ନ ଯାସ୍ଯାମ୍ଯଥଵାଽରଣ୍ଯଂ ଯାସ୍ଯାମି କାମସାଗରେ । ତତ୍ର ତ୍ଵତ୍କାମନାଂ କୃତ୍ଵା ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମି ଚ କଲେଵରମ୍
ନହେଲେ, ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବି ନାହିଁ, ଆମ୍ବେ ଆଶାର ସାଗରକୁ ଯିବି; ସେଠାରେ ତୁମ ପ୍ରେମ ଭାବରେ ରହି, ଏହି ଦେହକୁ ଛାଡିଦେବି।
ଯଥାଽଽକାଶୋ ଯଥାଽଽତ୍ମା ଚ ଯଥା ଚନ୍ଦ୍ରୋ ଥା ରଵିଃ । ତଥା ତ୍ଵଂ ଯାସି ମତ୍ପାର୍ଶ୍ଵେ ନିବଦ୍ଧୋ ଵସନାଞ୍ଚଲେ
ଯେପରି ଆକାଶ, ଆତ୍ମା, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସବୁବେଳେ ରହନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେ ମୋ ପାଖରେ, ମୋ ଶାଢ଼ିର କୋଣକୁ ଧରି ରହିଛ।
ଅଧୁନା ଯାସି ନୈରାଶ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ମେ ଦୀନଵତ୍ସଲ । ନ ଯୁକ୍ତଂ ହି ପରିତ୍ଯକ୍ତୁଂ ଦୀନାଂ ମାଂ ଶରଣାଗତାମ୍
ଏବେ ତୁମେ ନିରାଶାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଛ, ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ଦୟା କରୁଥିବା ତୁମେ; ମୋତେ ଏପରି ଦୁଃଖିତ ଓ ଶରଣାଗତକୁ ଛାଡି ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଯତ୍ପାଦପଦ୍ମଂ ଧଯାଯନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦଯଃ । ତ୍ଵାଂ ମାଯଯା ଗୋପଵେଷଂ କଥଂ ଜାନାମି ମତ୍ସରୀ
ଯାହାଙ୍କ ପଦପଦ୍ମକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେଇ ତୁମେ ଗୋପାଳ ରୂପେ ମୋ ପାଖରେ ଥିଲେ, ତୁମ ମାୟାରେ ମୁହଁ ହୋଇ, କିପରି ଚିହ୍ନିପାରିବି?
କୃତଂ ଯଦ୍ଦେଵ ଦୁର୍ନୀତମପରାଧସହସ୍ରକମ୍ । ଯଦୁକ୍ତଂ ପତିଭାଵେନ ଚାଭିମାନେନ ତତ୍କ୍ଷମ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଦୁର୍ନୀତି କିମ୍ବା ଅନେକ ଅପରାଧ କରିଛି, ଏବଂ ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ଅଭିମାନରେ କିଛି କହିଥିଲି, ସେସବୁକୁ ମାନ୍ୟ କର।
ଚୂର୍ଣୋଭୂତଶ୍ଚ ମଦ୍ଗର୍ଵୋ ଦୂରୀଭୂତୋ ମନୋରଥଃ । ଵିଜ୍ଞାତୁମାତ୍ମସୌଭାଗ୍ଯଂ କିମନ୍ଯତ୍କଥଯାମି ତେ
ମୋର ଗର୍ବ ଧୂଳିସମ ହୋଇଯାଇଛି, ଇଚ୍ଛାମନ ଦୂରେ ଚାଲିଯାଇଛି; ଏବେ ମୋର ଭାଗ୍ୟ ଜାଣିଛି, ତୁମକୁ ଆଉ କଣ କହିପାରିବି?
