଶିଵଶେଷାଦିଭିର୍ଦେଵୈର୍ମୁନୀନ୍ଦ୍ରୈଃ ସାର୍ଧମାଯଯୌ । ଆଗତ୍ଯ ନତ୍ଵା ସିରସା ତୁଷ୍ଟାଵ ସଂପୁଟାଞ୍ଜଲିଃ
ଶିବ, ଶେଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତା ଓ ମହାମୁନିମାନେ ସହିତ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଆସି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ହାତ ଜୋଡ଼ି, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ସାମଵେଦୋକ୍ତସ୍ତୋତ୍ରେଣ ପରିପୂର୍ଣତମଂ ଵିଭୁମ୍
ସେ ସାମବେଦର ଶ୍ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଜଯ ଜଯ ଜଗଦୀଶ ଵନ୍ଦିତଚରଣ ନିର୍ଗୁଣ ନିରାକାର ସ୍ଵେଚ୍ଛାମଯ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହ ନିତ୍ଯଵିଗ୍ରହ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଜୟ ଜୟ ଜଗତ୍ ସ୍ୱାମୀ, ଯାହାଙ୍କର ପାଦ ପୂଜିତ, ଗୁଣହୀନ, ରୂପହୀନ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚଳିଥିବା, ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରୁଥିବା, ଚିରନ୍ତନ ଦେହଧାରୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।