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଗର୍ଗମୁଖଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମୋହିତା ତଵ ମାଯଯା । ତ୍ଵାଂ ଚ ଵକ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ନୋମି ପ୍ରେମ୍ଣା ଵା ଭକ୍ତିପାଶତଃ
ଗର୍ଗଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣି ଏବଂ ଜାଣି, ତୁମ ମାୟାରେ ମୁଁ ମୁହଁ ହୋଇଯାଇଛି; ପ୍ରେମ ଓ ଭକ୍ତିର ବନ୍ଧନରେ, ମୁଁ ତୁମେଠାରେ କିଛି କହିପାରୁନି।
ଯାସି ଚେନ୍ମାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସକଲଙ୍କୋ ଭଵିଷ୍ଯସି । ତ୍ଵତ୍ପୁତ୍ରପୌତ୍ରା ନଶ୍ଯନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମମୋପାନଲେନ ଚ
ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡି ଯିବ, ତେବେ ତୁମ ଉପରେ ଦୋଷ ଲାଗିବ; ତୁମ ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବେ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅଗ୍ନିରେ ମଧ୍ୟ।
କ୍ଷଣଂ ଯୁଗଶତଂ ମନ୍ଯେ ତ୍ଵାଂ ଵିନା ପ୍ରାଣଵଲ୍ଲଭମ୍ । କଥଂ ଶତାବ୍ଦଂ ତ୍ଵାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ବିଭର୍ମି ଜୀଵନଂ ପ୍ରଭୀ
ତୁମେ ଛାଡି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଶତବର୍ଷ ଭଳି ଲାଗେ; ଏହିପରି ତୁମକୁ ହରାଇ, ମୁଁ କିପରି ଶତବର୍ଷ ଜୀବନ ଧାରିପାରିବି, ହେ ପ୍ରଭୁ?
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ରାଧିକା ମୋପାତ୍ପପାତ ଧରଣୀତଲେ । ମୂର୍ଚ୍ଛଂ ସଂପ୍ରାପ ସହସା ଜହାର ଚେତନାଂ ମୁନେ
ଏପରି କହି, ରାଧିକା ହଠାତ୍ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ସେ ତୁରନ୍ତ ଅଚେତନ ହୋଇଗଲେ, ହେ ମୁନି।
କୁଷ୍ଣସ୍ତାଂ ମୂର୍ଚ୍ଛିତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃପଯା ଚ କୃପାନିଧିଃ । ଚେତନାଂ କାରଯିତ୍ଵା ଚ ଵାସଯାମାସ ଵକ୍ଷସି
କୃଷ୍ଣ ଦୟାର ସାଗର, ତାଙ୍କୁ ଅଚେତନ ଦେଖି, ଦୟା କରି ତାଙ୍କୁ ଚେତନ କରାଇ, ନିଜ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ରଖିଲେ।
ବୋଧଯାମାସ ଵିଵିଧଂ ଯୋଗୈଃଶୋକଵିଖଣ୍ଡନୈଃ । ତଥାଽପି ଶୋକଂ ତ୍ଯକ୍ତୁଂ ଚ ନ ଶଶାକ ଶୁଚିସ୍ମିତା
ତିନି ବିଭିନ୍ନ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଶୋକ ଦୂର କରି, ତାଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କଲେ; ତଥାପି ଶୋକ ଛାଡିପାରିଲେ ନାହିଁ, ହସୁଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ।
ସାମାନ୍ଯଵସ୍ତୁଵିଶ୍ଲେଷୀନୃଣାଂ ଶୋକାଯ କେଵଲମ୍। ଦେହାତ୍ମନୋଶ୍ଚ ଵିଚ୍ଛେଦଃ କ୍ଵ ସୁଖାଯ ପ୍ରକଲ୍ପତେ
ସାଧାରଣ ଜିନିଷରୁ ବିଚ୍ଛେଦ ଲୋକଙ୍କୁ କେବଳ ଦୁଃଖ ଦିଏ; ଦେହ ଓ ଆତ୍ମାର ବିଚ୍ଛେଦ କିପରି ସୁଖ ଦେଇପାରିବ?
ନ ଯଯୌ ତତ୍ର ଦିଵସେ ଵ୍ରଜରାଜୋ ଵ୍ରଜଂ ପତି । କ୍ରୀଡାସରୋଵରାଭ୍ଯାଶଂ ପ୍ରଯଯୌ ରାଧାଯା ସହ
ସେ ଦିନ, ବ୍ରଜର ରାଜା କିମ୍ବା ବ୍ରଜପତି ସେଠାକୁ ଯାଇନଥିଲେ; ସେ ରାଧାଙ୍କ ସହିତ କ୍ରୀଡ଼ା ସରୋବର ପାଖକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ପୁନଃ କ୍ରୀଡାଂ ଚକାର ଚ ତଯା ସହ । ଵିଜହୌ କ୍ରିହଜ୍ଵାଲାଂ ରାସେ ରାସେଶ୍ଵରୀ ମୁଦା
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ପୁଣି ଖେଳିଲେ; ରାସ ନୃତ୍ୟରେ, ରାସର ରାଣୀ ଆନନ୍ଦରେ ଘର ଜ୍ୱାଳା ଛାଡିଦେଲେ।
ରାଧା ସା ସ୍ଵାମିନା ସାର୍ଧଂ ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତା । ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନତଲ୍ପେ ଚ ତସ୍ଥୌ ରହସି ନାରଦ
ରାଧା ନିଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସହିତ, ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନର ଶଯ୍ୟାରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ବସିଥିଲେ, ହେ ନାରଦ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମାଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo ରାଧାଶୋକ- ଵିମୋଚନଂ ନାମାଷ୍ଟଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମ ପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ ଖଣ୍ଡରେ ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ 'ରାଧାଙ୍କ ଶୋକ ମୁକ୍ତି' ନାମକ ଅଠଷଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଅଥୈକୋନସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରଦ ଉଵାଚ ଅତଃ ପରଂ କିଂ ରହସ୍ଯଂ ରାଧାକେଶଵଯୋର୍ଵଦ । ନିଗୂଢତତ୍ଵାମସ୍ପଷ୍ଟଂ ତନ୍ମେ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ଏବେ ଉଣସପ୍ତତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ନାରଦ କହିଲେ: ଏହା ପରେ ରାଧା ଓ କେଶବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଣ ଅଧିକ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ଅଛି? ଏହାର ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ମୋତେ ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ଆପଣ ମୋତେ ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦିଅନ୍ତୁ।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଶୃଣୁ ନାରଦ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ରହସ୍ଯଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ । ଗୋପନୀଯଂ ଚ ଵେଦେଷୁ ପୁରାଣେଷୁ ପୁରାଵିଦାମ୍
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ନାରଦ, ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ କହିବି, ଯାହା ବେଦ, ପୁରାଣ ଓ ପୁରାତନ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଥାଏ।
ପୁନଃ ସକାମୋ ଭଗଵାନ୍କୃଷ୍ଣଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛାମଯୋ ଵିଭୁଃ । ରେମେ ସ ରମଯା ସାର୍ଧଂ ଵିଦଗ୍ଧଶ୍ଚ ଵିଦଗ୍ଧଯା
ପୁଣିଥରେ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାଧୀନ ଓ କାମନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ରମାଙ୍କ ସହିତ, ଯିଏ ଚତୁର ଓ ଚତୁରାଣୀ, ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିଲେ।
ଚତୁଃଷଷ୍ଟିକଲାଶକ୍ତ୍ଯା ଯଥା କାନ୍ତା କଲାଵତୀ । କାମଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ନିପୁଣା ଵିଦଗ୍ଧା ରସିକେଶ୍ଵରୀ
ଚଉଷଠି କଳାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ସେ ଜଣେ ପ୍ରେମିକା ଭାବେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ, କାମଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଚତୁର ଓ ରସର ରାଣୀ ଥିଲେ।
ଶୃଙ୍ଗାରଲୀଲାନିପୁଣା ଶଶ୍ଵତ୍କାମା ଚ କାମୁକୀ । ସୁନ୍ଦରୀ ସୁନ୍ଦରୀଷ୍ଵେଵ ଶଶ୍ଵତ୍ସୁସ୍ଥିରଯୌଵନା
ସେ ଶୃଙ୍ଗାର ଖେଳାରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ସଦା କାମନାରେ ଲିନ୍ନ, ସୁନ୍ଦରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏବଂ ସଦା ଯୁବତୀ ଓ ତରୁଣୀ ଥିଲେ।
ପିତଣାଂ ମାନସୀ କନ୍ଯା ଧନ୍ଯା ମାନ୍ଯା ଚ ମାନିନୀ । ଶଂଭୋଃ ଶିଷ୍ଯା ଜ୍ଞାନଯୁତା ଶତକଲ୍ପାନ୍ତଜୀଵିନୀ
ପିତନଙ୍କ ମନସିକ କନ୍ୟା, ଧନ୍ୟ, ଆଦରିତ ଓ ଗର୍ବିତା, ଶିବଙ୍କ ଶିଷ୍ୟା, ଜ୍ଞାନସମ୍ପନ୍ନ, ଶତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତ।
ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗନିପୁଣା ଯୋଗନୀତିଵିଶାରଦା । ନାନାରୂପଧରା ସାଧ୍ଵୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧା ସିଦ୍ଧଯୋଗିନୀ
ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ଯୋଗ ନୀତିରେ ନିପୁଣ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା, ସଦ୍ବ୍ୟବହାରିଣୀ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସିଦ୍ଧ ଯୋଗିନୀ।
ତତ୍କନ୍ଯା ରାଧିକା ଦେଵୀ ମାତୃତୁଲ୍ଯା ଚ କାମୁକୀ । ଚକାର ନାନାଭାଵଂ ସା ସୁଶୀଲା ସ୍ଵାମିନଂ ପ୍ରତି
ସେଇ କନ୍ୟା, ରାଧା ଦେବୀ, ମାତୃସମାନ ଓ କାମନାସମ୍ପନ୍ନ, ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରତି ବିଭିନ୍ନ ଭାବ ପ୍ରକାଶ କଲେ, ଶିଳବତୀ।
ଚତୁଃଷଷ୍ଟିକଲାମାନଂ ଶ୍ରୃଙ୍ଗାରଂ ଚ ଚକାର ସଃ । ତ୍ଯା ଵିଶିଷ୍ଟଯା ସାକଂ ରାସେ ରାମରସୋତ୍ସୁକଃ
ସେ ଚଉଷଠି କଳା ଓ ଶୃଙ୍ଗାର କ୍ରୀଡ଼ା ତାଙ୍କ ସହିତ କଲେ, ବିଶେଷ ଭାବରେ, ରାସ ରସରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ।
ତାଂ ନଖାଗ୍ରକ୍ଷତଶ୍ରୋଣୀଂ ନଖକ୍ଷତପଯୋଧରାମ୍ । ଲୁପ୍ତଚନ୍ଦନସିଂଦୂରାଂ କବରୀଶିଥିଲାଂ ସତୀମ୍
ତାଙ୍କ ନଖରେ ଶୋଣି ଚିହ୍ନ, ନଖ ଦ୍ୱାରା ଚେଷ୍ଟିତ ଅଂସ, ଚନ୍ଦନ ଓ ସିନ୍ଦୂର ମସିଗଲା, କେଶ ଖୋଲା ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଶୁଭ୍ରାଚାରିଣୀ।
ସୁଖସଂଭୋଗମଗ୍ନାଂ ଚ ନଗ୍ନାଂ ଚ ଶୋକମୂର୍ଚ୍ଛିତାମ୍ । ପୁଲକାଞ୍ଚିତସର୍ପାଙ୍ଗୀଂ ନିଦ୍ରାଦେଵୀ ସମାଯଯୌ
ସେ ଆନନ୍ଦ ମିଳନରେ ଲିନ୍ନ, ନଗ୍ନ ଓ ଶୋକରେ ଅଚେତନ, ତାଙ୍କ ଦେହରେ ସର୍ପ ଭଳି ରୋମାଞ୍ଚ, ନିଦ୍ରାଦେବୀ ଆସିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ନିଦ୍ରିତାଂ କୃଷ୍ଣଃକୃପଯା ଚ କୃପାନିଧିଃ । ରୁରୋଦ ମାଯଯା ମାଯୀ ମଯେଶୋ ଲୋକଶିକ୍ଷଯା
ତାଙ୍କୁ ଶୁଏଁଥିବା ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ, ଦୟାର ସାଗର, କୃପାବଶତାରେ କାନ୍ଦିଲେ, ମାୟାର ସ୍ୱାମୀ, ଲୋକଙ୍କୁ ଶିଖ୍ୟା ଦେବା ପାଇଁ।
କୃତ୍ଵା ଵକ୍ଷସି ରାଧାଂ ଚ ଚୁଚୁମ୍ବ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ । ସ୍ନାତାଂ ଚ ନେତ୍ରସଲିଲୈଃ ପ୍ରାଣାଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵତାମ୍
ରାଧାଙ୍କୁ ନିଜ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ରଖି, ପୁନିପୁନି ଚୁମ୍ବନ କଲେ; ନିଜ ଚକ୍ଷୁର ଜଳରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ, ସେ ପ୍ରାଣ ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ।